ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ NGA

PHÁT TRIỂN TƢ DUY SÁNG TẠO CHO HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “PHÉP NHÂN VÀ PHÉP CHIA
CÁC ĐA THỨC’ – ĐẠI SỐ 8

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ NGA

PHÁT TRIỂN TƢ DUY SÁNG TẠO CHO HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “PHÉP NHÂN VÀ PHÉP CHIA
CÁC ĐA THỨC’ – ĐẠI SỐ 8

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN TOÁN
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy

HÀ NỘI – 2015

Viết tắt

Viết đầy đủ

ĐC

Đối chứng

GV

Giáo viên

HĐ

Hoạt động

HPT

Hệ phƣơng trình

HS

Học sinh

NXB

Nhà xuất bản

PPDH


1.1.3. Các thao tác tƣ duy .................................................................................. 8
1.1.4. Những đặc điểm của tƣ duy .................................................................. 10
1.1.5. Phân loại tƣ duy..................................................................................... 11
1.2. Các vấn đề về tƣ duy sáng tạo.................................................................. 11
1.2.1. Tƣ duy sáng tạo ..................................................................................... 13
1.2.2. Các đặc trƣng cơ bản của tƣ duy sáng tạo ............................................ 14
1.3. Các vấn đề về năng lực tƣ duy sáng tạo ................................................... 17
1.3.1. Khái niệm năng lực tƣ duy sáng tạo ..................................................... 17
1.3.2. Một số biểu hiện năng lực tƣ duy sáng tạo của học sinh trung học cơ sở
trong quá trình giải bài tập Toán học .............................................................. 17
1.4. Tiềm năng của chủ đề “Phép nhân và phép chia các đa thức“ trong việc
phát triển tƣ duy sáng tạo cho học sinh .......................................................... 19
1.5. Thƣ̣c tra ̣ng da ̣y ho ̣c n ội dung về “Phép nhân và phép chia các đa thƣ́c” ở
trƣờng THCS ................................................................................................... 20
Kết luận Chƣơng 1 .......................................................................................... 24
CHƢƠNG 2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN BỒI DƢỠ NG TƢ DUY
SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
“PHÉP NHÂN VÀ PHÉP CHIA CÁC ĐA THƢ́C” - ĐẠI SỐ 8 ............... 25
2.1. Phƣơng hƣớng bồ i dƣỡng tƣ duy sáng ta ̣o cho ho ̣c sinh thông qua môn
Toán ................................................................................................................. 25
iii


2.1.1. Chú trọng bồi dƣỡng những yếu tố cụ thể của tƣ duy sáng tạo thông qua
viê ̣c xây dƣ̣ng và giảng da ̣y các bài tâ ̣p đƣơ ̣c biên soa ̣n theo mu ̣c đić h. ........ 25
2.1.2. Viê ̣c bồ i dƣỡng tƣ duy sáng ta ̣o cho ho ̣c sinh cầ n có sƣ̣ kế t hơ ̣p với các
hoạt động trí tuệ khác và đặt trọng tâm vào việc rèn luyện khả năng phát hiện
vấ n đề mới, khơi dâ ̣y nhƣ̃ng ý tƣởng mới ....................................................... 26
2.1.3. Bồ i dƣỡng tƣ duy sáng tạo là một quá trình lâu dài cần tiến hành trong
tấ t cả các khâu của quá trin

3.4. Kết quả thực nghiệm ................................................................................ 49
3.4.1. Đánh giá định lƣợng .............................................................................. 49
3.4.2. Đánh giá định tính ................................................................................. 49
3.4.3. Ý kiến đánh giá của giáo viên và học sinh............................................ 49
Kết luận chƣơng 3 ........................................................................................... 49
KẾT LUẬN .................................................................................................... 49
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 49
PHỤ LỤC 109

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hô ̣i nghi ̣lầ n thƣ́ 8, Ban Chấ p hành Trung ƣơng khoá XI đã ra Nghi ̣
quyế t số 29-NQ/TW với nô ̣i dung “Đ ổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh
tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Trong nô ̣i dung
đề án “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công
nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội
chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đƣơ ̣c Bô ̣ Giáo duc̣ và Đào ta ̣o xây dƣ̣ng và triǹ h
Ban chấ p hành Trung ƣơng Đảng đã nêu ra trong mu ̣c tiêu cu ̣ thể đổ i mới căn
bản, toàn diện giáo dục phổ thông là : “ Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất,
hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dƣỡng năng khiếu,
định hƣớng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện,
chú trọng giáo dục lí tƣởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,
năng lực và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển
khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.”
Đất nƣớc ta đang trong quá trình h ội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng;
sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công ngh ệ, khoa học giáo dục và

khác trong nhà trƣờng.
Nhƣ vậy trong quá trình dạy học với lƣợng kiến thức và thời gian đƣợc
phân phối cho môn Toán bậc THCS, giáo viên phải xây dựng đƣợc các bài
tập, bài giảng và phƣơng pháp giảng dạy phù hợp để có thể phát triển đƣợc tƣ
duy sáng tạo cho học sinh. Trong chƣơng trình Toán bậc THCS thì kiến thức
chƣơng “Phép nhân và phép chia các đa thức” là rất quan trọng có ứng dụng ở
hầu hết các dạng toán nhƣng những tài liệu có tính hệ thống cho nội dung này
còn rất đơn giản, thiếu thách thức để có thể phát triển đƣợc tƣ duy cho học
sinh. Từ những lí do trên, đề tài đƣợc chọn là: Phát triển tư duy sáng tạo cho
học sinh thông qua dạy học chủ đề “Phép nhân và phép chia các đa thức”
– Đa ̣i số 8
2. Mục đích nghiên cứu
Khả năng, mƣ́c đô ̣ và ý nghiã trong viê ̣c phát triể n tƣ duy sáng ta ̣o cho
học sinh trung học cơ sở thông qua việc thiết kế và dạy học ch

ủ đề “Phép

nhân và phép chia các đa thức”
3. Nhiêm
̣ vu ̣ nghiên cƣ́u
- Nghiên cƣ́u cơ sở lý luâ ̣n về tƣ duy , tƣ duy sáng ta ̣o ; các hình thức ,
thao tác và loa ̣i hình tƣ duy toán ho ̣c; một số yếu tố đặc trƣng của tƣ duy sáng
tạo trong ho ̣c tâ ̣p bô ̣ môn toán ở ho ̣c sinh.

2


- Đề xuấ t mô ̣t số biê ̣n pháp cùng hê ̣ thố ng bài tâ ̣p nhằ m phát triể n tƣ
duy sáng ta ̣o cho ho ̣c sinh lớp 8 trƣờng Trung ho ̣c cơ sở.
- Thiế t kế giáo án (kế hoa ̣ch bài giảng ) mô ̣t số tiế t ho ̣c luyê ̣n tâ ̣p nh ằm

3


TI LIU THAM KHO
1.

V Hu Bỡnh ( 2005), Nõng cao v phỏt trin toỏn 8. Nxb giỏo dc.

2.

Nguyễn Hữu Châu (1996), Trao đổi về dạy học toán
nhằm nâng cao tính tích cực trong hoạt đọng nhận
thức của học sinh, TTKHGD số 55.

3.

Thiu Th Hoa (2011), Bi dng t duy sỏng to cho hc sinh khỏ
gii bc THPT qua khai thỏc bi tp gii phng trỡnh lng giỏc,
Lun vn thc s khoa hc giỏo dc, H S phm H Ni.

4.

Nguyờn Thai Hoe (2001), Ren luyờn t duy qua viờc gii bi tp toỏn .
Nxb Giao du c, H Ni.

5.

Nguyờn Ba Kim (2006), Phng phap day hoc mụn toan. Nxb a i ho c
S pha m Ha Nụ i.


Khoa ho c Giao du c.

12.

ng Quang Vit (2007), Rốn luyờn t duy sỏng to thụng qua xõy
dng hờ thng bi tp Toỏn.

4


13.

Viêṇ ngôn ngƣ̃ (2005), Từ điển Tiế ng Viê ̣t . Nxb Thành phố Hồ Chí
Minh.

14.

Trần Thúc Trình (2003), Rèn luyện tư duy trong dạy học toán. Viện
Khoa học Giáo dục.

15.

Nguyễn Quang Uẩn - Nguyễn Văn Lũy - Đinh Văn Vang (2012),
Tâm lý học đại cương. NXB Đại học Sƣ Phạm, Hà Nội.

16.

Đavƣđov (2000), Các dạng khái quát hóa trong dạy học. NXB Đại học
Quốc Gia Hà Nội.