Phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trung
học phổ thông qua dạy học quan hệ vuôn góc
trong không gian Nguyễn Phú Thành Trường Đại học Giáo dục. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Giáo dục học: 60 14 10
Người hướng dẫn : TS. Nguyễn Thị Hồng Minh
Năm bảo vệ: 2013
105 tr .

Abstract. Điều tra thực trạng dạy học và phát triển tư duy sáng tạo cho HS ở một số
trường Trung học phổ thông tại Kinh môn – Hải Dương. Qua đó, đề xuất các biện
pháp dạy học: Vectơ trong không gian và Quan hệ vuông góc trong không gian,
chương trình môn hình học lớp 11, nhằm phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho học
sinh. Xây dựng và khai thác hệ thống bài tập: Vectơ trong không gian và Quan hệ
vuông góc trong không gian, chương trình môn hình học lớp 11, phù hợp với sự phát
triển tư duy sáng tạo cho học sinh. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá
tính khả thi, tính hiện thực, tính hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất
Keywords.Phương pháp giảng dạy; Tư duy sáng tạo; Toán học
Content.
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Nhiệm vụ phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trong trường Trung học phổ
thông
Trong công cuộc xây dựng và phát triển nền giáo dục hiện nay việc phát triển tư
duy sáng tạo cho HS rất cần thiết và là một nhiệm vụ quan trọng ở trường THPT. Nghị
quyết trung ương Đảng khóa IV về định hướng đổi mới phương pháp dạy học đã chỉ
ra: “Mục tiêu giáo dục đào tạo phải hướng vào việc đào tạo những con người lao động

1.3. Lịch sử nghiên cứu
Vấn đề phát triển tư duy sáng tạo cho HS đã được nhiều tác giả trong và ngoài
nước quan tâm nghiên cứu.
Trên thế giới, công trình nghiên cứu của nhà tâm lý học Mỹ Giulford và
Torance đã nghiên cứu sâu về năng lực tư duy sáng tạo, bản chất của sự sáng tạo trong
các lĩnh vực khác nhau. Việc bồi dưỡng năng lực sáng tạo cho HS trong nhà trường là
chủ đề nghiên cứu của nhiều tác phẩm của các nhà tâm lý học, giáo dục học phương
Tây, Liên Xô(cũ), Nhật Bản, Trung Quốc. Trong cuốn “Sáng tạo toán học”, Polya đã
đi sâu nghiên cứu bản chất của quá trình giải toán, quá trình sáng tạo toán học và đúc
rút những kinh nghiệm giảng dạy của bản thân. Krutecxki đã trình bày các nghiên cứu
của ông về cấu trúc năng lực toán học của HS và nêu bật những phương pháp bồi
dưỡng năng lực toán học cho HS trong cuốn “Tâm lí năng lực toán học của HS”.
Ở nước ta cũng có nhiều công trình nghiên cứu về lí luận và thực tiễn
việc phát triển tư duy sáng tạo cho HS: Trần Bá Hồng với bài viết đăng trên tạp chí
Nghiên cứu giáo dục: “Phát triển trí sáng tạo cho HS và vai trò của GV”, Hoàng
Chúng với cuốn sách: “Rèn khả năng sáng tạo toán học ở trường phổ thông”, Phan
Thị Luyến với Luận Án tiến sĩ: “Rèn luyện tư duy phê phán của HS THPT thông qua
dạy học chủ đề Phương trình và Bất phương trình”…
Trong nội các môn hình học, đặc biệt là hình học lớp 11, nội dung Vectơ trong
không gian và Quan hệ vuông góc trong không gian là nội dung gây cho HS nhiều
khó khăn trong tiếp cận bài học, giải quyết bài tập và vận dụng vào thực tế.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Phát triển tư duy sáng tạo cho học
sinh trung học phổ thông qua dạy học quan hệ vuông góc trong không gian” để thực
hiện nghiên cứu trong luân văn này.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần phát triển tư duy sáng tạo
cho HS thông qua dạy học “Quan hệ vuông góc trong không gian”.
3. Khách thể nghiên cứu
Chương trình SGK môn toán lớp 11 và thực tiễn giảng dạy, phát triển tư duy sáng
tạo cho HS lớp 11 trường THPT Kinh Môn II, Kinh Môn – Hải Dương.

- Nghiên cứu tìm hiểu và phân tích các tài liệu, các công trình khoa học có liên
quan đến đề tài.

8.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Dạy thực nghiệm, kiểm tra kết quả trước và sau thực nghiệm của lớp thực
nghiệm.
- Xử lý số liệu điều tra, số liệu thu được từ các bài kiểm tra trong quá trình thực
nghiệm nhằm bước đầu kiểm chứng tính khả thi và tính hiệu quả của giả thuyết nghiên
cứu.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luân văn gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2: Phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông qua dạy
học quan hệ vuông góc trong không gian
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ giáo dục và Đào tạo (2006), Hình học 12. Nxb Giáo dục.
2. Bộ giáo dục và Đào tạo (2006), Chương trình giáo dục phổ thông cấp Trung học
phổ thông. Nxb Giáo dục.
3. Bộ giáo dục và Đào tạo (2006), Hình học 11. Nxb Giáo dục.
4. Bộ giáo dục và Đào tạo (2006), Hình học nâng cao 11. Nxb Giáo dục.
5. Bộ giáo dục và Đào tạo (2007), Hình học 11. Sách Giáo viên. Nxb Giáo dục.
6. Bộ giáo dục và Đào tạo (2007), Hình học nâng cao 11. Sách Giáo viên. Nxb Giáo
dục.
7. Bộ giáo dục và Đào tạo (1998), Hình học 11. Nxb Giáo dục.
8. Nguyễn Vĩnh Cận (1999), Toán nâng cao hình học không gian. Nxb TP Hồ Chí
Minh
9. Văn Như Cương, Trần Phương Dung (2001), Giải toán và ôn tập Hình học 11.
Nxb Giáo dục.
10. Vũ Cao Đàm (2010), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Nxb

̣
g lý luân
̣
vào thưc
̣
ti ễn dạy học môn Toán ở trường
phổ thông. Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.
17. Phạm Quốc Phong (2007), Bồi dưỡng Hình học 11. Nxb Đại học Quốc Gia Hà
Nội
18. G. Polya (1010), Sáng tạo toán học. Nxb Giáo dục.
19. Trần Văn Tấn (2007), Bài tập nâng cao và một số chuyên đề hình học 11. Nxb
Giáo dục.
20. Lê Mậu Thống, Trần Đức Huyên, Lê Mậu Thảo (2005), Phân loại và hướng
dẫn giải toán Hình học không gian. Nxb Đại học Quốc Gia thành phố Hồ Chí Minh
21. Hoàng Thị Xuân (2012), Phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh lớp 8 Trung học cơ
sở qua dạy học chương “Tam giác đồng dạng”. Luận văn thạc sĩ.