ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI KHÁNH PHƢƠNG

SỬ DỤNG CÂU HỎI HIỆU QUẢ
TRONG DẠY HỌC KHÁM PHÁ CHỦ ĐỀ
PHƢƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI KHÁNH PHƢƠNG

SỬ DỤNG CÂU HỎI HIỆU QUẢ
TRONG DẠY HỌC KHÁM PHÁ CHỦ ĐỀ
PHƢƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN TOÁN)
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy

HÀ NỘI – 2015

Danh mục các bảng ................................................................................................... vi
Danh mục các biểu đồ, đồ thị ................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN .. Error! Bookmark not defined.
1.1. Dạy học khám phá .............................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Một số quan điểm về dạy học khám phá ......... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Khái niệm dạy học khám phá. ......................... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Đặc trưng của dạy học khám phá. ................... Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Ưu và nhược điểm của dạy học khám phá. Điều kiện thực hiện. ........... Error!
Bookmark not defined.
1.2. Dạy học khám phá có hướng dẫn ....................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Thế nào là dạy học khám phá có hướng dẫn ... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Vai trò của giáo viên trong dạy học khám phá có hướng dẫn................. Error!
Bookmark not defined.
1.3. Câu hỏi hiệu quả được sử dụng trong dạy học khám phá có hướng dẫn ... Error!
Bookmark not defined.
1.3.1. Câu hỏi hiệu quả cao. ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Mục đích của việc đặt câu hỏi ......................... Error! Bookmark not defined.
1.3.3. Các loại câu hỏi ............................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.4. Các tiêu chuẩn xác định tính hiệu quả của câu hỏiError!

Bookmark

not

defined.
1.3.5. Qui tắc đặt câu hỏi........................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.6. Các bước đặt câu hỏi. ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.7.Một số lưu ý khi đặt câu hỏi hiệu quả. ............. Error! Bookmark not defined.
1.3.8. Sử dụng câu hỏi hiệu quả trong dạy học Toán.Error!


not defined.
2.1.2. Yêu cầu và phân phối chương trình của chươngError!

Bookmark

not

defined.
2.2. Định hướng xây dựng và thực hiện phương pháp dạy học theo hướng dạy học
khám phá chủ đề phương pháp tọa độ trong không gian bằng câu hỏi hiệu quả
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Dạy học khái niệm Toán học bằng dạy học khám phá có hướng dẫn. ... Error!
Bookmark not defined.
2.2.2. Dạy học định lí bằng dạy học khám phá có hướng dẫn.Error! Bookmark not
defined.
2.2.3 Dạy học giải bài tập Toán học bằng dạy học khám phá có hướng dẫn. . Error!
Bookmark not defined.
Kết luận chương 2 .................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ............... Error! Bookmark not defined.
3.1 Mục đích, nội dung, yêu cầu thực nghiệm sư phạmError!

Bookmark

not

defined.
3.1.1. Mục đích thực nghiệm .................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Nội dung thực nghiệm ..................................... Error! Bookmark not defined.


VIẾT ĐẦY ĐỦ

DH

Dạy học

DHKP

Dạy học khám phá

ĐC

Đối chứng

GV

Thực nghiệm

HEQ

Câu hỏi hiệu quả cao

HS

Học sinh

MP

Mặt phẳng




DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ
Biểu đồ 3.1. Kết quả bài kiểm tra số 1 ..................... Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.2. Kết quả bài kiểm tra số 2 ....................................................................93

vii


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1 Tính cấp thiết
Do sự phát triển nhanh, mạnh của khoa học công nghệ thể hiện qua sự ra đời
của nhiều lí thuyết, thành tựu mới cũng như khả năng ứng dụng chúng vào thực tế
ngày một nâng cao. Học vấn mà nhà trường phổ thông trang bị không thể thâu tóm
được mọi tri thức mong muốn, vì vậy phải dạy cách học, tự học trên cơ sở đó xây
dựng cách học tập suốt đời. Trong xã hội đòi hỏi người có học vấn hiện đại không
chỉ có khả năng lấy ra từ trí nhớ các tri thức dưới dạng có sẵn đã lĩnh hội ở nhà
trường phổ thông, mà còn phải có năng lực chiếm lĩnh sử dụng các tri thức mới một
cách độc lập, khả năng đánh giá các sự kiện, hiện tượng mới, các tư tưởng một cách
thông minh, sáng suốt khi gặp trong cuộc sống, trong lao động và trong quan hệ với
mọi người.
Theo Nghị quyết số 29 khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào
tạo khẳng định: “Đổi mới Giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất,
hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định
hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú
trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng
lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng
sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” [21]
Về phương pháp giáo dục phổ thông, Luật giáo dục năm 2005 qui định:

thông. Luận văn tiến sĩ.
8. Nguyễn Văn Dũng (2011), 18 chủ đề hình học 12. Nxb Đại Học Quốc Gia, Hà
Nội.
9. Vũ Cao Đàm (2014), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Nxb
Giáo dục.
10. Trần Văn Hạo (2008), Hình học 12. Nxb Giáo dục.
11. Trần Văn Hạo (2008), Sách giáo viên Hình học 12. Nxb Giáo dục.
12. Hoàng Thị Mỹ Hạnh (2012), Dạy học khám phá có hướng dẫn đối với chủ đề
phương trình, bất phương trình mũ và logarit trong chương trình Toán lớp 12,
Ban nâng cao. Luận văn thạc sĩ Đại học Giáo dục
13. Trần Bá Hoành (2010), Đổi mới phương pháp dạy học, chương trình và sách
giáo khoa. Nxb Đại học Sư phạm.
14. Phạm thị Huệ (2013), Dạy học “Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt
phẳng” (chương trình Hinh học lớp 11, Ban cơ bản) với hệ thống câu hỏi hiệu

2


quả nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh. Luận văn thạc sĩ Đại
học Giáo dục
15. Nguyễn Thị Vân Hƣơng – Nguyễn Thị Hồng Quý (2009), “Qui trình vận
dụng DHKP để giáo dục môi trường trong môi trường tự nhiên và xã hội”, Tạp
chí Giáo dục (220).
16. Bùi Thị Hƣờng (2010), Giáo trình Phương pháp dạy học môn Toán. Nxb Giáo
Dục, Việt Nam.
17. Ivan Hannel (2010), Đặt và sử dụng câu hỏi hiệu quả cao. Nxb Đại học Quốc
Gia, Hà Nội.
18. Bùi Văn Nghị (2014), Vận dụng lí luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở
trường phổ thông. Nxb Đại học Sư phạm.
19. Bùi Văn Nghị (2008), Giáo trình Phương pháp dạy học những nội dung cụ thể