ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN QUỲNH MAI

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ĐỂ NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC “CHƢƠNG 1: CƠ CHẾ DI TRUYỀN
VÀ BIẾN DỊ” - SINH HỌC 12, TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM SINH HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN QUỲNH MAI

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ĐỂ NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC “CHƢƠNG 1: CƠ CHẾ DI TRUYỀN
VÀ BIẾN DỊ” - SINH HỌC 12, TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM SINH HỌC
Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Sinh học
Mã số: 60.14.01.11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thế Hƣng

HÀ NỘI - 2015


: Đột biến gen

ĐC

: Đối chứng

GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh

NST

: Nhiễm sắc thể

THPT

: Trung học phổ thông

TN

: Thực nghiệm

SGK

: Sách giáo khoa


1.2.2. Nguyên nhân ................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG II: Error! Bookmark not defined.THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ,
BẢNG BIỂU ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC “CHƢƠNG 1: CƠ
CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ” – SINH HỌC 12 THPT ... Error! Bookmark not
defined.
2.1. Phân tích cấu trúc, nội dung chương “Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học
12 THPT .................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Về cấu trúc ...................................................... Error! Bookmark not defined.

iii


2.1.2. Về nội dung ..................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Các dạng sơ đồ, bảng biểu được xây dựng cho phần kiến thức “Chương 1: Cơ
chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT ......... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Cơ sở để xác lập sơ đồ, bảng biểu ................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Các loại sơ đồ, bảng biểu sử dụng trong dạy học Sinh học ở trường THPT . Error!
Bookmark not defined.
2.3. Nguyên tắc xây dựng sơ đồ, bảng biểu để dạy học kiến thức mới và ôn tập chương
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Nguyên tắc thống nhất giữa mục tiêu – nội dung – phương pháp dạy học ... Error!
Bookmark not defined.
2.3.2. Nguyên tắc thống nhất giữa toàn thể và bộ phận .......... Error! Bookmark not
defined.
2.3.3. Nguyên tắc thống nhất giữa cụ thể và trừu tượng ......... Error! Bookmark not
defined.
2.3.4. Nguyên tắc thống nhất giữa dạy và học .......... Error! Bookmark not defined.
2.3.5. Nguyên tắc phát huy tính tích cực của học sinh, nâng dần khả năng hệ thống
hóa kiến thức từ dễ đến khó. ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính logic trong chương Cơ chế di truyền và biến dị Sinh học 12 THPT ..................................................... Error! Bookmark not defined.

3.3.4. Các bước thực nghiệm .................................... Error! Bookmark not defined.
3.4. Xử lí số liệu ........................................................ Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Về mặt định lượng........................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Về mặt định tính .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.5. Kết quả thực nghiệm .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.5.1. Phân tích định lượng các bài kiểm tra ............. Error! Bookmark not defined.
3.5.2. Phân tích định tính các bài kiểm tra ................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................. Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................1
PHỤ LỤC ..................................................................... Error! Bookmark not defined.

v


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Kết quả điều tra về việc học tập của học sinh ...... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1.2: Kết quả điều tra việc sử dụng các phương pháp dạy học Sinh học của
giáo viên trường THPT Thanh Liêm A . Error! Bookmark not defined.
Bảng 1.3: Kết quả điều tra việc sử dụng sơ đồ, bảng biểu trong giáo án dạy học
chương Cơ chế di truyền và biến dị ....... Error! Bookmark not defined.
Bảng 1.4: Kết quả điều tra việc sử dụng phương pháp dạy học bằng sơ đồ, bảng
biểu trong các khâu giảng dạy chương Cơ chế di truyền và biến dị
................................................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.1: Bảng phân phối chương trình giảng dạy cho từng bài của chương Cơ
chế di truyền và biến dị - Sinh học 12 THPT ...... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.2: Bảng so sánh về cấu trúc và chức năng của 3 loại ARN. .............. Error!
Bookmark not defined.

sau thực nghiệm ..................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6: Phân loại trình độ HS qua 2 lần kiểm tra sau thực nghiệm ........... Error!
Bookmark not defined.

vii


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: So sánh kết quả kiểm tra trong thực nghiệm giữa lớp đối chứng và
lớp thực nghiệm ................................. Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.2: So sánh kết quả kiểm tra sau thực nghiệm giữa lớp đối chứng và lớp
thực nghiệm ....................................... Error! Bookmark not defined.

viii


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1:

Những kiến thức bài: “Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN”
............................................................. Error! Bookmark not defined.

Sơ đồ 2.2:

Biểu diễn mối quan hệ giữa vật chất di truyền – cơ chế di truyền và sự
di truyền các tính trạng ........................ Error! Bookmark not defined.

Sơ đồ 2.3:


Sơ đồ 2.10: So sánh các dạng đột biến đa bội ........ Error! Bookmark not defined.

ix


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bạch Thị Lan Anh (2013), Giới thiệu phương pháp dạy học theo sơ đồ, Bản
tin khoa học, Trường Đại học sư phạm nghệ thuật Trung Ương.
2. Mai Thị Lan Anh (2010), Xây dựng và sử dụng bảng hệ thống trong dạy học
di truyền học ở trường dự bị Đại học dân tộc Trung ương, Luận văn thạc sỹ
KHGD, Hà Nội.
3. Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành (1998), Lí luận dạy học Sinh học, NXB
Giáo dục.
4. Nguyễn Thành Đạt (Tổng chủ biên), Phạm Văn Lập (Chủ biên), Đặng Hữu
Lanh, Mai Sỹ Tuấn (2008), Sinh học 12, NXB Giáo dục.
5. Vũ Cao Đàm (1998), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB khoa học
và kỹ thuật, Hà Nội.
6. Nguyễn Thế Hƣng (2009),Phương pháp dạy học Sinh học ở trường trung học
phổ thông, NXB ĐHQG HN.
7. Trần Bá Hoành (1996), Kĩ thuật dạy học Sinh học, NXB Giáo dục Hà Nội.
8. Phạm Thành Hổ (1998), Di truyền học, NXB Giáo dục Hà Nội.
9. Nguyễn Kỳ (1994), Thiết kế bài dạy học theo phương pháp tích cực, Trường
CBQL Giáo dục – Đào tạo Hà Nội.
10. Nguyễn Kỳ (1994), Mô hình dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm,
TrườngCBQL Giáo dục – Đào tạo Hà Nội.
11. Kỷ yếu Hội thảo khoa học đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hoạt động
hóa người học, Hà Nội 1/1995.
12. Phạm Văn Lập, Đặng Hữu Lanh, Mai Sỹ Tuấn (2007), Sách giáo viên Sinh
học 12, NXBGD Hà Nội.

truyện ngắn Việt Nam hiện đại trong sách giáo khoa ngữ văn 9, Luận văn thạc
sỹ KHGD, Hà Nội.
25. IF Khavlamop (1978), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như thế nào,
tập I và II, NXB Giáo dục Hà Nội.
26. G.Đietrich (1984), Phương pháp dạy học Sinh học, tập I và II, NXB GD Hà
Nội.
27. Tony Buzan (2008), Hơn nhau ở trí nhớ - hướng dẫn sử dụng trí nhớ hiệu quả Use your memory, NXB GD Hà Nội.
28. WD Philips and JJ Chilton (1997), Sinh học, NXB Giáo dục.
29. VA Crutexki (1981), Những cơ sở lí luận học sư phạm (tập II, NXB GD Hà
Nội.

2