ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ THU PHƢƠNG

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BỘ CÂU HỎI PISA
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI KÌ
1954 – 1975 Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
(CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
MÃ SỐ: 60 14 01 11

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ THU PHƢƠNG

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BỘ CÂU HỎI PISA
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM THỜI KÌ
1954 – 1975 Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
(CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
Mã số: 60 14 01 11

Nhà xuất bản

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm

ĐC

Đối chứng

iii


MỤC LỤC
Mở đầu
1.Lí do chọn đề tài

1

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề

3


1.1.1.Một số khái niệm

11

1.1.2 Cơ sở xuất phát của vấn đề xây dựng câu hỏi theo định hướng 13
PISA trong dạy học lịch sử ở trường THPT
1.1.3.Vài nét về PISA

18

1.1.4.Vai trò của việc xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi theo định 24
hướng PISA trong dạy học lịch sử ở trường THPT
1.1.5. Một số yêu cầu khi xây dựng bộ câu hỏi theo định hướng PISA 30
trong dạy học lịch sử ở trường THPT
1.2.Thực trạng xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi theo định hướng 31
PISA trong dạy học lịch sử ở trường THPT
1.2.1. Thực trạng xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi theo định hướng 31
PISA trong dạy học lịch sử ở trường THPT hiện nay
1.2.2.Định hướng các giải pháp xây dựng và sử dụng câu hỏi trong 37
dạy học lịch sử theo định hướng PISA
Chƣơng 2. Xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi theo định hƣớng 42
iv


PISA trong dạy học lịch sử Việt Nam thời kì 1954-1975 ở trƣờng
THPT (chƣơng trình chuẩn)
2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản phần lịch sử Việt Nam thời kì 39
1954-1975 ở trường THPT (chương trình chuẩn)
2.2. Xây dựng bộ câu hỏi theo định hướng PISA trong dạy học lịch

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang
Bảng 1.1. Mức độ sử dụng các dạng câu hỏi PISA của giáo viên

38

trong dạy học lịch sử ở trường THPT
Bảng 1.2. Mức độ được sử dụng các dạng câu hỏi PISA của học sinh

40

khi học lịch sử ở trường THPT
Bảng 2.1. Kết quả phân phối thực nghiệm ở trường THPT Quế Võ 1

82

Bảng 2.2. Kết quả phân phối thực nghiệm ở trường THPT Hoàng

82

Quốc Việt
Bảng 2.3. Kết quả phân loại thực nghiệm ở trường THPT Quế Võ 1

82

Bảng 2.4. Kết quả phân loại thực nghiệm ở trường THPT Hoàng

82


giáo dục từng bước được nâng cao, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng yêu cầu công
nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa, chưa bắt kịp xu thế giáo dục quốc tế. Vì vậy, Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp
hành Trung ương khóa XI đã thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW với nội dung Đổi
mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp và hội nhập quốc tế đã xác định
mục tiêu "đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình
thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định
hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú
trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng
lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng
sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời" [4, tr. 13]. Để thực hiện mục tiêu
đó, cần thiết phải đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết
quả giáo dục theo định hướng phát triển năng lực người học.
Đổi mới kiểm tra, đánh giá có vai trò rất to lớn đến việc nâng cao chất lượng
đào tạo. Kết quả của kiểm tra, đánh giá là cơ sở để điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt

vii


động học và quản lý giáo dục. Nếu kiểm tra, đánh giá sai dẫn đến nhận định sai về
chất lượng đào tạo, gây tác hại to lớn trong việc sử dụng nguồn nhân lực. Kiểm tra,
đánh giá đúng thực tế, chính xác và khách quan sẽ giúp người học tự tin, hăng say,
nâng cao năng lực sáng tạo trong học tập. Vì vậy, trước yêu cầu đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục Việt Nam hiện nay, đổi mới kiểm tra, đánh giá được xác định là
“khâu đột phá trong đổi mới giáo dục”. Đổi mới kiểm tra, đánh giá đòi hỏi cần thay
đổi toàn bộ các yếu tố của quá trình này từ nhận thức, quan niệm đến nội dung,
phương pháp kiểm tra và qui chế thi cử trong đó yếu tố tác động nhanh nhất, thường
xuyên và hiệu quả nhất chính là đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá. Chương
trình đánh giá học sinh quốc tế (viết tắt là PISA) được xây dựng và điều phối bởi tổ
chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (viết tắt là OECD) hiện nay là một chương trình

nghiệp và giáo dục đại học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo. Bộ
câu hỏi PISA có thể vận dụng vào môn học Lịch sử để đánh giá những năng lực
học tập của học sinh.
Trong chương trình Lịch sử Việt Nam, thời kì 1954-1975 là thời kì có vị trí ý
nghĩa quan trọng với nhiều sự kiện trọng đại tác động to lớn và lâu dài đến lịch sử
dân tộc, ảnh hưởng đến tình hình quốc tế, về mặt niên đại thì giai đoạn từ năm 1954
đến năm 1975 khá gần gũi với ngày nay, các khái niệm, sự kiện, nhân vật lịch sử
không quá xa lạ hoặc trừu tượng với học sinh.
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài "Xây dựng và
sử dụng bộ câu hỏi PISA trong dạy học lịch sử Việt Nam thời kì 1954-1975 ở
trường Trung học phổ thông - chương trình chuẩn” làm đề tài nghiên cứu.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Việc nghiên cứu về vấn đề xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi định hướng PISA
môn Lịch sử đã và đang được nhiều học giả nghiên cứu ở các mức độ khác nhau.
Từ các nguồn tài liệu Tâm lí học, Giáo dục học và Lí luận dạy học bộ môn của các
nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, chúng tôi tổng hợp vấn đề nghiên cứu ở những
khía cạnh sau.
2.1. Tài liệu nước ngoài
Hệ thống lý luận về giáo dục đã được nhiều học giả nước ngoài quan tâm
nghiên cứu và hoàn thiện từ khá sớm. Hệ thống lý luận hiện đại về kiểm tra, đánh
giá tuy có nhiều tư tưởng khác nhau nhưng thường được trình bày thống nhất với hệ
thống lý luận về hoạt động dạy học.
Theo lí thuyết về hoạt động của nhà tâm lí học L.X. Vƣgotxki, luận điểm cơ
bản là con người làm ra chính bản thân mình bằng lao động và hoạt động xã hội,
tâm lí, ý thức của con người được hình thành và biểu hiện qua hoạt động mà trước

3


TÀI LIỆU THAM KHẢO



15. PGS.TS. Vũ Quang Hiển-TS. Hoàng Thanh Tú, Phương pháp dạy học môn lịch
sử ở trường trung học phổ thông, NXB Đại học quốc gia Hà Nội, 2014.
16. Nguyễn Thị Phƣơng Hoa, “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) (Mục
đích, tiến trình hực hiện, các kết quả chính)”,Tạp chí Khoa học, Đại học quốc gia
Hà Nội số 25/2005.
17. PGS.TS Đặng Văn Hồ - TS Nguyễn Thị Bích – Th.s Nguyễn Thị Sáu, Giáo trình
kiểm tra, đánh giá trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông, NXB Đại học Huế,
2013.
18. PGS. TS. Nguyễn Thúy Hồng, “Khung năng lực chủ chốt của chương trình đánh
giá quốc tế PISA”, Tạp chí Khoa học giáo dục số 77, tr 15-17, 2012.
19. Ivan Hannel, Phương pháp đặt câu hỏi hiệu quả cao trong dạy học, Đại học quốc
gia Hà Nội, 2009.
20. I. Lecne, Phát triển tư duy học sinh trong dạy học Lịch sử, NXB Giáo dục, 1982.
21. Nguyễn Công Khanh – Đánh giá và đo lường trong khoa học xã hội, Nxb Chính
trị quốc gia, 2004.
22. Phan Ngọc Liên-Trịnh Đình Tùng-Nguyễn Thị Côi, Phương pháp dạy học lịch
sử, tập 1, tập 2, NXB Đại học sư phạm, 2010.
23. Luật giáo dục, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005.
24. Lê Đức Ngọc - Vắn tắt về đo lường và đánh giá thành quả học tập trong Giáo dục
đại học , Đại học quốc gia Hà Nội, 2001.
25. N.V.Savin, Giáo dục học tập 1, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1983.
26. Nguyễn Ngọc Sơn, “Góp phần tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh quốc tế
(PISA)”,tập san Giáo dục- Đào tạo số 3/2010.
27. Hoàng Phê, Từ điển Tiếng Việt, NXB khoa học xã hội, 1998
28. GS.TS Lâm Quang Thiệp, Nghiêm Xuân Nùng, Trắc nghiệm và đo lường cơ bản
trong Giáo dục, Hà Nội, 1995.
29. Dƣơng Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập (Phương pháp
thực hành), NXB Khoa học xã hội, 2005.