ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHẠM THẾ DÂN

THỰC HIỆN PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN
TỔ QUỐC TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Chính trị học

Hà Nội-2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHẠM THẾ DÂN

THỰC HIỆN PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN
TỔ QUỐC TỈNH NINH BÌNH

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học
Mã số: 60.31.02.01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS Lưu Minh Văn

Hà Nội - 2015


1.3. Thực hiện chức năng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốcError! Bookmark
not defined.
1.3.1. Vai trò phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốcError! Bookmark not defined.
1.3.2. Mục tiêu thực hiện phản biện xã hội ......... Error! Bookmark not defined.
1.3.3. Nội dung và phương thức thực hiện phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
........................................................................... Error! Bookmark not defined.


1.3.4. Các yếu tố quy định hiệu quả thực hiện phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc ..... Error!
Bookmark not defined.
CHƯƠNG II. THỰC HIỆN CHỨC NĂNG PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT
TRẬN TỔ QUỐC TỈNH NINH BÌNH ....................Error! Bookmark not defined.
2.1. Hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình ...... Error!
Bookmark not defined.
2.1.1. Triển khai kế hoạch thực hiện phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
tỉnh Ninh Bình ................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Kết quả hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình
.......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Những hạn chế, bất cập .......................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập Error! Bookmark not defined.
2.2. Một số khuyến nghị nhằm tăng cường hiệu quả chức năng phản biện xã hội của
Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình ............................Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Đổi mới nhận thức về vai trò, vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việ t Nam, yêu cầu
phản biện xã hội. ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Tỉnh Ninh
Bình .................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý về phản biện xã hội của Mặt trận Tổ
quốc .................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Từng bước nâng cao văn hóa dân chủ cho nhân dânError! Bookmark


thực hiện có hiệu quả khiến nhân dân ngày càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng,
quản lý của Nhà nước. Bên cạnh những thành tựu đạt được thì Tỉnh Ninh Bình cũng như
cả nước đang phải đối mặt với những vấn đề phức tạp mới phát sinh trong quá trình phát
triển đòi hỏi cần những giải pháp có hiệu quả nhằm giải phóng nguồn lực và tạo động lực
mới cho sự phát triển.
Vậy đâu là giải pháp có thể tạo ra những động lực mới đó? Đương nhiên câu trả
lời có thể có nhiều và trong đó có giải pháp ấy là mở rộng phản biện xã hội, phát huy vai
trò của Mặt trận Tổ quốc thực hiện phản biện xã hội. Đây là vấn đề chung của cả nước
đồng thời cũng là vấn đề đang đặt ra ở tỉnh Ninh Bình.
Sứ mệnh lãnh đạo, quản lý mọi mặt đời sống xã hội của đất nước hiện nay thuộc
về Đảng và Nhà nước Việt Nam. Trong thời gian qua, các văn kiện, nghị quyết, dự thảo,
nhiều quyết sách quan trọng, dự án lớn đã tranh thủ được ý kiến rộng rãi của các tầng lớp
nhân dân. Đại diện của nhân dân ngày càng phát huy được vai trò và trách nhiệm của
mình, phản ánh được ý chí, nguyện vọng của nhân dân thông qua các phiên chất vấn và
trả lời chất vấn tại các kì họp Quốc hội; Hội đồng Nhân dân các cấp… Sự điều chỉnh kịp
thời và có hiệu quả những quyết sách đó không chỉ đã chứng tỏ “ Ý Đảng hợp với lòng
dân” mà còn thể hiện hiệu ứng tích cực của phản biện xã hội. Những kết quả đó đã được
thể hiện qua các kênh công khai, có tổ chức, có mục đích cụ thể như việc bảo vệ các
chương trình, đề tài khoa học nhà nước được hội đồng đánh giá, việc thẩm định các kế
hoặch đề án, dự án… Nhưng tình trạng lộng quyền, lạm quyền, quan liêu, tham nhũng,
thực trạng “ vừa đá bóng vừa thổi còi” đang là vấn đề nhức nhối. Những yêu cầu phát
triển dân trí và thực hiện dân chủ, xây dựng nhà nước Pháp quyền và xã hội dân sự, xây


dựng và phát triển đất nước, thực hiện có hiệu quả việc nhân dân giám sát cơ quan nhà
nước, cán bộ, đảng viên ở khu dân cư. Để thực hiện cần phải có sự phản biện rộng rãi của
xã hội song việc phản biện xã hội vẫn còn hạn chế. Việc nhà nước ban hành quy chế ban
hành quy chế dân chủ cơ sở đã khơi nguồn cho việc tư duy sáng tạo – con người với tư
cách là chủ nhân đích thực của quá trình phát triển. Việc nhân dân tham gia phản biện xã
hội phù hợp với quy luật phát triển của dân trí và dân chủ. Thông qua dư luận xã hội,

Nguyễn Thị Lan (2008), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với việc xây dựng sự đồng
thuận xã hội ở nước ta hiện nay: LATS Chính trị học: 62.31.20.01. Trong công trình, tác
giả đã làm rõ khái niệm đồng thuận xã hội và vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
trong việc xây dựng sự đồng thuận xã hội. Phân tích, đánh giá thực trạng về hoạt động
của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc xây dựng sự đồng thuận xã hội, làm rõ những
hạn chế và nguyên nhân, đồng thời đề xuất một số giải pháp đổi mới tổ chức, hoạt động
của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm thực hiện tốt hơn nhiệm vụ xây dựng sự đồng
thuận xã hội.
Huỳnh Đảm (2009), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam góp phần tăng cường và phát huy
sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, Tạp chí Cộng Sản, Tháng 9. - Số 803.
Vũ Thị Loan (2013), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có phải là một tổ chức chính trị
có tính xã hội, Tạp chí Lý luận chính trị, Số 6.
Thứ hai, nhóm công trình nghiên cứu về công tác phản biện xã hội của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam.
Trần Thọ Ánh (2012), Thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Tác giả đã phân tích,
đánh giá thực trạng hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam. Đề xuất quan điểm và các giải pháp tổ chức thực hiện chức năng này.
Hồ Bá Thâm, Nguyễn Tôn Thị Tường Vân (ch.b.), Nguyễn Thị Hồng Diễm
(2009), Phản biện xã hội và phát huy dân chủ pháp quyền Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội. Nhóm tác giả đã trình bày khái niệm, bản chất, đặc điểm, chủ thể, khách thể, đối
tượng, nguyên tắc và phương thức của phản biện xã hội. Vấn đề phản biện xã hội trong
nền dân chủ pháp quyền ở Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.


Vũ Thị Như Hoa (2013), Nâng cao chất lượng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam ở nước ta hiện nay: LATS Chính trị học : 62.31.20.01. Đây là công trình
nghiên cứu từ cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề phản biện xã hội và tiêu chí đánh giá
chất lượng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Khảo sát, phân tích thực
trạng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ năm 1986 đến nay. Đề xuất

3.1 Mục đích
Trên cơ sở luận giải một số vẫn đề lý luận về chức năng phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc, luận văn phân tích, từ đó đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp
cho thực hiện chức năng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình
3.2 Nhiệm vụ
Từ mục đích trên, luận văn thực hiên những nhiệm vụ chính sau:
- Phân tích những vấn đề lý luận chung về phản biện xã hội, phản biện xã hội của
Mặt trận Tổ quốc; vị trí chức năng của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị nước ta;
yêu cầu, mục đích và vai trò phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
- Đánh giá thực trạng, phân tích những vấn đề đặt ra;
- Đề xuất một số giải pháp để thực hiện một cách có hiệu quả chức năng phản biện
xã hội của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: hoạt đông phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc cấp tỉnh.
- Phạm vi:
+ Không gian: Các nghiên cứu chức năng phản biện xã hội cấp tỉnh được thực
hiện tại tỉnh Ninh Bình.
+ Thời gian: từ 2006 (mốc thời gian gắn với sự kiện Văn kiện Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ X đã xác định: “Nhà nước ban hành cơ chế để Mặt trận và các đoàn
thể nhân dân thực hiện tốt các vai trò giám sát và phản biện xã hội” ) đến nay.
5. Cở sở lý luận và Phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận:
Luận văn dựa trên cơ sở


Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của
quần chúng nhân dân và Mặt trận nhân dân
Quan điểm của Đảng và Nhà nước trong đường lối, chính sách, luật pháp về Mặt
trận Tổ quốc và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
Kế thừa kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học

4. Nguyễn Trọng Bình (2007), “Một số ý kiến về phản biện xã hội”, Thông tin
Nhà nước và Pháp luật, Viện Nghiên cứu pháp luật, Học viện Chính trị - Hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh, tr.62 - 64.
5. Nguyễn Trọng Bình (2009), “Về phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt
nam và tác dụng với hoạt động của hệ thống chính trị nước ta hiện nay”, Tạp chí Lý luận
Chính trị và truyền thông, tr.31 -35
6. Nguyễn Trọng Bình (2009), “Nâng cao hiệu quả phản biện xã hội của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam”, Tạp chí Lý luận Chính trị, Số 11.
7. Nguyễn Trọng Bình (2010), “Phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
– Thực trạng và một số vấn đề đặt ra”, Tạp chí Mặt trận (81), tr 43 – 61
8. Nguyễn Trọng Bình(2010), “Phản biện xã hội”, Báo Hà Nội mới, ngày 24 tháng
7
9. Vũ Dương Châu (2012), “Nâng cao chất lượng cán bộ Mặt trận góp phần đổi
mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”, Tạp chí Mặt trận
(2/100), tr41 – 45.
10. Trường Chinh (1972), Về Công tác Mặt trận hiện nay, Nxb. Sự thật, Hà Nội
11. Lê Mộng Diễn (2008), “Thực hiện chức năng phản biện xã hội của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ Chính trị học, Học viện Chính trị, Hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh
12. Nguyễn Đăng Dung (2010), “Cơ sở pháp lý nào cho sụ hoàn thiện chức năng
giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”, Tạp chí Mặt trận, Số 7, tr
39 -42


13. Lưu Văn Đạt (2009), “Về tính chất, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị nước ta thời kỳ mới”, Tạp chí Mặt
trận, Số 70, tr9 – 13.
14. Nguyễn Minh Đoan (2011), “Bàn thêm về phản biện xã hội ở Việt Nam”, Tạp
chí Luật học, Số 3.
15. Nguyễn Văn Động (2011), “Phản biện xã hội – Nhìn từ góc độ luật học”, Tạp

28. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam sửa đổi năm 1992
29. Trương Thị Ngọc Lan (2005), “Nâng cao chất lượng và hiệu quả của phản
biện xã hội trong hoạt động lập pháp của Việt Nam hiện nay”, Luận văn thạc sĩ luật
học,Hà Nội.
30. Nguyễn Thị Lan (2008), “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với việc xây dựng sự
đồng thuận xã hội ở nước ta hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Chính trị học, Học viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
31. Nguyễn Thị Lan (2011), “Tăng cường hoạt động phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân”, Tạp chí Lý luận Chính trị, Số 12.
32. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2009), Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội
33. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2010), Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội
34. Hoàng Thị Ngân (2010), “Giám sát và phản biện xã hội”, Nghiên cứu lập
pháp, Số 9.
35. Vũ Văn Nhiêm (2007), “Một số vấn đề về phản biện xã hội”, Tạp chí Nghiên
cứu lập pháp, Số 11.
36. Trần Ngọc nhẫn (2011), “Giám sát và phản biện xã hội là cơ chế quan trọng để
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huye dân chủ, tham gia xây dựng nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa”, Tạp chí Mặt trận Số 2, tr 38 - 40
37. Nguyễn Hiền Oanh (2005), “Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với
việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Chính
trị học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội
38. Nguyễn Văn Pha (2009), “Phát huy vai trò của Măt trận Tổ quốc Việt Nam
trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước


trong sạch vững mạnh”, Chuyên đề của Ban Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
39. Phùng Hữu Phú (2008), “Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra trong

huy dân chủ ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Khoa học chính trị. Số 1, tr.45 – 50.
53. Trần Đăng Tuấn (2002), Câu hỏi đặt ra từ cuộc sống: Phản biện xã hội, Nxb.
Đà Nẵng, 2006.
54. Trần Đăng Tuấn (2006), “Phản biện xã hội: Một số vấn đề chung”, Tạp chí
Cộng sản (9/763), tr 38 – 43.
55. Trần Đăng Tuấn (2007), “Phương thức thực hiện phản biện xã hội” Tạp chí
Cộng sản (12/23), tr.39 – 42.
56. Hoàng Văn Tuệ, (2006), “Vấn đề phản biện xã hội với yêu cầu thức tế hiện
nay”, Tạp chí Triết học, (4), tr53 – 57.
57. Đoàn Minh Tuấn, Vũ Thị Như Hoa (2001), “Phát huy dân chủ trong cơ chế
một đảng cầm quyền ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Cộng sản, Số 46, tr 35.
58. Ủy Ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2007), Hội nghị lần thứ tư
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa VI, Hà Nội.
59. Ủy Ban Thường vụ Quốc hội (2008), Báo cáo tổng hợp hoạt động giám sát
của Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc Hội và đại biểu Quốc hội, Hà Nội
60. Ủy Ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2009), Báo cáo Chính trị Ủy ban Mặt
trận Tổ Quốc Việt Nam Tỉnh Tỉnh Bình,
61. Hội thảo khoa học (2009): Phản biện xã hội – Lý luận và thực tiễn ở Việt
Nam,Hà nội,tr.59.
62. Viện Ngôn ngữ, Trung tâm Từ điền học, Hà Nội – Đà nẵng, 2004.
63. Tỉnh ủy tỉnh Ninh Bình, Kế hoạch số 99-KH/TU về việc Tổ chức quán triệt,
triển khai thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW, ngày
12/12/2013 của Bộ Chính trị (khóa XI), ngày 13 tháng 3 năm 2014
64. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Ninh Bình, Kế hoạch 03/KH-MT-BTT về việc
Triển khai thực hiện Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; Quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các
đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính
quyền năm 2014, ngày 11 tháng 8 năm 2014.