SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH
KHỐI 12 THPT

Giáo viên thực hiện:
Chức vụ
:
Đơn vị công tác
:

Giáo viên

Năm học 2011-2012


I . LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Ngày nay, xã hội của chúng ta đang ngày càng phát triển với rất nhiều
thành tựu KH-KT tiên tiến. Nằm trong xu thế phát triển chung của thế giới tất
cả các quốc gia đều phải hội nhập để tiếp thu những tinh hoa về KH-KT nhằm
thúc đẩy quá trình CNH-HĐH. Đất nước ta trải qua bao thăng trầm của lịch sử
dựng nước và giữ nước, nay bước vào thời kì phát triển dựng xây một Việt
Nam trong công cuộc đổi mới. Trên con đường xây dựng và phát triển ấy đòi
hỏi đất nước phải có một lực lượng lao động có hàm lượng chất xám cao, có
trình độ và linh hoạt nhạy bén trong quá trình áp dụng KH-KT hiện đại. Để có
được lực lượng lao động như vậy đòi hỏi chúng ta phải có một chính sách cụ
thể để định hướng, đào tạo, bồi dưỡng con người, đặc biệt là thế hệ trẻ - lực
lượng đóng vai trò quan trọng trong nguồn nhân lực của đất nước. Trong xu thế
toàn cầu hóa của thế giới, đất nước càng phát triển hơn đồng thời cũng cung

sự phát triển. Bởi vì nhiệm vụ của giáo dục là đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân
lực có trình độ khoa học – kỹ thuật, có kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng với nhu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đáp ứng được mục tiêu sản xuất, nâng cao
hiệu quả - chất lượng và năng suất lao động. Vì vậy mà giáo dục qua nhiều giai
đoạn phát triển cũng được sửa đổi, cải cách về mặt đường lối, chính sách nhằm
đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Báo cáo của BCH TW Đảng khóa IX
đã nêu rõ “ … chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục
mở - mô hình xã hội học tập với hệ thống học tập suốt đời, đào tạo liên tục,
liên thông giữa các bậc học, ngành học. Phát triển hệ thống hướng nghiệp, dạy
nghề … Nhà nước tăng đầu tư tập trung cho các mục tiêu ưu tiên, các chương
trình quốc gia phát triển giáo dục, đào tạo …” đã chứng tỏ sự quan tâm, chỉ
đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, nhà nước đối với giáo dục đào tạo nói chung,
hoạt động HN-DN nói riêng. Tuy nhiên, việc cần phải có giải pháp hỗ trợ cho
học sinh nhận thức được vấn đề nghề nghiệp cũng như việc lựa chọn nghề phù
hợp với năng lực bản thân là rất quan trọng để họ có nghề nghiệp ổn định, có
cơ hội tìm việc làm, phát triển sản xuất giảm thiểu tỉ lệ lao động thất nghiệp
tăng tỉ lệ lao động qua đào tạo, đáp ứng yêu cầu của sự công nghiệp hóa – hiện
đại hóa đất nước, đó là vai trò của hướng nghiệp.
Như vậy hướng nghiệp góp phần thực hiện nguyên lý và mục tiêu giáo
dục. Hướng nghiệp là một bộ phận không thể thiếu của nhà trường. Hướng
nghiệp là biện pháp thực hiện nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, giáo
dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội. Trong giáo
dục hướng nghiệp, học sinh được tìm hiểu về vấn để nghề nghiệp, có cơ hội
tiếp cận, thử sức với nghề, đồng thời thực hành lao động nghề nghiệp để kiểm
chứng nguyện vọng và sở thích cá nhân cũng như củng cố những lý luận khoa

Bùi Ngọc Quân - Sáng kiến kinh nghiệm


học đã được học. Nhờ đó có thể nâng cao chất lượng giáo dục, làm cho nhà

hướng nghiệp cho học sinh.
Thông qua việc tìm hiểu ở một số diễn đàn giáo dục hướng nghiệp trên
các website thì việc học sinh, đặc biệt là học sinh khối 12 mặc dù chuẩn bị làm
hồ sở đăng ký thi Đại Học nhưng vẫn còn rất mơ hồ không biết mình nên thi


trường gì, ngành gì, đa số các em làm hồ sơ thi đại học là do cảm tính, do ý
kiến của bạn bè, do ngành này đào tạo ở trường có tiếng….. đăng ký để có đăng
ký, để cho vui và vô vàn lý do khác khiến các em đặt bút đăng ký dự thi vào
một trường đại học mà không một lần cân nhắc liệu mình có đủ khả năng, năng
lực dự thi hay không, liệu ngành mình đăng ký thi và học thực sự như thế nào,
ra trường sẽ làm gì, yêu cầu xã hội về ngành đó ra sao. Lý do dẫn đến tình trạng
mơ hồ trên có nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên có thể khái quát bởi những
nguyên nhân sau:
- Thứ nhất:Học sinh không có nhiều cơ hội tiếp cận với các kênh thông tin tìm
hiểu về việc làm và trường đào tạo.
Bản thân các trường THPT hiện nay hầu như không có những kênh thông
tin nhằm cung cấp các thông tin liên quan đến hướng nghiệp và dạy nghề,
trường đào tạo. Ví dụ: Địa chỉ Email và Website của các trường chuyên nghiệp,
các Website và test hướng nghiệp cho học sinh tìm hiểu.
- Thứ hai: Học sinh chưa có dịp bày tỏ nguyện vọng, ước mơ của mình về nghề
nghiệp.
Trong khoảng thời gian này các em rất cần sự cảm thông, chia sẻ của thầy
cô, gia đình để các em có thể bày tỏ những nguyện vọng, ước mơ của mình về
nghề nghiệp cũng như những định hướng trong tương lai. Tuy nhiên thực tế có
rất ít học sinh có dịp được bộc bạch về những khó khăn, lúng túng của mình
trong quá trình chọn nghề, chọn ngành học. Vì vậy mà đôi khi chính bản thân
các em cũng không biết mình muốn gì và nếu có hình thành mơ ước cũng
không thể bày tỏ để ai đó có thể cho các em lời khuyên là ước mơ đó có phù
hợp với năng lực cá nhân của các em với nhu cầu phát triển của xã hội hay

chưa có nhiều kênh thông tin tìm hiểu từ phía học sinh để nắm bắt thực tế về
năng lực, sở trường từng em. Đa số các trường chỉ triển khai trên lí thuyết
khiến học sinh mơ hồ không thể hình dung về công việc thực tế cũng như
những yêu cầu của xã hội về công việc đó như thế nào.
2. Chưa có sự quan tâm đúng mức từ hội đồng sư phạm.
GVCN, GVBM mới chỉ quan tâm đến chất lượng các môn văn hóa chưa
coi trọng vấn đề chất lượng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh, hoặc nếu có
thì cũng động viên các em tham gia về mặt số lượng để không ảnh hưởng đến
kết quả thi đua của lớp chứ chưa mang lại hiệu quả.
3. Chưa có sự kết hợp giữa nhà trường, phụ huynh học sinh và lực lượng
ngoài nhà trường.
Sự kết hợp giữa nhà trường đặc biệt là GVCN với phụ huynh học sinh về
công tác hướng nghiệp chưa được quan tâm một cách đúng mức. Hầu hết các
trường THPT hiện nay đặc biệt là các trường miền núi, việc kết hợp giáo dục
hướng nghiệp giữa nhà trường với phụ huynh học sinh hầu như không có. Vì
vậy GVCN không có đầy đủ thông tin về học sinh dẫn đến quá trình định
hướng cho các em rất khó khăn.


Chưa chỉ đạo tốt trong việc phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường
như GVCN, GVBM, Hội cha mẹ HS, TTGDTX, các cơ quan sản xuất kinh
doanh đóng trên địa bàn huyện.
4. Thời gian tổ chức chưa phù hợp.
Thời gian tổ chức công tác hướng nghiệp cho học sinh chưa hợp lý, đa số
các trường phổ thông thường tổ chức tư vấn hướng nghiệp sát thời điểm làm hồ
sơ đăng ký thi đại học. Vì vậy các em không thể thu thập đủ thông tin cũng như
không có thời gian suy nghĩ lựa chọn đúng ngành nghề phù hợp với khả năng,
năng lực và nhu cầu của xã hội.
Trên cơ sở những tồn tại và một số thực trạng trong công tác giáo dục hướng
nghiệp cho học sinh khối 12 THPT mà tôi đã đề cập ở trên, tôi xin đưa ra giải

của năm học mỗi tháng tổ chức 3-4 buổi kể cả hoạt động ngoại khóa, nên tổ
chức vào những buổi học không chính khóa.
Thứ hai: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên, học sinh và lực lượng
ngoài nhà trường.
Nhận thức là một vấn đề rất quan trọng trong công tác quản lý, chỉ đạo
hoạt động giáo dục HN, đây là một hoạt động để thực hiện mục tiêu giáo dục
toàn diện cho học sinh.
- Đối với cán bộ giáo viên.
Cán bộ giáo viên là lực lượng nòng cốt quyết định chất lượng các hoạt
động trong nhà trường vì vậy nâng cao nhận thức là một việc làm cần thiết.
Sự hợp tác của GVCN và GVBM có vai trò quyết định cho sự thành công của
công tác hướng nghiệp vì vậy nâng cao nhận thức cho giáo viên là việc cần
làm.
Thông qua hoạt động ngoại khoá, tham quan hướng nghiệp, phòng hướng
nghiệp dạy nghề...giúp giáo viên nhận thức tầm quan trọng của công tác hướng
nghiệp, đây là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục nói chung và nhà trường
nói riêng nhằm góp phần giáo dục toàn diện học sinh. Đặc biệt đối với GVCN
khối 12 phải nhận thức được hoạt động HN và hiểu được tầm quan trọng của
công tác này từ đó có hướng giáo dục học sinh, tìm phương pháp và nội dung
phù hợp để công tác giáo dục HN đạt hiệu quả cao nhất.
- Đối với học sinh khối12.
Đây là lứa tuổi phát triển gần toàn diện để có thể nhận thức sâu sắc về tầm
quan trong của hoạt động này. Vì vậy nhiệm vụ của CBGV là giúp các em hiểu
được tầm quan trọng của công tác HN để các em tham gia đầy đủ, tích cực và
có ý thức tham gia hoạt động.
Thông qua các buổi ngoại khoá, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, hoặc các bộ
môn văn hoá như: Công nghệ, Vật lý, Sinh học...CBGV giúp học sinh nhận
thức được trong thời đại công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước ngoài việc đào
tạo những người thầy phải cần đến những người thợ. Những kiến thức mà các
em được học trên lớp cần phải được vận dụng vào thực tiễn.Thông qua hoạt

đồng sư phạm và học sinh. Vì vậy bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ
giáo viên là một việc làm cần thiết.
Hiện nay nội dung chương trình hướng nghiệp có yêu cầu cao song
CBGV, ĐTN chưa được tập huấn nhiều vì vậy để làm tốt công tác hướng
nghiệp cần tổ chức các đợt tập huấn bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, tổ
chức cho giáo viên và HS tham quan học tập một số cơ sở sản xuất ở địa
phương mình hoặc địa phương khác.


Thông qua hoạt động GDNGLL giáo dục cho học sinh ý thức tham gia hoạt
động HN và các buổi học nghề.
Tổ chức kiểm tra việc tham gia học tập hướng nghiệp và học nghề theo sự
hướng dẫn của Bộ, Sở GD-ĐT.
Thứ năm: Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp đảm nhận và thực hiên
công tác giáo dục hướng nghiệp cho chính lớp mình.
Đây là bước quan trọng nhất trong giải pháp mà tôi trình bày trên, sự
thành công hay thất bại phụ thuộc hoàn toàn vào GVCN. Ở bước này GVCN là
người cụ thể hóa nội dung kế hoạch mà BGH xây dựng cho toàn trường từ đầu
năm, từ đó GVCN xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể cho lớp mình trên cơ sở
kế hoạch chung của toàn trường.
Các bước làm cụ thể như sau:
- Phát phiếu điều tra cho mỗi học sinh trong lớp.
Sau khi có kế hoạch hoạt động của BGH từ đầu năm học, GVCN cần phát
phiếu điều tra về việc chọn nghề và chọn trường cho mỗi học sinh trong lớp và
cho thời gian suy nghĩ trong vòng 1-2 ngày. Việc điều tra nguyện vọng HS về
ngành nghề được tiến hành nhiều lần trong suốt năm học để thu thập nhiều
thông tin cụ thể về nguyện vọng của HS.
- Thu và nghiên cứu phiếu điều tra của học sinh.
Đây là giai đoạn quan trọng trong công tác GD- HN, sau khi thu phiếu
GVCN cần nghiên cứu kỹ đồng thời kết hợp với giáo viên bộ môn trực tiếp

(Xây dựng nội dung và chương trình hoạt động
theo từng năm)

Phụ huynh HS,
lực lượng ngoài
nhà trường

HOẠT ĐỘNG CỦA GVCN
( Xây dựng nội dung và
chương trình hoạt động cụ thể
cho lớp)
Học Sinh
Kết quả từ công tác
hướng ngiệp

GVBM.
(Tham gia tư vấn
cho GVCN và học
sinh)


Sở GD-ĐT Thanh Hóa
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trường THPT Lang Chánh
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

PHIẾU ĐIỀU TRA
Hãy điền những thông tin liên quan của bản thân vào các mục sau:
Họ và tên học sinh:……………………………………, Giới tính………...
Ngày, tháng, năm sinh:……………………………… ., Lớp:…………….

dạy nghề


VI. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
1. Kết quả đạt được.
Nhờ sự quản lý chỉ đạo sát sao của Sở GD-ĐT, Phòng Giáo dục và Hiệu
trưởng cùng với Hội đồng sư phạm để triển khai cụ thể các biện pháp nên hoạt
động giáo dục HN cho học sinh khối 12 có bước chuyển biến rõ rệt. Giáo viên
đã nhận thức được vai trò vị trí của công tác HN trong trường phổ thông xem
đây là một hoạt động tích cực thiết thực giúp học sinh phát triển toàn diện, định
hướng được nghề nghiệp trong tương lai, có sự cân nhắc khi lựa chọn nghề sau
khi tốt nghiệp bậc THPT. Học sinh ý thức được nhiệm vụ của mình là phải
tham gia đầy đủ các buổi tổ chức HN. Kết quả đã huy động được tối đa số học
sinh tham gia như sau: Theo số liệu điều tra 347 học sinh khối 12 trường THPT
lang chánh đến cuối năm học 2011-2012.
Số HS khối 12
toàn trường
Số HS tham gia
GD-HN
Số học sinh đăng
ký thi ĐH-CĐ-

349

100%

349

100%


Đảng. Góp phần tích cực có hiệu quả vào việc phân công và sử dụng hợp lý học
sinh sau khi tốt nghiệp.
Thực hiện hoạt động HN tích cực có hiệu quả sẽ góp phần gắn lý thuyết với
thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của học sinh. Gắn
liền nhà trường và xã hội, đáp ứng được mục tiêu KT-XH và Quốc phòng, An
ninh.
2) Bài học kinh nghiệm:
Mặc dù chương trình HN mới được đưa vào học chính khoá ở trường phổ
thông chỉ được một năm, qua việc thực hiện chương trình HN ở khối 12 trường
THPT Lang Chánh cho thấy nội dung chương trình hoạt động HN rất phù hợp,
hình thức tổ chức rất phong phú. Để hoạt động HN có chất lượng, hiệu quả thì
đội ngũ CBQL, Hội đồng sư phạm nhà trường phải có sự chuyển biến tích cực
trong nhận thức và năng lực tổ chức quản lý hoạt động HN ở khối 12.
Hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch, phương hướng chỉ đạo hoạt động HN
ngay đầu năm học.


Xây dựng Ban hướng nghiệp đặc biệt là GVCN , cần có sự phân công cụ
thể, đánh giá trách nhiệm của từng bộ phận.
Cần phải xây dựng nội dung hoạt động cụ thể để hướng dẫn học sinh chọn
nghề.
Thời gian tổ chức công tác hướng nghiệp phải hợp lý không nên tổ chức theo
kiểu nước rút dẫn đến tình trạng làm khoán,làm ẩu ảnh hưởng đến chất lượng
giáo dục.
Muốn thực hiện công tác HN có hiệu quả phải có sự phối hợp 4 thành
phần: Nhà trường, chính quyền địa phương, cơ sở sản xuất địa phương, cha mẹ
học sinh.
Phải tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng hoạt động HN thường xuyên
đưa hoạt động này vào tiêu chí thi đua của trường.


hướng nghiệp - dạy nghề.
+ Cần tổ chức tập huấn bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ phụ trách công tác
HN.
+ Phải có một bộ phận chuyên môn của sở để chỉ đạo công tác HN trên địa bàn
toàn tỉnh.
+ Chú trọng công tác thanh tra .
+ Có kinh phí và chế độ đối với GV phụ trách thực hiện công tác GD- HN.
- Đối với nhà trường.
+ Phải tự xây dựng cho mình một kế hoạch hoạt động theo từng năm, có nội
dung phong phú đủ cuốn hút học sinh, phù hợp với đặc điểm từng trường.

Nhận xét đánh giá xếp loại
Của HĐSK cơ sở

Đánh giá của HĐSK cấp trên

Người viết SKKN