Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
A- PHẦN MỞ ĐẦU
I- Bối cảnh của đề tài:
Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam đã có sự khởi sắc về nhiều
mặt không ngừng. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Để hoà
chung vào xu thế đó, đòi hỏi mỗi người phải luôn trau dồi kiến thức và lựa chọn
một hướng đi đúng đắn trong tương lai cho mình. Đặc biệt là đối với học sinh lớp
12 của Trường THPT U Minh Thượng hiện nay, lựa chọn nghề nghiệp đã trở thành
mối quan tâm thường xuyên, chi phối suy nghĩ và hành động của các em. Việc lựa
chọn nghề của học sinh không chỉ xác định hướng đi cuộc đời của mỗi cá nhân mà
còn có tác dụng tới toàn xã hội vì sau đó nó thúc đẩy hoặc kìm hảm sự đóng góp
của cá nhân đối với xã hội. Chọn nghề phù hợp với năng lực, nguyện vọng, hứng
thú sẽ tạo một động lực lớn thúc đẩy cá nhân say sưa, miệt mài, tích cực khám phá
và sáng tạo để hoạt động tốt trong nghề, ngược lại họ sẽ băn khoăn day dứt trong
suốt cuộc đời. Nhưng để có sự lựa chọn đúng thì quả là vấn đề rất khó đối với lứa
tuổi này vì kinh nghiệm vốn có của học sinh chưa đủ để các em quyết định con
đường lao động tương lai. Sự lựa chọn nghề của học sinh lớp 12 không chỉ phụ
thuộc vào các đặc điểm tâm, sinh lý của các em và những tác động sư phạm của
nhà giáo dục mà còn phụ thuộc vào yếu tố xã hội. Trước đây học sinh chỉ được
phép chọn và thi một trường, một nghề, nhiều khi bị “ ép” nghề, thì những năm gần
đây học sinh được thi vào nhiều trường đào tạo nghề mà các em có khả năng dự
tuyển. Việc thi vào nhiều trường có tác dụng góp phần mở rộng cánh cửa nghề cho
các em, nhưng để các em có hoạt động hiệu quả trong nghề sau này thì đó là vấn đề
khó. Chính vì thế hoạt động giáo dục Hướng nghiệp đã được Bộ Giáo dục và Đào
tạo đưa vào chương trình học chính khoá để giúp các em định hướng trong việc lựa
chọn nghề trong tương lai cho phù hợp.
II- Lý do chọn đề tài:
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 1
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
hoạt động giáo dục Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của trường THPT U
Minh Thượng hiện nay”.
III- Phạm vi và đối tượng của đề tài:
- Phạm vi nghiên cứu tại trường THPT U Minh, thời gian thực hiện đề tài từ
tháng 11 năm 2010 đến tháng 4 năm 2012.
- Đề tài phục vụ cho công tác dạy - học hoạt động giáo dục Hướng nghiệp
cho học sinh lớp 12 của trường trung học phổ thông U Minh Thượng.
IV- Mục đích của đề tài:
- Nhận thức và định hướng chọn nghề của học sinh lớp 12 Trường THPT U
Minh Thượng hiện nay.
- Thực trạng của hoạt động giáo dục Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 ở
Trường THPT U Minh Thượng.
- Một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức để các em lựa chọn nghề phù
hợp.
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 3
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
B- PHẦN NỘI DUNG
I- Nhận thức và định hướng chọn nghề của học sinh lớp 12 tại trường THPT U
Minh Thượng hiện nay:
Như chúng ta đã biết, việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai hết sức quan
trọng. Đặc biệt là các em học sinh chưa có cách nhìn đúng đắn về nghề nghiệp. Đôi
khi giáo viên làm công tác hướng nghiệp hay giáo viên giảng dạy bộ môn lồng
ghép giáo dục hướng nghiệp cũng phải ngỡ ngàng và suy nghĩ:
- Hướng nghiệp là gì?
- Tại sao phải hướng nghiệp?
Hướng nghiệp là các hoạt động nhằm hỗ trợ mọi cá nhân ( học sinh ) chọn
lựa và phát triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp nhất với khả năng của cá nhân,
đồng thời thỏa mãn nhu cầu nhân lực cho tất cả các lĩnh vực ( thị trường lao động )
hàng ngày.
- Những chống chỉ định y học: những đặc điểm tâm lý và sinh lý không đảm bảo
cho việc học nghề và hành nghề; những bệnh, tật mà nghề không chấp nhận.
- Những điều kiện bảo đảm cho người người lao động làm việc trong nghề.
+ Tiền lương tối thiểu và tháng lương trong nghề.
+ Chế độ bồi dưỡng độc hại, làm ca kíp, làm việc ngoài giờ.
+ Chế độ bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao tay nghề, sự tiến bộ
trong nghề nghiệp.
+ Những phúc lợi mà người lao động được hưởng.
- Những nơi có thể theo học nghề
+ Những trường đào tạo công nhân cho nghề.
+ Những trường trung học chuyên nghiệp thuộc lĩnh vực nghề.
+ Những trường đại học có đào tạo kỹ sư, cử nhân… cho nghề
(Ghi rõ địa điểm trường, các khoa đào tạo của trường, thời gian đào tạo trong
trường, những chế độ học tập, học bổng và học phí)
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 5
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
- Những nơi có thể làm việc sau khi học nghề: tên một số cơ quan xí nghiệp,
doanh nghiệp; địa chỉ của các cơ sở đó…
Nhận thức của phụ huynh và học sinh về việc chọn nghề còn rất phiếm
diện, tâm lý chọn nghề của học sinh mang tính mang rủi, thiếu thông tin, chọn nghề
theo sự áp đặt của người lớn, theo thời thượng; chọn nghề ở bậc đại học, chọn nghề
theo “nhãn” theo “mác”, chọn nghề nổi tiếng, nghề dễ kiếm tiền,… mà quên mất
một điều: không biết có phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện bản thân hay
không. Hiện nay, học sinh thường hướng vào các ngành như: quản trị kinh doanh,
tài chính ngân hàng, kế toán, công nghệ thông tin, y khoa, kinh tế, công nghệ sinh
học, luật… Trong khi đó, nhiều lĩnh vực quan trọng khác phục vụ quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước nhưng các trường lại thiếu sinh viên vì thí
là: "Sau 12 năm học tập, rèn luyện vất vả trên ghế nhà trường, con đường tiếp
theo sẽ là cổng trường Đại học!" . Vâng! "Cổng Trường Đại Học" đó vừa là ước
mơ, vừa là cái đích của biết bao học sinh chúng ta. Vào được Đại học nghĩa là 12
năm đèn sách không hề bị uổng phí. Vào được Đại học cũng có nghĩa là bạn đã đền
đáp được phần nào công lao vào sự vất vả của cha mẹ, thầy cô
Vậy thì điều đáng quan tâm ở đây là gì? Vào Đại học là phải thi vào các
trường Kinh tế quốc dân, Học viện tài chính, Ngoại thương, Bưu chính viễn thông,
Bách khoa Đó quả thực là những suy nghĩ hết sức tiêu cực và thực dụng. Mặt
khác, không phải ai ai trong mỗi chúng ta cũng đều có khả năng bước qua được
cánh cổng trường Đại học. Mỗi người đều có những hạn chế riêng của bản thân. Và
đâu phải chỉ có mỗi con đường Đại học là duy nhất? Chúng ta còn có rất nhiều con
đường khác để lựa chọn sao cho phù hợp với trình độ và năng lực bản thân như vào
các trường Cao đẳng, trung cấp, các trường hướng nghiệp dạy nghề Vậy, điều
quan trọng ở đây là gì? Quan trọng là bạn phải có sự say mê, hứng thú với nghề
nghiệp mà mình đã lựa chọn! Một điều đáng nói nữa ở đây, đó là một số phụ
huynh coi việc con cái mình thi đỗ các trường Đại học nổi tiếng là danh dự của cả
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 7
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
gia đình. Có trường hợp còn bắt buộc con mình phải thi trường nọ, trường kia mà
không hề nhìn vào thực lực học tập của con cái. Đây đúng là một vấn đề mà tất cả
chúng ta cần phải nhìn nhận và xem xét lại một cách nghiêm túc và khách quan
hơn. Chỉ mới đây vài năm thôi, chúng ta đã thấy tình trạng là rất nhiều bạn trẻ đổ
xô vào các trường như: Đại học Luật, Đại học Bách Khoa, Đại học Kinh tế Họ
ngày đêm học tập, dùi mài kinh sử. Kẻ trượt thì không nói làm gì, nhưng những
người đỗ thì cũng thật đau xót không kém khi mà suốt bao năm miệt mài đèn sách,
để rồi cầm tấm bằng tốt nghiệp loại ưu trong tay, nhưng vẫn thất nghiệp, không xin
được việc làm.
Hiện nay, chúng ta đều đặt ra vấn đề là phải học, học để có nghề nghiệp, có
thu nhập để ổn định cuộc sống. Ai cũng biết thế! Nhưng khi đặt vấn đề trên lớp 12
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
phần học sinh của trường “ thích” chọn các ngành kinh tế, ngân hàng, tài chính…
mà “ lắc đầu” khi hỏi sao không chọn những những ngành xã hội, những ngành sản
xuất nông nghiệp, lâm nghiệp? Hoá ra, theo suy nghĩ của các em là nhóm ngành
kinh tế nói chung sau khi tốt nghiệp sẽ có nhiều cơ hội tìm được việc làm với thu
nhập cao hơn các ngành khác! Với suy nghĩ quá đơn giản như vậy đã dẫn đến hệ
luy là hoặc chọn ngành quá sức học, hoặc không phù hợp với năng lực “ loay hoay”
mãi vẫn không tìm được việc làm ưng ý, thu nhập như mong muốn.Việc xác định
được nghề nghiệp và việc làm vừa phản ánh nhận thức xã hội của các em vừa cho
thấy yêu cầu xã hội đối với các hoạt động nghề nghiệp. Định hướng giá trị của học
sinh trong lĩnh vực nghề nghiệp và việc làm không chỉ phản ánh quá trình đào tạo
họ được tiếp nhận, mà còn cho thấy tính chất lao động xã hội được các em hướng
tới. Vì vậy, định hướng giá trị nghề nghiệp vừa là kết quả của một quá trình hoạt
động sống của học sinh, vừa là nguyên nhân để duy trì các chuẩn mực sống của họ.
Đối với học sinh lớp 12 của trường THPT U Minh Thượng thời gian qua. Các em
có suy nghĩ về nghề nghiệp rất muộn và suy nghĩ đó luôn thay đổi , thiếu ổn định.
Các nghề mà các em chọn đều hướng về phân phối lưu thông và dịch vụ. Đáng chú
ý là ngành chủ chốt phát triển kinh tế của Huyện U Minh Thượng là Nông – Lâm -
Ngư nghiệp thì các em chưa coi là nghề yêu thích, chọn một số ngành vì thấy người
ta rất dễ kiếm tiền từ ngành đó. Nhận thức về việc lựa chọn nghề nghiệp của học
sinh còn quá mơ hồ. Tại sao? Nhận thức về mục tiêu, vai trò của công tác giáo dục
hướng nghiệp chưa rõ, chưa đúng tầm. Có em thẳng thắn bộc bạch “ Giá như trước
khi thi Đại học biết nghe lời khuyên của những người đi trước mà không phải “
khăng khăng” theo ý mình thì có lẽ sẽ tốt hơn!” ; “ Tôi đã đi quá tầm, giờ thì… đã
muộn !”; “ Mình không lượng được sức của mình….”
Trên đây, là một số khó khăn mà bản thân cũng như một số giáo viên của
trường đã và đang phụ trách công tác hoạt động giáo dục Hướng nghiệp . Nên tôi
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 9
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
tư vấn cho các em chọn ngành, chọn nghề phù hợp; tìm thông tin về đặc điểm
ngành nghề, danh mục các trường đại học, Cao đẳng, trung cấp; cung cấp sớm nhất
“ Những điều cần biết về tuyển sinh Cao đẳng, Đại học” ngay sau khi Bộ Giáo dục
và Đào tạo phát hành cũng như tờ rơi có thông tin tuyển sinh, giới thiệu ngành
nghề, quy mô của các trường chuyên nghiệp…để học sinh lựa chọn. Đặc biệt ưu
tiên giới thiệu các trường trong Tỉnh Kiên Giang, tìm thông tin về điểm chuẩn của
các trường và những bí quyết chọn nghề, những sai lầm khi chọn nghề…. Bên cạnh
việc thực hiện giảng dạy theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban giám
hiệu cần chỉ đạo khơi dậy tinh thần trách nhiệm của đội ngũ sư phạm, để mỗi thầy
cô là một “ Tư vấn hướng nghiệp” cho học sinh. Phối hợp với các đoàn thể trong
nhà trường nhất là Đoàn Thanh niên xen kẻ vào buổi sinh hoạt dưới cờ thứ hai hàng
tuần nội dung hướng nghiệp dưới nhiều hình thức: Hái hoa dâng chủ, tìm hiểu về
nghề…Tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khoá với các chủ đề: “ Ước mơ nghề
nghiệp trong tương lai, Đại học có phải duy nhất để lập nghiệp, để chọn được
ngành nghề phù hợp”. Song song đó, cũng thường xuyên cập nhật trên bảng tin của
nhà trường những thông tin tuyển sinh, danh mục cũng như điểm chuẩn năm trước
của hệ thống các trường Đại học, Cao đẳng, nghề…cùng với nhà trường các bậc
phụ huynh cũng chủ động tìm kiếm thông tin để phân tích, định hướng cho con em
lựa chọn ngành nghề thích hợp. Có như vậy, hoạt động Hướng nghiệp mới đi vào
chiều sâu, đạt hiệu quả cao giúp học sinh hiểu được ngành, hiểu được nghề, hiểu
được chính mình để lựa chọn nghề nghiệp tương lai phù hợp. Em Nguyễn Thị
Diễm My hiện đang học lớp 12A4 tại trường tâm sự “ Được các tầy cô tư vấn
hướng nghiệp, em đã hiểu rất nhiều về đặc điểm nghề, danh mục các trường đào
tạo… và hiểu cả chính bản thân mình. Năm nay em sẽ dự thi vào đại học Nông
nghiệp Cần Thơ”. Cùng tâm trạng em Nguyễn Hoàng Lâm lớp 12A3 “ Được các
thầy cô tư vấn, em thấy tự tin hơn rất nhiều khi lựa chọn nghề nghiệp tương lai cho
bản thân trong thời gian tới’
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 11
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
viên cần phải quan tâm, định hướng giúp đỡ các em mà hoạt động giáo dục Hướng
nghiệp đóng vai trò quan trọng nhất. Giúp học sinh lớp 12 sau khi học xong chương
trình phổ thông “ lấy được tấm bằng tú tài” thì dù cho học ở bậc trung học chuyên
nghiệp, Cao đẳng hay Đại học thì chung quy cũng là là đào tạo một nghề cho các
công dân trẻ tuổi vào đời nhằm lập thân, lập nghiệp. Tự các em có thể phát huy
được những sở thích của mình về các lĩnh vực khoa học khác nhau, có cơ hội tư
duy, sáng tạo, hình thành nên các ý tưởng, hoài bảo…rất hữu ích cho các em "Để
bay cao trong cuộc đời, bạn phải cất cánh với chính đôi cánh của bạn". Đó là
một quan điểm sống rất đúng đắn mà cũng ta cần phải tiếp thu và học tập
II- Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Công tác hướng nghiệp tác động đến học sinh nhận thức đúng đắn rằng:
ngày nay, danh dự và giá trị cao của con người là biết lao động sản xuất để làm
giàu cho bản thân và xã hội, làm giàu ngay trên quê hương mình là rất dễ và là một
niềm vinh dự. Tôi thiết nghĩ các bạn trẻ phải có một sự lựa chọn nghề nghiệp cho
đúng đắn, cho phù hợp với bản thân. Lựa chọn được một con đường đúng có nghĩa
là bạn đã bắt đầu bước vào một cuộc hành trình mới, "Một cuộc hành trình không
khởi đầu với bước chân đầu tiên mà khởi đầu với lòng khát khao muốn đi tới
nơi mà bạn chưa từng đặt chân đến" Mỗi học sinh hãy ra sức tự rèn luyện
mình để nâng cao phẩm chất và đạo đức của bản thân. Từ đó tạo cho mình một vốn
tri thức để vững vàng đi lên trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Chúng ta hãy tự tin hơn trong cuộc sống, hãy lựa chọn một nghề nghiệp thích
hợp cho tương lai của chính bản thân mình và cũng là cho chính dân tộc mình.
III - Kiến nghị :
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 13
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
- Đề nghị Hội đồng thẩm định cấp Trường cho phép tiếp tục triển khai đến
các giáo viên phụ trách hoạt động giáo dục Hướng Nghiệp thực hiện đề tài trong
năm học 2012- 2013.
- Đề nghị Hội đồng khoa học các cấp Cơ sở công nhận tính thiết thực của đề
Đề tài: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động GD Hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 của Trường
THPT U Minh Thượng hiện nay
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo dục hướng nghiệp – Phạm Tất Dong - Nhà xuất bản Giáo dục 2005
2. Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2011-2012 – Sở
Giáo Dục Và Đào Tạo Kiên Giang.
3. Các website:
- http://www.ctu.edu.vn - Đại Học Cần Thơ
- http://www.agu.edu.vn - Đại Học An Giang
- http://www.hcmute.edu.vn - Đại Học Sư Phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh
- http://www.incoll4.edu.vn - Trường Đại Học Công Nghiệp TP. Hồ Chí
Minh
- http://www.hcmuaf.edu.vn - Trường Đại Học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh
- http://www .vieclamtiengiang.vn - Trường Cao Đẳng Nghề Tiền Giang
Người thực hiện: Phạm Thị Lan 16