ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ XUÂN CHÍNH

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH ĐIỆN BIÊN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ XUÂN CHÍNH

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH ĐIỆN BIÊN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60 14 01 14

Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Văn Minh


Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY
HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.....................

7

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề...........................................................

7

1.1.1. Trên thế giới...................................................................................

7

1.1.2. Ở Việt Nam....................................................................................

8

1.2. Một số khái niệm...............................................................................

10

1.2.1. Quản lý...........................................................................................

10

1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục............................................................

16

1.2.3. Quản lý nhà trường.........................................................................

học trong các trường trung học phổ thông...............................................
3

28


1.4.1. Khái niệm quản lý thiết bị dạy học................................................

28

1.4.2. Nội dung công tác quản lý thiết bị dạy học....................................

29

Tiểu kết chương 1.....................................................................................

34

Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở
CÁC TRƢỜNG PTDTNT CỦA TỈNH ĐIỆN BIÊN...........................

35

2.1. Khái quát vị trí địa lí, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội tỉnh Điện
Biên..........................................................................................................

35

2.1.1. Lịch sử, địa lý, văn hóa xã hội.......................................................



2.3.2. Kết quả khảo sát.............................................................................

47

2.4. Thực trạng quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng thiết bị dạy
học ở trường PTDTNT của tỉnh Điện Biên..............................................

63

2.4.1. Thực trạng quản lý việc trang bị thiết bị dạy học...........................

63

2.4.2. Thực trạng quản lý việc bảo quản thiết bị dạy học........................

65

2.4.3. Thực trạng quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học..........................

66

2.4.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý trang bị, bảo quản và sử
dụng thiết bị dạy học ở các trường PTDTNT của tỉnh Điện Biên............

68

2.4.5. Những nguyên nhân chính làm cho việc quản lý thiết bị dạy học
ở một số trường PTDTNT tỉnh Điện Biên chưa đạt hiệu quả cao............


2011-2020.................................................................................................

76

3.1.3. Nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2013-2014 của ngành
GD&ĐT tỉnh Điện Biên...........................................................................

77

3.2. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp.....................................................

79

3.2.1. Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp.......................................

79

3.2.2. Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp......................................

79

3.2.3. Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp.........................................

80

3.3. Một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng thiết
bị dạy học.................................................................................................

80


5


3.5. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề
xuất...........................................................................................................

95

3.5.1. Quy mô tiến hành...........................................................................

96

3.5.2. Nội dung và kỹ thuật tiến hành......................................................

96

3.5.3 Kết quả khảo nghiệm.......................................................................

96

Tiểu kết chương 3.....................................................................................

99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................

100

1. Kết luận................................................................................................


- yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.
Mục tiêu của giáo dục là “đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn
diện, có đạo đức, có tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành
với lý tưởng độc lập và chủ nghĩa xã hội (CNXH), hình thành bồi dưỡng nhân
cách, phẩm chất năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc”. [28, tr. 1]
Để thực hiện được mục tiêu trên, trong những năm qua Đảng, Nhà nước
ta đã có nhiều chủ trương, quyết sách lớn đầu tư cho chiến lược phát triển
GD&ĐT nhằm nâng cao chất lượng GD&ĐT, đáp ứng nguồn nhân lực cho sự
nghiệp CNH, HĐH đất nước. Nhà nước đã xây dựng bốn chương trình quốc gia,
đó là: Đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa (SGK); đổi mới phương
pháp dạy học; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên (GV); nâng cấp cơ sở vật
chất (CSVC), thiết bị dạy học (TBDH). Trong đó việc đổi mới phương pháp dạy
học, đổi mới nội dung chương trình, SGK và mua sắm TBDH được đặc biệt
quan tâm.
Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã chỉ

7


rõ: “…Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD&ĐT, khắc phục lối truyền thụ một
chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng
phương pháp tiên tiến, phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học ...”
TBDH vừa là nguồn tri thức, vừa là phương tiện chứa đựng, truyền tải
thông tin nhằm tích cực hoá quá trình nhận thức, kích thích hứng thú học tập,
phát triển trí tuệ, kỹ năng thực hành của học sinh (HS) góp phần nâng cao
chất lượng dạy và học. TBDH còn góp phần đảm bảo tính trực quan trong quá
trình dạy học, mở rộng khả năng tiếp cận với các sự vật và hiện tượng, cho
phép HS có điều kiện tự chiếm lĩnh kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo.
Trong những năm qua, việc khai thác sử dụng TBDH ở các trường phổ

thanh lý, mua bổ sung đồ dùng thiết bị; Có đơn vị không tổ chức việc kiểm kê đồ
dùng thiết bị cuối năm, không đánh giá kết quả sử dụng thiết bị của GV trong
từng năm học; Việc hỗ trợ kinh phí cho GV tự làm đồ dùng TBDH không kịp
thời nên chưa tạo được động lực và khuyến khích tư duy sáng tạo của GV; Kinh
phí cho đầu tư mua sắm, sửa chữa trang TBDH còn hạn chế. Việc mua bổ sung
thiết bị đồ dùng dạy học còn ít, chưa kịp thời đặc biệt là hóa chất dùng cho môn
Hóa học, các vật liệu và dụng cụ thể dục thể thao; Chưa tổ chức thanh lý đồ
dùng TBDH, việc tiêu hủy các hóa chất độc hại chưa kịp thời nên khó khăn cho
việc lưu giữ bảo quản, ảnh hưởng đến môi trường lớp học; Việc bảo quản
TBDH của một số trường chưa tốt dẫn đến thiết bị bị hỏng hóc nhiều.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý
TBDH ở các trường PTDTNT tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay”.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua nghiên cứu thực trạng việc trang bị, bảo quản và sử dụng
TBDH trong các trường PTDTNT tỉnh Điện Biên; phân tích điểm mạnh, điểm
yếu, tìm rõ nguyên nhân dẫn tới thực trạng đó để đề xuất những biện pháp
quản lý trang bị, bảo quản và sử dụng hiệu quả TBDH góp phần nâng cao
chất lượng dạy học trong các trường PTDTNT tỉnh Điện Biên.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH trong các trường
PTDTNT tỉnh Điện Biên.

9


3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng hiệu quả TBDH
trong các trường PTDTNT tỉnh Điện Biên.
4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Tìm hiểu các khái niệm thuật ngữ có liên quan.
Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, các văn bản của Nhà
nước, Quốc hội, của ngành GD&ĐT về công tác quản lý TBDH.
Nghiên cứu cơ sở lý luận về TBDH.
Các tài liệu khác có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát
Đề tài sử dụng phương pháp quan sát để thu thập những số liệu thực tế
trong môi trường tự nhiên, cụ thể là quan sát việc trang bị, sử dụng và quản lý
TBDH ở các trường được chọn nghiên cứu, một số giờ học có sử dụng TBDH
theo hướng phát huy tính tích cực của người học và một số giờ học sử dụng
TBDH theo phương pháp dạy học truyền thống từ đó so sánh để rút ra những
kết luận khoa học.
7.2.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Để điều tra thực trạng việc quản lý sử dụng TBDH trong các trường
PTDTNT, đề tài có một số mẫu phiếu hỏi dành cho các cán bộ quản lý
(CBQL), GV và HS thuộc các trường PTDTNT của tỉnh.
Phiếu hỏi cũng được sử dụng để khảo nghiệm tính khả thi của các biện
pháp quản lý mà đề tài đưa ra sau khi nghiên cứu lý luận và thực trạng.
7.2.3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Bằng việc đưa ra phiếu hỏi một số CBQL trực tiếp tham gia quản lý
TBDH có kiến thức và kinh nghiệm quản lý CSVC nói chung và TBDH nói
riêng.
7.2.4. Phương pháp phỏng vấn
Để hiểu sâu thêm những thông tin thu thập được từ các phiếu điều tra,
tác giả tiến hành phỏng vấn CBQL một số trường PTDTNT và một số GV
dạy giỏi, có kinh nghiệm trong sử dụng, bảo quản TBDH.

11


Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1. Hà Nội.
2. Đặng Quốc Bảo (2002), Tổ chức và quản lý: Từ một cách tiếp cận, Tập
bài giảng.
3. Đặng Quốc Bảo (2010), Những vấn đề cơ bản về lãnh đạo quản lý và sự
vận dụng vào điều hành nhà trường, Tập bài giảng.
4. Nguyễn Văn Bình (1999), Khoa học tổ chức và quản lý - Một số vấn đề
về lý luận và thực tiễn, NXB Thống kê, Hà Nội.
5. Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2004), Cơ sở khoa học quản lý,
tập bài giảng cho học viên cao học.
6. Cơ sở khoa học quản lý (1997), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7. Nguyễn Tiến Dũng, Nguyễn Văn Tƣ (2002), “Một số ý kiến về công tác
thiết bị trường học. Thực trạng - Nguyên nhân - Giải pháp”, Phát triển giáo
dục, (8).
8. Trần Khánh Đức (2009), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong
thế kỷ XXI, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
9. A Faraxep (1994), Quản lý là gì? NXB Khoa học Kĩ thuật Hà Nội.
10. Tô Xuân Giáp (1997), Phương tiện dạy học, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
11. Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
12. Phạm Minh Hạc (1996), Mười năm đổi mới giáo dục, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
13. Nguyễn Trọng Hậu (2009), Đại cương khoa học QLGD, Tập bài giảng
14. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2004), Giáo trình Khoa học
quản lý, Hà Nội
15. Đỗ Huân (2001), Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy và học, Nxb Đại
học quốc gia, Hà Nội.

13



14


33. Nguyễn Ngọc Quang, Những vấn đề cơ bản về lý luận Quản lý giáo dục,
Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1.
34. Quản lý cho tương lai - Thập kỉ 90 và xa hơn nữa, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
35. Vũ Trọng Rỹ (1997), Một số vấn đề lý luận về phương tiện dạy học, Tài
liệu dùng cho học viên cao học, Viện Khoa học Giáo dục, Hà Nội.
36. Ngô Quang Sơn (2005), Vai trò của thiết bị giáo dục và việc đánh giá
hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục trong quá trình dạy học tích cực, Thông tin
quản lý giáo dục số 3 năm 2005.
37. Ngô Quang Sơn (2005), Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu
quả sử dụng thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông
tại các TTGDTX và Trung tâm học tập cộng đồng”, Đề tài khoa học cấp Bộ.
38. Từ điển tiếng Việt (1992), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
39. Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 2 (2002), Giáo trình Quản
lý GD&ĐT, Hà Nội.
40. Đỗ Hoàng Toàn (1995), Lý thuyết quản lý, NXB Đại học Kinh tế Quốc
Dân, Hà Nội.
41. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI (2011), Đảng Cộng sản
Việt Nam NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

15