Tuần 19
Bài 18
Tiết 73 – 74
Nhớ rừng
<Thế Lữ>
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp h/s
- Cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại
tù tong, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn
bách thú
- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ
- rèn kỷ năng đọc thơ 8 chữ vần liền, phân tích nhân vật trữ tình qua diễn biến tâm
trạng
B. Tổ chức các hoạt động dạy học
* Giới thiệu bài
Thế Lữ không phải là người viết bài thơ mới đầu tiên, nhưng là nhà thơ mới tiêu
biểu nhất trong giai đoạn đầu. Thế Lữ như vầng sao đột hiện, sangs chói khắp trời thơ
Việt Nam. Ông không bàn về thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ
lặng lẽ, điềm nhiên bước những bước vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ xưa
phải tan vỡ… với những bài thơ mới đặc sắc về tư tưởng và nghệ thuật như : Nhớ rừng,
Tiếng sáo thiên thai, Cây đàn muôn điệu
Bài thơ nhớ rừng được Hoài Thanh nhận định “đọc bài thơ ta tưởng chừng thấy
những chữ bị xô đẩy, bị dằn vặt bởi một sức mạnh phi thường. Thế Lữ như một viên
tướng điều khiển đội quân Việt ngữ bằng những mệnh lệnh không thể cưỡng được…”.
Vạy vì sao lại như vậy? Bài học hôm nay cô trò ta sẽ tìm hiểu điều đó
* Bài mới
Hoạt động 1:
Hướng dẫn tìm hiểu chung
? H/s đọc chú thích (*) sgk
? Trình bày những nét cơ bản về tác giả
Thế Lữ?
hiện đại Việt Nam
- Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (1935) Vàng
và máu (1934)…
* “Nhớ rừng” là một trong những bài thơ tiêu
biểu nhất của Thế Lữ, in trong tập mấy vần
thơ và được đánh giá là tác phẩm mở đường
cho sự chiến thắng của thơ mới
2, Đọc
- Đoạn 1 – 4 : Giọng vừa hào hứng, tiếc nuối,
tha thiết, bay bổng, mạnh mẽ và hùng tráng…
kết thúc bằng một câu thơ than thở, như một
tiếng thở dài bất lực
- Chú ý đọc những câu thơ cắt dòng (từ để với
từ đầu câu)
3, Từ khó:
4, Thể loại thơ :
- Thơ 8 chữ, một sự sáng tạo của thơ mới
- Cách ngắt nhịp, tự do, linh hoạt
- Vần : Gieo vần liền, chân, bằng – trắc nối
tiếp
Đây chính là sự khác biệt của thơ mới so
với thơ cũ
5, Bố cục
- Đoạn 1 – 4 : Cảnh con hổ ở vườn Bách thú
- Đoạn 2 – 3 : Cảnh con hổ trong chốn giang
sơn hùng vũi của nó
- Đoạn 5 : Nổi khát khao và nối tiếc những
năm tháng hào hùng của thời tung hoành ngự
trị
hai cảnh tương phản : Cảnh vườn Bách thú
bọn dở hơi… tầm thường. Như vậy :
+ Bề ngoài : Thấm thía sự bất lực, ý thức được
tình tế đắng cay, cam chịu
+ Bên trong : Ngùn ngụt lửa cơm hờn
uất hận
- Tác gải đã sử dụng phương pháp đối lập, câu
thơ đầu 8 tiếng thì 5 tiếng là thanh trắc, câu
thơ thứ hai 8 tiếng thì 7 tiếng là thanh bằng,
giọng điệu chán trường, u uất, một loạt từ ngữ
liệt kê liên tiếp cách ngắt nhịp dồn dập, lúc
kéo dài như một tiếng thở dài ngao ngán. Đặc
biệt là việc sử dụng từ ngữ rất gợi cảm :
“gậm”giúp ta cảm nhận được nổi căm uất,
tuyệt vọng cứ gặm nhấm để huỷ hoại tư tưởng
của chú hổ
+ Khối căm hờn : Nỗi căm uất cứ chất chứa
hàng ngày tạo thành khối, như khối đá nặng
trĩu lòng…
Đặc trưng của bút pháp lãng mạn
* Đoạn thơ chạm vào nổi đau mất nước của
người Việt Nam lúc bấy giờ. Nỗi căm hờn uất
hận, ngao ngán của con hổ cũng như là tâm
trạng của mọi người
Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít nhiều tác
động đến tình cảm “yêu nước khát khao độc
lập, tự do của người dân Việt Nam khi đó”
2, Cảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ
của nó
3
miêu tả cảnh sơn lâm hùng vĩ và hình
lãng mạn. Đó là cảnh rộn rã, tưng bừng :
* Cảnh sơn lâm hùng vĩ : Bóng cả cây già,
tiếng gió gào ngàn, giong nguồn hét núi, bang
âm thầm lá gai, cỏ sắt, thét khúc trường ca dữ
dội Cảnh lớn lao, phi thường, dữ dội, đầy
vẻ bí ẩn, linh thiêng.
* Chúa sơn lâm xuất hiện với tư thế và vẻ oai
phong lẫm liệt, khi rừng thiêng tấu lên khúc
trường ca dữ dội thì con hổ bước chân lên với
tư thế “dõng dạc đường hoàng tấm thân”,
“lượn” mềm mại như sang cuốn nhịp nhàng,
quắc mắt thần trong hang tối khiến cho mọi
vật đều im hơi
Những câu thơ sống động, nhịp nhàng,
miêu tả chính xác, ấn tượng
* Bức tranh tứ bình với chủ đề chua sơn lâm
ngự trị giang sơn hùng vĩ của mình :
+ Cảnh đêm trăng vàng bên bờ suối
+ Cảnh những ngày mưa chuyển… ngàn
+ Cảnh “bình minh… gợi”
+ Cảnh “Những chiều lênh láng… rằng”
Cảnh vô cùng thơ mộng, mãnh liệt, dữ dội,
đầy bí mật, con hổ hiện lên với ve rnổi bật, tư
4
“Bình minh…tưng bừng” với hình ảnh
con hổ mang dáng dấp của bậc đế
vương : “Ta lặng… mới”. Đó cảnh chim
ca hát cho giấc ngủ của chúa sơn lâm .
Và cuối cùng là cảnh “chiều… rừng”
thật dữ dội đợi chờ mặt trời chết để
trữ tình. Đó là tâm trạng của nhà thơ lãng
mạn, đồng thời cũng là tâm trạng chung của
người Việt Nam mất nước khi đó, nó đã chạm
tới huyết nhạy cảm nhất của người Việt Nam
đang sống trong cảnh nô lệ “tù hãm” gặm một
khối căm hờn… và cũng nhớ tiếc khôn nguôi
“thời oanh liệt” với những chiến công chống
giặc ngoại xâm vẻ vang trong lịch sử dân tộc.
Chính vì vậy bài thơ vừa ra đời đã được công
chúng đón nhận. Họ cảm thấy lời con hổ chính
là tiếng lòng sâu kín của họ
3, Nổi ngao ngán trước thực tạivà lời nhắn gửi
thống thiết của con hổ tới cảnh “nước non
hùng vĩ xưa kia”
- Dưới mắt hổ, cảnh ở vườn bách thú thật tầm
thường, tẻ nhạt
- Hổ cất lời nhắn gửi tới nước non cũ với nhân
dân : bày tỏ nổi lòng quặn đau, ngao ngán, căn
hờn u uất vì bị cầm tù, bị mất tự do, chủ
quyền, hổ cũng bày tỏ tấm lòng son sắt thuỷ
chung với non nước cũ
- Câu kết : Là tiếng vang vọng sâu thẳm của
tấm lòng yêu nước
III. Tổng kết : Ghi nhớ – luyện tập
5
? “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ
yêu nước, nhưng cũng là vẻ đẹp của tâm
hồn lãng mạn. Em hãy nêu vẻ đẹp ấy?
? Nêu những đặc sắc nghệ thuật cuả bài
thơ?
- Đọc diễn cảm khổ thơ mà em thấy hay nhất. Phân tích để thấy được cái hay đó
* Giới thiệu bài mới
6
- G/v giới thiệu về nhân vật ông đò, nghệ thuật thư pháp và thú chơi câu đối tết của
người Việt Nam xưa
- Dẫn vào bài thơ “ông đồ”
Hoạt động 1:
Hướng dẫn tìm hiểu chung
? Giới thiệu ngắn gọn về tác giả?
G/v hướng dẫn cách đọc
G/v đọc mẫu, 2 h/s đọc
G/v kiểm tra việc nhớ từ khó của h/s
? Em có nhận xét gì về khổ thơ 5 chữ ở
bài này với những bài thơ 5 chữ đường
luật mà em đã học?
? Bài thơ có bố cục mấy phần?
? Qua bố cục trên em thấy rõ biện pháp
nghệ thuật nào đã học?
Hoạt động 2 :
Hướng dẫn phân tích bài thơ
H/s đọc khổ thơ 1
? Hình ảnh ông đồ được xuất hiện ở thời
điểm nào? Điều đó có ý nghĩa gì
I. Tìm hiểu chung
1, Tác giả : (1913 – 1996)
- Quê : Hải Dương
- Là một trong nhà thơ mới lãng mạn đầu
tiên ở nước ta, nhà giáo, nhà nước dịch thuật
văn học
- Thơ ông thường mang nặng lòng thương
Ông đò có mặt giữa mùa đẹp vui, hạnh
phúc của mọi người – sự hài hoà giữa tự
7
? Một cảnh tượng như thế nào được gợi
lên từ khổ thơ 1 ?
? ở khổ 2 cho biết ông đồ làm nghề gì?
Tài năng như thế nào?
? Hình dung của em về nét chữ của ông
đồ từ hình ảnh so sánh?
? Nét chữ ấy đã tạo cho ông đồ địa vị
như thế nào trong con mắt người đời?
? Từ đó em hãy hình dung về cuộc sống
của ông đò thời xưa?
? Tình cảm của tác giả đối với ông đồ
này là gì?
H/s đọc khổ 3 – 4
? Nội dung của thơ này?
? Lời thơ nào bộc lộ rõ nỗi buồn đó nhất?
? Chỉ ra biện pháp tu từ trong đoạn thơ
này và tác dụng của nó
G/v bình : Tờ giấy đỏ cứ phơi ra đấy mà
chẳng được đụng đến trở bằng bẻ bàng,
màu đỏ của nó trở bằng vô duyên không
thắm lên được nghiên mực, không được
chiếc bút lông chấm vào nên mực như
đọng lại bao sầu tủi và trở thành nghiên
sầu.
? Tình cảnh ông đồ lúc này như thế nào?
? Hình dung của em về ông đồ từ lời
thơ :
Hình ảnh một con người già nua, cơ đơn
lạc lõng, lẽ loi giữa phố phường
- Hình ảnh thơ : “Lá vàng… bụi bay”
là mược cảnh ngụ tình. Đây là 2 câu thơ đặc
sắc nhất : Lá vàng gợi sự tàn tạ, buồn bã,
đây lại là lá vàng rơi trên nền giấy đỏ –
những nét chữ như rang múa phượng bay,
không còn được ông viết nữa. Tất cả như
đang them lạnh bởi những hạt mưa bụi ngoài
trời. Chẳng phải mưa to gió lớn, chẳng phải
mưa rả rích dầm dề sầu não ghê gớm, chỉ là
mưa bụi bay rất nhẹ, vậy sao mà ảm đạm,
8
? Hình ảnh : Ông đò vẫn ngồi đấy, gợi
cho em cảm nghĩ gì?
? Phân tích giá trị nghệ thuật làm nên giá
trị của câu thơ?
H/s đọc khổ cuối
? Có gì giống và khác nhau trong 2 chi
tiết “Hoa đào” và “ông đồ” ở khổ thơ
này so với khổ thơ đầu?
? Điều đó có ý nghiã gì?
? Tình cảm của tác giả?
? Hãy phân tích 2 câu thơ cuối?
? Từ đó em cảm nhận được những tình
cảm gì của tác giả dành cho ông đồ?
Hoạt động 3 :
Hướng dẫn tổng kết
? Từ bài thơ “ông đồ”, em đồngcảm với
nỗi lòng nào của nhà thơ Vũ Đình Liên?
thời, nay bị lãng quên cho dù cuộc đời thay
đổi, thương tiếc những giá trị tốt đẹp bị tàn
tạ, lãng quên
III. Tổng kết – Ghi nhớ
1, Nội dung :
- Niềm thương cảm chân thành với lớp người
đang tàn tạ
- Nỗi nhớ thương cảnh cũ ngày xưa
2, Nghệ thuật
- Niềm cảm thương chân thành cảu tác giả
- Lời thơ giản dị, hàm xúc, có sức gợi liên
tưởng
- Nhạc điệu âm vang của lời thơ
- Kết cấu đầu cuối tương ứng, nội dung
9
H/s đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 :
? Ông đồ là một trong những bài thơ lãng
mạn tiêu biểu. Từ bài thơ em hiểu thêm
điểm nào của bài thơ lãng mạn Việt Nam
? Câu thơ nào em cho là hay nhất. Hãy
bình giảng?
tương phản
- Thể thơ 5 chữ được sử dụng, khai thác có
hiệu quả có nghệ thuật cao phù hợp với
việc diễn tả tâm tình sâu lắng
IV. Luyện tập
- Nội dung nhân đạo
- Nổi niềm hoài cổ
Hoạt động 5 :
3. Hay là u… đói quá?
+ Đặc điểm hình thức :
- Kết thúc bằng dấu chấm hỏi
- Có những từ nghi vấn : có…không,
(làm) sao, hay (là)
+ Chức năng : Dùng để hỏi
* H/s đọc to ghi nhớ
VD : Bạn đi đau về đấy
II. Luyện tập
10
Hướng dẫn luyện tập
H/s làm bài tập theo 4 nhóm
H/s thảo luận, các nhóm trình bày vào
giấy trong
Bài tập 1 :
a, “Chị khất tiền sưu… phải không?”
b, “Tại sao con người… như thế?”
c, “Văn là gì?” , “Chương là gì?”
d, “Chú mình… vui không?”
“Đùa trò gì?” ; “Cái gì thế?”
“Chị Cốc béo xù… đấy hả?”
* Những từ gạch chân và dấu chấm hỏi thể
hiện hình thức câu nghi vấn
Bài tập 2 :
- Căn cứ để xác định câu nghi vấn : có từ
hay. Từ “hay” cũng có thể xuất hiện trong
các kiểu câu khác, nhưng riêng trong câu
nghi vấn từ hay bằng hoặc ở câu nghi vấn
sai ngữ pháp, hoặc biến thành kiểu câu
khác…
- Học thuộc ghi nhớ sgk
- Làm bài tập ở vở bài tập tiếng việt
Tiết 76
Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
A. Mục tiêu cần đạt
- Giúp h/s biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý
- Rèn kỷ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết
minh
B. Tôt chức các hoạt động day học
* Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là đoạn văn ? Vai trò của đoạn văn trong bài văn?
? Em hiểu thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn ?
* Bài mới
Hoạt động 1:
Hướng dẫn nhận dạng trong văn bản
thuyết minh
G/v chiếu chiếu đoạn văn a lên màn hình
? Đoạn văn trên gồm mấy câu?
? Từ nào được nhắc lại nhiều lần trong
đoạn văn ?
? Từ đó, có thể khái quát chủ đề đoạn văn
là gì?
? Vai trò của từng câu trong đoạn văn
? Hãy cho biết đoạn văn a được viết theo
phương thức biểu đạt nào? Vì sao?
G/v chiếu đoạn văn b
Câu hỏi tương tự như đoạn văn a
I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1, Phân tích ví dụ mẫu: Nhận dạng đoạn
văn thuyết minh
Quy trình hỏi tương tự như đoạn văn a
? Nhận xét về đoạn văn b?
? Nêu giả thiết đèn bàn theo phương pháp
nào?
? Qua phân tích ví dụ, em hãy cho biết khi
viết đoạn văn thuyết minh cần phải chú ý
điều gì?
- Chủ đề : Giới thiệuvề đồng chí Phạm Văn
Đồng
- Câu 1 quê quán + khẳng định phẩm chất
và vai trò của ông : Nhà cách mạng và nhà
văn hoá
- Câu 2 sơ lược quá trình hoạt động cách
mạng và những cương vị lãnh đạo của đảng,
nhà nước và đồng chí Phạm Văn Khải trải
qua
- Câu 3 quan hệ của ông với chủ tịch Hồ
Chí Minh
Đoạn văn thuyết minh – giải thích về
danh nhân một con người nổi tiếng theo
kiểu cải cách thông tin về các mặt hoạt
động khác nhau của người đó
2, Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa
chuẩn
* Đoạn a
- Thuyết minh một đồ dùng học tập : Chiếc
bút bi
- Yêu cầu:
+ Nêu rõ chủ đề
+ Cấu tạo của bút bi
* Rút kinh nghiệm giờ dạy
Tuần 20
Bài 19
Tiết 77
Quê hương
<Tế Hanh>
A. Mục tiêu cần đạt :
Giúp h/s
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biểu hiện
được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
- Thấy được nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
- Rèn kỷ năng đọc diễn cảm 8 chữ, phân tích các hình ảnh nhân hoá, so sánh đặc
sắc
B. Tổ chức các hoạt động dạy học
* Kiểm tra bài cũ
- đọc diễn cảm – thuộc lòng bài “Ông đồ”. Nói rõ 2 nguồn cảm hứng
chủ yếu làm nên kiệt tác thơ mới này
- Phân tích hình ảnh ông đồ ở khổ 2 – 3. Từ đó cho biết tác giả thể hiện tình cảm
gì? Đối với ai?
* Giới thiệu bài mới
14
Tác giả nhớ quê hương trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ
Tế Hanh. Cái làng trài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dưỡng tâm hồn thơ
ông, đã trở thành 1 điểm hướng về để ông viết nên nhữnh dòng thơ tha thiết, đau đáu.
Trong dòng cảm xúc ấy, “quê hương” là thành công khởi đầu rực rỡ cho nguồn cảm hứng
lớn trong suet đời thơ Tế Hanh. Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã dung lên một bức tranh
đẹp đẽ, tươi sáng, bình dị về cuộc sống của con người và cảnh sắc của một làng quê ven
biển bằng tình cảm que hương sâu đậm, đằm thắm
Hoạt động 1 :
Hướng dẫn tìm hiểu chung
- Vần : Chân, liền
- Bằng trắc nối tiếp từng cặp 1
5, Bố cục :
- Hai câu đầu : Giải thích chung về “làng tôi”
- 6 câu tiếp : Cảnh đi thuyền ra khơi
- 8 câu tiếp : Cảnh đi thuyền chở về bến
- Khổ cuối : Tình cảm cảu tác giả đối với
làng chài
II. Phân tích
1, Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
* Hai câu đầu : Tác giả giải thích về quê
hương thật hồn nhiên và giản dị
+ Nghề : Đánh cá
+ Vị trí : Gần sông nước
15
H/s đọc 8 câu thơ đầu
? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình dung được
những gì về quê hương của nhà thơ?
? Tác giả tả cảnh trai tráng bơi thuyền đi
đánh cá trong một không gian như thế
nào?
? Trong khung cảnh đó hình ảnh nào
được miêu tả nổi bật ?
? Hình dung của em về con thuyền từ lời
thơ có sử dụng phép so sánh : Chiếc…
mã.
? Chi tiết nào được tả con thuyền ?
? Có gì đọc đáo ở hình ảnh này?
G/v bình
Hình ảnh cánh buồm trắng căng gió ra
làng chài bút pháp lãng mạn : Tác giả tự
hào, tin yêu về quê hương mình
2, Cảnh thuyền cá về bến
* Một bức tranh linh động náo nhiệt, đầy ắp
niềm vui và sự sống, toát ra từ không khí ồn
ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc ghe đầy
cá, từ những caon cá tương ngon… trắng thật
thích mắt, từ lời cảm tạ chân thành trời đất đã
sang yên “biển lặng” để người dân trài trở về
an toàn với cá đầy ghe..
- Dân chài… rám nắng miêu tả chân thật :
Người dân chài khoẻ mạnh, nước da nhuộm
nắng, nhuộm gió.
- Cả thân… xa xăm: Hình ảnh người dân chài
vừa được miêu tả chân thực, vừa lãng mạn,
16
? Hình ảnh dân chài và con thuyền ở đây
được miêu tả như thế nào?
? Em hiểu, cảm nhận được gì từ hình ảnh
thơ “Cả thân… xa xăm”
? Có gì đặc sắc về nghệ thuật trong lời
thơ: “Chiếc thuyền… thớ võ”. Lời thơ
giúp em cảm nhận được gì?
? Từ đó em cảm nhận đựoc gì về vẻ đẹp
trong tâm hồn người viết qua lời thơ
trên ?
ở khổ cuối tác giả trực tiếp nói về nổi
nhớ làng quê hương khôn nguôi của
mình
? Vậy trong xa cách tác giả nhớ tới
- Thuyền như thốt ra từ trái
- Mùi biển tim
- Mùi nồng mặn : Vừa nồng nàn, nồng hậu
lại mặn mà, đằm thắm.
Đó là hương vị làng chài, là hương vị
riêng đầy quyến rũ của quê hương được tác
giả cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của
người con xa quê Đó là vẻ đẹp tươi sáng,
khoẻ khoắn, mang hơi thở nồng ấm của lao
động của sự sống, một tình yêu gắn bó, thuỷ
chung của tác giả đối với quê hương
III. tổng kết – Luyện tập
1, Nội dung :
- Vức tranh tươi sáng, khoẻ khoắn trong sự
làng chài
- Tấm lòng yêu quê hương đằm thắm của con
người
2, Nghệ thuật :
- Kết hợp phương thức biểu cảm + miêu tả
- Hình ảnh so sánh đẹp, bay bổng, đầy lãng
mạn
- Biện pháp nhan hoá đọc đáo, thổi linh hồn
17
* H/s đọc ghi nhớ
vào sự vật có 1 vẻ đẹp, 1 ý nghĩa, tầm vóc
bất ngờ
- Hình ảnh thơ đầy sáng tạo
Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu thương,
gắn bó sâu nặng với quê hương của tác giả
Hoạt động 4 :
hú”
I. Tìm hiểu chung
1, Tácgiả : sgk
* “Khi con tu hú” được viết vào tháng 7 –
1939 tại nhà lao Thừa Phủ (Huế), trong
những ngày đầu bị bắt giam – sau này được
18
G/v hướng dẫn đọc – h/s đọc
G/v nhận xét
G/v kiểm tra việc nhớ từ khó của h/s
? Chỉ ra bố cục của bài thơ
? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Tác
dụng của nó?
? Xác định phương thức biểu đạt ?
? Nhan đề bài thơ gợi cho em điều gì?
Hoạt động 2 :
Hướng dẫn phân tích
? Tiếng chim tu hú đã làm thức dậy trong
tâm hồn người chiến sĩ trẻ trong tù một
khung cảnh mùa hè như thế nào? (âm
thanh, màu sắc, hương vị, không gian?)
? Điều gì đặc biệt trong việc miêu tả cảnh
mùa hè ở đây?
? Vậy em cảm nhận cảnh mùa hè ở đây
như thế nào?
? Tác giả đã cảm nhận rõ nét cảnh tưọng
đó của mùa hè từ trong nhà tù. Điều đó
cho ta thấy năng lực nhà thơ như thế nào?
H/s đọc 4 câu thơ cuối
? Từ thế giới đẹp đẽ cua hoài niệm trở về
tiếng chim tu hú
Một mùa hè đẹp đẽ, tươi thắm, lộng lẫy,
thanh bình, là khung trời tự do tràn đầy sức
sống, đó là sự sống đang sinh sôi, nảy nở,
đầy đặn, ngọt ngào
- Điều đó cho thấy tác giả có sức cảm nhận
mãnh liệt, tinh tế của một tâm hồn trẻ trung,
yêu đời, nhưng đang mất tự do va khao khát
tự do đến cháy ruột cháy lòng
2, Tâm trạng người tù :
- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp : Tâm trạng đau
khổ, uất ức, ngột ngạt
- Nghệ thuật :
+ Nhịp thở thay đổi bất thường :
19
? Tác dụng của việc sử dụng các biện
pháp nghệ thuật đó ?
? Em cảm nhận từ những bộc bạch đó tâm
hồn như thế nào?
? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng
chim tu hú kêu, nhưng tâm trạng của
người tù khi nghe tiếng tu hú thể hiện ở
câu đầu và câu cuối khác nhau. Vì sao?
? Nhưng ở cả hai đều có đặc điểm gì
giống nhau?
Hoạt động 3 :
Hướng dẫn tổng kết – Luyện tập
H/s thảo luận nhóm
? Hai đoạn thơ (tả cảnh, tả tình) nhưng
đều là tiếng nói của một tâm hồn. Em cảm
2, Tâm hồn Tố Hữu :
- Hồn thơ nhạy cảm với mọi biểu hiện của
sự sống
- Hồnt hơ yêu sống mãnh liệt
- Hồn thơ tranh đấu tự do
- Đó là hòn thơ cách mạng
3, Nghệ thuật :
- Tiếng chim tu hú khơi nguồn cảm xúc
- Giọng điệu thơ tự nhiên, tươi sáng khóang
đạt, khi dằn vặt, sôi trào, trong thể thơ lục
bát truyền thống, mềm mại, uyển chuyển
20
Hoạt động 4 :
Hướng dẫn học ởư nhà
- Có thể đặt nhan đề cho bài thơ được không?
- H/s làm bài tập 1 sgk
- Soạn bài tiếp theo
Tiết 79
Câu nghi vấn
<Tiếp>
A. Mục tiêu cần đạt :
- Hiểu rõ câu nghi vấn không phải chỉ dùng để hỏi mà còn không dùng để cầu
khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống gián tiếp
B. Tổ chức các hoạt động dạy học
* Kiểm tra bài cũ
? Câu nghi vấn có những đặc điểm hình thức và chức năng gì? Lấy ví dụ
* Bài mới
Hoạt động 1 :
Tìm hiểu những chức năng khác của
e Bộc lộ cảm xúc (sự ngạc nhiên)
* Không phải tất cả câu nghi vấn đều kết
thúc bằng dấu ?. Câu thứ 2 (e) kết thúc bằng
dấu !
21
? Nhận xét về dấu kết thúc trong đoạn
trích trên.
? Từ đó em hãy cho biết ngoài chức năng
dùng để hỏi câu nghi vấn còn có những
chức năng gì?
Hoạt động 2 :
Hướng dẫn luyện tập
- H/s làm theo 3 nhóm
- Nhóm cử 1 em đại diện trả lời câu hỏi
sgk
- Nhóm nhận xét lẫn nhau
c, “Sao ta… rơi”
H/s làm bài tập theo 2 nhóm
? Xác định câu nghi vấn và đặc điểm
hình thức của nó?
? Những câu nghi vấn đó được dùng để
làm gì?
? Câu nào có thể thay thế bằng 1 câu
không phải là nghi vấn mà có ý nghĩa
tương đương
- Đặt câu nghi vấn không dùng để hỏi
- H/s đọc yêu cầu của bài tập 4
* H/s đọc to ghi nhớ
II. Luyện tập :
Bài tập 1 :
- Chuẩn bị bài tiếp theo
22
Tiết 80
Thuyết minh về một luật phương pháp
<Cách làm >
A. Mục tiêu cần đạt :
- H/s biết cách thuyết minh phương pháp (cách làm) một thí nghiệm, 1 món ăn
thông thường, 1 đồ dùng đơn giản, 1 trò chơi quen thuộc, cách trông cây … từ mục đích,
yêu cầu đến việc chuẩn bị, quy trình tiến hành, yêu cầu sản phẩm…
- Rèn kỷ năng trình bày lại một cách thức, 1 phương pháp làm việc với mục đích
nhất định
B. Tổ chức các hoạt động dạy học :
Hoạt động 1 :
Hướng dẫn giơí thiệu một phương pháp
(cách làm)
H/s đọc bài (a)
? Khi thuyết minh cách làm 1 đồ vật (hay
cách nấu món ăn) ngwoif ta thường nêu
những nội dung gì?
? trong đó nội dung naog là quan trọng
nhất? Vì sao?
? Khi thuyết minh cách làm thì phải như
thế nào?
H/s đọc mục b
? Bài thuyết minh này gồm mấy phần (3
phần)
? Phần nào là quan trọng nhất
(cách làm)
? Phần nguyên liệu có gì khác so với mục
(a)
pháp đọc nhanh
- Ngày nay… vấn đề : Yêu cầu thực tiễn
cấp thiết buộc phải tìm cách đọc nhanh
- Tiếp theo… có ý chí : Giải thích những
cách đọc chủ yếu hiện nay. Hai cách đọc
thầm theo dòng, theo ý. Những yêu cầu và
phương pháp đọc nhanh
- Còn lại : Những số liệu, dẫn chứng về
kết quả và phương pháp đọc nhanh
H/s đọc to ghi ngớ sgk
II. Luyện tập
Bài tập 1 : H/s tự làm
Bài tập 2 :
Hoạt động 3 :
Hướng dẫn học ở nhà
- Viết văn bản thuyết minh phương pháp làm đồ dùng học tập, làm đồ chơi dân gian
- Học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài tiếp theo
Tuần 21
Bài 20
Tiết 81
Tức cảnh Pác Bó
A. Mục tiêu cần đạt :
24
- Cảm nhận được niềm thích thú thật sự của Hồ Chí Minh trong những ngày gian
khổ ở Pác Bó. Qua đó, thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Bác, vừa là một chiến sĩ say mê
cách mạng, vừa là một “khách lâm tuyền” ung dung sống hoà nhịp với cuộc sống
- Hiểu được giá trị nghệ thuật đọc đáo của bài thơ
- Rèn đọc diễn cảm, phân tích thơ tứ tuyệt đường luật
B. Tổ chức các hoạt động dạy học
cảm xúc, nảy ra tứ thơ, lời thơ. Tức cảnh sinh
tình : Ngắm cảnh mà có cảm xúc muốn làm
thơ
- Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt
- Kết cấu :
+ 3 câu đầu tả cảnh sinh hoạt vật chất của
Bác ở Pắc – Bó
+ Câu kết phát biểu cảm xúc và suy nghĩ
- Giọng điệu : Đùa vui hóm hỉnh, rất tự
nhiên, thoải mái Đọc bài thơ như thấy nụ
cười vui nở trên gương mặt Bác
II. Phân tích
1, Thú “lâm tuyền” của Bác Hồ :
25
Copyright: Tài liệu đại học ©