ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------HOÀNG GIANG QUỲNH ANH

Truyện cổ Grimm dưới góc nhìn phân tâm học

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học Nước ngoài

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------------HOÀNG GIANG QUỲNH ANH

Truyện cổ Grimm dưới góc nhìn phân tâm học

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học Nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đào Duy Hiệp

HàNội– 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các nghiên cứu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

2.1

Thống

kê

biểu

tượng

trong

truyện

……………...Error! Bookmark not defined.

cổ

Grimm


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do lựa chọn đề tài.................................................................................... 8
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................ Error! Bookmark not defined.
3. Đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ nghiên cứuError!

Bookmark

not

2.1.1. Biểu tượng về con người: Mẹ, Vua, Con gái vua, Hoàng tử .....Error!
Bookmark not defined.

2.1.2. Biểu tượng về động vật và sinh vật ma thuật: Động vật, Phù thủy
Error! Bookmark not defined.

2.2. Ý nghĩa của biểu tượng......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Tăng sức hấp dẫn ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Duy trì một xã hội gia trưởng ................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Trọn vẹn thông điệp của Kito giáo và Kinh ThánhError! Bookmark
not defined.

2.2.4. Trường hợp điển hình: Công chúa ngủ trong rừngError! Bookmark
not defined.

2.3. Các vỉa tầng tâm thức trong các lớp truyện kểError! Bookmark not
defined.
Tiểu kết ........................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: ẨN ỨC TRONG TRUYỆN CỔ GRIMMError!

Bookmark

not defined.
3.1. Trí tưởng tượng và thế giới cổ tích ....... Error! Bookmark not defined.
3.2. Dòng chảy văn hóa trong các câu chuyện của Grimm .................. Error!
Bookmark not defined.
3.3 Tiềm thức phụ nữ trong các câu chuyện của GrimmError! Bookmark
not defined.
Tiểu kết ........................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ........................................................ Error! Bookmark not defined.

để các nhà văn, nhà thơ học tập, tiếp thu những vẻ đẹp nguyên sơ của nó
trong sáng tạo nghệ thuật.
1.2. Bất cứ một dân tộc nào trên thế giới cũng có truyện cổ tích. Đó là những
câu chuyện hoang đường về cái thiện, cái ác với những bà tiên, những người
khổng lồ, mụ phù thủy độc ác,... Nhưng đó lại là món quà quý giá đối với trẻ
em khắp nơi trên thế giới. Đó là những câu chuyện thực sự đáng kể, hàm chứa
những giá trị lớn lao về đạo đức, những quan niệm nhân sinh trong quá khứ.
Chúng ta, xã hội loài người sẽ không thể có được những bước phát triển dài
nếu như không quan tâm đến văn học dân gian, đến truyện cổ tích. Nghiên
cứu truyện cổ tích là một trong những nghiên cứu quan trọng về những niềm
vui, nỗi khổ, những bầu không khí ngập tràn đấu tranh chống lại cường
quyền, bạo lực của những con người chịu biết bao áp bức trong xã hội có giai
cấp.
1.3. Truyện cổ tích là quan trọng đối với con người. Lịch sử từ những thời kì
xa xưa, từ nền văn hóa cổ, từ những quan niệm về cái thiện, cái ác, về hi vọng
của tầng lớp nhân dân lao động, của những con người xưa là một trong những
khía cạnh được giảng dạy cho nhiều trẻ em, giúp những đứa trẻ hiểu rõ về cái
thiện, cái ác theo một cách nhất định. Dù những câu chuyện đó là những sáng
tác hoang đường của dân gian, của những người sống khác chúng ta nhiều thế
kỉ, có thể không còn phù hợp với chúng ta, không phù hợp với xã hội hiện
đại, rằng những con người hiện đại thông minh hơn nhiều so với quá khứ,
thậm chí chỉ năm hay mười năm trước đây thôi, quá khứ vẫn là lỗi thời và
không liên quan đến chúng ta, nhưng không phải vậy. Xã hội càng hiện đại,
con người càng không nên quay lưng lại với nền văn học dân gian, với truyện
cổ tích. Chúng ta đang sống trong một xã hội với mức độ thay đổi nhanh
9


chóng của thời gian, sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kĩ thuật, của công nghệ.
Văn học dân gian, truyện cổ tích vì vậy mà càng có ý nghĩa với chúng ta.

motif - Những khả thủ và bất cập, Tạp chí nghiên cứu Văn học, số 7,
tr86, Hà Nội.
2. Lại Nguyên Ân (1999), 150 thuật ngữ văn học, Nxb. Đại học Quốc gia,
Hà Nội.
3. Lê Huy Bắc (2007), Cổ tích hiện đại: Cô bé bán diêm của Andersen,
Tạp chí nghiên cứu Văn học, số 7, tr 133.
4. Lê Huy Bắc (2013), Phê bình văn học hậu hiện đại Việt Nam, Nxb. Tri
Thức, Hà Nội.
5. Trần Lê Bảo (2011), Giải mã văn học từ mã văn hóa, Nxb. Đại học
Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội.
6. Bataille, Georges. (2012), Văn học và cái ác, Nxb. Thế Giới, Hà Nội.
7. Benac, Henri. (2005), Dẫn giải ý tưởng văn chương, NXB Giáo dục,
Hà Nội.
8. Chevalier, Jean. and Gheerbrant, Alain. (2002), Từ điển biểu tượng văn
hóa thế giới, Nxb. Đà Nẵng, Đà Nẵng.
9. Deleuze, Gilles. and Guattari, Felix. (2013), Kafka vì một nền văn học
thiểu số, Nxb. Tri thức, Hà Nội.
10.Grimm, J. and Grimm, W. (2014), Truyện cổ Grimm (trọn bộ 4 cuốn),
Nxb Nhi Đồng, Hà Nội.
11.Đinh Hồng Hải (2007), Nghiên cứu biểu tượng và vấn đề tiếp cận nhân
học biểu tượng ở Việt Nam, trong Kỷ yếu Hội nghị Thông báo Dân tộc
học, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.
12.Đinh Hồng Hải (2014), Nghiên cứu biểu tượng: một số hướng tiếp cận
lí thuyết, Nxb. Thế giới, Hà Nội.
11


13.Đinh Hồng Hải (2010a), Nghiên cứu văn hoá từ góc nhìn nhân học biểu
tượng, Tạp chí Dân tộc học, số 5, năm 2011, Hà Nội.
14.Đào Duy Hiệp (2008), Phê bình văn học từ lí thuyết hiện đại, Nxb.

Dealing with aggression and brutality among children, trans. Julia
Hillman, Connecticut: Spring Publications, Woodstock.
29.Haase, D. (1996), The reception of Grimms' fairy tales: Responses,
reactions, revisions. (pg 35-50), Wayne State University Press, Wayne.
30.Horno, P. (2005), Love, Power and Violence. A Comparative Analysis
of Physical and Humiliating Punishment Patterns, Save the children,
Madrid.
31.Tatar, Maria. (2003), The Hard Facts of the Grimm’s Fairy Tales (pg
121-127), Princeton University Press, Princeton.
32.Tolkien, John Ronald Reul (1963), The Monsters and the Critics. An
Anthology of Beowulf Criticism. Ed. Lewis E. Nicholson. London.
33.Van Dijk, T.(2001a), Critical Discourse Analysis. In Schiffrin,
Deborah, Tannen, Deborah and Hamilton, Heidi E. (eds.) the
Handbook of DiscourseAnalysis (pg 352-371), Blackwell, Oxford.
34.Zipes, Jack David. (2002), Breaking the Magic Spell: Radical Theories
of Folk and Fairy Tales, The University Press of Kentucky, Kentucky.
35.Zipes, Jack David. (2012), Fairy tales and the art of subversion (pg57).
Routledge.
36.Zipes, Jack David. (2013), Happily ever after: Fairy tales, children,
and the culture industry (pg39-61) Routledge.
Tài liệu mạng
37.Kim Đồng, Ấn bản "Truyện cổ Grimm" đầy đủ nhất được NXB Kim
Đồng phát hành, nxbkimdong.com.vn

13


<http://www.nxbkimdong.com.vn/chi-tiet-tin/30-doc-sach/tieudiem/105385-ra-m%E1%BA%AFt-phi%C3%AAn-b%E1%BA%A3nvi%E1%BB%87t-%C4%91%E1%BA%A7y-%C4%91%E1%BB%A7201-truy%E1%BB%87n-c%E1%BB%95-grimm.html> (22/12/2015).
38.Lương Thị Khuyên (2011), Tìm hiểu motif thách đố trong truyện cổ
tích, Tapchivan.com <http://tapchivan.com/tin-van-nghe-dan-gian-timhieu-motif-thach-do-trong-truyen-co-tich-108.html> (28/10/2011).