Header Page 1 of 128.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------

NGUYỄN THỊ HỒNG

TIỂU THUYẾT TRĂM NĂM CÔ ĐƠN CỦA
G.MARQUEZ DƢỚI GÓC NHÌN PHÂN TÂM HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH VĂN HỌC
Chuyên ngành: Văn học nƣớc ngoài
Mã số: 60220245

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Đào Duy Hiệp

Hà Nội – 2015

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 1 of 128.


Header Page 2 of 128.

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU __________________________________________________ 3
1. Lý do chọn đề tài ________________________________________3
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ________________________________4
1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu __ Error! Bookmark not defined.
3. Phƣơng pháp nghiên cứu ___________ Error! Bookmark not defined.
4. Đóng góp của luận văn ____________ Error! Bookmark not defined.

giới đầy dục tình ____________________ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết: __________________________ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. VÔ THỨC TẬP THỂ TRONG ____ Error! Bookmark not
defined.
1

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 2 of 128.


Header Page 3 of 128.

TRĂM NĂM CÔ ĐƠN ________________ Error! Bookmark not defined.
3.1 Vô thức một vấn đề khoa học ______ Error! Bookmark not defined.
3.2. Vô thức trong vấn đề sáng tạo văn chƣơng _ Error! Bookmark not
defined.
3.3 Vô thức của tập thể trong tiểu thuyết Trăm năm cô đơn ___ Error!
Bookmark not defined.
3.3.1. Những ám ảnh về thực tại khách quan của Gabriel Garcia
Marquez _________________________ Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Bi kịch trong dòng họ Buyênđya một nỗi ẩn ức vô thức Error!
Bookmark not defined.
3.3.3. Vô thức giữa cái bản ngã, bất lực dồn nén trong tình yêu
Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết: __________________________ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN _________________________ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ___________________________________10

2

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 3 of 128.


luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 4 of 128.


Header Page 5 of 128.

2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Đây là cuốn tiểu thuyết gây chấn động bao thế hệ người đọc, vì thế cho
đến nay tầm ảnh hưởng và sức cuốn hút của cuốn sách vẫn chưa dừng lại.
Có rất nhiều nhà nghiên cứu tham gia tìm hiểu nhiều góc cạnh của vấn đề
trong tác phẩm. Nhiều công trình khoa học đã để lại những dấu ấn sâu sắc
trong giới phê bình văn học. Do hạn chế về ngoại ngữ nên tôi không thể
tổng hợp hết tất cả những công trình nghiên cứu mà chỉ khảo sát những
trang viết tiêu biểu bằng tiếng Anh và tiếng Viết dưới sự hỗ trợ của đồng
nghiệp về viêc tìm tài liệu tiếng Anh.
Ở Việt Nam, việc tiếp cận tác phẩm qua nhiều bản dịch của nhiều dịch
giả, nhưng đáng chú ý nhất là bản dịch của Nguyễn Trung Đức, Nxb Văn
học, HN, 2004. Tác giả đã đưa ra những nhận định khái quát về vấn đề cốt
truyện đề tài, kết cấu và thời gian nghệ thuật, nhân vật và thông điệp ... Từ
khi tác phẩm được dịch sang tiếng Việt đã có nhiều công trình nghiên cứu
để lại nhiều dấu ấn sâu sắc.
Đầu tiên phải kể đến đề tài cấp bộ do PGS.TS Bửu Nam chủ nhiệm
(2002-2005): Đặc điểm khuynh hướng và sự phát triển của văn học Mỹ
Latinh nửa đầu thể kỉ XX trong phần phụ lục 3: Các tác giả và tác phẩm
tiêu biểu cho tiểu thuyết và truyện ngắn Mỹ Latinh từ những năm 60 đến
nay dành dung lượng bàn đến Marquez trong đó đã bàn luận nhiều vấn đề
từ góc độ liên văn bản (tiểu thuyết huyền thoại đã tiết chế nhiều chất liệu
dân gian của Châu Mỹ Latinh, một cách tự do và sáng tạo, vay mượn các
motif trong Thánh kinh và các huyền thoại cổ đại, sử dụng các tình tiết
trong truyền thuyết lịch sử, các sự kiện có thật), từ cấp độ kí hiệu học (mô

những nét tiêu biểu nhất về con người cũng như những sáng tác của
G.Marquez trong Trăm năm cô đơn trên các mặt nội dung và nghệ thuật và
chỉ ra phương pháp sáng tác trong Trăm năm cô đơn là chủ nghĩa huyền ảo
kết hợp với chủ nghĩa hiện thực tỉnh táo và các yếu tố hoang đường.
Chuyên luận Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và Gabriel Garcia
Marquez của Lê Huy Bắc, NXBGD Việt Nam, 2009. Đây là chuyên luận
công phu về chủ nghĩa hiện thực huyền ảo, gồm 2 phần chính: chủ nghĩa
hiện thực huyền ảo và Gabriel Garcia Marquez, ngoài ra còn có phần phụ
lục trích đăng những bài dịch có liên quan đến chủ đề. Trong phần một,
5

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 6 of 128.


Header Page 7 of 128.

người viết đã đưa ra nhiều lý giải về khái niệm như cái kì ảo, cái huyền ảo,
văn học huyền ảo, văn học hiện thực huyền ảo, nhà văn hiện thực huyền ảo.
Trong đó đáng chú ý là sự phân kì văn học huyễn ảo. Lê Huy Bắc cho rằng
lịch sử văn học huyễn ảo có thể được chia làm ba giai đoạn tương ứng với
cách thức sáng tạo và tiếp nhận văn học: giai đoạn 1 (cái huyễn tưởng):
thời trung cổ, khi con người xem những yếu tố siêu nhiên, kì quái, hoang
đường … như những cái tất nhiên, lí trí chưa phải là cơ sở để con người tin
tưởng. Giai đoạn 2 (cái kì ảo): thời cận hiện đại. Cài kì ảo xuất hiện trong
văn học với mục đích gây nên sự hoang mang cho người đọc. Đây là điều
mà văn học thời kì trước không mấy bận tâm. Giai đoạn 3 (cái huyền ảo)
gắn với thời hiện đại, hậu hiện đại. Cái huyền ảo xuất hiện như một sự đối
thoại trở lại, bản chất là bộc lộ sự bất tin. Chương 2 ở phần 1, tác giả khái
quát hệ thống về văn học hiện thực huyền ảo, bao gồm: nguồn gốc và lịch
sử, nguyên nhân ra đời, xác định khái niệm, đặc điểm, tiếp nhận văn học

có sự tương đồng với nhiều những tài liệu tham khảo trước đó. Sự dẫn nhập
này mang tính hướng dẫn ban đầu cho những ai mới tiếp xúc với văn bản,
khá bối rối với gia hệ phức hợp trong tác phẩm. 4 phần còn lại nhà nghiên
cứu đi sâu khảo sát về các huyền thoại, nghệ thuật trần thuật. Trong Huyền
thoại về cái cô đơn, Lê Huy Bắc có tiếng nói chung với những nhà nghiên
cứu trước đó, cho rằng nỗi cô đơn là chủ đề chính trong sáng tác của
Marquez, nó vừa là nỗi cô đơn bản thể vừa là sự cảnh báo để hướng đến sự
đoàn kết để mưu cầu hạnh phúc. Trong Trăm năm cô đơn người ta có thể
tìm thấy muôn vàn cấp độ, dạng hình cô đơn, từ Jose luôn cảm thấy ám ảnh
về tội lỗi trong quá khứ, những đam mê khoa học bất tận, Arcadio cô đơn
vì hôn nhân cận huyết, Aureliano Segundo cô đơn ngay trong sự giàu sang
bất tận của mình, Rebeca cô đơn vì thói quen lập dị không giống ai …
Macondo huyền thoại nhấn mạnh hình tượng làng Macondo. Tính huyền
thoại thể hiện ngay trong tên gọi của ngôi nhà, sự xuất hiện và biến mất. Nó
là sự ẩn dụ về bức tranh phát triển của xã hội, thế giới loài người. Trần
thuật mê lộ - biên niên sử huyền thoại là phần mà nhà nghiên cứu dụng
công nhiều hơn cả. Mê lộ là biểu trưng cho Trăm năm cô đơn, thể hiện rõ
qua thế giới nhân vật, kết cấu, tự sự đa chủ thể, huyền thoại … Mê lộ dẫn
dụ người đọc vào thế giới huyền thoại, bị đánh đáo các nhân vật, các giá
7

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 8 of 128.


Header Page 9 of 128.

trị. Nó khiến cho yếu tố hiện thực và huyền ảo đan cài vào nhau một cách
chặt chẽ, tự nhiên.
Nói đến những công trình nghiên cứu về Trăm năm cô đơn, cũng phải
kể đến hệ thống các bài báo, bài nghiên cứu đăng trên tạp chí. Trước hết là


người cũng có thể biến mất như chưa từng tồn tại nếu con người vẫn cứ xây
cất cho mình những tòa tháp cô đơn.
Phan Tuấn Anh có bài đăng trên Tạp chí Sông Hương 259/9-10 số ra
ngày 01/10/2010, tựa đề Hình tượng Macônđô trong Trăm năm cô đơn.
Trong bài viết này tác giả đã kiến giải về hình tượng Macondo – hình
tượng xuyên suốt nhiều sáng tác quan trọng của Marquez , từ vấn đề nguồn
cội tên gọi, tần suất đến ý nghĩa biểu trưng. Người viết đưa ra nhận xét khá
táo bạo: “Có thể nhận định rằng, nếu “nỗi cô đơn” là chủ đề lớn nhất mà
Marquez dành cả cuộc đời để theo đuổi, thì hình tượng trung tâm nhất, có
tính xuyên suốt các tác phẩm của nhà văn người Colombia lại không phải
là một nhân vật cụ thể, mà chính là hình tượng về vùng đất Macondo.”
Bằng sự đối chiếu với những cứ liệu lịch sử, văn hóa, Tuấn Anh đã chỉ ra
mối liên hệ mật thiết giữa sự phát triển của làng Macondo với tiến trình
phát triển của Châu Mỹ Latinh. Những cứ liệu này soi sáng và chứng minh
rõ hơn ý nghĩa biểu trưng của Macondo – xã hội Mỹ Latinh thu nhỏ.
Nghiên cứu về tác phẩm này còn có các đề tài nghiên cứu khoa học các
cấp, khóa luận, luận văn, tôi xin được điểm qua một số công trình: Khóa
luận tốt nghiệp Khảo sát tình yêu, nhục thể, nỗi cô đơn trong hai tiểu thuyết
Trăm năm cô đơn và Tình yêu thời thổ tả của Garcia Marquez của Nguyễn
Thị Tuyết Lan – ĐHSP Huế, 2005. Khóa luận tập trung vào hai vấn đề:
khảo sát tình yêu, nhục thể, nỗi cô đơn trong Trăm năm cô đơn và Tình yêu
thời thổ tả; những phương thức nghệ thuật thể hiện tình yêu, nhục thể, nỗi
cô đơn trong tác phẩm này. Tình yêu, nhục thể, nỗi cô đơn là 3 yếu tố quan
trọng, có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong sáng tác của nhà văn người
Comlombia này. Lí giải được mối quan hệ của 3 yếu tố này sẽ lí giải được
sự ý nghĩa của sự xuất hiện dày đặc những phen làm tình, nỗi cô đơn tràn
ngập trong sáng tác của ông. Công trình nghiên cứu trên hai tác phẩm đỉnh
cao của nhà văn biểu trưng cho nỗi cô đơn của Châu Mỹ Latinh, tìm hiểu
9

nhiều phía, Nxb Đà Nẵng
8. Márquez Gabriel García (2004), Nguyễn Trung Đức dịch ,Trăm năm
cô đơn, Nxb Văn học
9. Márquez Gabriel García, Nguyễn Trung Đức dịch (2007), Truyện
ngắn tuyển chọn, Nxb Văn học
10. Márquez Gabriel García, Nguyễn Trung Đức (2004), Tình yêu thời
thổ tả, Nxb Văn học
11. Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (2007), Từ điển thuật
ngữ văn học, Nxb Giáo dục

10

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 11 of 128.


Header Page 12 of 128.

12. Đào Duy Hiệp (2008), Phê bình văn học từ lí thuyết hiện đại, Nxb
Giáo dục
13. Phan Minh Hạc (1980), Nhập môn tâm lý học, Nxb Giáo dục
14. Nguyễn Thị Hảo (2010), Thời gian và không gian huyền thoại trong
Trăm năm cô đơn của Gabriel Garcia Marquez, luận văn thạc sĩ,
ĐHKHXH và NV Hà Nội
15. Vũ Trung Kiên (2005), Nghệ thuật tiểu thuyết Trăm năm cô đơn của
Gabrriel García Márquez, Luận văn thạc sĩ, Đại học Sư phạm Hà Nội
16. Phương Lựu (1995), Tìm hiểu Lý luận văn học Phương Tây hiện đại,
Nxb Văn học, Hà Nội
17. Nguyễn Đức Nam (số 1 năm 1975, tr 110 – 120), Một khuynh hướng
trong tiểu thuyết hiện tiến bộ ngày nay ở Châu Mỹ Latinh: Chủ nghĩa hiện
thực huyền ảo, Tạp chí văn học

31. Jofer Serapio Phê bình hậu hiện đại về Trăm năm cô đơn của
Marquez, đăng trên trang web:
32. Simpson.J&Round.S (2000), Dictionary of English Folklore, Oxford
33. Todorov Tzevan, Lê Hồng Sâm, Đặng Anh Đào dịch (2008), Dẫn
luận về văn chương kỳ ảo, Nxb Đại học Sư phạm

12

luan van thac si - luan van kinh te - khoa luan - tai lieu -Footer Page 13 of 128.