ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

=======

VŨ ANH PHƢƠNG

NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG PARAQUAT
TRONG MẪU HUYẾT TƢƠNG NGƢỜI BẰNG
PHƢƠNG PHÁP SẮC KÝ LỎNG HIỆU NĂNG CAO
Chuyên ngành: Hóa phân tích
Mã số: 60440118

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. TẠ THỊ THẢO
2. TS. HÀ TRẦN HƢNG

HÀ NỘI - 2015


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên cho tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Tạ Thị Thảo và
TS. Hà Trần Hƣng đã tận tình hƣớng dẫn và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt
quá trình thực hiện đề tài và viết luận văn.
Tôi xin đƣợc gửi lời cảm ơn chân thành tới ban lãnh đạo và toàn thể nhân
viên Trung tâm Chống Độc – Bệnh viện Bạch Mai đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi
đƣợc học tập và nghiên cứu.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo giảng dạy tại khoa Hoá, đặc
biệt là các thầy cô trong bộ môn Hoá Phân tích, đã cho tôi những kiến thức quý giá

defined.
1.2.1. Phƣơng pháp quang phổ ........................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Phƣơng pháp sắc ký khí khối phổ ............ Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Phƣơng pháp sắc ký lỏng khối phổ .......... Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Phƣơng pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao .. Error! Bookmark not defined.
1.3. Các phƣơng pháp xử lý mẫu huyết tƣơng phân tích Paraquat ................ Error!
Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................ Error!
Bookmark not defined.
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Chất chuẩn, hoá chất, thiết bị.......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Chất chuẩn ................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Hoá chất ..................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Thiết bị, dụng cụ ....................................... Error! Bookmark not defined.

Vũ Anh Phương

Trường ĐHKH Tự nhiên


2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Nghiên cứu xây dựng quy trình định lƣợng paraquat.Error!

Bookmark

not defined.
2.3.1.1. Chuẩn bị mẫu chuẩn........................... Error! Bookmark not defined.
2.3.1.2. Phƣơng pháp tách PQ từ huyết tƣơng Error! Bookmark not defined.
2.3.1.3. Phƣơng pháp khảo sát điều kiện sắc ký để định lƣợng PQ trong huyết
tƣơng ............................................................... Error! Bookmark not defined.

3.1.4. Khảo sát thành phần pha động ................. Error! Bookmark not defined.

Vũ Anh Phương

Trường ĐHKH Tự nhiên


“-” là không xuất hiện pic PQ trên sắc đồ, chỉ chứa pic nền mẫu. ............. Error!
Bookmark not defined.
3.1.5 Khảo sát ảnh hƣởng pH của pha đô ̣ng ...... Error! Bookmark not defined.
“-” là không xuất hiện pic PQ trên sắc đồ, chỉ chứa pic nền mẫu. ............. Error!
Bookmark not defined.
3.1.6. Khảo sát thành phần dung dịch đệm ........ Error! Bookmark not defined.
3.1.6.1. Khảo sát ảnh hƣởng của nồng độ natriheptanesulfonate ........... Error!
Bookmark not defined.
3.1.6.2. Ảnh hƣởng của nồng độ KCl ............. Error! Bookmark not defined.
3.1.6.3 Khảo sát ảnh hƣởng của nồng độ PEGError!
defined.

Bookmark

not

“-” là không xuất hiện pic PQ trên sắc đồ, chỉ chứa pic nền mẫu. ............. Error!
Bookmark not defined.
3.1.7. Khảo sát ảnh hƣởng của tốc độ dòng ....... Error! Bookmark not defined.
3.1.8. Đƣờng chuẩn, giới ha ̣n phát hiê ̣n và giới ha ̣n đinh
̣ lƣơ ̣ng. ............... Error!
Bookmark not defined.
3.1.8.1. Xây dựng đƣờng chuẩn ...................... Error! Bookmark not defined.

3.3.2.1. Đánh giá độ lặp lại của thiết bị .......... Error! Bookmark not defined.
3.3.2.2. Đánh giá độ chụm (độ lệch chuẩn lặp lại và tái lặp) của phƣơng
pháp phân tích ................................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.3 Độ ổn định ................................................. Error! Bookmark not defined.
Độ ổn định trong thời gian phân tích .............. Error! Bookmark not defined.
3.4. Phân tích mẫu PQ trong huyết tƣơng bệnh nhân - áp dụng thực tế tiên lƣợng
bệnh nhân và đánh giá hiệu quả lọc máu hấp phụError!

Bookmark

not

defined.
3.4.1. Đặc điểm chung nhóm BN nghiên cứu: ... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Nồng độ Paraquat huyết tƣơng trong tiên lƣợng bệnh nhân và đánh giá
hiệu quả lọc máu hấp phụ ........................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ............................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................................................1

DANH SÁCH BẢNG BIỂU
Bảng 3.1: Ảnh hƣởng của thể tić h bơm mẫu ............ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Ảnh hƣởng của tỉ lê ̣ pha đô ̣ng t ới độ phân cực, thời gian lƣu, hệ số đối
xứng pic ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Ảnh hƣởng của pH tới thời gian lƣu, hệ số đối xứng pic ................. Error!
Bookmark not defined.

Vũ Anh Phương

Trường ĐHKH Tự nhiên


Bảng 3.16: Kết quả phân tích lặp lại các mẫu huyế t tƣơng thêm chuẩn ........... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.17: Các đại lƣợng thống kê ........................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.18: Độ lặp lại thời gian lƣu và diện tích pic của các chấtError! Bookmark
not defined.

Vũ Anh Phương

Trường ĐHKH Tự nhiên


Bảng 3.19: Kết quả hàm lƣợng PQ tìm lại đƣợc bằng phƣơng pháp thêm chuẩn của
3 kỹ thuật viên khác nhau.......................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.20: Các dữ kiện thống kê đánh giá độ lặp lại của phƣơng pháp phân tích tiến
hành bởi ba KTV khác nhau ..................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.21: Các dữ kiện đánh giá độ tái lặp của phƣơng pháp phân tích .......... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.22: Kế t quả xác đinh
̣ đô ̣ ổ n đinh
̣ trong ngày . Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.23: Thời gian tƣ̀ lúc uố ng đế n khi lấy mẫu xét nghiệmError!

Bookmark

not defined.
Bảng 3.24: Kết quả định lƣợng PQ trên 31 bệnh nhânError!

Bookmark

not

Hình 3.8: Sắ c đồ khảo sát nồ ng đô ̣ của natriheptanesulfonate trong đê ̣m pH

2,5

................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.9: Sắ c đồ của PQ khi thay đổi nồ ng đô ̣ của KCl trong pha động. ........ Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.10: Sắ c đồ của PQ khi thay đổi nồ ng đô ̣ của PEG trong pha động....... Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.11: Sắ c đồ khảo sát tố c đô ̣ dòng .................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.12: Sắ c ký đồ các nồ ng đô ̣ PQ khác nhau tƣ̀ 0,02 – 10,00 µg/ml ......... Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.13: Đƣờng chuẩn PQ theo diện tích pic ........ Error! Bookmark not defined.

Vũ Anh Phương

Trường ĐHKH Tự nhiên


Hình 3.14: Sơ đồ quy trình xử lý PQ trong mẫu huyết tƣơngError! Bookmark not
defined.
Hình 3.15: Sắ c ký đồ PQ trong huyế t tƣơng chuẩ n áp du ̣ng quy trình xƣ̉ lý mẫu
hình 3.14 ................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.16: Độ chọn lọc PQ của phƣơng pháp .......... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.17: Phân bố bệnh nhân nghiên cứu theo nhóm tuổiError! Bookmark not
defined.
Hình 3.18: Phân bố bệnh nhân nghiên cứu theo nghề nghiệpError! Bookmark not
defined.
Hình 3.19: Kết quả bệnh nhân ngộ độc Paraquat ..... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.20: Kết quả định lƣợng nồng độ PQ khi vào viện ở bệnh nhân sống và tử vong.


Acetonitril

Asymmetry factor

Hệ số đối xứng pic

ATP

Adenosin Triphophate

Adenosin Triphophat

BN

Patient

Bệnh nhân

diode-array detector

detector mảng diode

DQ

Diquat

Diquat

EPQ


LOD

Limit of Detection

Giới hạn phát hiện

LOQ

Limit of Quantification

Giới hạn định lƣợng

Methanol

Methanol

ppm

Parts per million

Phần triệu

PQ

Paraquat

Paraquat

Relative coefficient


Tên tiếng anh

Tên Tiếng việt

Standard deviation

Độ lệch chuẩn

Severity Index of Paraquat

Chỉ số độ nặng của ngộ độc

Poisoning

Paraquat

Trichloroacetic acid

Acid Tricloacetic

Retention time

Thời gian lƣu

Ultraviolet-Visible

Tử ngoại và khả kiến

Trường ĐHKH Tự nhiên

lâm sàng và điều trị của ngộ độc paraquat , Kỷ yếu Hô ̣i thảo hồ i sƣ́c cấ p cƣ́u
và chống độc toàn quốc năm, tr. 128-133.

Tiếng Anh:

5.

Almeida RM, Yonamine M (2003), “Gas chromatographic-mass spectrometric
method for the determination of the herbicides paraquat and diquat in plasma
and urine samples”, Journal of Chromatography 853, pp. 260-264.

6.

Alvin CB, “Herbicide”, Medical Toxicology 239 (4), pp. 1515-1527.

7.

Arys K, Van Bocxlaer J, Clauwaer K, et al (2000), “Quantitative
determination of Paraquat in a fatal intoxication by HPLC-DAD following
chemical reduction with Sodium borohydride”, Jounal of Analytical
Toxicology 24, pp. 116-121.

8.

Baselt RC (2004), Disposition of toxic drugs and chemicals in man, 7th
edition. Biomedical Publication, pp. 844-846.

9.

Brunetto MR, Morales AR, Gallignani M et al (2003), “Determination of

16. Gao L, Liu J, Wang C et al (2014), “Fast determination of paraquat in plasma
and urine samples by solid-phase microextraction and gas chromatographymass spectrometry”, Journal of Chromatography 944, pp. 136-140.

17. Hara S, Sasaki N, Takase D et al (2007), “Rapid and sensitive HPLC method
for the simultaneous determination of paraquat and diquat in human serum”,
Analytical sciences 23, pp. 523-526.

18. Huang CB et al (2011), “Prognostic significance of arterial blood gas analysis
in the early evaluation of Paraquat poisoning patients”, Clinical Toxicology,
49, pp. 734-738.

19. M. Ito, Y. Hori, Manami Fujisawa, Akira Oda, Shinichiro Katsuyama,
Yasuo Hirose, and Toshiharu Yoshioka (2005), “Pharmaceutical Society of
Japan Rapid Analysis Method for Paraquat and Diquat in the Serum Using
Ion-Pair High-Performance Liquid Chromatography”, Biol. Pharm. Bull.
28, pp. 725-728.

Vũ Anh Phương

2

Trường ĐHKH Tự nhiên


20. Kato K, Okada H, Imura H et al (1999), “Highly sensitive determination of
paraquat and diquat in human blood with tetrabromophenolphtalein ethyl ester
by ion pair extraction spectrophometric method”, Analytical sciences 15, pp.
689-693.

21. Mandel JS, Adami HO, Cole P (2012), “Paraquat and Parkinson's disease: an

Prevention, Treatment, Bismuth C and Hall AH edition, Marcel Dekker, New
York. pp. 275-282.

Vũ Anh Phương

3

Trường ĐHKH Tự nhiên


30. Rai MK, Joyce VD, Gupta VK (1997), “Sensitive determination of paraquat
by spectrophotometry”, Talanta 45, pp. 343-348.

31. Richmond R, Halliwell B (1982), “Formation of hydroxyl radicals from the
paraquat

radical

cation,

demonstrated

by

a

highly

specific


paraquat poisoning”, Arch Intern Med 146, pp. 681-685.

Vũ Anh Phương

4

Trường ĐHKH Tự nhiên


41. Zhaohong W, Zhiping W, Junbo X (2011), “The Quantitative Analysis of
Paraquat inBiological Samples by Liquid Chromatography- Electrospray
Ionization - Mass Spectrometry”, Journal of Analytical Toxicology 35, pp. 23-27.

42. Watts M (2011), Paraquat, Pesticide action network Asia & the pacific, pp.
1011-1055.

43. www.inchem.org/documents/pds/pds/pest4_e.htm (Paraquat, Data sheets on
pesticide 4, Rev 1, WHO -2015).

Vũ Anh Phương

5

Trường ĐHKH Tự nhiên