BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ MINH KHUÊ
LQT 12-01

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ CÔNG NHẬN
VÀ CHO THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA
TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

Ngành Luật Quốc tế
Mã số: 52380108

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Hà Nội, 5/2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ MINH KHUÊ
LQT 12-01

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH
QUYẾT ĐỊNH CỦA TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

Ngành Luật Quốc tế
Mã số: 52380108


luận. Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo, cán bộ Viện Đại học
Mở Hà Nội đã tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình học tập và nghiên
cứu. Xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, người thân và bạn bè đã động
viên, khích lệ để giúp em có thể hoàn thành tốt Khóa luận tốt nghiệp này.
Hà Nội, ngày 26 tháng 05 năm 2016
Sinh viên

Nguyễn Thị Minh Khuê


BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
BLTTDS: Bộ luật tố tụng dân sự


MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài.....................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ..........................................................................................2
3. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................2
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ...................................................................................2
5. Kết cấu của khóa luận ........................................................................................2
PHẦN NỘI DUNG ....................................................................................................3
CHƢƠNG 1................................................................................................................3
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH
QUYẾT ĐỊNH CỦA TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI. .............................................3
1.1. Khát quát về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài ...........................................................................................................................3
1.1.1.
ngoài

CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH
CỦA TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT
NAM HIỆN HÀNH ..................................................................................................14
2.1. Lƣợc sử hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về công nhận và cho
thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài ............................................................14
2.1.1. Giai đoạn trước khi có Bộ luật Tố tụng Dân sự ..........................................14
2.1.2. Giai đoạn sau khi có Bộ luật Tố tụng Dân sự .............................................16
2.2. Thực trạng pháp luật về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài
nƣớc ngoài tại Việt Nam ...........................................................................................17
2.2.1. Khái niệm quyết định của trọng tài nước ngoài ..........................................17
2.2.2. Các nguyên tắc cơ bản về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nước ngoài. .......................................................................................................19
2.2.3. Thẩm quyền của tòa án Việt Nam ................................................................21
2.2.4. Quyền yêu cầu công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nước
ngoài ......................................................................................................................22
2.2.5. Quyết định của trọng tài nước ngoài được xem xét công nhận và cho thi
hành tại Việt Nam và những trường hợp không công nhận và cho thi hành quyết
định của trọng tài nước ngoài ...............................................................................23
2.2.5.1. Quyết định của trọng tài nước ngoài được xem xét công nhận và cho thi
hành tại Việt Nam ...............................................................................................23
2.2.5.2. Những trường hợp không công nhận và cho thi hành quyết định của
trọng tài nước ngoài tại Việt Nam ......................................................................24
2.2.6. Đơn yêu cầu và giấy tờ, tài liệu gửi kèm theo đơn yêu cầu .........................30
2.2.7. Lệ phí công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nước ngoài .....31
2.2.8. Thụ lý hồ sơ và xét đơn yêu cầu...................................................................32
2.2.9. Kháng cáo, kháng nghị và xét kháng cáo, kháng nghị ................................33
2.2.10. Hiệu lực của quyết định trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi
hành tại Việt Nam ..................................................................................................33
2.2.11. Một số vấn đề khác ....................................................................................33
Tiểu kết chƣơng 2......................................................................................................34

quả và đƣợc khuyến khích sử dụng trong Luật Thƣơng mại, Luật Đầu tƣ, Luật
Doanh nghiệp, v.v… Và thực tiễn cho thấy, trong nhiều trƣờng hợp, giải quyết
tranh chấp bằng trọng tài có những ƣu việt hơn hẳn so với việc giải quyết bằng con
đƣờng tòa án. Nhiều tranh chấp phát sinh giữa thƣơng nhân Việt Nam và nƣớc
ngoài đã đƣợc trọng tài nƣớc ngoài giải quyết đặt ra vấn đề công nhận và cho thi
hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài tại Việt Nam.
Đối với Việt Nam, yêu cầu về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nƣớc ngoài tuy chƣa nhiều nhƣng đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế thì việc
công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài lại trở thành một vấn
đề hết sức quan trọng và cần phải bắt kịp với sự phát triển của nhiều nƣớc trên thế
giới. Tuy nhiên, khung pháp lý về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nƣớc ngoài của Việt Nam còn nhiều hạn chế. Trong khi đó, để tạo ra một môi
trƣờng hợp tác bình đẳng và đảm bảo lợi ích chính đáng của các bên trong quan hệ
quốc tế thì phải xây dựng đƣợc một hệ thống pháp luật thông thoáng và minh bạch.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá đồng thời tìm ra các giải pháp hoàn
hiện những vấn đề pháp lý về “Công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nước ngoài tại Việt Nam” cả về mặt lý luận và thực tiễn là một yêu cầu thực sự
cấp thiết nhằm đẩy mạnh tiến trình hội nhập của Việt Nam hiện nay.

1


2. Mục đích nghiên cứu
Việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích làm sáng tỏ hơn các quy định của
pháp luật về vấn đề công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài
tại Việt Nam, đồng thời tìm hiểu về thực trạng vấn đề này, qua đó đề ra những giải
pháp nhằm hoàn hiện các quy định của pháp luật nƣớc ta hiện nay trong lĩnh vực
công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài.
3. Phạm vi nghiên cứu
Vấn đề công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài có rất

QUYẾT ĐỊNH CỦA TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI.
1.1. Khát quát về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài
1.1.1. Khái niệm về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nước
ngoài
Theo quy định của pháp luật hiện hành, quyết định của trọng tài đƣợc chia ra
làm hai loại: quyết định của trọng tài trong nƣớc và quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài. Khái niệm quyết định của trọng tài trong nƣớc do pháp luật của từng quốc
gia quy định, và khái niệm này đơn giản hơn nhiều so với khái niệm quyết định của
trọng tài nƣớc ngoài.
Trong các điều ƣớc quốc tế về trọng tài (kể cả Công ƣớc New York năm 1958
về công nhận và thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài) đều không có định
nghĩa cụ thể về khái niệm quyết định của trọng tài nƣớc ngoài. Tuy nhiên, Khoản 1
Điều 1 Công ƣớc New York có quy định: “Công ước này áp dụng đối với việc công
nhận và thi hành các quyết định trọng tài được ban hành tại lãnh thổ của một quốc
gia khác với quốc gia nơi có yêu cầu công nhận và thi hành quyết định của trọng tài
đó, xuất phát từ các tranh chấp giữa các thể nhân hay pháp nhân. Công ước còn
được áp dụng cho những quyết định trọng tài không được coi là quyết định trong
nước tại quốc gia nơi việc công nhận và thi hành chúng được yêu cầu”.
Từ đó, khái niệm quyết định của trọng tài nƣớc ngoài hay phán quyết của
trọng tài nƣớc ngoài có thể đƣợc nhìn nhận qua những yếu tố sau đây:
Lãnh thổ là một yếu tố quan trọng để xác định khái niệm quyết định của trọng
tài. Theo đó, quyết định của trọng tài nƣớc ngoài đƣợc hiểu là quyết định của trọng
tài đƣợc đƣa ra trên lãnh thổ quốc gia không phải quốc gia nơi quyết định cần đƣợc
công nhận và thi hành mà không phân biệt quốc tịch của trọng tài đƣa ra quyết định
đó. Nhƣ vậy, quyết định của trọng tài nƣớc ngoài theo Công ƣớc New York có thể
đƣợc đƣa ra bởi trọng tài nƣớc ngoài ở nƣớc ngoài hay bởi trọng tài của nƣớc sở tại
ở nƣớc ngoài.
Một yếu tố quan trọng khác là yếu tố chủ thể với tƣ cách là các bên tham gia
tranh chấp. Chỉ các tranh chấp giữa các thể nhân hay pháp nhân mới là các tranh

Ngoài ra, khoản 2 Điều 1 Công ƣớc cũng quy định: thuật ngữ “các phán quyết
trọng tài” không chỉ bao gồm những quyết định đƣợc đƣa ra bởi các trọng tài viên
đƣợc chỉ định cho từng vụ việc mà còn bao gồm những quyết định đƣợc đƣa ra bởi
các Hội đồng trọng tài thƣờng trực mà các bên phải phục tùng công bố. Nhƣ vậy,
quyết định của trọng tài ở đây không chỉ là quyết định của trọng tài vụ việc (trọng
tài ad hoc) mà còn bao gồm cả quyết định của trọng tài thƣờng trực (trọng tài thiết
chế). Mặt khác, quyết định trọng tài cũng bao gồm: quyết định từng phần và quyết
định cuối cùng. Trong Luật mẫu cũng cho thấy rằng, ngoài quyết định cuối cùng,
trọng tài còn đƣa ra quyết định khác trong quá trình giải quyết tranh chấp nhƣ:
quyết định về ngày tổ chức phiên họp xét xử; quyết định đình chỉ vụ kiện; quyết

4


định yêu cầu tòa án áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời; quyết định về toàn bộ
vụ kiện hoặc quyết định về một phần của vụ kiện…
Từ sự phân tích ở trên có thể thấy rằng, quyết định của trọng tài nƣớc ngoài đã
đƣợc Công ƣớc New York quy định khá rõ ràng và rất linh động. Khái niệm này đã
đƣợc đa số các nƣớc thành viên tham gia Công ƣớc nội luật hóa trong pháp luật của
mình, dẫn đến việc xác định khái niệm “quyết định của trọng tài nƣớc ngoài” ở
pháp luật mỗi quốc gia khác nhau lại có sự khác nhau nhất định.
Nhƣ vậy, có thể khái quát rằng: quyết định của trọng tài nƣớc ngoài là quyết
định đƣợc tuyên ở ngoài lãnh thổ của một quốc gia hoặc tại lãnh thổ quốc gia của
trọng tài nƣớc ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn.
Còn đối với khái niệm công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài
nƣớc ngoài cũng có một số vấn đề cần lƣu ý sau đây:
Hai thuật ngữ “công nhận” và “cho thi hành” quyết định của trọng tài có thể
đƣợc hiểu theo nghĩa tổng thể nhƣng cũng có thể đƣợc hiểu theo nghĩa riêng biệt.
Theo từ điển tiếng Việt thì “công nhận” là sự thừa nhận trƣớc mọi ngƣời một điều
gì đó là phù hợp với sự thật, với lẽ phải hoặc với thể lệ, luật pháp. Còn “thi hành”

trọng tài nƣớc ngoài có thể chỉ cần công nhận mà không cần cho thi hành. Đó là khi
bên thắng kiện trong tố tụng trọng tài yêu cầu tòa án công nhận quyết định trọng tài.
Việc công nhận này sẽ là bằng chứng chứng minh rằng tranh chấp đó đã đƣợc giải
quyết bởi trọng tài, tránh tình trạng nó lại đƣợc xem xét lại bằng trọng tài hoặc một
phƣơng thức giải quyết tranh chấp khác, ngăn chặn bên thua kiện có thể đƣa ra bất
kỳ khiếu kiện nào về cùng một vụ tranh chấp. Nhƣ vậy, mục đích của việc công
nhận là một quá trình tự vệ nhằm tạo cơ sở để ngăn bên thua kiện tiếp tục khởi kiện
vụ việc đã đƣợc giải quyết. Trong trƣờng hợp này, tòa án sẽ chỉ công nhận quyết
định trọng tài nƣớc ngoài mà không đƣa ra bất kỳ biện pháp cƣỡng chế nào đối với
bên thua kiện và do đó, công nhận quyết định của trọng tài nƣớc ngoài chỉ đơn
thuần là sự thừa nhận giá trị pháp lý của quyết định trọng tài đó.
Bên cạnh việc hiểu khái niệm công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nƣớc ngoài với tính chất là hành vi của cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền nhƣ đã
phân tích ở trên thì trong hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia, khái niệm này cũng
có thể hiểu với tính chất là một chế định trong hệ thống quy phạm pháp luật, đó là
tổng thể các quy định của pháp luật tố tụng dân sự theo nghĩa rộng liên quan tới
việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài.
1.1.2. Đặc điểm của việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài
nước ngoài
Công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài là một vấn đề
mang những nét đặc thù riêng. Điều này thể hiện ở những đặc điểm sau đây:
Thứ nhất, sự công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài
chỉ đƣợc đặt ra sau khi quyết định đó có hiệu lực. Một quyết định trọng tài chỉ có
thể đƣợc công nhận và thi hành khi nó có hiệu lực pháp luật theo pháp luật quốc gia
nơi trọng tài ra phán quyết hoặc pháp luật quốc gia mà các bên lựa chọn. Quyết định
của trọng tài không có hiệu lực trong các trƣờng hợp: quyết định còn đang trong
thời gian chƣa có hiệu lực hoặc nó đã hết hiệu lực pháp luật hoặc đã bị hủy bỏ.

6


nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài tại một quốc gia đó là phải
xác định giá trị pháp lý của thỏa thuận trọng tài.

7


1.2.

Ý nghĩa của việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài

nƣớc ngoài
1.2.1. Về chính trị
Thứ nhất, công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài là sự
khẳng định chủ quyền, quyền tài phán độc lập và vị trí quốc gia trong đời sống quốc
tế. Xuất phát từ nguyên tắc chủ quyền quốc gia trong luật quốc tế, quyết định của
trọng tài một nƣớc chỉ có hiệu lực trong phạm vi lãnh thổ nƣớc đó. Tuy nhiên quan
hệ quốc tế đặt ra vấn đề cơ quan tƣ pháp phải công nhận và thi hành quyết định của
trọng tài quốc gia này tại lãnh thổ quốc gia khác. Ngƣợc lại, không một quốc gia
nào có thể ép buộc một quốc gia khác phải công nhận và cho thi hành quyết định
của trọng tài nƣớc mình hay ép buộc tham gia ký kết các điều ƣớc quốc tế về công
nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài.
Thứ hai, việc công nhận và cho thi hành quyết định của trong tài nƣớc ngoài
sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị hợp tác giữa các quốc gia dân tộc. Nó không
thuần túy thể hiện sự hợp tác trong lĩnh vực tƣ pháp mà còn thể hiện sự tôn trọng
của cơ quan tài phán này với cơ quan tài phán của nƣớc khác.
Thứ ba, việc này giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp không chỉ của các cá
nhân, pháp nhân của quốc gia nơi công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nƣớc ngoài mà còn của các tổ chức, cá nhân nƣớc ngoài. Nếu một quốc gia nào
đó từ chối trong mọi trƣờng hợp việc công nhận và cho thi hành quyết định của
trọng tài nƣớc ngoài thì quyền và lợi ích của cá nhân hay pháp nhân quốc gia đó có

với việc tòa án của quốc gia đó không có thẩm quyền thụ lý để giải quyết vụ việc đó
theo thủ tục giải quyết vụ án trong pháp luật tố tụng nữa.
Thứ ba, việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài sẽ
khắc phục các khiếm khuyết của pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ dân sự
có yếu tố nƣớc ngoài. Đảm bảo cho pháp luật có tính hệ thống. Khiếm khuyết thể
hiện ở chỗ pháp luật của nhiều quốc gia cũng nhƣ các điều ƣớc quốc tế đều cho
phép các bên có thể lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp. Nếu không công
nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài thì rõ ràng các quyết định
việc quy định về quyền lựa chọn trọng tài nƣớc ngoài sẽ trở nên vô nghĩa.
1.3. Pháp luật quốc tế và pháp luật nƣớc ngoài về công nhận và cho thi hành
quyết định của trọng tài nƣớc ngoài
1.3.1. Công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nước ngoài theo các
điều ước quốc tế
Những điều ƣớc quốc tế chính áp dụng trong lĩnh vực này bắt đầu bằng Nghị
định thƣ Geneva năm 1923 và Công ƣớc Geneva năm 1927. Mặc dù những công
ƣớc này đã đƣợc thay thế bằng Công ƣớc New York nhƣng chúng cũng đánh dấu
bƣớc đầu tiên trong việc ý thức tầm quan trọng của trọng tài. Những điểm đặc trƣng
của hai công ƣớc này đều đƣợc kế thừa trong Công ƣớc New York, trong các công
ƣớc dựa vào Công ƣớc New York và Luật mẫu.

9


Hiện nay có hai điều ƣớc đa phƣơng chủ yếu về việc công nhận và thi hành
quyết định của trọng tài nƣớc ngoài, đó là Công ƣớc New York năm 1958 và Công
ƣớc Châu Âu năm 1961.
- Công ƣớc New York về công nhận và thi hành quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài đƣợc thông qua tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 10/08/1958 và có hiệu
lực thi hành từ 07/06/1959. Với 16 điều khoản, Công ƣớc đƣa ra các nội dung liên
quan đến vấn đề công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài


Nhƣ vậy có thể thấy rằng, đối với thỏa thuận trọng tài và quyết định trọng tài
thì phạm vi áp dụng của Công ƣớc New York rộng hơn so với Công ƣớc Châu Âu.
Mặt khác, Công ƣớc Châu Âu lại có những điều khoản mà Công ƣớc New York
không áp dụng, ví dụ nhƣ việc hoạt động và thành lập của Hội đồng trọng tài. Trong
chừng mực này thì Công ƣớc Châu Âu lại rộng hơn Công ƣớc New York.
Bên cạnh các điều ƣớc quốc tế đa phƣơng, các quốc gia còn ký kết với nhau
các điều ƣớc song phƣơng, xuất phát từ nhu cầu hợp tác tƣ pháp giữa các quốc gia.
1.3.2. Công nhận và cho thi hành các quyết định của trọng tài nước ngoài tại
một số nước trên thế giới
Theo pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức, phán quyết của trọng tài
không thể thi hành nếu không có tuyên bố cho phép thi hành. Việc thi hành quyết
định của trọng tài đƣợc điều chỉnh bởi Công ƣớc New York 1958, cho dù phán
quyết đó do trọng tài ở một quốc gia không phải là thành viên của Công ƣớc này
đƣa ra, vì Điều 1061 Bộ luật Tố tụng dân sự Đức quy định Công ƣớc này áp dụng
đối với bất kỳ phán quyết trọng tài nƣớc ngoài nào. Việc công nhận và thi hành chỉ
có thể bị từ chối trên cơ sở quy định tại Điều V Công ƣớc này, bao gồm cả chính
sách công cộng của nƣớc mà phán quyết trọng tài đƣợc thi hành. Tuy nhiên, nguyên
tắc có đi có lại hay thẩm quyền xét xử không phải là điều kiện tiên quyết để công
nhận và thi hành quyết định của trọng tài. Chính vì vậy, việc công nhận và thi hành
các phán quyết về tài sản thì dễ dàng hơn, nếu phán quyết đó xuất phát từ tòa án của
một quốc gia thành viên theo Nghị định của Cộng đồng Châu Âu số 44/2001 về
thẩm quyền, công nhận và thi hành các phán quyết về các vấn đề dân sự và thƣơng
mại (Nghị định Brussels I). Chính sách công cộng là một yếu tố thậm chí quan
trọng hơn khi công nhận và thi hành quyết định ngoài EC vì Liên minh Châu Âu có
các nguyên tắc cơ bản về quyền con ngƣời mà các nƣớc khác có thể quy định khác.
Theo pháp luật Cộng hòa Pháp, quyết định của trọng tài nƣớc ngoài sẽ
đƣợc công nhận và cho thi hành tại Pháp bởi một phán quyết của tòa án, với điều
kiện sự tồn tại của quyết định đó đã đƣợc thiết lập bởi bên có quyền theo quyết định
trọng tài và việc công nhận quyết định trọng tài này không trái với trật tự công cộng

hợp nêu tại Điều 5 của Công ƣớc New York.

Tóm lại, việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài có
một số đặc điểm sau:
Thứ nhất, có thể hiểu khái niệm “công nhận và cho thi hành quyết định của
trọng tài nƣớc ngoài” là hành vi của cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền của một quốc
gia thừa nhận giá trị hiệu lực pháp lý của một quyết định trọng tài nƣớc ngoài và
làm cho quyết định đó có hiệu lực cƣỡng chế thi hành trên thực tế tại lãnh thổ quốc
gia đó.
Thứ hai, việc công nhận và cho thi hành các quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài có ý nghĩa quan trọng cả về mặt chính trị, kinh tế và pháp luật, là việc làm cần
thiết để bảo vệ lợi ích chính đáng của các bên, từ đó thúc đẩy quan hệ hợp tác toàn
diện trên tất cả các mặt của các quốc gia với nhau.
12


Thứ ba, pháp luật về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài đã ra đời và phát triển từ rất sớm trên thế giới. Các quy định của pháp luật về
lĩnh vực này đƣợc các quốc gia (trong đó có Việt Nam) ghi nhận trong các nguồn
phát luật khác nhau. Mỗi quốc gia lại có một cách nội luật hóa các điều ƣớc quốc tế
riêng của mình, nhƣng nhìn chung vẫn dựa trên một nền tảng chung và khá thống
nhất.

13


CHƢƠNG 2
CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH
CỦA TRỌNG TÀI NƢỚC NGOÀI THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH



Các hiệp định tƣơng trợ tƣ pháp đều có quy định tại một chƣơng riêng về vấn
đề công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài. So với các hiệp
định về khuyến khích và bảo hộ đầu tƣ, các hiệp định tƣơng trợ tƣ pháp có hai điểm
khác cơ bản, đó là: thứ nhất, chúng điều chỉnh một cách trực tiếp chứ không viện
dẫn hoàn toàn vào nguồn quốc nội của pháp luật các quốc gia ký kết, vì thế sự điều
chỉnh cũng đề cập một cách chi tiết, cụ thể hơn; thứ hai, đối tƣợng điều chỉnh của
chúng là các quyết định của trọng tài nƣớc ngoài nói chung chứ không chỉ các quyết
định của trọng tài về các tranh chấp liên quan đến thƣơng mại.
Trên cơ sở các hiệp định đã ký, Bộ Tƣ pháp đã ban hành Thông tƣ số
163/HTQT ngày 25 tháng 3 năm 1993 về việc thực hiện ủy thác tƣ pháp của tòa án
nƣớc ngoài. Văn bản này tuy không có quy định trực tiếp về công nhận và cho thi
hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài nhƣng đã có những quy định hƣớng dẫn
cho hoạt động ủy thác tƣ pháp nói chung, trong đó có hoạt động ủy thác tƣ pháp liên
quan đến việc công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài.
Ngày 28/07/1995, Chủ tịch nƣớc đã ban hành quyết định số 453/QĐ-CTN về
việc tham gia Công ƣớc về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc
ngoài (Công ƣớc New York 1958). Việc tham gia Công ƣớc của Việt Nam dựa trên
các nguyên tắc sau đây:
- Việt Nam chỉ công nhận và thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài
nƣớc ngoài đƣợc tuyên tại lãnh thổ của quốc gia là thành viên của Công ƣớc; đối
với quyết định của trọng tài nƣớc ngoài đƣợc tuyên tại lãnh thổ của quốc gia chƣa
tham gia Công ƣớc thì việc công nhận và thi hành đƣợc thực hiện theo nguyên tắc
có đi có lại.
- Chỉ áp dụng Công ƣớc đối với tranh chấp phát sinh từ các quan hệ pháp luật
thƣơng mại.
- Mọi sự giải thích Công ƣớc trƣớc tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền khác
của Việt Nam phải tuân theo các quy định của Hiến pháp và pháp luật Việt Nam.
Việc Nhà nƣớc ta áp dụng các nguyên tắc trên là hoàn toàn phù hợp với quy

án, quyết định đƣợc thi hành theo thủ tục này gồm “bản án, quyết định dân sự của
tòa án nƣớc ngoài, quyết định của trọng tài nƣớc ngoài đã đƣợc tòa án Việt Nam
công nhận và cho thi hành tại Việt Nam” (điểm đ, khoản 2 Điều 2).
Mới đây nhất, Luật Trọng tài thƣơng mại đƣợc Quốc hội khóa XII ban hành,
có hiệu lực từ 01/01/2011 là một văn bản pháp lý quan trọng thay thế Pháp lệnh
trọng tài thƣơng mại 2003. Luật này tuy không trực tiếp quy định về vấn đề công
nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài nƣớc ngoài nhƣng nó đã
đƣa ra hai khái niệm mà Bộ luật Tố tụng Dân sự chƣa làm rõ và gây nhiều tranh cãi,
đó là “trọng tài nƣớc ngoài” và “quyết định của trọng tài nƣớc ngoài”.
Nhƣ vậy có thể thấy rằng, bên cạnh các văn bản pháp luật của quốc gia mới
đƣợc ban hành cùng với những điều ƣớc quốc tế đa phƣơng cũng nhƣ song phƣơng
đã ký kết trƣớc đây về vấn đề công nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài
nƣớc ngoài vẫn có hiệu lực thì cho tới nay, về cơ bản, những cơ sở pháp lý về công
nhận và cho thi hành quyết định của trọng tài nƣớc ngoài tại Việt Nam là tƣơng đối
đầy đủ và hoàn thiện.
16


2.2. Thực trạng pháp luật về công nhận và cho thi hành quyết định của trọng
tài nƣớc ngoài tại Việt Nam
2.2.1. Khái niệm quyết định của trọng tài nước ngoài
Theo quy định pháp luật hiện hành, quyết định trọng tài đƣợc chia làm hai
loại: quyết định của trọng tài nƣớc ngoài và quyết định của trọng tài trong nƣớc.
Việc xác định đúng hai loại quyết định này có ý nghĩa rất quan trọng trong thực tế
bởi lẽ mỗi loại quyết định lại có cơ chế công nhận và cho thi hành riêng.
Khái niệm quyết định của trọng tài nƣớc ngoài đƣợc quy định tại khoản 2 Điều
342 BLTTDS nhƣ sau: “Quyết định của trọng tài nước ngoài là quyết định được
tuyên ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong lãnh thổ Việt Nam của trọng tài nước
ngoài do các bên thỏa thuận lựa chọn để giải quyết tranh chấp phát sinh từ các
quan hệ pháp luật kinh doanh, thương mại, lao động”. Từ khái niệm này có thể rút