TĂNG CƯỜNG PHƯƠNG PHÁP ĐỐI THOẠI,
TRAO ĐỔI, THẢO LUẬN TRONG GIẢNG DẠY
CÁC MƠN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Bùi Thị Thu Hiền*

Xuất phát từ thực trạng cơng tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đặc
biệt từ u cầu cơng tác giáo dục lý luận chính trị trong thời kỳ đẩy
mạnh cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, Nghị
quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 khóa IX
(tháng 3/2002) về Cơng tác tư tưởng lý luận đã chỉ rõ: “Cần đổi mới
mạnh mẽ chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học ở tất cả
các cấp học, bậc học”. Trong đó, việc đổi mới phương pháp giảng
dạy các mơn lý luận chính trị có vai trò quan trọng hàng đầu trong
việc bồi dưỡng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng
và xây dựng lòng tin vững chắc cho thế hệ trẻ vào nền tảng lý luận
là chủ nghĩa Mác - Lênin và vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản
Việt Nam. Việc làm thế nào để có phương pháp giảng dạy tốt, gắn
truyền thụ kiến thức của người dạy với việc phát huy trí lực của
người học một cách hiệu quả đang là nỗi trăn trở lớn của những
người làm cơng tác giảng dạy các mơn lý luận chính trị. Khi có một
phương pháp giảng dạy tốt sẽ tạo nên sự tiếp nhận chủ động, hứng
thú của người học và do vậy, chất lượng và hiệu quả dạy học sẽ
được nâng cao.
Thực tế hoạt động giảng dạy các mơn lý luận chính trị trong
những năm qua cho thấy, vẫn còn tồn tại khá phổ biến trong cả
người dạy và người học quan điểm cho rằng giảng viên là người
*

Nghiên cứu sinh, Giảng viên Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại
học quốc gia TP. Hồ Chí Minh.


ra nhiều ý kiến trái ngược nhau để cùng sinh viên trao đổi, dẫn dắt
để đi đến một kết luận nào đó.
“Trao đổi” là “bàn bạc ý kiến với nhau”1, chẳng hạn, trong
giảng dạy lý luận chính trị, giảng viên đưa ra một số chủ đề, câu hỏi
thuộc về các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội đang diễn ra
trong đời sống xã hội, khuyến khích sinh viên phát huy khả năng tư
duy độc lập và thể hiện chính kiến của mình trong q trình tiếp cận
các vấn đề đang diễn ra trong thực tiễn cuộc sống.
“Thảo luận” trong dạy học là phương pháp tổ chức nên cuộc đối
thoại giữa người học với người học hoặc giữa người dạy với người
1

Nguyễn Như Ý (Chủ biên), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb. Đại học quốc gia TP. HCM, 2007,
tr.1631.

260

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


học nhằm huy động trí tuệ của người học để giải quyết một vấn đề
nào đó hoặc để đưa ra những giải pháp, kiến nghị hoặc những quan
niệm mới.
Thơng qua đối thoại, trao đổi, thảo luận, người học được tập
dượt tham gia tìm hiểu hoặc tham gia giải quyết vấn đề; được học
hỏi kiến thức của bạn bè; phát huy được trí tuệ của tập thể của
người học; rèn luyện ở người học ý thức lắng nghe ý kiến của người
khác. Quan trọng hơn, đối thoại, trao đổi, thảo luận trong giảng dạy


261


vậy, người học có thể thể hiện hết nhận thức cũng như phát huy
năng lực tư duy trong việc giải quyết vấn đề. Qua đó, giúp người
học rèn luyện kỹ năng thuyết trình, trình bày trước đám đơng, khơng
lệ thuộc, khơng ỷ lại vào người dạy, tạo nên bản lĩnh thể hiện chính
kiến và sự tự tin trong giao tiếp, đối thoại.
Để thực hiện được phương pháp đối thoại, trao đổi, thảo luận
trong giảng dạy lý luận chính trị đòi hỏi về phía người dạy phải có
bản lĩnh chính trị vững vàng, có niềm tin vào nền tảng lý luận là chủ
nghĩa Mác - Lênin và tin vào vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Việt Nam. Chỉ khi nắm vững tính khoa học của chủ nghĩa Mác –
Lênin, có bản lĩnh chính trị vững vàng thì trong q trình thực hiện
phương pháp đối thoại, trao đổi, thảo luận, người dạy mới có thể
thuyết phục, lơi cuốn được người học tin theo, nghe theo. Bên cạnh
đó, để việc đối thoại, trao đổi, thảo luận với sinh viên thực sự sinh
động, hấp dẫn, người dạy cần có vốn kiến thức thực tế phong phú,
lồng vào trong bài giảng những ví dụ thực tiễn sinh động gắn với
tình hình thời sự trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội
của đất nước, của thế giới. Chính việc liên hệ với thực tiễn này sẽ
làm cho lý luận khơng trở thành “lý luận sng” mà lý luận được
đúc rút từ thực tiễn và quay trở lại chỉ đạo thực tiễn, giải quyết
những vấn đề thực tiễn đặt ra. Đồng thời, lý luận được tiếp tục bổ
sung, đổi mới, phát triển. Bởi lẽ, như C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin
nhiều lần khẳng định học thuyết của các ơng khơng phải là xong
xi, bất biến mà gắn liền với thực tiễn vận động của lịch sử và điều
kiện lịch sử - cụ thể của mỗi nước. Trong phương pháp đối thoại,
trao đổi, thảo luận, chỉ khi người dạy có vốn kiến thức thực tế

thực tiễn. Bên cạnh việc trao đổi, thảo luận ở lớp, sinh viên cần thiết
phải có sự nỗ lực tự học tập, tự tiếp thu những tri thức hữu ích từ
việc quan sát thực tế, tham quan học tập hay từ nhiều nguồn thơng
tin qua phim ảnh, sách báo, tài liệu có chọn lọc nội dung phù hợp,
với định hướng chính trị đúng đắn. Đặc biệt trong thảo luận, sinh
viên cần xác định được rằng, học tập khơng hồn tồn là một hoạt
động của cá nhân, nó xảy ra trong một mơi trường văn hóa - xã hội
nhất định, trong đó, sự tương tác giữa những người học với nhau có
vai trò rất quan trọng trong việc thu nhận và tạo kiến thức. Điều này
đặt ra u cầu người học phải trở thành người cùng đàm phán trong
nhóm và lớp học.
Để thực hiện phương pháp đối thoại, trao đổi, thảo luận, trước
hết, trong mỗi giờ giảng, giảng viên cần giải thích các thuật ngữ,
đặc biệt là các thuật ngữ triết học. Như đã nói ở trên, trình độ tư duy
của sinh viên năm thứ nhất, năm thứ hai còn ở dạng trực quan, cảm
tính nên việc đơn giản hóa, cụ thể hóa những thuật ngữ mang tính
hàn lâm của các mơn lý luận chính trị là việc làm cần thiết để giúp
sinh viên cảm thấy gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ. Từ việc giải thích
những thuật ngữ cụ thể này mới có thể dần dần đi đến khái qt hóa,
hệ thống hóa tri thức lý luận chính trị.
Thứ hai, để thực hiện tốt phương pháp đối thoại, trao đổi, thảo
luận, giảng viên cần tìm ra vấn đề và nêu ra các tình huống có vấn
đề nhằm kích thích tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của
sinh viên. Dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên giải quyết
từng vấn đề, phân tích và lý giải các vấn đề thực tiễn. Ở đây, chủ đề
mà giảng viên nêu ra phải có trọng tâm, trọng điểm, gắn với nội
dung của từng bài học.
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

263

chính trị.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồng Chí Bảo (2010), Bản chất khoa học và cách mạng của chủ
nghĩa Mác - Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu tồn quốc
lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

264

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


3. Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn các giáo trình quốc gia về các
bộ mơn khoa học Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh (1994), Một số
vấn đề về chủ nghĩa Mác – Lênin trong thời đại hiện nay.
4. Đặng Xn Kỳ (1988), Chủ nghĩa Mác – Lênin và thời đại chúng ta,
Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
5. Lê Hữu Nghĩa (Chủ biên) (2004), Thời đại chúng ta và sức sống của
chủ nghĩa Mác – Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
6. Nguyễn Thế Nghĩa, Thái Thị Thu Hương (Đồng chủ biên) (2014),
Những vấn đề cơ bản và cấp bách của triết học mácxít, Nxb. Đại học
quốc gia TP. Hồ Chí Minh.

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

265