MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................. iii
DANH MỤC HÌNH .................................................................................................. iii
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ......................................................................... iv
ĐẶT VẤN ĐỀ.............................................................................................................6
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN .......................................................................................8
1.1. Tổng quan xung đột môi trƣờng trong khai thác sử dụng và quản lý tài
nguyên môi trƣờng ................................................................................................... 8
1.1.1. Cơ sở lý luận về nghiên cứu xung đột môi trƣờng ..................................... 8
1.1.2. Tổng quan về xung đột môi trƣờng trên thế giớiError! Bookmark not defined.
1.1.3. Tổng quan về xung đột môi trƣờng tại Việt NamError! Bookmark not defined.
1.1.4. Tổng quan về xung đột môi trƣờng tại Tây NguyênError! Bookmark not defined.
1.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined.
1.2.1. Đặc điểm tự nhiên Đắk Lắk ..................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Kinh tế-xã hội tỉnh Đắk Lắk ..................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
XUNG ĐỘT MÔI TRƢỜNG ................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Nội dung nghiên cứu....................................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................ Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Phƣơng pháp thu thập số liệu ................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, so sánh số liệuError! Bookmark not defined.
2.1.3. Phƣơng pháp luận .................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4. Phƣơng pháp đánh giá tác động môi trƣờngError! Bookmark not defined.

i


CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Error! Bookmark not
defined.


defined.
Bảng 1.2. Diện tích, dân số các đơn vị hành chính tỉnh Đắk Lắk .. Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.1. Bảng phân loại đất tỉnh Đắk Lắk .............. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2. Sử dụng đất tỉnh Đắk Lắk năm 2000 ........ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3. Sử dụng đất tỉnh Đắk Lắk năm 2004 ........ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4. Sử dụng đất tỉnh Đắk Lắk từ năm 2010 đến năm 2012 . Error! Bookmark
not defined.

DANH MỤC HÌNH
Hình 3.1. Bản đồ đất tỉnh Đắk Lắk ........................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.2. Gỗ tận thu tại dự án chuyển đổi rừng sang trồng cao su ở huyện Ea H'leo
(trái) và rừng le hình thành sau khi phá rừng khộp (phải), Đắk Lắk ................ Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.3. Rừng tại Công ty Buôn Ja Wầm đang bị ngƣời dân lấn chiếm......... Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.4. Diện tích rừng bị lấn chiếm tại tỉnh Đắk Lắk năm 2014 Error! Bookmark
not defined.
Hình 3.5. Phá rừng trồng sắn tại Đắk Lắk................. Error! Bookmark not defined.
Hình 3.6. Dân di cƣ phá rừng tại Ea Trang, Huyện M'Đrắk, Đắk Lắk ............. Error!
Bookmark not defined.

iii


Hình 3.7. Hàng rào hữu cơ chống xói mòn tại bờ mƣơng, sƣờn dốc ................ Error!
Bookmark not defined.

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
XĐMT

Một thành viên
Doanh nghiệp
Trách nhiệm hữu hạn
Đồng bằng sông Cửu Long

iv


LỜI CẢM ƠN
Em xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. TS. Mai Trọng Thông đã
hƣớng dẫn em tận tình trong suốt quá trình em thực hiện luận văn.
Em cũng xin cảm ơn các thầy các thầy cô trong bộ môn, khoa đã chỉ bảo động
viên em, giúp em có thêm rất nhiều kiến thức và kỹ năng nghiên cứu.
Em cũng xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, những ngƣời đã luôn ở
bên cạnh ủng hộ, động viên, là chỗ dựa tinh thần vững chắc để em có thể hoàn thành
bài khóa luận này.
Hà Nội, tháng 12 năm 2015
Học viên

Nguyễn Thu Trang

v


ĐẶT VẤN ĐỀ
Xung đột môi trƣờng (XĐMT) không còn là một khái niệm mới trên Thế giới và
tại Việt Nam đề tài này về XĐMT cũng đã đƣợc nghiên cứu về mặt lý thuyết từ những
năm 2000. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu thực tế nhằm đánh giá và khai thác
những lợi ích mang lại từ việc đánh giá xung đột môi trƣờng cũng chƣa đƣợc thực hiện
nhiều ở nƣớc ta. Cho đến nay khái niệm XĐMT vẫn còn tƣơng đối mới mẻ với các nhà

một tỉnh giàu tiềm năng du lịch sinh thái với buôn Đôn nổi tiếng với những chú voi to
lớn, buôn nằm bên cạnh khu rừng đại ngàn Yok Đôn đầy bí ẩn, ngoài ra còn có vƣờn
quốc gia Chƣ Yang Sin, hay cụm thác Dray Nur-Dray Sap tuyệt đẹp… Bên cạnh đó
rừng Đắk Lắk có diện tích và trữ lƣợng lớn nhất nƣớc với nhiều chủng loại gỗ quý
hiếm, nhiều loại cây đặc sản vừa có giá trị kinh tế vừa có giá trị khoa học. Khoáng sản
với trữ lƣợng khác nhau, trong đó một số loại khoáng sản đã đƣợc xác định là sét cao
lanh, sét gạch ngói, vàng, phốt pho, than bùn, đá quý có trữ lƣợng không lớn phân bố ở
nhiều nơi trong tỉnh.
Trong quá trình đô thị hóa và hiện đại hóa việc sử dụng đất tại tỉnh cũng là một
vấn đề rất nóng bỏng, dễ dẫn đến phát sinh những XĐMT giữa các nhóm lợi ích hoặc
giữa các nhóm đồng bào dân tộc bản địa và di cƣ…Vì vậy, đề tài “Đánh giá xung đột
môi trường trong sử dụng đất tại tỉnh Đắk Lắk” đã đƣợc thực hiện.
Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu những đặc trƣng của môi trƣờng đất và những
tranh chấp phát sinh từ việc sử dụng đất trên địa phận tỉnh Đắk Lắk. Bên cạnh những
nghiên cứu trên đề tài sẽ nhận dạng và đƣa ra những đánh giá, phân tích xung đột môi
trƣờng trong việc sử dụng đất tại khu vực nghiên cứu để từ đó đề xuất các biện pháp
giảm thiểu, giải quyết những tranh chấp XĐMT phát sinh, làm tiền đề cho giải pháp
phát triển bền vững cho khu vực nghiên cứu.

7


CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN
1.1. Tổng quan xung đột môi trường trong khai thác sử dụng và quản lý tài
nguyên môi trường
1.1.1. Cơ sở lý luận về nghiên cứu xung đột môi trƣờng
1.1.1.1. Khái niệm về xung đột môi trường
Khái niệm XĐMT đã xuất hiện trên thế giới từ những năm 1990, trong đó có
nhiều quan niệm khác nhau đƣợc đƣa ra nhƣ sau:
Quan niệm thứ nhất của nhóm nghiên cứu Tonroto do Thomas Homer-Dixon

của cộng đồng, vị trí nghề nghiệp và ƣu tiên chính trị, là những mâu thuẫn giữa
hiện tại và tƣơng lai, giữa bảo tồn và phát triển. XĐMT là kết quả của vi ệc sử
dụng tài nguyên do một nhóm ngƣời gây bất lợi cho nhóm khác. XĐMT là kết quả
của việc khai thác quá mức hoặc lạm dụng tài nguyên thiên nhiên“.
Theo Vũ Cao Đàm và nhiều nhà nghiên cứu khác định nghĩa về XĐMT đƣợc
chấp nhận rộng rãi nhất xuất phát từ bản chất của XĐMT là XĐ giữa các nhóm xã hội
trong quan hệ với môi trƣờng: “XĐMT là sự XĐ về lợi ích trong khai thác và sử dụng
tài nguyên môi trƣờng. Sự XĐ về lợi ích có thể là giữa các cộng đồng trong xã hội,
giữa các quốc gia...“
Theo Pieter Glasbergen về mặt lịch sử có thể chia cách biểu thị xung đột môi
trƣờng thành 3 giai đoạn khác biệt nối tiếp nhau nhƣ sau:
- Xung đột môi trƣờng trong giai đoạn thứ nhất là dạng xung đột về quyền lực đơn
thuần bắt nguồn từ việc sở hữu những nguồn tài nguyên đƣợc sử dụng để phục phụ lợi
ích cá nhân. Những lợi ích này đƣợc duy trì bằng việc kiểm soát và chiếm hữu tài
nguyên thiên nhiên.
- Xung đột môi trƣờng ở giai đoạn thứ hai với nội dung chính là kiểm soát chất lƣợng
môi trƣờng vật chất trƣớc mắt. XĐMT đã hình thành những tranh chấp môi trƣờng
mang tính tách biệt, phát sinh trong phạm vi nhỏ, địa phƣơng. Những tranh chấp này
thƣờng xuất phát từ mâu thuẫn lợi ích riêng. Mối quan tâm đến chất lƣợng môi trƣờng
đƣợc phát huy nhƣ khuyến khích tổ chức các nguồn lực xã hội bù đắp khi môi trƣờng
hiện tại bị đe dọa.
- XĐMT giai đoạn thứ ba liên quan đến việc theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững.
Trong giai đoạn thứ 3 này xuất hiện một số dạng tranh chấp môi trƣờng đặc thù nhƣ
sau:
+ Tranh chấp môi trƣờng xuất phát từ việc chuyển đổi ruộng đất ở khu vực nông thôn.
+ Tranh chấp môi trƣờng cũng xuất hiện trong những khu vực công nghiệp hóa
9


+ Tranh chấp môi trƣờng liên quan đến việc bảo tồn thiên nhiên.


10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Quang Chút (2005). Báo cáo Bản đồ đất tỉnh Đắk Lắk. Bộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn. Viện Quy Hoạch và Thiết kế nông thôn. Phân viện QH&TKNN
miền Trung.
2. UBND tỉnh Đắk Lắk (2014). Báo cáo tình hình phát triển kinh tế- xã hội, đảm bảo
quốc phòng – an ninh năm 2014 và phương hướng, nhiệm vụ kế hoạch năm 2015.
3. Nguyễn Văn Dũng (2014). Diễn biến quá trình sử dụng đất. Những mâu thuẫn phát
sinh trong sử đụng dất.
4. Nguyễn Thị Huệ (2013). Pháp Luật về giải quyết tranh chấp môi trường ở Việt
Nam.
5. Lê Văn Hƣơng, Mai Trọng Thông. Biến động dân số-Một trong những nguyên nhân
gây xung đột môi trường trong khai thác, sử dụng tài nguyên đất, rừng ở Tây
Nguyên.
6. Vũ Đình Lợi - Bùi Minh Đạo - Vũ Thị Hồng (2000). Sở hữu và sử dụng đất đai ở
các tỉnh Tây Nguyên. NXB Khoa học xã hội.
7. Phạm Hữu Nghị. Thực trạng tranh chấp đất đai ở vùng Tây Nguyên và Tây Nam
Bộ.
8. Lê Ngọc Thanh, Nguyễn Thị Thủy (2014). Xác định được các xung đột môi trường
chủ yếu trong khai thác, sử dụng tài nguyên đất ở khu vực trọng điểm TP. Buôn Ma
Thuột. Báo cáo chuyên đề 48 thuộc đề tài TN3/11-15.
9. Lê Ngọc Thanh (2015). Nghiên cứu, đánh giá xung đột môi trường ở Tây Nguyên
trong thời kỳ đổi mới và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.
10. Trần Phúc Thăng, Lê Thị Thanh Hà (2014). Vấn đề xung đột môi trường ở nước ta
hiện nay. Triết học, số 7 (278).
11. Mai Trọng Thông (2013). Nghiên cứu cơ sở lý luận và phương pháp luận phân
tích, đánh giá xung đột môi trường. Báo cáo chuyên đề 1 thuộc đề tài TN3/T17.

20. David Nicholson. Environmental Dispute resolution in Indonesia.
https://books.google.com.vn/books?id=8fFjAAAAQBAJ&pg=PR11&lpg=PR11
&dq=Environmental+disputes-+research&source=bl&ots=X4KmcXfAZ&sig=m6p7tXyewWYwY46oEK_lW4sSYsM&hl=vi&sa=X&redir_esc=y
#v=onepage&q=Environmental%20disputes-%20research&f=false
21. Bản đồ đất các tỉnh. Báo online theodoilua.blogspot.com.

12


22. Hiệu quả sau chuyển đổi ở Lâm trường Buôn Ja Wầm. báo Tin tức.
http://baotintuc.vn/dan-toc/hieu-qua-sau-chuyen-doi-o-lam-truong-buon-ja-wam20140320230508529.htm
23. Huyện Cƣ M’ga, tỉnh Đắk Lắk. Xung đột dữ dội giữa công ty Buôn Ja Wầm với
người dân địa phương trong việc phá cây trồng. http://www.baomoi.com/HuyenCu-M-ga-tinh-Dak-Lak-Xung-dot-du-doi-giua-Cong-ty-Buon-Ja-Wam-voi-nguoidan-dia-phuong-trong-viec-pha-cay-trong/c/12483600.epi
24. Tổng cục thống kê. Tổng điều tra
https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=738

đất

Đắk

Lắk

2000.

25. Cổng thông tin điện tử tỉnh Đắk Lắk. Tổng Quan Đắk Lắk. http://daklak.gov.vn

13