BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM VĂN PHÁT

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẢI HẬU, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM VĂN PHÁT

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẢI HẬU, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Ngọc Long

HÀ NỘI, 2016

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác.
Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn
này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Tác giả luận văn

Phạm Văn Phát


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH THEO TIẾP CẬN
NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ............................. 8
1.1 Tổng quan nghiên cứu ................................................................................. 8
1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước ........................................................................... 8
1.1.2. Nghiên cứu trong nước ........................................................................... 9
1.2. Một số khái niệm cơ bản .......................................................................... 10
1.2.1. Kiểm tra ...........................................................................................................10
1.2.2. Đánh giá ..........................................................................................................11
1.2.3. Đánh giá kết quả học tập .................................................................................12
1.2.4. Quản lí .............................................................................................................14
1.2.5. Quản lí đánh giá kết quả học tập .....................................................................18
1.2.6. Năng lực ..........................................................................................................19

1.3. Đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh theo tiếp cận năng lực21
1.3.1. Đánh giá năng lực ...........................................................................................21
1.3.2. Đặc điểm đánh giá theo tiếp cận năng lực ....................................................24
1.3.3. Phân loại đánh giá theo tiếp cận năng lực .......................................................28


2.3. Khái quát về khảo sát thực trạng .............................................................. 49
2.3.1. Mục đích của của khảo sát ..............................................................................49
2.3.2. Đối tượng khảo sát ..........................................................................................49
2.3.3. Nội dung khảo sát............................................................................................49
2.3.4. Phương pháp khảo sát .....................................................................................51
2.3.5 Khảo sát độ tin cậy thang đo ............................................................................51

2.4. Thực trạng hoạt động đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh
các trường THCS huyện Hải Hậu. .................................................................. 54
2.4.1. Thực trạng đánh giá thường xuyên (quá trình) kết quả học tập môn Toán của
học sinh theo tiếp cận năng lực ở các trường THCS huyện Hải Hậu .......................56
2.4.2. Thực trạng kiểm tra đánh giá định kì kết quả học tập môn Toán theo tiếp cận
năng lực ở các trường THCS huyện Hải Hậu ...........................................................67

2.5. Thực trạng quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập môn Toán của học
sinh các trường THCS huyện Hải Hậu. .......................................................... 71
2.5.1. Thực trạng quản lí hoạt động đánh giá thường xuyên kết quả học tập môn
Toán của học sinh các trường THCS huyện Hải Hậu ...............................................72
2.5.2. Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra, đánh giá định kì kết quả học tập môn
Toán của học sinh cấp trung học cơ sở theo tiếp cận năng lực năng lực ..................78


2.5.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động đánh giá kết quả học
tập môn Toán của học sinh theo cách tiếp cận năng lực ................................ 85
2.6. Đánh giá chung về thực trạng quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập
môn Toán của HS theo tiếp cận năng lực ở các trường THCS huyện Hải Hậu.
......................................................................................................................... 88
2.6.1. Điểm mạnh ............................................................................................ 88
2.6.2. Điểm yếu ............................................................................................... 88

3.3.1. Mục đích, nội dung, đối tượng, phương pháp khảo sát mức độ cấp thiết và
mức độ khả thi của các biện pháp ...........................................................................103
3.3.2. Mức độ cần thiết của các biện pháp ..............................................................104
3.3.3. Mức độ khả thi của các biện pháp .................................................................106

3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................ 108
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 113
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 116


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. So sánh giữa đánh giá theo kiến thức, kĩ năng với đánh giá theo tiếp
cận năng lực năng lực[13,121] ........................................................................ 29
Bảng 2.1: Thống kê số lớp, số HS cấp THCS huyện Hải Hậu ....................... 46
Bảng 2.2: Thống kê chất lượng đội ngũ QL, GV dạy Toán cấp THCS.......... 46
Bảng 2.3. THỐNG KÊ KẾT QUẢ HỌC LỰC, HẠNH KIỂM CẤP THCS .. 48
Bảng 2.4. THỐNG KÊ KẾT QUẢ MÔN TOÁN THI VÀO LỚP 10 THPT . 48
Bảng 2.5. Môo tả thống kê hệ số Cronbach’s Anlpha của 23 mục hỏi........... 52
Bảng 2.6. Mô tả thống kê hệ số Cronbach’s Anlpha của 26 mục hỏi............. 54
Bảng 2.7. Đánh giá của HS và GV về đảm bảo các yêu cầu của đánh giá
KQHT môn Toán của học sinh THCS theo tiếp cận năng lực........................ 57
Bảng 2.8. So sánh sự ĐG của GV và HSIndependent Samples Test ............. 59
Bảng 2.9. Đánh giá của HS và GV về phương pháp đánh giá KQHT môn
Toán của học sinh THCS theo tiếp cận năng lực ............................................ 61
Bảng 2.10. So sánh sự ĐG của GV và HS Independent Samples Test .......... 66
Bảng 2.11. Đánh giá của HS và GV về công tác kiểm tra, đánh giá môn Toán
cuối kỳ ............................................................................................................. 68
Bảng 2.12. So sánh sự đánh giá của GV và HS .............................................. 70
Bảng 2.13. Đánh giá của CBQL và GV về QL đánh giá thường xuyên ......... 73
Bảng 2.14. So sánh sự Đánh giá của GV và CBQL ....................................... 77


Nghĩa các từ viết tắt

1.

CBQL

Cán bộ quản lí

2.

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

3.

GV

Giáo viên

4.

HS

Học sinh

5.

KT


Quản lí giáo dục

11.

GD

Giáo dục

12.

UBND

Ủy ban nhân dân


1

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Mục tiêu của đất nước ta trong quá trình hội nhập với thế giới là “đến
năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại
hóa”, muốn thực hiện được điều này đòi hỏi chúng ta phải chuẩn bị được
nguồn nhân lực có đầy đủ năng lực và phẩm chất để có thể cùng tồn tạivà phát
triển.
Nghị quyết số 37/2004/QH chỉ rõ “Chất lượng giáo dục còn nhiều yếu
kém, bất cập, hiệu quả giáo dục còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo
nguồn nhân lực phục vụ cho đất nước, công tác giáo dục còn nhiều hạn chế.
Những tiêu cực trong giáo dục như thiếu trung thực trong học tập, dạy thêm
học thêm tràn lan mang tính áp đặt, thi cử nặng nề, tốn kém... gây bức xúc

thông tin để nắm bắt sự tiếp thu kiến thức và kỹ năng của HS, góp phần điều
chỉnh hoạt động dạy học của mình. Đánh giá giúp HS tự đánh giá trình độ của
mình và từ đó hình thành động cơ học tập đúng đắn. Đánh giá giúp các nhà
QL có được các thông tin cần thiết để có thể đề ra các chính sách phù hợp
trong việc nâng cao chất lượng nhà trường và khuyến khích nhà trường có
những đổi mới hợp lí.
Xu hướng quốc tế hiện nay xem mục đích chính của việc đánh giá
KQHT của HS là nâng cao chất lượng học tập của HS. Để nâng cao chất
lượng giảng dạy và học tập, GV phải xem đánh giá là quá trình và là một phần
không thể thiếu trong hoạt động giảng dạy của mình.
Mặt khác, đánh giá KQHT của HS không còn hoạt động của riêng GV
mà phải là của các nhà quản lí giáo dục. Công tác quản lí giáo dục không chỉ
bao gồm quản lí nguồn lực, đội ngũ GV, vấn đề tài chính, tuyển sinh,…. Mà
còn phải giúp ta giám sát được mục tiêu thật sự của giáo dục đó là chất lượng
học tập của HS. Họ phải có khả năng sử dụng thông tin về KQHT của HS để
đưa ra các chính sách giáo dục, để nâng cao chất lượng giáo dục, giúp họ đánh
giá được hiệu quả giáo dục. Nhà quản lí sử dụng việc đánh giá thường xuyên

(không chỉ thông qua các bài KT) để hướng dẫn HS học tập, GV giảng dạy và


3

giám sát, nâng cao chất lượng trường học. Áp dụng xu hướng quốc tế trong
ĐG là một khó khăn với các trường học ở nước ta hiện nay.
Thực tế đối với môn Toán ở các trường THCS huyện Hải Hậu, tỉnh
Nam Định trong những năm trở lại đây, đã có những chuyển biến rất tích cực
về kết quả giảng dạy, kết quả học tập của học sinh luôn ở tốp đầu của tỉnh;
bên cạnh đó vẫn còn bộc lộ các tồn tại cần khắc phục: sự hiểu biết của cán bộ,
giáo viên và xã hội về đánh giá KQHT của HS cũng có nhiều hạn chế. Hoạt

2015-2016).
5. Giả thuyết khoa học
Hiện trạng hoạt động đánh giá KQHT môn Toán của HS các trường
THCS huyện Hải Hậu tuy đã có nhiều cải tiến trong thời gian gần đây, song
vẫn còn một số tồn tại, từ nhận thức của CBQL và GV, kĩ năng tổ chức các
hoạt động quản lí, hoạt động trong tiết dạy, kĩ năng tổ chức một kỳ kiểm tra,
kỹ năng tổ chức đánh giá hoạt động học tập của HS, cách viết câu hỏi, ra đề
thi, đề kiểm tra... Từ những hiện trạng trên, luận văn hướng cán bộ quản lí các
nhà trường vận dụng một cách đồng bộ các biện pháp đề xuất trong luận văn,
tạo động lực để học sinh luôn nỗ lực học tập, tiến bộ không ngừng. Thông qua
đó nâng cao chất lượng dạy học tại các trường THCS huyện Hải Hậu, tỉnh
Nam Định.
6. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài cần sử dụng
phối hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu
phục vụ cho đề tài như các văn kiện của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết, các tài
liệu bồi dưỡng CBQL công chức nhà nước, các tài liệu về kiểm tra, đánh gia
theo hướng tiếp cận năng lực của HS.
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp điều tra: Đây là phương pháp chính, được sử dụng
nhằm khảo sát thực trạng hoạt động đánh giá KQHT của HS theo tiếp cận
năng lực và thực trạng công tác QL ở các trường THCS, huyện Hải Hậu, tỉnh
Nam Định. Điều tra cán bộ quản lí: 73 người, học sinh: 316 em, giáo viên:


6

113 em, nội dung: khảo sát “Hoạt động đánh giá KQHT của học sinh”, “Quản
lí hoạt động đánh giá KQHT của học sinh”, Phụ lục 1; Phụ lục 2; Phụ lục 3.

Hiệu trưởng các trường THCS nhằm đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của
một số biện pháp được đề xuất.
- Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học: Sử dụng phần mềm
SPSS để xử lí các dữ liệu, các thông tin trong quá trình nghiên cứu, điều tra, thu
thập từ các phương pháp trên.
II. Nội dung
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục và tài liệu tham
khảo, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập
môn Toán của học sinh theo tiếp cận năng lực ở các trường trung học cơ sở.
Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập môn
Toán của học sinh theo tiếp cận năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện
Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập môn
Toán của học sinh theo tiếp cận năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện
Hải Hậu, tỉnh Nam Định.


8

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH THEO
TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1 Tổng quan nghiên cứu
1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước
Trên thế giới, QL hoạt động đánh giá KQHT của HS rất được quan tâm.
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Từ thế kỷ XV - XVIII, nhà
giáo dục Tiệp Khắc J.A.Comesnky đã là người nêu lên vai trò ý nghĩa của
kiểm tra, đánh giá quá trình lĩnh hội tri thức của HS và việc kiểm tra, đánh giá

Nguyễn Bá Lãm “Kiểm tra đánh giá trong dạy học đại học” (2003)
Dương Thiệu Tống, “Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập”(2005)
Các nghiên cứu đã đề cập đến nhiều góc độ khác nhau song tất cả đều có
chung một mục đích là đánh giá sự tiến bộ của người học qua từng giai đoạn,
đánh giá mức độ đạt chuẩn của người học và cuối cùng là đánh giá chất
lượng cả quá trình giáo dục.
Bên cạnh những công trình nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá đã nêu trên
còn có những nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá môn Toán:
Chu Cẩm Thơ, “Biện pháp kiểm tra, đánh giá của GV giúp điều chỉnh
hoạt động học tập của HS trong dạy học môn Toán ở THCS”, tạp trí giáo dục
số 335 Tr 32-35
Phùng Thế Hoàng, Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá học tập môn
Toán ở trường THCS, Kỉ yếu hội thảo “đánh giá kết quả giáo dục trong nhà
trường phổ thông: Thực trạng và giải pháp” trang 151-155
Chu Cẩm Thơ, Nguyễn Thị Quỳnh Anh, “Sử dụng phiếu học tập trong
quá trình dạy học môn Toán”, Tạp chí Khoa học Giáo dục số 117 trang 30-32


10

Tài liệu tập huấn, “Dạy học và kiểm tra, đánh giá KQHT theo định hướng
phát triển năng lực HS môn Toán cấp THCS”, Chương trình phát triển giáo
dục trung học 2014
Các nghiên cứu trên đã tập trung phân tích thực trạng, tìm nguyên nhân
ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Toán. Trong đó các nghiên cứu cũng
đã xác định một trong những nguyên nhân khiến chất lượng giáo dục môn
Toán chưa được nâng cao chính là do công tác đánh giá KQHT của môn
Toán. Các nghiên cứu đã đưa ra những biện pháp khả thi song chưa có nghiên
cứu nào đưa ra biện pháp QL hoạt động đánh giá KQHT môn Toán của HS
theo tiếp cận năng lực.

1.2.2. Đánh giá
Một số quan điểm về đánh giá:
Theo Ralph Tyler (1950) (Dẫn theo Nguyễn Công Khanh) thì ĐG là “quá
trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu trong các chương trình giáo
dục”. [13,32]
Ở một góc độ khác Marger (1993)(Dẫn theo Nguyễn Công Khanh), cho
rằng đánh giá là việc mô tả tình hình của HS làm cơ sở cho GV đưa ra những
quyết định giảng dạy phù hợp[12]
Theo Nitko & Brookhart (2007)(Dẫn theo Nguyễn Công Khanh) thì đánh
giá trong giáo dục là “một quá trình thu thập thông tin và sử dụng thông tin
này để ra quyết định về HS, về chương trình, về nhà trường và đưa ra các
chính sách giáo dục”[12,32]
Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh, đánh giá trong giáo dục là “quá trình
tiến hành có hệ thống để xác định mức độ mà đối tượng đạt được các mục tiêu
giáo dục nhất định” [19,9].
Như vậy, mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau nhưng tựu chung, đánh
giá là nguồn cung cấp thông tin phản hồi trong các quá trình điều khiển. Một
cách tổng quát, đánh giá được coi là quá trình hình thành những nhận định,
phán đoán về KQHT dựa vào sự phân tích những thông tin thu hồi được đối


12

chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định
thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả
công việc.
Đánh giá không chỉ đơn thuần là nguồn thông tin phản hồi mà còn là một
trong những cơ chế điều khiển hiệu quả quá trình giáo dục. Nếu việc đánh giá
không được tiến hành đúng theo các mục tiêu giáo dục thì cả quá trình giáo
dục sẽ bị lệch lạc theo.

động này tồn tại song song. KQHT thể hiện chất lượng của quá trình dạy học.
KQHT hay thành tích học tập được hiểu theo nghĩa giống nhau mặc dù
những khái niệm này chưa thực sự thống nhất. KQHT thể hiện chất lượng của
quá trình dạy học. KQHT chỉ đích thực xuất hiện khi có nhiều biến đổi tích
cực trong nhận thức, hành vi của người học.Trong khoa học cũng như trong
thực tế, KQHT được hiểu theo hai nghĩa:
- Mức độ mà người học đạt được so với các mục tiêu đã xác định (theo
tiêu chí)
Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh: “đánh giá KQHT là quá trình thu thập,
xử lí thông tin về trình độ, khả năng mà người học thực hiện các mục tiêu học
tập đã được xác định, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của GV,
của nhà trường và cho bản thân người học giúp họ tiến bộ hơn”[19,12]. đánh
giá KQHT của HS là đánh giá mức độ hoàn thành các mục tiêu đề ra cho HS
sau một giai đoạn học tập. Các mục tiêu này thể hiện ở từng môn học cụ thể.
Thông qua đánh giá KQHT của HS sẽ thể hiện được kết quả của quá trình
GD&ĐT.
Đánh giá KQHT đòi hỏi phải xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ
năng, kĩ xảo của HS so với yêu cầu của chương trình đề ra. Nội dung đánh giá
là những KQHT hàng ngày, cũng như kết quả phản ánh trong các kì thi, kiểm
tra.


14

1.2.4. Quản lí
Quản lí là một yếu tố quan trọng, không thể thiếu được trong đời sống xã
hội. Xã hội càng phát triển cao thì vai trò của quản lí càng lớn và nội dung
quản lí càng phức tạp.
Người ta có thể tiếp cận khái niệm quản lí theo nhiều cách khác nhau,
theo nhiều góc độ khác nhau. Trên thế giới có nhiều học giả như F.Taylor,