ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN THỊ TUYẾT

LỒNG GHÉP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG QUY HOẠCH
TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH
THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG:
TRƯỜNG HỢP XÃ CÁT KHÁNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN THỊ TUYẾT

LỒNG GHÉP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG QUY HOẠCH
TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH
THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG:
TRƯỜNG HỢP XÃ CÁT KHÁNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: Chƣơng trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS. Bạch Tân Sinh


quý báu của các thầy cô, đồng nghiệp và bạn bè.
Hà Nội, ngày 05 tháng 6 năm 2015
Học viên

Nguyễn Thị Tuyết

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................. ii
MỤC LỤC ..................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ......................................................................v
DANH MỤC HÌNH .......................................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG .................................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 8
1. Lý do chọn đề tài...................................................................................................8
2. Mục tiêu nghiên cứu ........................................... Error! Bookmark not defined.
3. Đối tƣợng nghiên cứu ......................................... Error! Bookmark not defined.
4. Phạm vi nghiên cứu ............................................ Error! Bookmark not defined.
5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu ....................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1: TỔNG QUAN ............................................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Cơ sở lý luận .................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Một số khái niệm .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Khung lý thuyết của vấn đề nghiên cứu........ Error! Bookmark not defined.
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ...................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Kinh nghiệm quốc tế về lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu ...... Error!
Bookmark not defined.
1.2.2. Kinh nghiệm lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu ở Việt Nam .... Error!

1.3.9. Khái quát quy hoạch tổng thể phát triển ngành thủy sản tỉnh Bình Định Error!
Bookmark not defined.

iii


CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP VÀ NGUỒN SỐ LIỆUError!
defined.

Bookmark

not

2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Phƣơng pháp thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu (Số liệu thứ cấp)
Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) .................. Error!
Bookmark not defined.
2.1.3.

Phƣơng pháp thống kê ............................... Error! Bookmark not defined.

2.2. Số liệu .............................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3 : BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VỚI NGÀNH THỦY SẢN TẠI TỈNH BÌNH
ĐỊNH VÀ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƢƠNG CỦA XÃ CÁT KHÁNHError! Bookmark
not defined.
3.1. Những biểu hiện của BĐKH tại tỉnh Bình Định ............ Error! Bookmark not
defined.
3.2. Tác động của BĐKH đến ngành thủy sản của tỉnh Bình Định ................ Error!
Bookmark not defined.


Các công cụ hỗ trợ lồng ghép.................... Error! Bookmark not defined.

iv


4.2. Lồng ghép thí điểm từ trƣờng hợp nghiên cứu xã Cát Khánh ................. Error!
Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................... 9
PHỤ LỤC ...................................................................... Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
BĐKH

Biến đổi khí hậu

CQK

Chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch

KT-XH

Kinh tế - xã hội

TDBTT

Tính dễ bị tổn thƣơng

TNMT

Hình 3.2. Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình tháng I của trạm Quy Nhơn
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.

vi


Hình 3.3. Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình tháng VII của trạm Quy Nhơn
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.4. Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình năm của trạm Quy Nhơn
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3. 5. Xu thế chuẩn sai nhiệt độ tối cao trung bình năm của trạm Quy Nhơn Error!
Bookmark not defined.
Hình 3. 6. Xu thế chuẩn sai nhiệt độ tối thấp trung bình năm của trạm Quy Nhơn
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.7. Số ngày có nhiệt độ Tm < 20oC, Tx > 35oC .. Error! Bookmark not defined.
Hình 3.8. Xu thế biến đổi của lƣợng mƣa mùa khô của trạm Quy Nhơn ............. Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.9. Xu thế biến đổi của lƣợng mƣa mùa mƣa của trạm Quy Nhơn ............ Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.10. Xu thế biến đổi của lƣợng mƣa năm của trạm Quy Nhơn Error! Bookmark
not defined.
Hình 3.11. Biến trình mực nƣớc trung bình năm tại trạm hải văn Quy Nhơn ...... Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.12. Số cơn bão đổ bộ và ảnh hƣởng tới tỉnh Bình Định từ năm 1961-2007
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 4.1: Tiếp cận về lồng ghép BĐKH vào các chính sách, chiến lƣợc, kế hoạch,
chƣơng trình phát triển ngành thủy sản ......................... Error! Bookmark not defined.
Hình 4. 2: Khung lồng ghép BĐKH vào chƣơng trình, dự án thủy sản ............... Error!
Bookmark not defined.
Hình 4.3: Quy trình lồng ghép BĐKH vào chiến lƣợc, quy hoach, kế hoạch phát triển

Bảng 3.2. Chuẩn sai nhiệt độ trung bình (oC) giai đoạn 1961-2010 so với thời kỳ 19801999 tại trạm Quy Nhơn ................................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 3. Chuẩn sai nhiệt độ tối cao trung bình năm và tối thấp trung bình năm (oC)
giai đoạn 1976 - 2010 so với thời kỳ 1980 - 1999 ........ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4. Số ngày có nhiệt độ Tm ≤ 20oC, Tx≥35oC trong giai đoạn 1978 - 2007
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.5. Mức thay đổi của lƣợng mƣa trong thời kỳ 1961-2010 (%) so với giai đoạn
1980 - 1999 .................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Xu thế biến đổi mực nƣớc tại trạm hải văn Quy Nhơn Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.7. Rủi ro đối với các hoạt động nông nghiệp tại xã Cát Khánh ................ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Ma trận tính dễ bị tổn thƣơng tại xã Cát Khánh ......... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 4.1: Tóm tắt những đề xuất và chúng nên đƣợc lồng ghép nhƣ thế nào trong Quy
hoạch tổng thể ................................................................ Error! Bookmark not defined.

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Dải ven biển Việt Nam chạy dài suốt 15 vĩ độ từ Bắc xuống Nam với hơn 3.260
km bờ biển, có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng về nhiều mặt: phát triển kinh tế, xã
hội, bảo vệ môi trƣờng và đảm bảo an ninh quốc phòng. Dải ven biển vừa là vùng có
nhiều tiềm năng phát triển, nhƣng cũng là vùng có nhiều biến động, thách thức và chịu
những tác động mạnh nhất của tự nhiên và hoạt động của con ngƣời.
Theo dự đoán, Dải ven biển cũng là nơi chịu nhiều tác động nặng nề nhất của
Biến đổi khí hậu (BĐKH) mà trực tiếp là mực nƣớc dâng, thiên tai, lũ lụt, hứng chịu
những hậu quả về môi trƣờng của biển đổ vào và các lƣu vực sông đổ ra…. Theo tính
toán, nếu mực nƣớc biển dâng thêm 1m thì Việt Nam sẽ đối mặt với mức thiệt hại lên

trƣờng, Chƣơng trình Phát triển Liên Hợp Quốc (2011), Kịch bản Biến đổi khí hậu và
Nƣớc biển dâng cho tỉnh Bình Định.
[3] Bộ TN&MT (2008b) Chƣơng trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với BĐKH.
Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, Hà Nội.
[4] Chỉ thị số 809/CT-BNN-KHCN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
về việc Lồng ghép biến đổi khí hậu vào xây dựng, thực hiện chiến lƣợc, quy hoạch, kế
hoạch, chƣơng trình, dự án, đề án phát triển ngành nông nghiệp và phát triển nông
thôn, giai đoạn 2011-2015.
[5] Chiến lƣợc Phát triển kinh tế - xã hội 2001-2010.
[6] Chiến lƣợc Quốc gia về Bảo vệ Môi trƣờng đến năm 2010 và tầm nhìn đến
2030.
[7] Chiến lƣợc toàn diện về Tăng trƣởng và xóa đói giảm nghèo (2003).
[8] Chƣơng trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH (2008).
[9] Chƣơng trình Nghị sự 21 về phát triển bền vững của Việt Nam (Agenda 21).
[10] Cổng

thông

tin

điện

tử

tỉnh

Bình

Định,


[21] Quyết định của Thủ tƣớng Chính phủ số 403/QĐ-TTg (2014) về việc phê duyệt
Kế hoạch hành động quốc gia về Tăng trƣởng xanh giai đoạn 2014 - 2020, Việt Nam.
[22] Quyết định số 698/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bình Định, ngày 17/12/2012 về
việc Phê duyệt Đề cƣơng Quy hoạch tổng thể phát triển ngành thủy sản tỉnh Bình Định
đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.
[23] Quyết định số 1485 của Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ ngày 17/10/2013 về việc Ban
hành khung hƣớng dẫn lựa chọn ƣu tiên thích ứng với BĐKH trong lập kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội.
[24] Quyết định số 2730/QĐ-BNN-KHCN ngày 05 tháng 9 năm 2008 của Bộ
trƣởng Bộ NN&PTNT về Khung chƣơng trình hành động thích ứng với BĐKH của
ngành NN.
[25] Quyết định 543/QĐ-BNN-KHCN ngày 23/03/2011 về Kế hoạc hành động ứng
phó với biến đổi khí hậu của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn
2011-2015 và tầm nhìn 2050.

11


[26] Quyết định số 2630/QĐ-BKHCN ngày 29 tháng 8 năm 2011 của Bộ trƣởng Bộ
Khoa học và Công nghệ về việc phê duyệt mục tiêu, nội dung và dự kiến sản phẩm của
Chƣơng trình “Khoa học và công nghệ phục vụ Chƣơng trình mục tiêu quốc gia ứng phó
với biến đổi khí hậu”, mã số KHCN-BĐKH/11-15.
[27] Sổ tay Hƣớng dẫn lồng ghép thích ứng với BĐKH, vấn đề sử dụng đất, giới và
phát triển cộng đồng trong lập kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội cấp xã, đƣợc tài trợ
bởi SNV, Ipsard, Federal Ministry for the Environment, Natural Conservation and
Nuclear Safety (Đức) và Sở NN&PTNT Nghệ An.
[28] Sổ tay Hƣớng dẫn lồng ghép Giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào Kế hoạch phát triển
kinh tế - xã hội cấp tỉnh, các ngành tại tỉnh An Giang (2010), biên soạn bởi Lê Thị
Mộng Phƣợng (Tƣ vấn của ADPC) và: đại diện Văn phòng Ban chỉ huy Phòng chống
lụt bão & TKCN tỉnh An Giang và đại diện các sở: (i) Sở Kế hoạch và Đầu tƣ; (ii) sở

[38] UBND tỉnh Bình Định (2010), Niên giám thống kê tỉnh Bình Định.
[39] Ủy ban phòng chống lụt bão tỉnh Bình Định (2009), Báo cáo tổng hợp phòng
chống lụt bão tỉnh Bình Định;
[40] Viện Chiến lƣợc, Chính sách tài nguyên và Môi trƣờng (2014) : Tài liệu hướng
dẫn Lồng ghép BĐKH vào Chiến lược, Quy hoạch, Kế hoạch và Chương trình phát
triển ngành Tài nguyên và Môi trường.
[41] Viện Nghiên cứu Quản lý Biển và Hải đảo (2010): Khảo sát và nghiên cứu sơ
bộ các tác động của biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng và các giải pháp thích
ứng – tại xã Phước Thuận, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, báo cáo thuộc Dự
án “Thích ứng với biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng tại khu vực ven biển và đảo
Việt Nam”.

13


Tài liệu tiếng Anh
[42] Adapting to Climate Variability and Change: a Guidance Manual for
Development Planning, USAID (2007).
[43] Adapting to Coastal Climate Change: a Guidebook for Development Planners,
USAID (2009).
[44] Aerts, JCJH., Van Asselt, H. Van., Bakker, SJA., Bayangos, V., Beers, C.van.,
Berk, MM., Bierman, F., Bouwer, LM., Bree, L.van., Conick, HC, de, Dorland, K.,
Egging, R., den Elzen, MGJ., Gupta, J. , Heemst, J.van, Jansen, JC., Kok, MTJ.,
Nabuurs, GL., Oostvoorn, Fvan, Veraart, J., Verhagen, A. (2004), Beyond Climate:
Options for Broadening Climate Policy.
[45] Ahmad, I.H. (2009), Climate Policy Integration: Towards Operationalization,
DESA Working Paper No.73.
[46] Bach Tan Sinh and Vu Canh Toan (2012), Mainstreaming adaptation into
local development plans in Vietnam, Adaptation Knowledge Platform, Partner Report
Series No.3., Stockholm Environment Institute, Bangkok. Available at http://www.seiinternational.org, http://www.asiapacificadapt.net or or www.weADAPT.org.

disasters to advance climate change adaptation
[52] Klein, R.J.T., Eriksen, S.E.H., Naess, L.O., Hammill, A., Tanner, T.M.,
Robledo, C., O’Brien, K.L. (2007a), Portfolio screening to support the mainstreaming of
adaptation to climate change into development assistance, Climatic Change, 84: 23 - 44.

14


[53] Klein, R.J.T., S.Huq, F. Denton, T.E. Downing, R.G. Richels, J.B. Robinson,
F.L. Toth (2007b): Inter-relationships between adaptation and mitigation. Climate
Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group
II to the Fourth Assessment. Report of the Intergovernmental Panel on Climate
Change, M.L. Parry, O.F. Canziani, J.P. Palutikof, P.J. van der Linden and C.E.
Hanson, Eds., Cambridge University Press, Cambridge, UK, 745-777. (Page 749 to
758).
[54] Klein, R.J.T., Schipper, E.L.F., Dessai, S. (2005a), Integrating mitigation and
adaptation into climate and development policy: three research questions,
Environmental Science & Policy, 8: 579-588.
[55] Mickwitz, P., Aix, F., Beck, S., Carss, D., Ferrand, N., Gorg, C., Jensen, A.,
Kivimaa, P., Kuhlicke, C., Kuindersma, W., Manez, M., Melanen, M., Monni, S.,
Pederson, A.B., Reinert, H., Van Bommel, S. (2009), Climate Policy Integration,
Coherance and Governance , Partnership for European Environmental Research
(PEER), Vammalan Kirjapaino Oy, Sastamala.
[56] Policy Guidance on Integrating Climate Change Adaptation into Development
Co-operation, OECD (2009).
[57] Sathaye, J., Najam, A., Cocklin, A., Heller, T., Lecocq, F., Regueiro, J.L., Pan,
J., Petschel-Held, G., Rayner, S., Robinson, J., Schaeffer, R., Sokona, Y., Swart, R.,
Winkler, H. (2007), Sustainable Development and Mitigation, In: Climate Change
2007: Working Group III: Mitigation of Climate Change (Eds by Metz, B., Bosch, P.,
Dave, R., Meyer, L.), Cambridge University Press, Cambridge.