ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Dương Minh Hoàng

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH
THÁI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN XUÂN LIÊN,
TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Hà Nội - 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TƯ NHIÊN

Dương Minh Hoàng

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH SINH
THÁI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN XUÂN LIÊN,
TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

luận văn này.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia ñình, người thân và bạn bè ñã luôn ủng hộ, ñộng
viên và giúp ñỡ trong thời gian qua.
Xin cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2015
Tác giả

Dương Minh Hoàng

ii


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ANTT

An ninh trật tự

BQL

Ban quản lý

BTTN

Bảo tồn thiên nhiên

DLST

Du lịch sinh thái

ĐDSH


PTBV

Phát triển bền vững

QĐ

Quyết ñịnh

STT

Số thứ tự

SWOT

Phương pháp phân tích Điểm mạnh Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức

TĐPTBQ

Tốc ñộ phát triển bình quân

VH-TT&DL

Van hóa-Thể thao và Du lịch

VQG

Vườn quốc gia

UBND

3.2.5. Công tác quản lý và quy hoạch phát triển du lịch sinh thái tại Khu BTTN
Xuân Liên ............................................................................................................. 45
3.2.6. Hoạt ñộng quảng bá, xúc tiến, phát triển thị trường du lịch.......................... 47
3.2.7. Công tác bảo tồn tài nguyên và vệ sinh môi trường ..................................... 49

iv


3.3. Đánh giá, phân tích tính bền vững của hoạt ñộng du lịch sinh thái Khu Bảo tồn
Thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa ............................................................... 51
3.3.1. Du lịch bền vững về kinh tế......................................................................... 51
3.2.2. Du lịch bền vững về tài nguyên - môi trường............................................... 56
3.2.3. Du lịch bền vững về xã hội.......................................................................... 60
3.4. Phân tích ñiểm mạnh - ñiểm yếu - cơ hội - thách thức của DLST Khu BTTN
Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa................................................................................... 62
3.5. Một số giải pháp phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững tại Khu Bảo
tồn Thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa ......................................................... 66
3.5.1. Nhóm giải pháp phát triển du lịch bền vững về kinh tế ................................ 66
3.5.2. Nhóm giải pháp phát triển du lịch bền vững về tài nguyên - môi trường...... 72
3.5.3. Nhóm giải pháp phát triển du lịch bền vững về xã hội ................................. 76
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................. 81
1. Kết luận ............................................................................................................ 81
2. Kiến nghị .......................................................................................................... 82
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 83
PHỤ LỤC ............................................................................................................ 83

v


DANH MỤC BẢNG

Hình 3.1. Số lượng khách du lịch ñến với Khu BTTN Xuân Liên (Giai ñoạn 2010 2014)..................................................................................................................... 38
Đồ thị 3.2. Cơ cấu ñộ tuổi của du khách ñến Khu BTTN Xuân Liên ........................ 40
Đồ thị 3.3. Cơ cấu nghề nghiệp của du khách ñến Khu BTTN Xuân Liên ................ 40
Đồ thị 3.4. Cơ cấu doanh thu các loại hình dịch vụ ở Khu BTTN Xuân Liên........... 43
Hình 3.5. Tốc ñộ phát triển doanh thu hàng năm từ ngành du lịch của Khu BTTN
Xuân Liên ( Giai ñoạn 2010 - 2014)...................................................................... 51

vii


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của ñề tài
Trong những năm gần ñây, ngành du lịch Việt Nam ñã có những bước phát
triển ñáng ghi nhận, trở thành ngành kinh tế quan trọng trong phát triển kinh tế - xã
hội của ñất nước. Năm 2012, Việt Nam ñón ñược trên 6,5 triệu khách du lịch quốc
tế; 35 triệu khách du lịch nội ñịa; thu nhập du lịch ñạt 160 ngàn tỷ ñồng, ñóng góp
trên 5,0% vào tổng GDP cả nước. Phát triển du lịch còn tạo nhiều việc làm cho xã
hội, góp phần tích cực vào công cuộc xóa ñói giảm nghèo.
Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam ñến năm 2020, tầm nhìn ñến năm
2030 ñã xác ñịnh mục tiêu: "Đến năm 2020, du lịch cả nước cơ bản trở thành
ngành kinh tế mũi nhọn…; sản phâm du lịch ñạt chât lượng cao, ña dạng, có
thương hiêu, mang ñâm bản sắc văn hóa dân tôc, cạnh tranh ñược với các nước
trong khu vực và thế giới". Để thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển du lịch cả
nước, mỗi vùng, miền; mỗi ñịa phương cần phải thực hiện chiến lược và mục tiêu
phát triển du lịch trên ñịa bàn trên cơ sở phát huy giá trị tài nguyên du lịch ñộc ñáo,
ñặc sắc, có thế mạnh nổi trôi.
Thanh Hóa là tỉnh có nhiều tiềm năng ñể phát triển du lịch sinh thái với các
Vườn quốc gia và Khu Bảo tồn Thiên nhiên có có tính ña dạng sinh học cao. Khu
Bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên thuộc huyện Thường Xuân của tỉnh Thanh Hóa
ñược thành lập tháng 12 năm 1999 với tổng diện tích khu vực là 27.668 ha ñược

9. Phạm Trung Lương (Chủ biên), Hoàng Hoa Quân, Nguyễn Ngọc Khánh,
Nguyễn Văn Lanh, Đỗ Quốc Thông (2002), Du lịch sinh thái - Những vấn ñề về lý
luận và thực tiễn phát triển ở Việt Nam, NXB Giáo dục. Hà Nội .
10. Phạm Trung Lương (2007), Phát triển du lịch biển bền vững từ góc ñộ
môi trường, Tạp chí Du lịch số 7/2007.
11. Hoàng Hoa Quân (2005), Hoạt ñộng du lịch sinh thái tại Việt Nam thực
trạng và ñịnh hướng phát triển, Tạp chí Du lịch Việt Nam.
12. Lê Văn Thăng (Chủ biên), Trần Anh Tuấn, Bùi Thị Thu (2008), Giáo
trình Du lịch & Môi trường, NXB ñại học QGHN, Hà Nội.

83


13. Nguyễn Quyết Thắng (2004), Kinh nghiệm phát triển du lịch sinh thái,
bảo vệ môi trường, Tạp chí Du lịch Việt Nam.
14. Nguyến Quyết Thắng (2005), Giáo dục môi trường và phát triển du lịch
sinh thái, Tạp chí Du lịch Việt Nam.
15. Uỷ Ban nhân dân tỉnh Thanh Hoá (2013), Điều tra, lập danh lục khu hệ
ñộng, thực vật rừng Khu bảo tồn Xuân Liên, tỉnh Thanh Hoá, Viện Sinh thái và Tài
nguyên sinh vật - Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam.
16. Viện nghiên cứu phát triển du lịch (1998), Tuyển tập báo cáo Hội thảo về
du lịch sinh thái với phát triển bền vững ở Việt Nam, Hà Nội.
17. Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (2001), Cơ sở khoa học và giải pháp
phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam, Đề tài KHCN ñộc lập cấp Nhà nước, Hà
Nội.
Tiếng Anh
18. Andy Drumm and Alan Moore (2002), Ecotourism Development - A
Manual for Conservation Planners and Managers, The Nature Conservancy
19. Kreg Lindberg and Donal E. Hawkins (1998), Ecotourism: a guide for
planners and managers, Ecotourism Society.