ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------

LÝ THỊ THU HUYỀN

ĐẢNG BỘ HUYỆN ĐỊNH HÓA (THÁI NGUYÊN) LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH DÂN TỘC TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2012

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------

LÝ THỊ THU HUYỀN

ĐẢNG BỘ HUYỆN ĐỊNH HÓA (THÁI NGUYÊN)
LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC
TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2012

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 60 22 03 15

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Lê Mậu Hãn

Hà Nội – 2014
1


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự
hướng dẫn của PGS. Lê Mậu Hãn. Các số liệu nêu ra trong luận văn là trung thực, đảm
bảo tính khách quan khoa học. Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Tác giả luận văn

Lý Thị Thu Huyền

2


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài ...............................................................................................4
2. Tình hình nghiên cứu đề tài ..............................................................................6
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................7
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................8
5. Nguồn tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu .....................................................9
6. Đóng góp về khoa học của luận văn .................................................................9
7. Bố cục của luận văn ...........................................................................................9
Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN
ĐỊNH HÓA (THÁI NGUYÊN) TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN
TỘC ............................................................................. Error! Bookmark not defined.
TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 ............................... Error! Bookmark not defined.
1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội và truyền thống cách
mạng của huyện Định Hóa (Thái Nguyên) ............ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Điều kiện tự nhiên ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội............................ Error! Bookmark not defined.

2.2.4. Về xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu sốError! Bookmark not defined.
Chƣơng 3. MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆMError! Bookmark not defined.
3.1. Một số nhận xét ................................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Thành tựu.................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Hạn chế ....................................................... Error! Bookmark not defined.

3.2. Một số kinh nghiệm chủ yếu về lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộcError! Bookma

3.2.1. Củng cố, xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở nhằm nâng cao nhận
thức, trách nhiệm của các cấp, ngành và toàn thể xã hội về vai trò, vị trí,
nhiệm vụ của công tác dân tộc và chính sách dân tộc trong tình hình mớiError! Bookmark
3.2.2. Nâng cao dân trí, khơi dậy và nâng cao tinh thần nỗ lực tự thân của
dân tộc thiểu số miền núi kết hợp chặt chẽ với sự giúp đỡ của Trung ương, sự
tương trợ của các địa phương khác ..................... Error! Bookmark not defined.

3.2.3. Chú trọng công tác đào tạo đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu sốError! Bookmar
3.2.4. Chính quyền địa phương gắn phát triển toàn diện, đồng bộ kinh tế - xã hội
với việc thực hiện chính sách dân tộc ..................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ................................................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................. 11
PHỤ LỤC

2


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ATK

An toàn khu


vực và thế giới nói chung. Trong bối cảnh của xu thế hội nhập hiện nay, vấn đề dân tộc
ngày càng diễn biến phức tạp và trở thành một trong những vấn đề toàn cầu. Việt Nam là
một quốc gia có nhiều dân tộc vì vậy việc giải quyết đúng đắn các mối quan hệ dân tộc,
hoạch định và thực hiện có hiệu quả chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước là vấn đề
có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Chính sách
dân tộc của Đảng và Nhà nước là một nội dung quan trọng trong hệ thống các chính sách
ở nước ta. Chính sách dân tộc có một vị trí quan trọng ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát
triển của mỗi một quốc gia. Nhận thức được tầm quan trọng của chính sách dân tộc trong
tiến trình phát triển của đất nước, Đảng và Nhà nước đã đề ra đường lối, chính sách để
khuyến khích phát triển kinh tế xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần
của đồng bào các dân tộc thiểu số. Đặc biệt trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,
hiện đại hóa việc thực hiện tốt chính sách dân tộc có ý nghĩa ngày càng quan trọng trong
sự nghiệp phát triển đất nước theo con đường XHCN.
Xuất phát từ đặc điểm của một quốc gia có nhiều dân tộc, có truyền thống lịch sử,
văn hóa lâu đời, dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng
Cộng sản Việt Nam đã có những chủ trương, chính sách đúng đắn nhằm giải quyết vấn đề
dân tộc trong từng giai đoạn cách mạng. Dựa trên quan điểm: “Bình đẳng - đoàn kết tương trợ”, chính sách dân tộc của Đảng Cộng sản Việt Nam đã và đang tạo điều kiện để
các dân tộc từng bước trưởng thành trong sự phát triển chung của cộng đồng các dân tộc
Việt Nam, đặc biệt trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới từ năm 1986 đến nay,
chính sách dân tộc của Đảng đã thu được những thành tựu quan trọng, góp phần ổn định
chính trị - xã hội và phát triển kinh tế đất nước.
Qua hơn 25 năm đổi mới đất nước, kinh tế - xã hội ở những địa bàn có nhiều dân
tộc thiểu số sinh sống đã phát triển tương đối nhanh. Kế thừa truyền thống quý báu của
dân tộc, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn giương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân, đó là
4


đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh và động lực to lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (4/2001) khẳng định:
“Vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách

2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc là vấn đề phức tạp và nhạy cảm. Đối với Việt
Nam là một quốc gia đa dân tộc vì vậy vấn đề dân tộc luôn được Đảng và Nhà nước quan
tâm. Mỗi thời kỳ lịch sử, trước yêu cầu của nhiệm vụ chính trị đòi hỏi Đảng và Nhà nước
phải có những chủ trương, chính sách, giải pháp phù hợp. Nghiên cứu về vấn đề này, trên
phạm vi cả nước đã có nhiều công trình được đề cập ở những mức độ khác nhau.
Thứ nhất: Nhóm sách chuyên khảo, đề tài nghiên cứu về chính sách dân tộc, tiêu
biểu là các công trình sau: Đề tài khoa học cấp Bộ: “Lịch sử đấu tranh cách mạng của
đồng bào các dân tộc ít người ở nước ta” của Ủy ban Dân tộc và Miền núi, TS Trình
Mưu làm chủ nhiệm, 1996. “Phát triển quan hệ dân tộc ở Việt Nam hiện nay” của GS.TS
Trần Quang Nhiếp, Nxb Văn hóa Dân tộc, 1998. “Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn cấp
bách liên quan đến mối quan hệ dân tộc hiện nay” của GS.TS Phan Hữu Dật, Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội, 2001; Ủy ban Dân tộc và Miền núi: “Vấn đề dân tộc và công tác
dân tộc ở nước ta” Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001; “Hồ Chí Minh về công tác
dân tộc”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003; Viện Nghiên cứu chính sách dân tộc và
miền núi: “Vấn đề dân tộc và định hướng xây dựng chính sách dân tộc trong thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004; TS Lê Ngọc Thắng:
“Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam”, Nxb Trường Đại học Văn Hóa,
Hà Nội, 2005… Nhìn chung đây là những tài liệu cơ bản cung cấp cho cán bộ đảng viên
và nhân dân nhận thức đúng, hiểu được những nội dung cơ bản nhất về dân tộc và quan
hệ dân tộc cũng như chính sách dân tộc đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt
Nam hiện nay.
Thứ hai: Nhóm các bài viết trên các tạp chí, nhóm này tập hợp nhiều bài viết của
các tác giả nghiên cứu về dân tộc và chính sách dân tộc ở nhiều địa phương trong cả
nước. Việc nghiên cứu các bài viết này sẽ góp phần cung cấp những kinh nghiệm, kiến
thức cho việc nghiên cứu quá trình Đảng bộ huyện Định Hóa (Thái Nguyên) lãnh đạo
6


thực hiện chính sách dân tộc từ năm 2001 đến năm 2012. Một số bài viết tiêu biểu như:

Trên cơ sở nghiên cứu chính sách dân tộc của Đảng Cộng sản Việt Nam qua đó
tìm hiểu Đảng bộ huyện Định Hóa vận dụng chính sách dân tộc một cách cụ thể vào thực
tiễn ở 23 xã đặc biệt khó khăn và một thị trấn của huyện Định Hoá, khái quát những kết
quả đạt được, từ đó rút ra kinh nghiệm trong sự chỉ đạo việc thực hiện chính sách dân tộc
ở huyện Định Hoá.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Trình bày khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình dân tộc, cư dân trên
địa bàn huyện Định Hoá và tình hình thực hiện chính sách dân tộc trước năm 2001.
Các quan điểm, chủ trương, của Đảng và Nhà nước về chính sách dân tộc.
Quá trình vận dụng các quan điểm, chủ trương về chính sách dân tộc vào thực tiễn
ở huyện Định Hóa.
Rút ra nhận xét và một số kinh nghiệm trong quá trình triển khai thực hiện chính
sách dân tộc trên địa bàn huyện Định Hóa.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu những quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản
Việt Nam, của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về chính sách dân tộc.
Quá trình hệ thống hóa chủ trương, chính sách và biện pháp tổ chức thực hiện của
Đảng bộ huyện Định Hóa về chính sách dân tộc từ năm 2001 đến năm 2012.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về thời gian: trong 12 năm (2001-2012) kể từ khi Định Hóa tích cực thực hiện
công cuộc xóa đói giảm nghèo và chuẩn bị xây dựng nông thôn mới.
Về không gian: Nghiên cứu sự vận dụng, cụ thể hóa chính sách dân tộc và tổ chức
thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn toàn huyện Định Hóa gồm 23 xã và 01 thị trấn.
Về nội dung: Chính sách dân tộc có nội dung rất rộng, thể hiện trên tất cả các mặt
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng…Trong phạm vi đề tài này tác giả
chỉ giới hạn ở bốn nhóm: Chính sách kinh tế (xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế),
chăm lo trí lực và thể lực (giáo dục - đào tạo, y tế, nâng cao đời sống vật chất), chính sách
8


được chia làm ba chương:

9


Chương 1: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Định Hóa (Thái Nguyên)
trong thực hiện chính sách dân tộc từ năm 2001 đến năm 2005.
Chương 2: Đảng bộ huyện Định Hóa (Thái Nguyên) lãnh đạo thực hiện chính sách
dân tộc từ năm 2006 đến năm 2012.
Chương 3: Một số nhận xét và kinh nghiệm

10


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (2002), Vấn đề dân tộc và chính sách dân tộc
của Đảng cộng sản Việt Nam (Chương trình chuyên đề dùng cho cán bộ, đảng viên
cơ sở), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội.
2. Ban chấp hành huyện ủy Định Hóa (2000), Lịch sử Đảng Bộ huyện Định Hóa (19302000), Nxb Thái Nguyên.
3. Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (2005), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Thái
Nguyên, tập 2 (1965-2000), sơ thảo, Nxb Thái Nguyên
4. Cục thống kê Thái Nguyên (2002), Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên (19972001), Nxb Thống kê, Hà Nội.
5. Cục thống kê Thái Nguyên (2003), Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên (19982002), Nxb Thống kê, Hà Nội.
6. Cục thống kê Thái Nguyên (2004), Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên (19992003), Nxb Thống kê, Hà Nội.
7. Cục thống kê Thái Nguyên (2005), Niên giám thống kê tỉnh Thái Nguyên 2004, Nxb
Thống kê, Hà Nội.
8. Phan Hữu Dật (1999), Một số vấn đề về dân tộc học Việt Nam, Nxb Đại học Quốc
gia Hà Nội, Hà Nội.
9. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Báo cáo chính trị của BCH Trung ương Đảng khóa
VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Hà Nội.

thứ XVI, Nxb Thái Nguyên.
23. Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (2005), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thái
Nguyên lần thứ XVII, Nxb Thái Nguyên.
24. Bế Viết Đẳng (chủ biên, 1996), Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã
hội ở miền núi, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Lê Sĩ Giáo (chủ biên, 2004), Dân tộc học Đại cương, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
26. Lê Mậu Hãn (chủ biên, 2005), Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt nam, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
12


27. Vi Hoàng (chủ biên, 2001), Tìm hiểu chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
về dân tộc và miền núi, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
28. Huyện ủy Định Hóa (2007), Báo cáo biểu dương Bí thư chi bộ tiêu biểu người dân
tộc thiểu số năm 2006, Lưu trữ tại UBND huyện Định Hóa.
29. Huyện ủy Định Hóa, Báo cáo tổng kết năm từ 1996 đến 2006, Lưu trữ tại Huyện ủy
huyện Định Hóa.
30. Huyện ủy Định Hóa (1991), Báo cáo chính trị của BCH huyện Đảng bộ Định Hóa
tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ lần thứ 18, Lưu trữ tại Huyện ủy huyện Định Hóa.
31. Huyện ủy Định Hóa (2007), Báo cáo sơ kết 2 năm thực hiện phong trào “Toàn dân
đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” huyện Định Hóa năm 2005-2006, Lưu trữ tại
Phòng văn hóa thông tin huyện Định Hóa.
32. Huyện ủy Định Hóa (2000), Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu kinh tế xã hội 3 năm (1997-1999) và phương hướng mục tiêu 5 năm (2001-2005), Lưu trữ tại
UBND huyện Định Hóa.
33. Huyện ủy Định Hóa (2005), Báo cáo kết quả tự kiểm tra 2 năm thực hiện các Nghị
quyết TW7 (khóa IX) về “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; về công tác
dân tộc; về công tác tôn giáo” huyện Định Hóa, Lưu trữ tại Huyện ủy huyện Định
Hóa.
34. Huyện ủy Định Hóa (2008), Báo cáo kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung
ương 7 (khóa IX) về: “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, về công tác dân tộc,

47. Lê Ngọc Thắng (2005), Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam (Giáo
trình dùng cho sinh viên Đại học và Cao đẳng các ngành khoa học xã hội và nhân
văn), Trường Đại học văn hóa, Hà Nội.
48. Tổng cục chính trị, Cục Tư tương - Văn hóa (1995), Một số vấn đề dân tộc và quan
điểm chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội.
49. Tỉnh ủy Thái Nguyên (2003), Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội các xã
miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thái Nguyên (1999-2003), Lưu trữ tại
Tỉnh ủy tỉnh Thái Nguyên.
14


50. Tỉnh ủy Thái nguyên (2007), Báo cáo công tác dân tộc năm 2006, Lưu trữ tại Tỉnh
ủy tỉnh Thái Nguyên.
51. Tỉnh ủy Thái Nguyên (2005), Báo cáo hai năm triển khai, tổ chức thực hiện Nghị
quyết Hội Nghị lần thứ 7 BCH Trung ương (khóa IX) về phát huy sức mạnh đại đoàn
kết dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; về công
tác dân tộc, công tác tôn giáo, số 140- BC/TU, Lưu trữ tại Tỉnh ủy tỉnh Thái
Nguyên.
52. Tỉnh ủy Thái Nguyên (2003), Chương trình hành động thực hiện các Nghị quyết Hội
nghị lần thứ 7 BCH Trung ương (Khóa IX), số 09-CTr/TU, Lưu trữ tại Tỉnh ủy tỉnh
Thái Nguyên.
53.

Từ điển Bách khoa Việt Nam (2005), tập 1, Nxb Từ điển Bách khoa.

54.

Từ điển Tiếng Việt (2010), Nxb Đà Nẵng.

55.

64. Ủy ban nhân dân huyện Định Hóa (2010), Báo cáo Về việc tổng kết, đánh giá kết quả
thực hiện Chương trình Giảm nghèo huyện Định Hóa giai đoạn 2006-2010, Lưu trữ
tại UBND huyện Định Hóa.
65. Ủy ban nhân dân huyện Định Hóa (2011), Báo cáo tình hình kinh tế -xã hội năm
2011; Phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2012, Lưu trữ tại
UBND huyện Định Hóa.
66. Ủy ban nhân dân huyện Định Hóa (2006), Chương trình xóa đói giảm nghèo huyện
Định Hóa giai đoạn 2006 -2010, Lưu trữ tại UBND huyện Định Hóa.
67. Ủy ban nhân dân huyện Định Hóa (2001), Đề án Chương trình xóa đói giảm nghèo
(2001 -2005), Lưu trữ tại UBND huyện Định Hóa.
68. Ủy ban nhân dân huyện Định Hóa (2001), Đề án “Khôi phục, giữ gìn và phát triển
tinh hoa văn hóa truyền thống dân tộc huyện Định Hóa giai đoạn 2001-2005”, Lưu
trữ tại UBND huyện Định Hóa.
69. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên (1998), Dự án tổng quan phát triển kinh tế xã hội
vùng miền núi dân tộc, định canh, định cư và kinh tế mới tỉnh Thái Nguyên thời kỳ
1998-2010, Lưu trữ tại UBND tỉnh Thái Nguyên.
70. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái nguyên (2005), Sở văn hóa thông tin, Báo cáo tình hình thực
hiện chính sách dân tộc miền núi, Lưu trữ tại UBND tỉnh Thái Nguyên.
71. Thủ tướng Chính phủ (2006), Quyết định số 975/QĐ/-TTg ngày 20 tháng 7 năm 2006,
Về cấp một số loại báo, tạp chí cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó
khăn.

16


72. Thủ tướng Chính phủ (2007), Quyết định số 112/2007/QĐ-TTg ngày 20 tháng 7 năm
2007, Về chính sách hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp
pháp lý nâng cao nhận thức pháp luật thuộc chương trình 135 giai đoạn II.
73. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 1592/QĐ – TTg ngày 12 tháng 10 năm
2009, Về việc tiếp tục thực hiện một số chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở; nhà ở