ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHAN THỊ NGỌC

SỰ GẮN BÓ MẸ CON SỚM VÀ ẢNH HƢỞNG CỦA NÓ ĐẾN
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TÂM LÝ CỦA TRẺ 2-3 TUỔI

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Hà Nội-2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

PHAN THỊ NGỌC

SỰ GẮN BÓ MẸ CON SỚM VÀ ẢNH HƢỞNG CỦA NÓ
ĐẾN QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TÂM LÝ CỦA TRẺ 2-3 TUỔI

Chuyên ngành Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Trần Thu Hương

Hà Nội-2014

Phan Thị Ngọc


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU …………………………………………………………………..1
Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀIError! Bookmark not defined.
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Những nghiên cứu về gắn bó mẹ con sớm trên thế giới ....... Error!
Bookmark not defined.
1.1.2. Những nghiên cứu về gắn bó mẹ con sớm tại Việt Nam ....... Error!
Bookmark not defined.
1.2. Các khái niệm cơ bản ........................ Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Khái niệm Gắn bó .......................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Gắn bó mẹ con sớm ....................... Error! Bookmark not defined.
1.3. Quá trình phát triển của trẻ từ 2 đến 3 tuổi .. Error! Bookmark not
defined.
1.3.1. Sự phát triển về vận động ............... Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Sự phát triển về ngôn ngữ .............. Error! Bookmark not defined.
1.3.3. Sự phát triển tâm lý ........................ Error! Bookmark not defined.
1.3.4. Phát triển quan hệ xã hội ............... Error! Bookmark not defined.
1.3.5. Ảnh hưởng của gắn bó mẹ con sớm tới sự phát triển tâm lý của trẻ
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự gắn bó mẹ - conError! Bookmark not
defined.
Chƣơng 2 : TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......... Error!
Bookmark not defined.
2.1. Tổ chức nghiên cứu ........................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Mẫu nghiên cứu................................. Error! Bookmark not defined.
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu .................. Error! Bookmark not defined.


Luận bàn về trường hợp bé Song H .........................................82

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ....................................................................89
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..........................................................................94
PHỤ LỤC…………………………………………………………………...97


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, tỷ lệ trẻ
nhiễu tâmrối nhiễu tâm trí có xu hướng ngày càng gia tăng. Điều này được thể
hiện rõ qua các số liệu điều tra Điều tra dịch tễ học trên thế giớicho thấy tỷ lệ
trẻ bị rối nhiễu tâm trí là phổ biến trên thế giới. Cụ thể là, chỉ tính riêng ở trẻ
em, các báo cáo chính thức của tổ chức Y tế thế giới (WHO) đều cho thấy tỷ
lệ đi tăng từ 15% đến 22% ở các nước phát triển và từ 13% đến 20% ở các
nước đang phát triển (WHO, 2005). Tại Việt Nam, tác giả Trần Tuấn và cộng
sự đã tiến hành sử dụng bộ công cụ sàng lọc dịch tễ học SDQ25 của WHO
dành cho trẻ em trên 1000 trẻ 8 tuổi và, phát hiện tỷ lệ nghi ngờ bị rối nhiễu
tâm trí khoảng 14% - 20% [18, tr.2]. Theo số liệu được đưa ra tại hội thảo
“Can thiệp và phòng ngừa các vấn đề sức khỏe tinh thần trẻ em Việt Nam”
diễn ra tại Hà Nội ngày 13/12/2007, điều tra của Bệnh viện Nhi Trung ương
và một số nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng, tỷ lệ có rối nhiễu tâm lý trong trẻ
em ở tuổi học đường ở các vùng miền nước ta dao động trong khoảng 15 30%. Trong các nghiên cứu đã triển khai, phần lớn những rối nhiễu tâm lý ở
trẻ đã được xếp loại theo các tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế. Tuy nhiên, nhiều
rối nhiễu không có đủ các triệu chứng lâm sàng để được phân loại nhưng rất
ảnh hưởng tới sự phát triển tâm lý của trẻ, . Một trong số đó có những rối loạn
ở trẻ cóvới các những dấu hiệu liên quan đến tiền sử bị chia tách với mẹ sớm,
có vấn đề trong quan hệ gắn bó mẹ con sớm.
Trên thực tế, cCác nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam đã chỉ ra

mát. Cuộc sống của trẻ nhỏ hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn, do vậy trẻ có
cảm giác an toàn hay không phụ thuộc vào việc trẻ có được sự gắn bó với

2


người chăm sóc thân thuộc đó hay không. Trẻ bị chia tách hay sự gắn bó bị
đứt gãy thường do bố mẹ, người chăm sóc không ý thức được tầm quan trọng
của sự gắn bó, chất lượng gắn bó, mức độ gắn bó cho đến khi cảm thấy sự bất
thường ở con.
Tại Việt Nam trên các phương tiện truyền thông, các chuyên gia, bác
sĩ nhi khoa đã lên tiếng báo động về sự nghiêm trọng của sự thiếu hụt tình yêu
thương, sự thiếu hụt quan tâm chăm sóc của bố mẹ đến trẻ nhỏ, gây nên
những “nguy cơ về tâm thần”, các căn bệnh như “trầm cảm vắng mẹ”, “thiếu
sự gắn bó”… [dẫn theo 1,8,18].Tâm bệnh học trẻ em và thanh thiếu niên cũng
đã được xã hội và gia đình quan tâm nhưng chưa đúng trọng tâm cốt lõi.
Thực tế cho thấy, nhiều cha mẹ và gia đình đã chủ quan cho rằng trẻ
nhỏ chưa nhận thức được điều gì nên sao nhãng trong việc chăm sóc, gần gũi
trẻ, mà giao việc đó chăm sóc, biểu đạt tình yêu thương lại cho ông bà hay
cho người , hay giúp việc trong gia đình. Hoặc Hoặc như mmột số bà mẹ lại
gắn bó, bao bọc con quá mức mà không cho con được cơ hội được trải
nghiệm với những gì không gian và thời gian bên ngoài không gian thời gian
mà người mẹ có thể quan sát hết. Những quan điểm sai lầm đó đã ảnh hưởng
mạnh mẽ đến sự phát triển cảm xúc, cảm giác an toàn cũng như sự khoẻ
mạnh về cả thể chất lẫn tâm lý của trẻ.
Bên cạnh đó có những trẻ thường có vấn đề về gắn bó mẹ con sớm
thường được các gia đình bù đắp bằng các hình thức khác nhau (kinh tế, vật
chất, tinh thần). Một mặt trẻ nhận được sự quan tâm yêu thương đúng mực
vẫn phát triển tâm lý bình thường và có sự hoà nhập tốt. Mặt khác do không
đánh giá đúng vai trò của người mẹ để bù đắp, điều chỉnh hay do nhận thấy

gia Hà Nội.
12. Odette Lescarret, Lê Khanh, H.Ricaud (2000), Trẻ em văn hoá
giáo dục, Kỷ yếu hội thảo Việt – Pháp về Tâm lý học, Nxb Thế giới.

5


13. Lê Minh Nguyệt (2012), Tương tác giữa cha mẹ và con với sự
phát triển tâm lí của trẻ em, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.
14. Đặng Hoàng Minh (2006), Giáo trình phát triển tâm vận động
trẻ em, Nxb Đại học sư phạm Hà Nội.
15. Hoàng Phê (2010), Từ điển tiếng Việt, Nxb Từ điển bách khoa.
16. Nguyễn Sinh Phúc (2011), Bài giảng Các trường phái trong
tâm lý học lâm sàng.
17. Nguyễn Sinh Phúc (2012), Bài giảng Tâm bệnh học đại cương.
18. Nguyễn Văn Thành (10/2006), “Quan hệ mẹ con – bài học đầu
tiên của cuộc sống”, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
19. Trần Tuấn (2007), Dịch tễ rối nhiễu tâm trí và mô hình chăm
sóc sức khoẻ tâm thần dựa vào cộng đồng.Nxb Y học, Hà Nội.
20. Nguyễn Khắc Viện (1994), Tâm lý gia đình, Nxb Thế giới.
21. Nguyễn Khắc Viện (2001), Tâm lý lâm sàng trẻ em Việt Nam,
Nxb Y học, Hà Nội.
22. Nguyễn Khắc Viện (2002), Phát triển tâm lý trong năm đầu,
Nxb Thanh niên.
23. Nguyễn Khắc Viện (2008), Từ điển Tâm lý, Nxb Văn hóa thông
tin, Hà Nội.
24. Hoàng Cẩm Tú (2009), Giáo trình Phát triển tâm vận động trẻ
em, Nxb Đại học sư phạm Hà Nội.
25. Nguyễn Ánh Tuyết (2005), Mẹ và Con, Nxb Đại học Sư phạm
Hà Nội.