ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỖ THU HIỀN

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG PHÒNG ĐỌC ẢO
PHỤC VỤ KHAI THÁC, SỬ DỤNG
TÀI LIỆU LƢU TRỮ Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH LƢU TRỮ

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỖ THU HIỀN

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG PHÒNG ĐỌC ẢO
PHỤC VỤ KHAI THÁC, SỬ DỤNG
TÀI LIỆU LƢU TRỮ Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành

: Lƣu trữ

Mã số

: 60 32 24

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN LIÊN HƢƠNG

CSDL

i


MỤC LỤC
Trang
MỤC LỤC .......................................................................................................... i
LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................... 1
1. Lý do lựa chọn đề tài ............................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu………………………………………………………….…6
3. Nhiệm vụ nghiên cứu............................... Error! Bookmark not defined.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........... Error! Bookmark not defined.
5. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ....................... Error! Bookmark not defined.
6. Phương pháp nghiên cứu ......................... Error! Bookmark not defined.
7. Nguồn tài liệu tham khảo......................... Error! Bookmark not defined.
8. Bố cục của đề tài ...................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC KHAI THÁC, SỬ DỤNG

TÀI LIỆU LƢU TRỮ TRUYỀN THỐNG VÀ SỰ CẦN THIẾT XÂY
DỰNG PHÒNG ĐỌC ẢO ................................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu lƣu trữError! Bookmark not defined.
1.2. Các hình thức phục vụ nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu lƣu trữError! Bookma
1.2.1. Tổ chức sử dụng tài liệu tại phòng đọcError! Bookmark not defined.
1.2.2. Giới thiệu tài liệu trên các phương tiện thông tin đại chúngError! Bookma
1.2.3. Triển lãm, trưng bày tài liệu ...... Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Xuất bản ấn phẩm lưu trữ .......... Error! Bookmark not defined.
1.2.5. Cung cấp bản sao, bản chứng thực tài liệu lưu trữError! Bookmark not d
1.2.6. Sử dụng tài liệu để xây dựng các bộ phim điện ảnhError! Bookmark not
1.3. Sự cần thiết xây dựng mô hình phòng đọc ảoError! Bookmark not defined.

3.1.4.2. Tìm kiếm thông tin ................ Error! Bookmark not defined.
3.2. Điều kiện triển khai .............................. Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Các điều kiện tiên quyết ............ Error! Bookmark not defined.
3.2.1.1. Cơ sở pháp lý hoàn thiện ... Error! Bookmark not defined.
3.2.1.2. Các hướng nghiên cứu chuyên sâu liên quan đến tổ chức
khai thác, sử dụng TLLT trực tuyến Error! Bookmark not defined.
3.2.1.3. Sự kết hợp liên ngành giữa lưu trữ học, công nghệ thông
tin và thông tin - thư viện ................ Error! Bookmark not defined.
3.2.1.4. Khả năng chấp nhận và tiếp cận phòng đọc ảo của độc giảError! Book
3.2.2. Các điều kiện hỗ trợ .................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2.1. Nguồn tài nguyên thông tin được tạo lập bởi số hóa tài liệu
lưu trữ truyền thống......................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2.2. Kinh phí, cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ
thuật ................................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2.3. Nguồn nhân lực đảm bảo chất lượngError! Bookmark not
defined.
KẾT LUẬN ......................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 5
PHỤ LỤC ............................................................ Error! Bookmark not defined.
iii


LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Ngày 11 tháng 11 năm 2011, Chủ tịch Quốc hội đã thay mặt Quốc hội,
ký thông qua Luật Lưu trữ số 01/2001/QH13, trong đó khẳng định rất rõ, tài
liệu lưu trữ (TLLT) là “tài liệu có giá trị phục vụ hoạt động thực tiễn, nghiên
cứu khoa học, lịch sử được lựa chọn để lưu trữ” và nhiệm vụ của công tác lưu
trữ đã được ngành lưu trữ xác định là tổ chức khoa học, bảo quản an toàn tài
liệu thuộc phông lưu trữ quốc gia Việt Nam và khai thác, sử dụng có hiệu quả

bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đẩy mạnh hoạt động khai thác,
sử dụng TLLT, đồng thời góp phần bảo quản an toàn tài liệu trên vật mang tin
truyền thống, an toàn thông tin là nhiệm vụ mà các cơ quan lưu trữ phải
hướng đến trong thời điểm hiện tại và tương lai.
- Xây dựng các phòng đọc ảo là một giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
khai thác và sử dụng TLLT, qua đó góp phần tăng cường phát huy giá trị của
TLLT như là một nguồn lực thông tin cho sự phát triển của đời sống xã hội
nói chung và của cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp nói riêng. Với những lợi
ích mà phòng đọc ảo mang lại, người đọc sẽ quan tâm hơn nữa đến TLLT và
qua đó TLLT sẽ được sử dụng hiệu quả hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn và
đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước hiệu
quả hơn.
- Tạo điều kiện cho các cơ quan quản lý có thể xây dựng được chính sách,
ban hành được các văn bản quản lý, hướng dẫn; các cơ quan lưu trữ có thể xây
dựng kế hoạch, tập trung nguồn lực nhằm hiện thực hoá "phòng đọc ảo" và
khai thác, sử dụng có hiệu quả lợi ích do mô hình phòng đọc này mang lại.

4


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
 Tài liệu tiếng Việt
1.

Bộ Nội vụ (2014), Thông tư số 10/2014/TT-BNV ngày 01 tháng 10
năm 2014 quy định về việc sử dụng tài liệu tại Phòng đọc của các Lưu
trữ lịch sử;

2.


Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2011), Báo cáo số 511/BCVTLTNN về "Tổng kết 10 năm thi hành Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia
đối với các cơ quan, tổ chức trung ương" ban hành ngày 12 tháng 7
năm 2011;

5


8.

Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2011), Quyết định số 176/QĐVTLTNN ngày 21 tháng 10 năm 2011 ban hành quy trình số hóa tài
liệu lưu trữ để lập bản sao bảo hiểm và bản sao sử dụng;

9.

Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2010), Hướng dẫn số 169/HĐVTLTNN về Xây dựng cơ sở dữ liệu lưu trữ, ngày 10 tháng 3 năm 2010;

10. Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2012), Quyết định số 310/QĐVTLTNN ngày 21 tháng 12 năm 2012 ban hành Quy trình tạo lập cơ sở
dữ liệu tài liệu lưu trữ, ban hành kèm theo quyết định số;
11. Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (2014), Thông báo số 416/TBTTLTIII ngày 29 tháng 9 năm 2014 ban hành Danh mục các phông tài
liệu lưu trữ sử dụng trên bản số hóa tại phòng đọc;
12. Nguyễn Mạnh Cường (2013), "Tổ chức khai thác và sử dụng tài liệu
lưu trữ được số hóa trong môi trường mạng - xu hướng phát triển trong
tương lai tại các Trung tâm lưu trữ ở Việt Nam", Kỷ yếu Hội thảo khoa
học "Quản lý tài liệu điện tử và lưu trữ điện tử - Thực tiễn Việt Nam và
kinh nghiệm quốc tế", Trường Đại học Nội vụ Hà Nội, NXB Lao động;
13. Trần Thùy Dương, Tạ Thị Liễu (2007), "Tổ chức Phòng đọc trực tuyến
để phục vụ khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ, Tạp chí Văn thư Lưu trữ
Việt Nam, số 9;
14. Nguyễn Tiến Đức (2005), Nghiên cứu xây dựng mô hình thư viện điện
tử về Khoa học công nghệ tại cơ quan thông tin khoa học công nghệ

trữ

điện

tử,

truy

cập

tại

http://vanthuluutru.com
/index.php?option=com_content&view=article&id=140:khai-thac-sdng-tai-liu-lu-tr-in-t&catid=145:nghiep-vu&Itemid=36;
26. Lưu Văn Phòng (2009), "Những vấn đề cơ bản trong số hóa tài liệu lưu
trữ", Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, số 10;
27. Quốc hội (2005), Luật số 51/2005/QH11 ngày 29 tháng 6 về Giao dịch
điện tử;
28. Quốc hội (2006), Luật số 67/2006/QH11 ngày 29 tháng 6 về Công
nghệ thông tin;
29. Quốc hội (2011), Luật số 01/2011/QH-13 ngày 11 tháng 11 về Lưu trữ;
30. M.V.Larin, O.I. Rưskốp Tài liệu điện tử trong quản lý, Viện nghiên
cứu Khoa học văn kiện học và công tác lưu trữ toàn Nga, Giáo trình
khoa học - nghiệp vụ, Matxcơva, 2005, Người dịch: Nguyễn Cảnh
Đương, Hiệu đính: Đào Xuân Chúc - Trần Đức Mạnh (bản dịch);
31. Nguyễn Hoàng Sơn, Kiến thức thông tin với người sử dụng Internet
Việt Nam, Kỷ yếu khoa học: Ngành Thông tin – Thư viện trong Xã hội
thông tin. H., ĐHQG, 2006

8



Tài liệu tiếng Anh

39. National Archives & Records Administration (2007), "Plan for
Digitizing Archival Material for Public Access (Period: 2007-2016)",
truy

cập

tại

http://www.archives.gov/digitization/pdf/digitization-

strategy -2007-2016.pdf;
40. Nina Avdeeva (2010), Innovative services for libraries through the
Virtual Reading Rooms of the Digital Dissertation Library, IFLA
Journal 2010 36: 1383;
41. Sue V.G. Cobb (6/2007), Virtual environments supporting learning and
communication

in

special

needs

education,

truy

48. Liên Hồng (2006), Thiết kế và thực hiện website "Tài liệu lưu trữ
online" tại các trường Đại học và học viện, Tạp chí Lưu trữ Trung
Quốc, số 6;
49. Trương Quang Vĩnh (2008), Nghiên cứu về dịch vụ thông tin tại kho
Lưu trữ số, Tạp chí Thông tấn Lưu trữ học Trung Quốc, số 4;
 Tài liệu tiếng Đức
50. Yvette Hoitink (2007), Bản phác thảo về một phòng đọc ảo, Tạp chí
Archivpflege, số 65;
 Các website thƣờng truy cập
51. http://www.archives.gov.vn;
52. http://www.vanthuluutru.com;
53. http://www.nationalarchives.gov.uk;
54. http://www.archives.gov;
55. http://www.naa.gov.au.

11