ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------

Phạm Thị Hà Nhung

XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU GIS
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT
VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN ĐẤT HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------

Phạm Thị Hà Nhung

XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU GIS
PHỤC VỤ CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT
VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN ĐẤT HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học môi trường
Mã số: 60440301
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TSKH. Nguyễn Xuân Hải


nguyên đất........................................................................................................................ 4
1.1.3. Tổng quan về GIS .................................................................................................. 5
1.2. Tổng quan về xây dựng và ứng dụng cơ sở dữ liệu trong quản lý, bảo vệ và
quy hoạch sử dụng đất .................................................................................................. 9
1.2.1. Trên thế giới .......................................................................................................... 9
1.2.2. Ở Việt Nam .......................................................................................................... 12
1.2.3. Nghiên cứu ứng dụng GIS trong phát triển nông nghiệp bền vững ....................... 15
1.2.4. Tình hình nghiên cứu ứng dụng GIS trong sử dụng và quản lý tài nguyên đất
huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội ................................................................................ 16
CHƯƠNG 2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .... 17
2.1. Mục tiêu ................................................................................................................. 17
2.2. Nội dung nghiên cứu............................................................................................. 17
2.2.1. Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tài nguyên đất huyện Sóc Sơn,
thành phố Hà Nội ........................................................................................................... 17
2.2.2. Nghiên cứu xây dựng và quản lý bộ cơ sở dữ liệu GIS phục vụ quy hoạch sử
dụng và bảo vệ tài nguyên đất huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội ............................... 17
2.2.3. Nghiên cứu đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý và bảo vệ tài nguyên đất nông
nghiệp huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội..................................................................... 18
2.3. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................... 18
2.3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu ......................................................................... 18
2.3.2. Phương pháp xây dựng và phát triển ứng dụng của cơ sở dữ liệu ...................... 18
2.3.3. Phần mềm sử dụng .............................................................................................. 19
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.............................................................. 22
3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tác động đến sử dụng đất huyện Sóc
Sơn, thành phố Hà Nội ................................................................................................ 22
3.1.1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................................... 22
3.1.2. Đặc điểm tài nguyên đất ...................................................................................... 24


3.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội .................................................................................... 31

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
CNTT: Công nghệ thông tin
CNVT: Công nghệ viễn thám
CSDL: Cơ sở dữ liệu
DTTN: Diện tích tự nhiên
ESRI: Viện nghiên cứu môi trường Mỹ (Environmental System Research Institute)
FAO: Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (Food and Agriculture Organization of
the United Nations)
HTTTĐL - GIS: Hệ thống thông tin địa lý - Geographical Information System
HTSDĐ: Hiện trạng sử dụng đất
KTXH: Kinh tế - xã hội
QH&TKNN: Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp
SXNN: Sản xuất nông nghiệp
STNN: Sinh thái nông nghiệp
TN&MT: Tài nguyên và Môi trường
UBND: Ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1: Diện tích các loại đất của huyện Sóc Sơn ........................................................ 25
Bảng 2: Hiện trạng sử dụng đất huyện Sóc Sơn ............................................................ 34
Bảng 3: Nhóm đất theo phân cấp chỉ tiêu tự nhiên ....................................................... 41
Bảng 4: Yêu cầu sử dụng đất của các loại hình sử dụng đất chính ............................... 42
Bảng 5: Diện tích các kiểu thích nghi đất đai ................................................................ 43
Bảng 6: Diện tích đất ở các mức độ thích nghi đất đai ................................................. 43
Bảng 7: Dữ liệu thuộc tính theo đơn vị hành chính cấp huyện ..................................... 47
Bảng 8: Chuẩn hóa lớp thông tin về thổ nhưỡng........................................................... 48
Bảng 9: Chuẩn hóa lớp thông tin về hiện trạng sử dụng đất ......................................... 48
Bảng 10: Chuẩn hóa lớp thông tin về thích nghi đất đai ............................................... 49
Bảng 11: Chuẩn hóa lớp thông tin địa hình ................................................................... 49

cho mọi hoạt động sống của con người và sinh vật, đồng thời là tư liệu sản xuất đặc
biệt không thể thay thế. Việc sử dụng hợp lý và hiệu quả nguồn tài nguyên này không
chỉ đem lại lợi ích về kinh tế mà còn đảm bảo cho sự ổn định về chính trị, xã hội và
đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững trong tương lai.
Tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, đang có tác động mạnh
mẽ tới diện tích đất dành cho các mục đích sử dụng đất khác nhau, đặc biệt là đất sản
xuất nông nghiệp về cả số lượng và chất lượng. Đất đai thường xuyên biến có động
mạnh trong khi thông tin về tài nguyên đất và các thông tin bổ trợ liên ngành vẫn còn
rất hạn chế. Thực tế cho thấy, công tác quản lý thông tin, tư liệu bằng phương pháp
truyền thống dựa trên hồ sơ, sổ sách và bản đồ giấy, hay quản lý cơ sở dữ liệu thiếu
tính hệ thống, thiếu tính đồng bộ, khó có thể đáp ứng được nhu cầu cập nhật, tra cứu,
khai thác thông tin. Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là cần có một công cụ mới có khả năng
cung cấp thông tin kịp thời, chính xác phục vụ cho công tác quản lý, đánh giá, quy
hoạch và bảo vệ đất đai bền vững. Trong các ứng dụng công nghệ hiện nay thì công
nghệ viễn thám và GIS (Geographical information system - Hệ thống thông tin địa lý)
có thể đáp ứng được yêu cầu này, với khả năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh
vực, đặc biệt là hỗ trợ quy hoạch, chồng ghép bản đồ, tích hợp thông tin liên ngành,
quản lý thông tin tài nguyên thiên nhiên…
Việc thành lập bộ cơ sở dữ liệu dựa trên công nghệ GIS có ưu điểm về chức
năng quản lý thông tin không gian và thuộc tính gắn liền với đối tượng. Thông tin
được chuẩn hóa, các công cụ tìm kiếm, phân tích, truy vấn… phục vụ rất hữu ích trong
công tác quản lý đất đai, mà thực hiện theo phương pháp truyền thống khó có thể thực
hiện được.
Sóc Sơn là huyện ngoại thành, nằm ở phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, có diện tích
tự nhiên 30.651,30 ha. Địa hình đa dạng bao gồm đồng bằng ven sông, đồi gò thấp và
núi cao. Là một trong những vùng có tiềm năng trong phát triển kinh tế - xã hội và
hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Trong những năm gần đây, Sóc Sơn đang từng
bước xây dựng nông thôn mới với nhiều hạng mục công trình được xây dựng. Đây là
lý do mà diện tích sử dụng đất của cả huyện có sự xáo trộn mạnh, đặc biệt là đất sản
xuất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, chất lượng đất bị suy giảm.

nghiệp, Tập 2 - Phân hạng đánh giá đất đai, NXB Khoa học và Kỹ thuật.
4. Bộ Nông nghiệp & PTNT. Tiêu chuẩn ngành, số 10 TCN343-98. Quy trình đánh
giá đất đai phục vụ nông nghiệp. NXB Nông Nghiệp, Hà Nội, 1999.
5. Vũ Năng Dũng, Bùi Thị Ngọc Dung và nnk (2011), Nghiên cứu đánh giá và đề
xuất sử dụng hợp lý tài nguyên đất làm cơ sở cho phát triển nông nghiệp bền vững
ở Tây Nguyên, Hà Nội.
6. Đỗ Đình Đài, Bùi Thị Ngọc Dung, Nguyễn Thanh Xuân (2001), Nghiên cứu xây
dựng hệ thống thông tin về đất và sử dụng đất phát triển trên sản phẩm phong hoá
của đá bazan tỉnh Lâm Đồng, Báo cáo kết quả đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ,
Hà Nội.
7. Đỗ Đình Đài, Nguyễn Văn Toàn, Bùi Thị Ngọc Dung (2005), Nội dung điều tra
chỉnh lý xây dựng bản đồ đất và bản đồ thích nghi đất đai tỷ lệ 1/25.000 1/50.000 phục vụ chuyển đổi cây trồng cấp huyện, Tài liệu nội bộ, Viện Quy
hoạch và Thiết kế Nông nghiệp.
8. Đỗ Đình Đài, Bùi Thị Ngọc Dung, Nguyễn Thành (2009), Ứng dụng công nghệ
viễn thám và hệ thông tin địa lý (GIS) trong đánh giá đất sản xuất nông nghiệp,
phục vụ cho quy hoạch sử dụng đất và bố trí lại cơ cấu cây trồng hợp lý huyện
EaKar- Đăk Lăk, Đề tài nghiên cứu Khoa học giữa Viện Quy hoạch và Thiết kế
Nông nghiệp với sở Khoa học&Công nghệ tỉnh ĐăkLăk, Hà Nội.
9. Hội Khoa học Đất Việt Nam (2000), Đất Việt Nam, NXB Nông Nghiệp, Hà Nội.
10. Hội khoa học đất Việt Nam (1999), Sổ tay điều tra phân loại đánh giá đất, NXB
Nông Nghiệp, Hà Nội.
11. Nguyễn Khang (2004), Ứng dụng công nghệ thông tin để hình thành hệ thống
thông tin hiện đại phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn, NXB Nông
nghiệp, Hà Nội.

68


12. Nguyễn Khang, Nguyễn Xuân Thành, Nguyễn Xuân Tình (2004 - 2005), Ứng
dụng công nghệ thông tin để hình thành hệ thống thông tin hiện đại phục vụ phát

Nội.
23. Nguyễn Công Vinh và công sự (2010), Xây dựng bản đồ mạng (Webmap) hướng
dẫn canh tác cây trồng cho nông dân dựa trên điều kiện khí hậu, địa hình và độ
phì nhiêu đất trên quy mô lô thửa và tiểu vùng, Báo cáo khoa học Viện Thổ
nhưỡng Nông hóa.
24. Nguyễn Quốc Việt (2007), ướng dẫn sử dụng Mapinfo Professional V7.5, Đại
học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.
69


Tiếng Anh
25. Nguyen Xuan Hai, Pham Thi Ha Nhung, Nguyen Quoc Viet (2014), “Standardized
database of land evaluation for agricultural production”, ARPN Journal of
Agricultural and Biological Science, ISSN 1990-6145, Vol. 9 (No. 7), p. 219-225.
26. FAO (1991), Guidelines Land evaluation for farming system analysis for land use
planning, Rome.
27. Giles Foody & Paul Curran (1994),Environmental Remote Sensing from Regional
to Global scales, England.
28. Ratih Fitria Futri (2000), RS and GIS Tsumani Inundation Hazard Map, Chiba
University, Japan.

70