ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HOÀN

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG
“DẪN XUẤT HALOGEN – ANCOL – PHENOL”
HÓA HỌC LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC

Hà Nội - 2014

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HOÀN

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG
“DẪN XUẤT HALOGEN – ANCOL – PHENOL”
HÓA HỌC LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60 14 01 11


1.1.1. Khái niệm năng lực và năng lực của học sinh trung học phổ thông ....... 5
1.1.2. Phân loại năng lực ................................................................................... 6
1.1.3. Năng lực cốt lõi và năng lực đặc thù môn học của học sinh trung học
phổ thông. .......................................................................................................... 7
1.1.4. Các phƣơng pháp đánh giá năng lực. ...................................................... 9
1.2. Đổi mới phƣơng pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực của
học sinh. ......................................................................................................... 10
3


1.2.1 Một số biện pháp đổi mới phƣơng pháp dạy học.................................. 10
1.2.2. Một số phƣơng pháp dạy học tích cực góp phần phát triển năng lực vận
dụng kiến thức cho học sinh............................................................................ 11
1.3. Thực trạng việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức trong dạy học hóa
học hiện nay ở trƣờng trung học phổ thông .................................................... 25
1.3.1. Điều tra thực trạng sử dụng các phƣơng pháp dạy học tích cực nhằm
phát triển năng lực vận dụng kiến thức trong dạy học hóa học hiện nay ở
trƣờng trung học phổ thông ............................................................................. 25
1.3.2. Đánh giá kết quả điều tra. ..................................................................... 26
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1.................................................................................. 29
Chƣơng 2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG
KIẾN THỨC THỒNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG “DẪN XUẤT HALOGEN ANCOL - PHENOL” HÓA HỌC LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................... 30

2.1. Phân tích cấu trúc nội dung chƣơng “ Dẫn xuất halogen - Ancol - Phenol” ..... 30
2.1.1. Cấu trúc nội dung chƣơng “ Dẫn xuất halogen - Ancol - Phenol” ....... 30
2.1.2. Mục tiêu chƣơng “Dẫn xuất halogen- Ancol- Phenol”. ........................ 30
2.1.3. Đặc điểm nội dung và phƣơng pháp dạy học chƣơng “Dẫn xuất halogen
- Ancol - Phenol”............................................................................................. 31
2.2. Một số biện pháp nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua
dạy học chƣơng “Dẫn xuất halogen - Ancol- Phenol” Hóa học lớp 11 trung

Hiện nay, với sự phát triển nhƣ vũ bão của khoa học kỹ thuật khiến cho nguồn
tri thức của con ngƣời trở nên khổng lồ. Dạy học mang tính chất truyền thụ tri thức
không còn phù hợp trong điều kiện lƣợng kiến thức thì quá lớn mà thời gian thì quá
ít.Vì vậy, đổi mới giáo dục và đào tạo là việc tất yếu.
Xu hƣớng chung của dạy học hiện đại là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ
“chủ yếu trang bị kiến thức” sang “phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất ngƣời
học”. Phát triển phẩm chất và năng lực ngƣời học trong xây dựng và phát triển
chƣơng trình giáo dục phổ thông là định hƣớng nổi trội mà nhiều nƣớc tiên tiến đã
và đang thực hiện từ đầu thế kỉ XXI đến nay. Chiến lƣợc phát triển giáo dục 20112020 đã chỉ rõ giải pháp cụ thể cho giáo dục phổ thông: “ Thực hiện đổi mới
chƣơng trình và sách giáo khoa từ sau năm 2015 theo định hƣớng phát triển năng
lực cho học sinh. Chƣơng trình phải hƣớng tới phát triển các năng lực chung mà
mọi học sinh đều cần có trong cuộc sống nhƣ: năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác,
năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề… đồng thời hƣớng tới phát
triển các năng lực chuyên biệt liên quan tới môn học, từng lĩnh vực hoạt động giáo
dục”. [11,tr.15].
Ở bậc học phổ thông có rất nhiều môn học khác nhau, mỗi môn học ngoài
nhiệm vụ phát triển cho học sinh các năng lực chung đồng thời cũng phát triển các
năng lực chuyên biệt của bộ môn. Trong đó môn Hóa học có vai trò nhiệm vụ riêng
của nó. Đó là một môn khoa học vừa mang tính lý thuyết vừa mang tính thực
nghiệm. Trên cơ sở phân tích các yếu tố cấu thành và ảnh hƣởng; thiết lập sự phụ
thuộc xác định để tìm ra những mối liên hệ giữa các mặt định tính và định lƣợng;
quan hệ nhân quả của các hiện tƣợng và quá trình hóa học; xây dựng nên các
nguyên lý, quy luật, định luật rồi trở lại vận dụng để nghiên cứu những vấn đề của
thực tiễn. Với đặc trƣng riêng đó, dạy học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến
thức hóa học là thực sự cần thiết, tạo tiền đề vững chắc cho học sinh, giúp họ tự tin
hơn khi bƣớc vào cuộc sống thực tế. Có nhƣ vậy lý thuyết hóa học mới càng trở nên
gắn liền với thực tiễn hơn đáp ứng đƣợc yêu cầu của nền sản xuất hóa học nói riêng
và nền kinh tế nói chung. Vì vậy, tôi đã chọn đề tài:

6

Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp dạy học phát triển năng lực vận dụng
kiến thức cho học sinh chƣơng “Dẫn xuất halogen - Ancol- Phenol” lớp 11 THPT.
5. Vấn đề nghiên cứu.
7


Đề tài tập trung vào nghiên cứu hai vấn đề cơ bản sau:
- Sử dụng các phƣơng pháp dạy học tích cực nào để phát triển năng lực vận
dụng kiến thức cho học sinh chƣơng “Dẫn xuất halogen - Ancol- Phenol” lớp 11
THPT?
- Sử dụng bài tập hóa học nhƣ thế nào để phát triển năng lực vận dụng kiến thức
cho học sinh chƣơng “Dẫn xuất halogen - Ancol- Phenol” lớp 11 THPT?
6. Giả thuyết khoa học
- Nếu kết hợp các phƣơng pháp dạy học tích cực với việc lựa chọn, xây dựng
và sử dụng các tình huống có vấn đề và hệ thống bài tập gắn liền với cuộc sống, môi
trƣờng xung quanh trong quá trình dạy học thì sẽ giúp học sinh phát triển đƣợc năng
lực vận dụng kiến thức, qua đó nâng cao chất lƣợng dạy học hóa học ở trƣờng phổ thông.
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Nội dung nghiên cứu của đề tài giới hạn trong chƣơng “Dẫn xuất halogen Ancol- Phenol” - sách giáo khoa hóa học lớp 11 (chƣơng trình cơ bản) THPT
- Phạm vi nghiên cứu: các trƣờng THPT trên địa bàn Thành phố Hải Phòng.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa lý luận của đề tài : Đề tài đƣợc nghiên cứu sẽ góp phần hệ thống
hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về việc phối hợp một số phƣơng pháp dạy học tích
cực trong dạy học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh THPT.
- Ý nghĩa thực tiễn của đề tài : Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm tài liệu
tham khảo cho giáo viên trong dạy học môn hóa học ở trƣờng trung học phổ thông.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
Thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, đề tài luận văn cần phải vận dụng các
phƣơng pháp nghiên cứu khoa học đặc trƣng của một đề tài nghiên cứu khoa học
giáo dục đó là nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ sau:

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Chuẩn kiến thức kĩ năng môn hóa học cấp

Trung học cơ sở và Trung học phổ thông.
2.Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Dự án Việt - Bỉ. Dạy và học tích cực - Một số

phương pháp và kĩ thuật dạy học, Nxb Đại học Sƣ Phạm.
3.Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm tra, đánh giá

kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh môn Hóa học cấp
Trung học phổ thông.
4.Bernd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng (2014), Lý luận dạy học hiện đại, Nxb Đại

học Sƣ phạm.
5.Nguyễn Cƣơng - Nguyễn Mạnh Dung - Nguyễn Thị Sửu (2000), Phương pháp

dạy học hoá học Tập 1, Nxb Giáo dục.
6.Nguyễn Cƣơng - Nguyễn Ngọc Quang -Dƣơng Xuân Trinh (2001), Lý luận

dạy học Hoá học tập 1, Nxb Hà Nội.
7.Vũ Cao Đàm (2006), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Giáo dục.
8.Nguyễn Hữu Đĩnh, Đặng Thị Oanh, Đặng Xuân Thƣ (2008), Dạy và

học hóa học 11 theo chương trình đổi mới, Nxb Giáo dục.
9.Phạm Minh Hạc - Lê Khanh - Trần Trọng Thuỷ (1988), Tâm lý học (tập 1),

Nxb Giáo dục.
10. Nguyễn Công Khanh (2013), Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh theo cách

tiếp cận năng lực, Hà Nội.

Giáo dục học, Đại học sƣ phạm TP. HCM.
19. Lê Thị Kim Thoa (2009), Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập hóa học

gắn với thực tiễn dùng trong dạy học hóa học ở trường THPT, Luận văn thạc sĩ
Giáo dục học, Đại học sƣ phạm TP. HCM.
20. Nguyễn Trọng Thọ (2001), Hóa học hữu cơ - phần 2: Các chức hóa học, Nxb

Giáo dục.
21. Đậu Thị Thịnh (2011), Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức

hóa học vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông phần hữu cơ lớp 12 ban
nâng cao, Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Đại học Giáo dục.
22. Trần Trọng Thủy, Nguyễn Quang Uẩn, Lê Ngọc Lan (1998), Tâm Lí học,

Nxb Giáo dục.
23. Nguyễn Xuân Trƣờng, Phạm Văn Hoan, Phạm Tuấn Hùng, Trần Trung

Ninh, Cao Thị Thặng, Lê Trọng Tín, Nguyễn Phú Tuấn (2007), Sách giáo
viên - Hoá học 11, Nxb Giáo dục.
24. Nguyễn Xuân Trƣờng (Chủ biên) (2007), Bài tập hóa học 11, Nxb Giáo dục.
25. Nguyễn Xuân Trƣờng, Lê Mậu Quyền, Phạm Văn Hoan, Lê Chí Kiên

(2007), SGK Hoá học 11, Nxb Giáo dục.
26. Nguyễn Xuân Trƣờng (2001), Hóa học vui, Nxb Khoa học kỹ thuật.
27. Nguyễn Xuân Trƣờng (2006), 385 câu hỏi hóa học với đời sống, Nxb Giáo dục.

11