y
o

c u -tr a c k

.c

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

HOÀNG MAI NINH

QUẢN LÝ KINH DOANH XĂNG DẦU
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015

.d o

m

o

w

w


W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. KHU THỊ TUYẾT MAI
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ
CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 2015

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er



w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N


w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chƣơng trình cao học và viết luận văn này, tôi đã nhận
đƣợc sự hƣớng dẫn, giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của quý thầy cô Trƣờng Đại
học Kinh tế - Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i.
Trƣớc hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quý thầy cô trƣờng Đại học
Kinh tế, đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập.
Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS. Khu Thị Tuyết Mai đã dành rất

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

y
o

c u -tr a c k

.c

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Tên luận văn: Quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang
Tác giả: Hoàng Mai Ninh
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Bảo vệ năm: 2015
Giáo viên hƣớng dẫn: TS. Khu Thị Tuyết Mai
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu thực trạng quản lý kinh doanh
xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang, làm rõ những thành tựu, những hạn chế và
nguyên nhân của chúng. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn
thiện việc quản lý trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu nói chung và trên địa bàn
tỉnh Hà Giang nói riêng;
Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý
kinh doanh xăng dầu; nghiên cứu thực trạng quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa
bàn tỉnh Hà Giang; đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý kinh doanh xăng
dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong thời gian tới.
Những đóng góp mới của luận văn:
Phân tích thực trạng công tác quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh
Hà Giang, nêu những đặc thù của một tỉnh vùng cao, biên giới, xa đầu mối và ảnh
hƣởng của chúng đến hoạt động quản lý kinh doanh xăng dầu; làm rõ thực trạng
công tác quản lý Nhà nƣớc đối với các chủ thể kinh doanh, quản lý giá cả, quản lý
số lƣợng, chất lƣợng, công tác kiểm tra giám sát của các cơ quan quản lý Nhà nƣớc
trên địa bàn. Đánh giá những thành tựu, những hạn chế trong công tác quản lý kinh

to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er


c u -tr a c k

.c

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................................ i
DANH MỤC BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ ............................................................................ ii
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ..............................12
VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC TRONG LĨNH VỰC .................................................12
KINH DOANH XĂNG DẦU ...................................................................................12
1.1 Các khái niệm cơ bản.......................................................................................12
1.1.1 Xăng dầu ....................................................................................................12
1.1.2 Kinh doanh xăng dầu ................................................................................16
1.1.3 Quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu ...............................................18
1.2 Mục tiêu, nội dung và biện pháp quản lý ........................................................20
1.2.1 Mục tiêu của quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu .........................20
1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu .......21
1.2.3 Các phương pháp quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu ..................27
1.3 Các nhân tố tác động đến quản lý kinh doanh xăng dầu .................................28
1.3.1 Nhóm nhân tố về tư duy nhận thức quản lý và năng lực điều hành quản lý
của Nhà nước......................................................................................................29
1.3.2 Nhóm nhân tố về thị trường.......................................................................29
1.3.3 Nhóm nhân tố liên quan đến năng lực của các doanh nghiệp kinh doanh
xăng dầu .............................................................................................................31
1.4 Các giai đoạn phát triển của thị trƣờng xăng dầu và quản lý nhà nƣớc về hoạt
động kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam .................................................................31
1.5 Kinh nghiệm quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu ............33

bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC


.c

CHƢƠNG 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................37
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................37
2.1.1. Phương pháp Lịch sử và logic..................................................................37
2.1.2. Phương pháp Phân tích và Tổng hợp .......................................................37
2.2 Địa bàn nghiên cứu ..........................................................................................38
2.3 Phƣơng pháp thu thập số liệu, tài liệu .............................................................38
2.4 Phƣơng pháp xử lý số liệu, tài liệu ..................................................................40
CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI KINH DOANH
XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG .................................................43
3.1. Khái quát về Thị trƣờng xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang ......................43
3.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và tác động của những đặc điểm này
đến tình hình kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang .......................43
3.1.2 Tình hình thị trường xăng dầu ..................................................................46
3.2 Mục tiêu, nội dung và các biện pháp quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn
tỉnh Hà Giang .........................................................................................................48
3.2.1 Mục tiêu .....................................................................................................49
3.2.2 Nội dung quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu trên
địa bàn tỉnh Hà Giang ........................................................................................50
3.2.3 Các phương pháp quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu trên địa bàn
tỉnh Hà Giang .....................................................................................................67
3.3 Những yếu tố tác động đến công tác quản lý Nhà nƣớc về kinh doanh xăng
dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang ..............................................................................67
3.3.1. Nhu cầu xăng dầu .....................................................................................67
3.2.2 Cung xăng dầu...........................................................................................68
3.2.3 Giá xăng dầu .............................................................................................70
3.4 Đánh giá chung ...............................................................................................73
3.4.1 Những thành tựu của quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu trên địa
bàn tỉnh Hà Giang ..............................................................................................73

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

y
o

c u -tr a c k

.c

3.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế ..............................................................76
CHƢƠNG 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ .......................77
NHÀ NƢỚC VỀ KINH DOANH XĂNG DẦU ......................................................77
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG .......................................................................77
4.1. Xu hƣớng phát triển của thị trƣờng và những đặc thù của Hà Giang .............77
4.2. Một số giải pháp chủ yếu hoàn thiện công tác Quản lý Nhà nƣớc về lĩnh vực
kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang ..................................................78
4.2.1 Giải pháp đối với cơ chế kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam .....................78
4.2.2 Giải pháp đối với cơ chế kinh doanh xăng dầu ở Hà Giang ....................84
4.2.3 Kiến nghị đối với Chính phủ và Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang ............86
KẾT LUẬN ...............................................................................................................88
TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................................................89
PHỤ LỤC

.d o

m

o

w

w

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e


1

Bảng 1.1

2

Bảng 3.1

3

Bảng 3.2 Sản lƣợng tính theo từng vùng thị trƣờng năm
2013

48

4

Bảng 3.3 Hệ thống các cửa hàng và đại lý kinh doanh
xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang

62

5

Bảng 3.4 Quy hoạch phát triển mạng lƣới cửa hàng
xăng dầu tỉnh Hà Giang đến năm 2015

65

6


w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w



h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

DANH MỤC BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ

STT


ii

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k

W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

1

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k

W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k


2

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o



3

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o



4

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o


cơ quan quản lý nhà nƣớc và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có cái

5

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu


O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

5. Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bƣu, 2008. Giáo trình Quản lý Nhà nước
về kinh tế. Trƣờng đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội.

6

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y


7

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o



.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k
lic


F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k


9

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k

W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu

10

.d o

m

o

w

w

w

.d o

C

lic

k

to

bu

y
bu


O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o


k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e


F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC TRONG LĨNH VỰC
KINH DOANH XĂNG DẦU
1.1 Các khái niệm cơ bản
1.1.1 Xăng dầu
1.1.1.1 Khái niệm, đặc điểm
Xăng dầu là sản phẩm của quá trình lọc dầu mỏ, là hỗn hợp (các yếu tố
và hợp chất) chất lỏng dễ cháy của hydrocarbon, chủ yếu là hexan, heptan, và
chỉ số octan, thu đƣợc từ dầu mỏ và sử dụng nhƣ một dung môi và nhiên liệu
cho động cơ đốt trong. Theo Nghị định số 83/2014/NĐ-CP, “Xăng dầu là tên
chung để chỉ các sản phẩm của quá trình lọc dầu thô, dùng làm nhiên liệu, bao
gồm: Xăng động cơ, dầu điêzen, dầu hỏa, dầu mazut, nhiên liệu bay; nhiên
liệu sinh học và các sản phẩm khác dùng làm nhiên liệu động cơ, không bao
gồm các loại khí hóa lỏng và khí nén thiên nhiên”.
Xăng dầu có những đặc điểm cơ bản sau:
- Xăng dầu là chất lỏng, nguy cơ cháy nổ cao, dễ bắt lửa, chỉ va chạm

k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N


c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

- Xăng dầu là nguồn nhiên liệu của nhiều ngành kinh tế, là đầu vào
không thể thiếu của nhiều ngành kinh tế. Do đó, khi lƣợng xăng dầu không
đáp ứng nhu cầu sẽ làm cho quy mô các hoạt động kinh tế bị giảm sút. Khi
giá xăng dầu tăng cao, chi phí sản xuất các mặt hàng sử dụng xăng dầu nhƣ
yếu tố đầu vào sẽ tăng lên (Nguyễn Quang Tuấn, 2008, trang 15).
Tùy theo công dụng, xăng dầu đƣợc chia thành các sản phẩm chủ yếu sau:
-Xăng ô tô: tên thƣơng mại của các loại xăng ô tô đƣợc đặt theo chỉ số
octan. Các loại xăng đang đƣợc lƣu hành ở Việt Nam bao gồm: Xăng Ron 83,
Xăng Ron 90, Xăng Ron 92, Xăng Ron 95 và Ron 97. Xăng ô tô chủ yếu
đƣợc dùng làm nhiên liệu cho các phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ nhƣ ô tô,
xe máy (loại dùng động cơ xăng).
- Xăng máy bay: ở Việt Nam hiện nay chủ yếu là xăng ZA1. Loại xăng
này sử dụng làm nhiên liệu cho động cơ máy bay, là sản phẩm đặc chủng sử
dụng cho ngành hàng không.
- Dầu Điêzel (Do): dầu Điêzel đƣợc phân loại theo hàm lƣợng lƣu
huỳnh. Dầu Điêzel hiện đang lƣu hành ở Việt Nam là loại Do 0,5%S (hàm
lƣợng lƣu huỳnh tối đa 0,5%) và Do 0,25%S. Dầu Điêzel đƣợc dùng vào các


k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e


F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

Nhƣ vậy, qua phân tích công dụng của mỗi loại sản phẩm xăng dầu có
thể thấy xăng ô tô và máy bay đƣợc dùng vào mục đích tiêu dùng cuối cùng,
dầu Điêzel và dầu hỏa đƣợc dùng với hai mục đích là tiêu dùng cuối cùng và
phục vụ sản xuất, dầu Mazut chỉ dùng vào mục đích phục vụ sản xuất.
1.1.1.2 Vai trò của xăng dầu
- Vai trò đối với kinh tế
Xăng dầu là nhiên liệu đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất,
tác động đến tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế. Do nhiên liệu là
một yếu tố quan trọng trong giá thành sản xuất, giá xăng dầu thay đổi sẽ làm
cho các sản phẩm có liên quan thay đổi theo và chúng lại có tác động đến các
sản phẩm khác. Cùng với quá trình toàn cầu hóa, giao lƣu hàng hóa giữa các
quốc gia diễn ra ngày càng mạnh mẽ dẫn đến khối lƣợng hàng hóa vận
chuyển trên thế giới ngày càng gia tăng và xăng dầu hiện nay vẫn là nguồn
cung cấp nhiên liệu chủ yếu cho các phƣơng tiện vận tải đƣờng sắt, đƣờng
thủy, đƣờng bộ và đƣờng hàng không.
Bảng 1.1 Doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ của các nƣớc OPEC năm 2011


Iraq

83.006 UAE

Kuwait

96.724 Venezuela

318.480
104.543
88.131

OPEC : 1.078.275
Nguồn: OPEC Annual Statistical Bulletin 2012

14

.d o

m

o

w

w

w


!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD

về khoản lãi khoảng 4-5 tỷ USD (nguồn: Tác giả điều tra tổng hợp).
Vấn đề đối với các quốc gia này là quản lý và sử dụng nguồn thu này
sao cho hiệu quả.
- Vai trò đối với đời sống xã hội
Cho đến nay, mặc dù có các phƣơng tiện mới ra đời sử dụng các nguồn
năng lƣợng sạch nhƣng xăng dầu vẫn là loại nhiên liệu chủ yếu sử dụng cho
phƣơng tiện đi lại hàng ngày. Do đó, việc thay đổi giá xăng dầu ảnh hƣởng rất
lớn đến đời sống của đa số dân chúng.
- Vai trò đối với chính trị
Xăng dầu là nguyên nhân sâu xa của các cuộc nội chiến, chiến tranh và
tranh chấp giữa các quốc gia. Đặc biệt trong những năm gần đây, khi dầu mỏ
đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với đời sống kinh tế-xã hội của các
nƣớc thì nguy cơ tranh chấp giữa các nƣớc ngày càng lớn. Có thể thấy căng
thẳng trên khu vực biển Đông nhƣ ví dụ điển hình.
- Vai trò đối với an ninh quốc phòng

15

.d o

m

o

w

w

w


!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w

m

h a n g e Vi
e

w

PD