ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ NGỌC

QUẢN LÝ SINH HOẠT CHUYÊN MÔN
KHOA HỌC XÃ HỘI THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM THỊ NGỌC

QUẢN LÝ SINH HOẠT CHUYÊN MÔN
KHOA HỌC XÃ HỘI THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14


Đại học Sư phạm Hà Nội đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận
văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tham gia giảng dạy lớp
Cao học Quản lý, những người thầy đã trang bị cho tôi tri thức và kinh nghiệm
quý báu trong lĩnh vực quản lý khoa học giáo dục.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô Phòng Quản lý đào tạo sau Đại
học, khoa Tâm lý giáo dục trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên; Sở
Giáo dục và Đào tạo Hải Dương; Ban giám hiệu các trường THPT Gia Lộc,
THPT Gia Lộc II, THPT Đoàn Thượng huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương; các
bạn bè đồng nghiệp đã động viên, nhiệt tình giúp đỡ tôi và tạ điều kiện thuận
lợi cho tôi hoàn thành luận văn này.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài, mặc dù đã có
nhiều cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong
nhận được sự chỉ bảo, đóng góp kiến của các thầy giáo, cô giáo, các nhà quản
lý và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 25 tháng 6 năm 2016
Tác giả

Phạm Thị Ngọc

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v

bài học ....................................................................................................... 24
1.4.2. Các lợi ích có được khi tham gia sinh hoạt chuyên môn khoa học xã
hội theo nghiên cứu bài học...................................................................... 24
1.4.3. Mục đích sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học.... 25
1.4.4. Quy trình tiến hành nghiên cứu bài học .................................................. 25
1.4.5. Tổ chức thực hiện sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên
cứu bài học ................................................................................................. 25
1.4.6. Các nguyên tắc thực hiện sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo
nghiên cứu bài học ..................................................................................... 27
1.4.7. Hồ sơ sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học ....... 27
1.4.8. Đặc thù của sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội ............................... 27
1.5. Quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học......... 28
1.5.1. Khái niệm quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên
cứu bài học.................................................................................................. 28
1.5.2. Nội dung quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu
bài học ........................................................................................................ 29
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã
hội theo nghiên cứu bài học....................................................................... 33
1.6.1. Các yếu tố khách quan ............................................................................. 33
1.6.2. Các yếu tố chủ quan................................................................................. 35
Kết luận chương 1.............................................................................................. 37
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SINH HOẠT CHUYÊN MÔN
KHOA HỌC XÃ HỘI THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC CỦA
HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG ............................................. 38
2.1. Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện
Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ........................................................................... 38

iv


v


2.4.6. Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ chuyên môn KHXH
trong sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ............................... 65
2.4.7. Quản lý tổ chuyên môn khoa học xã hội trong việc thực hiện cơ chế
phối hợp và tạo động lực cho giáo viên thực hiện hiệu quả sinh hoạt
chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học ............................. 69
2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội
theo nghiên cứu bài học ở các trường Trung học phổ thông huyện Gia
Lộc, tỉnh Hải Dương ................................................................................... 71
2.5.1. Đánh giá chung về thực trạng quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã
hội theo nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng ở các trường Trung học phổ
thông huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ......................................................... 73
2.5.2. Phân tích nguyên nhân ............................................................................. 77
Kết luận chương 2.............................................................................................. 79
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SINH HOẠT CHUYÊN MÔN
KHOA HỌC XÃ HỘI THEO NGHIÊN CỨU BÀI HỌC CỦA
HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG ............................................. 80
3.1. Nguyên tắc đề xuất hệ thống các biện pháp ............................................... 80
3.1.1. Đảm bảo tính thực tiễn ............................................................................ 80
3.1.3. Đảm bảo tính hệ thống............................................................................. 80
3.1.4. Đảm bảo tính khoa học ............................................................................ 81
3.1.5. Đảm bảo tính hiệu quả ............................................................................. 81
3.2. Các biện pháp quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo
nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng các trường Trung học phổ thông
huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ................................................................ 81
3.2.1. Đề xuất các nguyên tắc chung để đảm bảo việc sinh hoạt chuyên môn
khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học .................................................. 81


vii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

: Ban Giám hiệu

BPQL

: Biện pháp quản lý

BDMH

: Bài dạy minh họa

CB, GV, HS

: Cán bộ, giáo viên, học sinh.

CBQL

: Cán bộ quản lý

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

NCBH


THCS, THPT : Trung học cơ sở, Trung học phổ thông

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1:
Bảng 2.2:
Bảng 2.3:
Bảng 2.4:
Bảng 2.5:
Bảng 2.6:
Bảng 2.7:
Bảng 2.8:
Bảng 2.9:
Bảng 2.10:
Bảng 2.11:
Bảng 2.12:
Bảng 2.13:
Bảng 2.14:

Bảng 2.15:
Bảng 2.16:

Bảng 2.18:
Bảng 2.19:

Quy mô trường, lớp và số học sinh THPT huyện Gia Lộc
năm học 2014-2015 ..................................................................... 40


v


Bảng 2.20:
Bảng 2.21:

Bảng 2.22:

Bảng 2.23:
Bảng 2.24:
Bảng 2.25:

Bảng 2.26:

Bảng 2.27:

Bảng 2.28:
Bảng 2.29:
Bảng 3.1:
Bảng 3.2:
Bảng 3.3:

Đánh giá về mức độ thực hiện quản lý tổ chuyên môn KHXH
triển khai kế hoạch thảo luận, suy ngẫm về bài học nghiên cứu .... 61
Đánh giá về mức độ cần thiết của quản lý tổ chuyên môn
KHXH triển khai việc áp dụng dạy học theo nghiên cứu bài
học vào thực tiễn hàng ngày........................................................ 63
Đánh giá về mức độ thực hiện quản lý tổ chuyên môn KHXH
triển khai việc áp dụng dạy học theo nghiên cứu bài học vào

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ:
Biểu đồ 2.1:

Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về sự cần
thiết sinh hoạt chuyên môn KHXH theo nghiên cứu bài học ............. 48

Biểu đồ 2.2:

Thực trạng quản lý bồi dưỡng kiến thức cho tổ trưởng chuyên
môn và giáo viên về sinh hoạt chuyên môn KHXH theo NCBH ....... 53

Biểu đồ 2.3:

Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch bài dạy minh họa theo
nghiên cứu bài học .............................................................................. 56

Biểu đồ 2.4:

Thực trạng quản lý tổ chuyên môn KHXH triển khai dự giờ bài
dạy minh họa theo nghiên cứu bài học ............................................... 59

Biểu đồ 2.5:

Thực trạng biện pháp quản lý tổ chuyên môn KHXH triển khai kế
hoạch thảo luận, suy ngẫm về bài học nghiên cứu ............................. 62

Biểu đồ 2.6:

Thực trạng biện pháp quản lý tổ chuyên môn KHXH triển khai việc

chuyên môn KHXH theo nghiên cứu bài học ..................................... 96

vi


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong quá trình lãnh đạo và xây dựng đất nước, Đảng ta luôn quan tâm
đến sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI
(Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế nêu rõ: “Tiếp tục đổi
mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc
phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách
học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi
mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” [19, tr.15].
Như vậy, mục đích của giáo dục ngày nay là tập trung phát triển trí tuệ,
thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng
năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống,
ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực
tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.
Theo tinh thần đó, các yếu tố của quá trình giáo dục trong nhà trường
phổ thông cần được tiếp cận theo định hướng đổi mới. Tổ chuyên môn, một tổ
chức quan trọng và nòng cốt trong các nhà trường phổ thông, là đơn vị cơ sở tổ
chức việc dạy và học trong nhà trường. Sinh hoạt chuyên môn trong nhà trường
nếu không có sự đổi mới kịp thời sẽ làm cho xu thế đổi mới phương pháp dạy
học không đạt kết quả như mong muốn. Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu
bài học là một vấn đề quan trọng trong việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn

Biện pháp quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên
cứu bài học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
4. Giả thuyết khoa học
Trong thời gian qua, quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội của
Hiệu trưởng các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương đã đạt được một
số kết quả nhất định. Tuy nhiên đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục còn bộc
lộ những hạn chế, bất cập do các nguyên nhân khác nhau, trong đó có nguyên
nhân biện pháp quản lý chưa phù hợp. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp
quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học của

2


Hiệu trưởng các trường THPT trên địa bàn huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương có
tính khả thi và hiệu quả thì sẽ nâng cao được chất lượng sinh hoạt tổ chuyên
môn trong nhà trường, góp phần nâng cao được chất lượng giáo dục.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa
học xã hội theo nghiên cứu bài học của hiệu trưởng ở trường THPT.
5.2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng sinh hoạt chuyên môn khoa
học xã hội theo nghiên cứu bài học và quản lý sinh hoạt chuyên môn KHXH theo
nghiên cứu bài học ở các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
5.3. Đề xuất biện pháp quản lý sinh hoạt chuyên môn KHXH theo
nghiên cứu bài học ở các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1. Về nội dung nghiên cứu
Trong công tác quản lý nhà trường, người Hiệu trưởng phải thực hiện rất
nhiều nhiệm vụ, trong đó có nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là: “Tổ chức giảng
dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo
dục”. Như vậy quản lý nhà trường bao gồm quản lý hoạt động dạy và học và

7.2.1. Phương pháp quan sát
Tiến hành quan sát các hình thức biểu hiện hoạt động quản lý sinh hoạt
tổ chuyên môn KHXH, quản lý sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học
KHXH của hiệu trưởng, các biểu hiện về thái độ và hành động của giáo viên và
học sinh trong quá trình giảng dạy, học tập và thực hiện các hoạt động giáo dục
qua đó đánh giá hiệu quả công tác quản lý sinh hoạt chuyên môn KHXH theo
nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng.
7.2.2. Phương pháp điều tra
Điều tra thực trạng biện pháp quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã
hội theo nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Gia Lộc,
tỉnh Hải Dương. Tác giả sử dụng các bảng hỏi sau:
- Bảng hỏi dành cho giáo viên: Mục đích: Tìm hiểu thực trạng của giáo
viên về sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học: Nội
dung, hình thức, hiệu quả, điểm khác nhau giữa nghiên cứu bài học KHXH và
KHTN, thuận lợi, khó khăn của sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học.
Tìm hiểu đánh giá của giáo viên về công tác quản lý của Hiệu trưởng.

4


- Bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý nhà trường (Hiệu trưởng, Phó Hiệu
trưởng, Tổ trưởng chuyên môn). Mục đích: Tìm hiểu đánh giá của các nhà quản
lý về hoạt động sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học.
Tìm hiểu đánh giá của cán bộ quản lý về các biện pháp quản lý sinh hoạt
chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng.
7.2.3. Phương pháp phỏng vấn
Bổ sung, kiểm tra và làm rõ những thông tin đã thu thập được thông qua
phương pháp điều tra. Qua đó tìm hiểu thêm những biện pháp quản lý hoạt
động sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học. Những
thông tin này có giá trị là căn cứ để nhận xét, khẳng định chính xác hơn thực

Đề tài đã sử dụng các phương pháp thống kê, xử lý các số liệu thu thập
được trong quá trình điều tra thực trạng công tác quản lý sinh hoạt chuyên môn
theo nghiên cứu bài học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh
Hải Dương dưới dạng: Bảng số liệu, biểu đồ,... giúp cho các kết quả nghiên cứu
trở nên chính xác và tin cậy.
8. Điểm mới của đề tài
Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học mà đề tài đề cập đến bắt
đầu được triển khai đại trà từ năm học 2014 - 2015 trên địa bàn huyện Gia Lộc,
tỉnh Hải Dương. Đây là một hướng nghiên cứu để đổi mới sinh hoạt tổ chuyên
môn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Trên cơ sở nghiên
cứu thực trạng công tác quản lý sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học
khoa học xã hội ở các trường THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương tác giả đề
xuất được hệ thống các biện pháp quản lý một cách khoa học, phù hợp, giúp
cho Hiệu trưởng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn có hiệu quả hơn, để đáp ứng
yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Lần đầu tiên huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương có được một số liệu đáng
tin cậy đánh giá thực trạng công tác quản lý sinh hoạt chuyên môn khoa học xã
hội theo nghiên cứu bài học ở ba nhà trường THPT cũng như các nguyên nhân
của thực trạng đó, từ đó rút ra được những bài học kinh nghiệm trong công tác
chỉ đạo chuyên môn.
Xây dựng, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng
sinh hoạt chuyên môn khoa học xã hội theo nghiên cứu bài học ở các trường
THPT huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.

6


9. Cấu trúc luận văn
Đề tài được kết cấu ngoài phần Mở đầu; Kết luận và Đề nghị, Luận văn
gồm 3 chương:

viên trong nhóm). Thường những tiết học này giáo viên dạy minh họa đều
muốn thử áp dụng một ý tưởng, một cải tiến nội dung, phương pháp, cách thức
dạy học.
(2) Tiến hành giờ học minh họa: Là một tiết học diễn ra như thường lệ
theo kế hoạch dạy học nhưng có các giáo viên khác trong nhóm nghiên cứu,
trong trường hay cụm trường đến dự giờ giáo viên dạy và các giáo viên khác
quan sát, ghi chép để ghi lại được những diễn biến trong giờ học, những biểu
hiện hành vi học tập của học sinh trong những hoạt động, những thời điểm nhất
định và thường được quay video.
(3) Phân tích bài học và rút kinh nghiệm: Tất cả các giáo viên dự giờ và
giáo viên dạy minh họa sẽ cùng nhau ngồi lại sau giờ dạy để cùng nhau trao đổi
những suy nghĩ dựa trên những điều quan sát được về các dấu hiệu, hành vi học

8


tập của học sinh trong các tương tác của học sinh với tài liệu, nhiệm vụ học tập,
với bạn, với nhóm, với giáo viên,… và cùng thảo luận để hiểu, lí giải những
tình huống trong giờ học, những hành vi học tập của học sinh và những nguyên
nhân đưa đến những hành vi học tập tốt hoặc chưa tốt cũng như các cách làm
để cải tiến, giải quyết các tình huống học tập không thuận lợi cho học tập của
học sinh.
Bước tiếp theo là thu hoạch của cá nhân, nhóm từ bài học đã được
nghiên cứu đó và sẽ khởi đầu cho những suy nghĩ và dự định cải tiến để không
ngừng đổi mới thực tiễn và nâng cao chất lượng hoạt động của giáo viên, học
sinh và hiệu quả sử dụng phương pháp, kĩ thuật, phương tiện dạy học.
Trong ba giai đoạn của nghiên cứu bài học, giáo viên đã tham gia vào
một chuỗi các hoạt động cùng đồng nghiệp trong quá trình nghiên cứu thực tiễn
của một lớp học, trong một bài học cụ thể: những ý định thiết kế và việc thực
hiện của giáo viên dạy minh họa; các kết quả quan sát về hành vi và kết quả

Nghiên cứu bài học có những dấu hiệu và thuộc tính cơ bản sau:
- Thực tiễn một lớp học cụ thể trở thành đối tượng được nghiên cứu cải tiến.
- Sự hợp tác giữa các giáo viên trong tất cả các khâu của quá trình nghiên
cứu cải tiến bài học.
- Quá trình học tập của giáo viên thông qua quan sát, trao đổi, phân tích,
lập luận và suy ngẫm về những kinh nghiệm cụ thể diễn ra trong thực tiễn làm
việc cùng các bạn đồng nghiệp.
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
Tại Việt Nam mô hình nghiên cứu bài học đã được dự án hợp tác giữa
Bộ GD&ĐT và tổ chức JICA đưa vào áp dụng ở 5 trường Tiểu học thuộc tỉnh
Bắc Giang những năm 2006 - 2007. Cho đến nay, ngoài một số trường tham gia
dự án JICA, Bộ GD&ĐT vẫn tiếp tục áp dụng mô hình sinh hoạt chuyên môn
theo nghiên cứu bài học có thêm một số trường Tiểu học khác ở Bắc Giang, các
trường trong vùng hưởng lợi của tổ chức PLAN, ở các trường thí điểm nghiên
cứu bài học của đại học Cần Thơ, Đại học Sư phạm - đại học Huế cũng đã triển
khai hình thức này và đã đưa đến kết quả khả quan. Năm 2007 - 2009 Đại học
bang Michigan (Michigan Stale University - MSU) kết hợp với đại học Cần
Thơ nghiên cứu vận dụng mô hình nghiên cứu bài học vào thực tiễn lớp học
cấp tiểu học và THCS ở vùng khó khăn. Hiểu được sự cần thiết phải đổi mới
phương pháp dạy học, đổi mới sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài
học trong các năm học 2013 - 2014, 2014 - 2015 nhiều trường THCS, THPT đã
chỉ đạo, quán triệt các tổ chuyên môn, giáo viên tìm hiểu, bám sát nội dung

10


chuyên đề “Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học” để thực
hiện các tiết dạy thao giảng theo nghiên cứu bài học.
Công trình nghiên cứu của Vũ Thị Sơn và Nguyễn Duân năm 2010 “Vận
dụng mô hình nghiên cứu bài học vào dạy học ở Tiểu học và THCS: Kết quả

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể
quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [21].
Theo tác giả Phạm Khắc Chương: “Quản lý một đơn vị (cơ sở sản xuất,
cơ quan, trường học, địa phương,…) với tư cách là một hệ thống xã hội, là
khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ thống
bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra” [8].
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản
lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý)
trong tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích đề ra” [9].
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý
trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều hành, điều phối các nguồn
lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một
cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [18].
Thao quan điểm của lý thuyết hệ thống: Quản lý là phương thức tác động
có chủ định của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc,
các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm
duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt mục tiêu.
Từ những quan niệm khác nhau về khái niệm quản lý, tuy mỗi khái niệm
có cách tiếp cận khác nhau song chúng ta có thể hiểu một cách khái quát đó là:
Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thế
quản lý (người quản lý) lên khách thể quản lý (người bị quản lý) bằng việc thực
hiện các chức năng quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiêu
quản lý.
Như vậy, khái niệm quản lý bao hàm những khía cạnh sau đây:
- Đối tượng tác động của quản lý là một hệ thống xã hội hoàn chỉnh như
một cơ thể sống bao gồm nhiều yếu tố liên kết hữu cơ theo một cấu trúc nhất
định, tồn tại theo thời gian, không gian cụ thể (gọi là môi trường quản lý).
- Hệ thống quản lý gồm: chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Chủ thể
quản lý tạo ra tác động quản lý, còn khách thể quản lý tạo ra các sản phẩm có