Trong số báo này chúng tôi xin trân trọng giới thiệu đến các thầy cô sáng
kiến kinh nghiệm đạt giải B cấp Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội năm 2016 của
giáo viên Phan Thị Thúy Vân – Trường THCS Thanh Thùy – Thanh Oai - Hà
Nội với đề tài “Một vài Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh làm bài thi Vận dụng
kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn". Sau đây chúng tôi
xin giới thiệu tóm tắt sáng kiến kinh nghiệm đến bạn đọc:
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Cơ sở lý luận.
Theo công văn số: 3790/BGDĐT – GDTrH về việc tổ chức cuộc thi “Vận
dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn” của Bộ Giáo
dục và Đào tạo, nhằm thực hiện chủ trương đổi mới đồng bộ mục tiêu, nội dung,
phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo
dục; gắn liền giáo dục trong nhà trường với thực tiễn cuộc sống; góp phần hình
thành năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trung học.
Mục đích của cuộc thi là khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức các môn
học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn; tăng cường khả năng vận
dụng tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu của học sinh thúc đẩy việc gắn
kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với thực tiễn đời sống, đẩy
mạnh thực hiện theo phương châm “Học đi đôi với hành” của học sinh.
Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả kiến thức tự nhiên và
kiến thức xã hội, đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan
đến nhiều môn học có như vậy thì các em mới thực sự làm chủ được kiến thức.
Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn là giáo
dục rèn kỹ năng cho học sinh phát triển những năng lực cần thiết nhằm giải
quyết các vấn đề trong thực tiễn. Từ đó góp phần nâng cao năng lực của người
học, giúp đào tạo những con người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải
quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Đồng thời nắm được mối quan hệ giữa
các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xã hội về kiến thức liên môn yêu thích hứng
thú với môn học.
Qua cuộc thi này tôi đã tập dượt cho học sinh vận dụng các kiến thức kỹ
năng học được cho quá trình học tập tiếp theo, vận dụng các kiến thức đã học để

I. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Việc hướng dẫn học sinh “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các
tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học” đã được tôi tiến hành thực
hiện từ năm học 2014- 2015 nhưng do điều kiện học sinh ở vùng nông thôn, đặc
biệt là ở xã nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy, xã có nhiều nghề phụ học sinh chưa
chú tâm vào việc học, gia đình chưa quan tâm đến việc học của con. Các em
chưa tích cực tham gia cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các
tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học” do nhà trường phát động.
Nhưng bằng những kinh nghiệm và tâm huyết của nghề nghiệp tôi đã khơi dậy ở
các em những vấn đề thực tiễn của cuộc sống, giúp các em đưa những kiến thức
đã học trong sách vở vào để giải quyết tình huống mà các em đặt ra. Bước đầu
tôi thấy các em thích thú, tìm tòi, học hỏi và năm học vừa rồi các em đã tham
gia một cách tự nguyện. Do đó, năm học này tôi quyết định viết sáng kiến kinh


nghiệm “Một vài Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh làm bài thi Vận dụng kiến
thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn”.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. THỰC TRẠNG:
Qua thực tế hướng dẫn học sinh làm bài thi “Vận dụng kiến thức liên môn để
giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học” tôi thấy vẫn
còn nhiều bất cập và chứa đựng một số hạn chế nhất định:
1. VỀ CƠ SỞ VẬT CHẤT, TRANG THIẾT BỊ:
Hiện nay cả trường không có phòng học chức năng để học các môn như: Vật
lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ,.. và các đồ dùng thí nghiệm đã cũ, hỏng.
2. ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
Ban giám hiệu đã quan tâm tạo điều kiện cho học sinh tham dự các cuộc thi
như: thi viết thư UPU, Văn minh thanh lịch, Em yêu lịch sử, Khoa học trẻ, cuộc
thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành
cho học sinh trung học”. Cử giáo viên đang trực tiếp dạy trên lớp hướng dẫn các

1
2
3

Tăng cường khả năng tự học, tự nghiên cứu
Tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp.
Nhằm thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và
thực hành trong nhà trường với thực tiến đời
sống.
Hiểu biết được nhiều kiến thức mới

4

Đúng
(%)
35
20

Sai
(%)
65
80

30

70

20

80

Thời gian lẽ ra phải giành để học sinh được đi thực tế, suy nghĩ, tư duy, thảo
luận nhóm thì chủ yếu chỉ để sử dụng cho việc nghe và quan sát. Kết quả là,
kiến thức của các em không được khắc sâu và mở rộng.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, cần có sự vận dụng sáng tạo, linh hoạt, phù
hợp, căn cứ trên điều kiện thực tế của từng đơn vị trường học như: Năng lực
giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực ứng
dụng công nghệ thông tin, khả năng sử dụng phương tiện dạy học hiện đại của
giáo viên, đặc thù từng môn học.
Để hướng dẫn học sinh làm bài thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải
quyết các tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học” thật tốt và có hiệu
quả, cá nhân tôi xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp đã và đang tiến hành tại
trường. Đặc biệt là đối với đối tượng học sinh khối 8 và 9 tôi nhận thấy là tương
đối phù hợp cụ thể là:
- Cần đẩy mạnh hơn nữa việc dạy học theo phương châm “Học đi đôi với
hành”.
- Giáo viên cần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm
tra, đánh giá chất lượng giáo dục; thúc đẩy sự tham gia của gia đình, cộng đồng
vào công tác giáo dục.
- Không quá lạm dụng vào việc sử dụng CNTT đưa vào những hình ảnh mà
giáo viên chụp hoặc quay Video các vấn để thực tiễn ở địa phương để đưa vào
bài dạy, sẽ dễ phạm vào việc trình chiếu, không đảm bảo tính quy phạm, tính hệ
thống và khoa học trong dạy học mà cần cho học sinh đi tìm hiểu thực tế các vấn
đề địa phương.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài thi phải định hướng cho các em
theo những nội dung của cuộc thi, học sinh phát hiện vấn đề và đưa ra giải pháp
để giải quyết vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.
- Tình huống đặt ra là tình huống thực tiễn; gần gũi, thiết thực; có thể giải
quyết được bằng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm của học sinh.
- Định hướng làm bài thi cho học sinh phải phù hợp với đặc thù, đặc trưng
kiến thức của từng bài, của môn học, mà đòi hỏi ta phải biết lựa chọn, cân nhắc

10
kiểm
5
Trình bày Các đồ thị, hình vẽ, tranh ảnh được chú thích rõ ràng
Cách trình bày thể hiện tư duy chặt chẽ, giàu sức thuyết
5
phục
Tổng cộng
100
Sau đó tôi hướng dẫn cách viết theo gợi ý như sau:
I. Tên tình huống:
- Nêu tên vấn đề thực tiễn cần phải giải quyết.
II. Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Nêu cái đích cần hướng tới của vấn đề cần giải quyết. Giải quyết vấn đề đặt ra
nhằm mang lại điều gì cho con người, cho xã hội, trong phạm vi, lĩnh vực giới


hạn nào của cuộc sống. Nêu bật được vai trò, ý nghĩa của việc giải quyết tình
huống đặt ra.
III. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
- Đánh giá thực trạng vấn đề cần giải quyết tại địa phương hoặc trong lĩnh vực
nào đó cần phải giải quyết, nêu các bất cập, mâu thuẫn cấp bách đòi hỏi phải
giải quyết hoặc nêu hứng thú, tò mò, thôi thúc về sự tìm hiểu lĩnh vực nào đó
cần giải quyết.
Vấn đề thực tiễn cần giải quyết có liên quan đến kiến thức, kỹ năng cụ thể
thuộc các môn học nào. Nêu quá trình vận dụng các kiến thức, kỹ năng của các
môn học vào quá trình nghiên cứu để tìm ra các phương án, cách thức, giải pháp
để giải quyết vấn đề đặt ra.
IV. Giải pháp giải quyết tình huống:
- Phân tích các nguyên nhân gây ra những khó khăn, bất cập về vấn đề cần giải

cuộc thi. Sau đây, tôi xin trình bày minh họa hai bài thi mà tôi đã gợi ý cho các
em chọn đề tài và hướng dẫn viết.
*Thực nghiệm thứ nhất:
Bước 1: Gợi ý
- Do đặc thù ở xã có nghề phụ, nghề càng phát triển thi theo các em thấy môi
trường ở đây như thế nào? Các em đã thi nhau kể với tôi các hóa chất mà chính
gia đình các em hằng ngày thải ra cống rãnh, rồi tiếng máy làm hàng, bụi hàng,..
ở nơi các em đang sinh sống. Và các em đã thảo luận chọn tình huống: “Chung
tay giảm thiểu ô nhiễm môi trường dưới tác động của một số làng nghề ”. Đó là
một tình huống theo tôi rất là hay.
I. Tên tình huống: “Chung tay giảm thiểu ô nhiễm môi trường dưới tác động
của một số làng nghề ”.
Bước 2: Gợi ý
II. Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Làng nghề phát triển nhờ đó mà nhân dân trong xã các em đã thoát khỏi
cảnh nghèo đói và vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương của mình.
Ngược lại thì ô nhiễm môi trường ngày càng cao. Từ đó các em phải làm gì để
bảo vệ môi trường không bị ô nhiễm?
- Nhằm hiểu sâu hơn kiến thức về môn Sinh Học, Hóa học, Vật lý, Giáo dục
công dân, Giáo dục nếp sống văn minh thanh lịch, tăng kỹ năng vận dụng các
kiến thức từ sách vở và thực tế cuộc sống như thế nào?
- Thông qua việc giải quyết tình huống trên giúp cho các em có cái nhìn như
thế nào về môi trường sống của người dân? Từ đó giúp chúng em có thể hệ
thống hóa các kiến thức mà các em đã tìm hiểu, nghiên cứu, bổ sung thêm vốn
hiểu biết của mình ra sao? Và từ những thực trạng ô nhiễm môi trường đó, các
em có thể đưa ra đánh giá, giải pháp góp một phần sức mình trong việc bảo vệ
môi trường dưới tác động của làng nghề? Nhưng quan trọng nhất là các em vẫn
cần phải học tất cả các môn học như thế nào? Như vậy, các em có cảm thấy
mình thực sự năng động, sáng tạo, tự tin không?
Bước 3: Gợi ý

thanh lich lớp 8 (Bài 3: Ứng xử với môi trường tự nhiên), môn Mỹ thuật lớp 6
(Bài 5: Cách vẽ tranh đề tài), môn Âm nhạc lớp 9 (Bài 15: Bài hát học sinh tự
chọn), môn Tin học: Sử dụng mạng, soạn bài tuyên truyền bằng phần mềm
Microsoft Powerpoint, môn Ngữ văn lớp 8 (Bài 35: Phương pháp thuyết minh).
* Gợi ý nội dung nghiên cứu:
3. Nội dung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến việc giải quyết tình
huống.
- Để tìm hiểu chung về thực trạng ô nhiễm môi trường dưới tác động của làng
nghề các em có thể giải quyết những vấn đề nào?
+ Ô nhiễm nguồn nước.
+ Ô nhiễm không khí.


+ Ô nhiễm tiếng ồn.
a- Tình hình ô nhiễm:
*Ô nhiễm về nguồn nước ra sao?
Xã có 6 thôn nhưng 6 thôn nguồn nước ở đây như thế nào? Từ các hộ gia
đình hoặc từ các công ty nhỏ lẻ thải nước hóa chất mạ hàng, thuốc tẩy,..Vì vậy,
tất cả những hóa chất đó có ngấm xuống nguồn nước sạch của một số hộ gia
đình không? Những con sông máng dẫn nước ra cánh đồng lúa có bị ô nhiễm
không?
*Ô nhiễm về không khí như thế nào?
- Khí thải từ máy móc (máy hàn, máy cắt, máy dập) với các chất mạ hàng,
phun sơn hàng ở các làng ?
* Ô nhiễm về tiếng ồn ra sao?
- Xã có truyền thống làm nghề kim khí hằng ngày người dân ở đây phải sử dụng
máy chặt, cắt, khoan, dập hàng, máy cưa xẻ, trà hàng?
b- Nguyên nhân nào dẫn đến tác hại của ô nhiễm môi trường?
- Theo môn học nào? Áp dụng những kiến thức nào?
- Đã tích cực xây dựng môi trường sống chưa? Các chất thải, khí độc hại đã thải

- Tác hại về không khí.
- Tác hại về tiếng ồn.
d- Tác hại với con người như thế nào?
- Tác hại về nguồn nước.
- Tác hại về không khí.
- Tác hại về tiếng ồn.
e- Tình hình nhận thức của người dân ở địa phương ra sao?
Bước 4: Gợi ý
IV. Giải pháp giải quyết tình huống:
a. Đối với xã hội?
- Có cần phải đưa vấn đề môi trường vào các buổi họp ở các tổ chức đoàn thể
không? Đó là các tổ chức đoàn thể nào?
- Có cần mở các lớp đào tạo cấp tốc cho những hộ làm nghề về kiến thức bảo vệ
môi trường không?
- Các tổ chức cá nhân cần có trách nhiệm giữ gìn môi trường như thế nào?
- Cải tiến công nghệ sản xuất để làm gì?
- Tổ chức lễ cam kết “ Giữ gìn môi trường xanh - sạch – đẹp” ra sao?
- Xây dựng khu công nghiệp xa nơi ở của dân. Các hộ gia đình làm nghề nhỏ lẻ
cũng phải xây xưởng có vách cách âm, giảm độ to của tiếng ồn phát ra và quy
định giờ làm như thế nào? Những gia đình mạ hàng bằng các chất hóa học độc
hại phải được xử lý nước trước khi thải ra môi trường ra sao?
2. Đối với nhà trường?
- Cần đưa vấn đề này vào trong các hoạt động xây dựng chủ đề, chủ điểm trong
các tiết sinh hoạt lớp và tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp, tiết dạy Hoạt động
ngoại khoá các vấn đề ở địa phương trong môn Giáo dục công dân để nâng cao
ý thức, hành động của mỗi học sinh về bảo vệ môi trường?
- Học sinh lớp 8 và lớp 9 thể hiện mình là tuyên truyền viên như thế nào?
- Phát động cuộc thi vẽ tranh về môi trường ra sao?



với mọi người những thông điệp về môi trường?
Bước 6: gợi ý
VI. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống:
Đây là một vấn đề thường thấy trong cuộc sống và khó giải quyết tận gốc.
Khi thực hiện những giải pháp này, các em sẽ phần nào nâng cao ý thức của
người dân trong xã cùng “Chung tay giảm thiểu ô nhiễm môi trường” để bảo
vệ sức khỏe của chính bản thân, gia đình và xã hội.


Bài tích hợp liên môn này sẽ giúp chúng em mở rộng kiến thức áp dụng thực
tiễn những lý thuyết đã học, tăng khả năng phân tích lập luận, tự tin hơn trong
việc giải quyết các vấn đề trong cuộc sống như thế nào?
Việc làm này giúp các em có kỹ năng sống như thế nào? Bài thuyết minh của
các em nhắc nhở điều gì?

Ảnh học sinh đi điều tra gia đình bác Mai

Học sinh lớp 8A sinh hoạt với chủ đề Bảo vệ môi trường làng nghề
2. NỘI DUNG ĐIỀU TRA THỰC TIỄN:
- Trong quá trình hướng dẫn học sinh làm bài thi, cá nhân tôi đã tiến hành điều
tra để nắm bắt ý kiến phản hồi của các thầy cô bộ môn mà đang trực tiếp giảng
dạy các em, xem các kiến thức mà các em được học đã áp dụng đến đâu? Đạt
hiệu quả như thế nào?
- Nội dung, phương pháp và đối tượng điều tra:


+ Nội dung: điều tra để nắm bắt được tình hình thực tế ở học sinh cũng
như giáo viên về nhu cầu, ưu điểm, hạn chế của việc dạy học theo phương châm
“Học đi đôi với hành”.
+ Phương pháp điều tra: Đàm thoại, đặt câu hỏi gợi mở, điều tra bằng phiếu

bấy lâu nay các em không để ý ở lớp, ở trường và ở nhà.
+ Lớp 8C: 98,4% thích làm bài thi liên môn, các em có ý kiến đề xuất các
thầy cô giáo tạo điều kiện cho chúng em được đi tham quan thực tiễn, tìm hiểu


những vấn đề nóng bỏng của địa phương, như vấn đề môi trường sống nơi các
em đang sinh hoạt hằng ngày.
* Về phía giáo viên:
Trao đổi với một số thầy cô giáo trong trường và tôi đưa ra câu hỏi: Thầy
(cô) nhận xét gì về cuộc thi “Vận dung kiến thức liên môn để giải quyết các tình
huống thực tiễn dành cho học sinh trung học”? Với cuộc thi này số lượng và
chất lượng học sinh tham gia ở trường ta hiện nay? thầy (cô) thấy kết quả thu
được từ bài thi như thế nào và thầy (cô) có ý kiến đề xuất gì?
Ý kiến phản hồi:
+ Ý kiến cô: Nguyễn Thị Nhung - Phó hiệu trưởng- nhìn chung cuộc thi
“Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho
học sinh trung học” là một số bài dự thi có chất lượng khá tốt, từ việc lựa chọn
tình huống đến việc giải quyết các tình huống đều có tính thực tiễn khá cao,
phương án giải quyết có tính khả thi, việc vận dụng kiến thức liên môn để xử lý
tình huống được học sinh thực hiện một cách khéo léo, khá bài bản và có tính
thuyết phục cao. Số lượng học sinh khối lớp 8 và 9 tham gia thi khá cao và đạt
chất lượng bài viết tương đối tốt với kết quả như sau:
Năm học 2014 – 2015 đã có (01 giải khuyến khích cấp Quốc gia; 01giải
nhì cấp Thành phố, 05 giải khuyến khích cấp Thành phố)
Năm học 2015 - 2016 đã có (02 giải ba thành phố; 04 giải giải khuyến
khích cấp thành phố và 1 bài được dự thi cấp Quốc Gia)
+ Ý kiến cô Nguyễn Thị Hoa – giáo viên môn Sinh học: cô cho biết rất nhiều
học sinh chọn tình huống như: Chung tay bảo vệ môi trường sống ở địa phương;
Thực trạng ô nhiễm sông Đáy; Thực trạng ô nhiễm sông Nhuệ; Ô nhiễm nguồn
nước ngọt ở các vùng nông thôn,... nó thuộc kiến thức môn Sinh học lớp 9. Bài

ưu trong nhà trường phổ thông hiện nay, cần khuyến khích, động viên các em
tham gia và được áp dụng rộng rãi với nhiều đối tượng học sinh trong trường và
trên địa bàn huyện. Việc đưa bài thi làm tăng cường khả năng tự học, tự nghiên
cứu, vận dụng tổng hợp. Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các môn
học.
C. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN:
Qua thực tiễn hướng dẫn học sinh làm bài thi liên môn, trong năm học vừa
qua tôi thấy rằng các em học sinh khối trung học cơ sở trong toàn huyện tham
gia thi rất đông, đặc biệt là những bài thi đầy chất lượng của học sinh trương tôi,
khiến cho giáo viên và học sinh đều hăng say giảng dạy và học tập. Mặc dù điều
kiện của nhà trường chưa có phòng học chức năng để phục vụ cho các bộ môn
nhưng tôi và nhiều đồng chí khác sẽ và luôn cố gắng học hỏi thêm nhiều những
kinh nghiệm hướng dẫn học sinh làm bài thi liên môn, để các em học sinh được
tiếp cận với nguồn tri thức khổng lồ của nhân loại. Đặc biệt là những tình huống
thực tiễn trong cuộc sống.
Trên đây là một số ý kiến chủ quan của bản thân tôi đã đưa ra rất mong các
bạn đồng nghiệp và học sinh quan tâm đóng góp ý kiến và cùng nhau nắm chặt
tay đoàn kết, học tập và chia sẻ kinh nghiệm để tạo nên một xã hội học tập, cùng
nhau ươm mầm những tài năng cho tương lai mai sau của đất nước.
2. KHUYẾN NGHỊ:


Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, cũng như yêu cầu cấp bách
của xã hội hiện nay, cần phải đào tạo ra những con người giỏi toàn diện. Vì vậy,
tôi xin kiến nghị và đề xuất như sau:
* Đối với cấp trên:
- Tiếp tục triển khai mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng thêm về việc đổi mới
có hiệu quả các phương pháp dạy học cho các thầy cô giáo.
- Khích lệ và động viên kịp thời các tập thể và cá nhân tham gia tích cực