TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
=====o0o=====

ĐINH THỊ THỦY NGÂN

GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY
GIÁ TRỊ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA
NGƯỜI THÁI ĐEN Ở MƯỜNG LÒ, YÊN BÁI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Người hướng dẫn khoa học:

ThS. Hoàng Thanh Sơn
HÀ NỘI, 2016


LỜI CẢM
Để

uậ tốt

N

ệ hoàn thành và đƣợc phép bảo vệ, c úng tôi

đã nhậ đƣợc sự quan tâm, giúp đỡ của nhiều cá nhân và đơn vị.
N â dị
- Gả
tì


ờ đ tôi có

thực hiệ

uậ

- Thầy, cô phản biện - những ngƣời đã góp ý chân thành, thẳ
để tô

oà thiệ
- Cuố cù

yêu củ tô đã c
ữ

uậ tốt
tô
ữ

uố
độ

ệ củ

ử ờ cả

ỏ

ì


ữ

t ếu s t, í

c ắc c ắ
o

uậ tốt
ậ đƣợc

ữ

ệ

t n

ô

ế c â t à

củ các t y cô và các b
N

ày

n m

Người thực hiện


trì

uậ
ào

à tru

t ực và c ƣ t

qu
đƣợc

ác

o uậ

ày đƣợc oà t à

vớ sự ƣớ

dẫ tậ tì

bè, t y cô Trƣờ

t ờ

Đ

ọc Sƣ
N

ê cứu đề tà ........................................................................... 3

4. P ƣơ

á

ê cứu ........................................................................... 4

5. Mục đíc

ê cứu ................................................................................. 4

6. Đ

củ đề tà ................................................................................... 4

7. Bố cục củ
C ƣơ

ê cứu ............................................................. 2

oá uậ ................................................................................. 5

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIỮ GÌN VÀ

PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƢỜI THÁI
ĐEN Ở MƢỜNG LÕ, TỈNH YÊN BÁI ........................................................... 6
1 1 Cơ sở í uậ ............................................................................................ 6
1 2 Cơ sở t ực t ễ ...................................................................................... 11
C ƣơ


c ế cuả vă

ƣờ T á Đe ở Mƣờ

Lò tro

t ờ

y ................................................................................................. 49

3 2 P ƣơ

ƣớ

để

ữ ì và

át uy bả sắc vă

củ

ƣờ T á

Đe ở Mƣờ

Lò - N ĩ Lộ ....................................................................... 53





MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Vă

oá à

ƣơ

t ức sinh tồn, là thành quả tinh th n không ng ng

đƣợc tích tụ hình thành trong việc giải quyết những mâu thuẫ vĩ
co

ƣời với thiên nhiên, giữ co

của xã hộ oà
Vă

oá c í
đ

oá à tà sản chung

ƣờ đƣợc hình thành trong lịch sử.
à ền tảng tinh th n của xã hội, v

phát triển kinh tế xã hộ Vă
đ d


oá
oá

ới t

vù

y vă

oá

á trị vă

oá

đồng bào dân tộc còn

ớ c ƣ đƣợc xác lập một cách vững

đặt ra yêu c u c p bách cho nhữ

quản lí ở vù

ằng giữa

ƣờ à

cô


một số ít còn l cƣ trú ở huyện Tr m T u và huyện Mù Cang Chải.
N ƣờ T á Đe sống tập trung t i các bản à
Mƣờng Lò men theo những con suố ,

xu

qu

cá

đồng

ƣờ T á Đe ở đây sống xen kẽ với

ƣời Kinh. Do vậy giữa họ có sự tr o đổ

o ƣu

ật thiết về kinh tế-xã

hộ , đ ều đ v a t o nhữ

đ ều kiện thuận lợi để họ bổ sung, tiếp thu những

yếu tố vă

ƣ

m tđ


T á tro

ƣời

đo n hiện nay.

Vă

oá củ

ƣờ T á Đe ở Mƣờng Lò r t

cơ bản nó thể hiện giữa những giá trị vă
Đe

oá của tộc

ơ đây, về vă

các giá trị vă

oá vật ch t cũ

oá truyền thống h u

đ g bị phai nh t và c

uy cơ

tđ


ĩ tro

đo n hiện nay, qu đ để th y đƣợc mặt tốt mặt c ƣ tốt củ
những biện pháp tố ƣu c o v ệc giữ gìn và phát huy nhữ

để đƣ r
ét đẹ vă

đồng thời lo i bỏ những hủ tục l c hậu, những hủ tục mê tín dị đo
góp ph n giáo dục thế hệ trẻ biết tự hào về vă

oá

N ằm

oá đặc sắc củ quê ƣơ

của

dân tộc mình.
Trong sự nghiệ đổi mớ đ t ƣớc t ì vă
vă

oá à

ột trong ba mặt trậ

trong nghị quyết Tru
nề vă

oá dâ tộc Đây đƣợc coi là một

đo n hiện nay.
ƣ trê , Tô đã c ọ đề tài “Giữ gìn và phát huy giá

trị văn hoá truyền thống của người Thái Đen ở Mường Lò, Yên Bái”. Làm
đề tài khoá luận của mình.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tà đ sâu

ê cứu về ĩ

vực vă

Mƣờng Lò, Yên Bái bao gồm hai nộ du
hoá tinh th n.

2

c í

oá củ
à vă

ƣờ T á Đe ở
oá vật ch t và vă


2.2. Phạm vi nghiên cứu

Lò

ƣ

ơ đây c ƣ đƣợc
trì

nào nghiên

oá T á ở Mƣờng Lò, chỉ có một

ƣời Thái ở Tây Bắc có nhắc đế

ƣờ T á Mƣờng

c ỉ d ng l i ở mức độ so sánh, liên hệ sơ ƣợc có thể kể đế

Trƣớc tiên là cuốn: “Vă

ƣ:

oá các dâ tộc thiểu số vùng Tây Bắc”, của

tác giả Tr n Bình, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nộ , 2007; đã đ sâu
về vă

ƣời

oá của dân tộc thiểu số vùng tây Bắc, tro


uống, ở, mặc, đ

ƣời

đ t này.
ƣời Thái ở Việt Nam” của C m

oá dâ tộc, Hà Nội, 1995; với nội dung là

ịch sử Việt Nam, sự phân chia thành các vùng
ƣơ , ơ cƣ trú, s

i, quan hệ

đì

o t kinh tế, sinh ho t ă

, xã ội.

Viết về Mƣờng Lò có công trình của hộ vă
Nam “Tìm hiểu một số tục cúng vía củ

ệ dân gian Việt

ƣờ T á Đe ở Mƣờng Lò” của

nhóm tác giả Hoàng Thị H nh - Lò Vă B ến - Nguyễn M nh Hùng. Hai áng
sử thi củ



Lò,

ƣ

oá truyền thống của

ột trong những lí do khiến tôi

ày để nghiên cứu trê cơ sở nghiên cứu sâu thực
ƣơ

ƣớng

đề ra các biện pháp cụ thể trong việc giữ gìn và phát huy giá trị vă

oá của

tr

oá củ

à

N ững công trình

oá Mƣờ

ê cứu có hệ thống, chi tiết về vă



ô c,

ƣơ
ƣơ

Ngoài ra còn sử dụng nhữ
ghi chép l i nhữ

á

ƣớng của khoa học

â tích tổng hợp.
á

ác

u

ƣ: qu

sát, và

tƣ ệu qua truyền miệng trong nhân dân.

5. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài này nhằm giới thiệu về ét vă

oá truyền thống của


đ t chứ đựng nhiều giá trị vă

ƣời, với một nề vă

oá dâ

ƣời

oá cổ, là

đ sắc thái.

tr m lịch sử, sự tác động củ đ ều kiện tự nhiên, xã hội ở

4


vù

đ t mới cùng với sự

c o vă

o ƣu vă

oá các dâ tộc trê địa bàn đã à

oá truyền thống có sự biế đổi. Song qua thờ


đ

ƣơ
ƣớng giả

ã

á để ƣu

ột cách cụ thể và t đ

trƣờng học và qu đây cũ

ề vă

ú c o

à t ếng nói

đ o của xã, của huyện nhằm có một số
ữ và khôi phục l i vố vă

tộc trƣớc sự vậ động của thời kì kinh tế thị trƣờ
một đ

ƣời quan tâm

oá dâ tộc mình. Góp ph n tìm hiểu lịch sử

để giáo dục các em tro

5


Chương 1. C

SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIỮ GÌN

VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA
NGƯỜI THÁI ĐEN Ở MƯỜNG LÒ, TỈNH YÊN BÁI
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Khái niệm văn hoá
K á
đế

ày
So

ệ
y

vă

à

các

à vă

T “Vă
ĩ

, c ế độ ễ
T eo qu

à

o t

ệ

củ C ủ

v

sá

t or t ế

ác

u về vă

à: vă

c vă

ữ

t

ĩ


trị à uô t ƣờ , đ o

tậ tục ễ

áo

ĩ Mác -Lênin thì “Vă
Tro

ệ ,

â

đờ số

vực c í
ệ

à “Canh tác

tác ô

đƣợc
àc í

át tr ể

ế t ức, bồ


,c o

Tây “Cult” b

c

y ọc t uyết N o G

vớ co
đồ

ở P ƣơ

Quốc) c “qu

ả

à: t , t ƣ, ễ,

đ

ữ vă

t ì t “vă

C u Dịc (Tru
é tắc để

ti



t n t ần” bê c

ều ốc c

.

uồ t t ế

về t ể c t và t
S

đ c ều vớ

ê ơ bố tră

t

” bắt

àc

ệ

đều c c u

ịc sử t ì vă
dƣỡ

á


ực co

ƣờ , sự sá

t o r co
co

uồ

ƣờ đ c í

ƣờ vớ tƣ các
ƣờ vớ co
các

t ế ệ

à

ốc củ vă

o độ

c í

t o và

uồ t



đờ

o độ

sá

ệ

ữ co

t o r vă

và

ác, t t ế ệ ày s

o ƣu, ả

ƣở

củ các ề vă

dâ tộc
Đị
t

t

ĩ UNESCO về “Vă

ột quốc

c ỉb o ồ

ệ t uật

ƣờ ,

ữ

ệ

ƣỡ

c r t

ều đị

ĩ

ác

u về vă

,c

u:

củ



cả

à cò cả ố số ,

á trị,

” đƣợc đặc trƣ

” às

ác

o t, vì vă

u, do đ ều

tế xã ộ quy đị

à cò c

ệ tự

ề vă

às
ê , tí

rê



quá trì
à đờ số
, ố số

” à ệt ố

t o và tíc

ô trƣờ

tự

ữu cơ các

ũy qu quá trì

ĩ rộ

: “Vă

V ệt N

t

do cộ

đồ

các dâ tộc V ệt N

t o r tro

t ì “Vă

à ệt ố
t o” củ

à tổ

t ể
sá

ĩ

ẹ :

các

á trị

ột dâ tộc


“Vă

à bả sắc” củ

tộc

â b ệt dâ tộc ày vớ dâ

u

trở ê đ y đủ, toà d ệ

à

á

ệ

ĩ

à bổ su

ở, à

ác

c o

ột

trù

u về vă

u à

á



củ xã ộ củ
c ều sâu tâ

ỗ cộ

ữ

t

tr

à

sắc, đẹ

ă

đồ

dự

á trị đ

t ức cộ
cù tro

đồ
o độ


ê

ữ

ê tro

ịc sử đâu

ết t

ữ

dâ tộc, t
x

, b ểu

ệ

đoà

ết,

t

bả c t củ vă

bề vữ , trƣờ
ểu


c í tự cƣờ

â ,

tế tro

dâ tộc, đƣợc ì

b o ồ

đồ

yêu ƣớc,

trí

xử

ữ ƣớc Vì t ế,

t củ cộ

s

ặc, ở, đ

các dâ tộc đƣợc vu đắ
ƣớc và

t, độc đáo

V ệt N

ồ

s u:
yêu ƣớc ồ
ƣờ

,

ữ ì

à , đoà
â

ết c ố
ẩ , co trọ

8

ặc

o

t ực t ễ ,

xâ , ò
ả dị t

tự ào,


ột vũ

tộc” à

c ỉ bằ

ác

Vì vậy, đá

u

o , à

ác

á trị c

đã vƣợt qu

àu t ê

bả sắc vă

à

ă

t bả sắc r ê

ậ tro
rê

d

cộ

Trả qu

đƣợc ì
, cộ

t à

đồ

dâ

ì
vật c t và t

t

truyề t

tục, tậ quá ă sâu, bá rễ vào t

gƣờ T á Mƣờ
t ực, ở,


và dâ tộc T á Đe

ét c u

â dâ

c ặt c ẽ vớ

Lò - N ĩ Lộ à
c u

ữ

í

ẻ t ù “Vă

ê qu

à đá

số , đ u tr

N oà

vớ

c

ịc sử âu dà ,


í sắc bé để đ u tr

trù

vì

đờ

ịc sử vă

o vă

dâ tộc V ệt N

đ u tr

đồ

ểu à

ì

Vă

ì

à

dâ tộc đƣợc


v ệc t ế

, các t ế cậ
t

t

t và t ƣờ

vă

, t đ c các d

vật t ể) c í

Một số tác

xã ộ và vă
ổbế

ơ cả à các t ế cậ c
t

ê cứu vă

u về c u trúc vă

vật c t, vă



,c o ê c
tƣ

ƣờ t
vật c t
vật t ể và


Vă
tro

vật c t: à toà bộ

các sả

các tƣ ệu

ẩ

ác

N ữ

ƣờ

t ê

ục vụ c í


đo

ƣờ đƣợc t o r
à

ữ

á

o

ọc,

,

ữ

cả ,

cả

đẹ
ỳ qu

ố cổ Hộ A , N ã

c cu

á trị vă


tục tậ quá , tro

ẳ

t

y tro

ữ

c ỉ à tƣơ
vă

ẩ

củ cá
ậ

đố ,

vật t ể

c

t ƣờ

ă vớ cá

vă


o

u c u củ co

â t o r sả

đƣợc xã ộ cô

vớ ịc sử các

,b o ồ

ực đ o đức tro

át tr ể

ệ tro

t

ữ

ữ các ĩ

t đị

t

ọc vào sả xu t và s


vật t ể và
â đ

ác

sả xu t o t độ

d

xã ộ , trì

co

t ể tác b ệt

vă

át tr ể

ê , tô t o ê

H Lo

áo dục, y tế,

t

t ức

o độ


ƣờ đ

ú t eo sự
Vă

ƣờ đƣợc t ể

vật c t củ co

ục tự

trở t à

c ê

ẩ

o t à
c

co

Huế, cồ

đo
ác

vớ quá trì



vật c t do xã ộ t o r , ể cả t

o độ

xã ộ , các sả

ữ

sự tồ t củ dâ tộc y
vật c t và vă

át tr ể , k

10

xã ộ

t

t
át tr ể

c qu
uc u


vật c t tă
cũ


át tr ể c o ơ

t úc đẩy

t đị

Do vậy,

u cù

uc ut

t

tác độ

ữ

sá

trở

t o vật c t

át tr ể

1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khái quát về Mường Lò và người Thái Đen ở Mường Lò
1.2.1.1. K


âu đƣợc

u vực Tây Bắc t uộc

Yê Bá Mƣờ
ắc đế

à

Lò ổ t ế

ột tro

que t uộc “N t T

T

- Đ ệ B ê , Mƣờ

T c - P ù Yê ) Nơ đây cò b ết đế

,

T

à cá

bố cá
ì Lò, t



Lò

Cá

đồ

t u
Mƣờ

tỏ rộ
ũ

Lò rộ

C

), t

đƣợc t ê

ò

t à

ột củ dãy Hoà

ữu

sô


o

t

(t uộc uyệ Vă

(t uộc T ị xã N ĩ Lộ) Mƣờ
sô

về

L ê Sơ t

tớ tả

ực ƣớc b ể t 260 đế 280

ệ t ố

đ d

do sự c ê

c ảo à đị bà xã P úc Sơ , T c Lƣơ
ê ƣu đã vớ

ì

Yê Bái - Sơ L c y qu ,

Đô

thủy s
ă

(156

ết t úc t
(N ò Nu

về đ ệ

vù

ve

ò

(đƣợc

ƣớc ở cá
c

c

ƣ t t á
ô

c bão ớ


à

C ả,
í N

á

ƣ

ệ t uậ
ă

ây ũ ụt),
ô

c ảo

Đ t đ

ở

ợ c o sự

át

c

ù rõ rệt:

ù


í Tây N

í Đô

ò

cũ

ƣ

ặc K í ậu ơ đây

ù

uyê

r

ệu c í

để à

cây c à , cây ỏ

Tr
đƣợc

ục đƣợc à


do đị t ế củ vù

ơ đây,

cây bô

ục, t ê

â

ệt đớ Tro

ƣ trê c ả

ƣờ T á

ợ c o v ệc trồ

à ơ c tổ

ốc cục bộ oặc ũ quét

í ậu

tậ quá củ

uồ

bào ở ơ đây



uồ t

ò bồ tụ t x xƣ (t ờ cổ) Đ t

ù vụ củ đồ

K í ậu ơ đây

, bắt

Tă ; N ò N ì;

t ức ă về t ủy sả

t đá) do đ t trô t
ệ ,t â

đế t á

Mƣờ

c ảo à đ t d ệ t c (đƣợc

ô

ù

c ảo à 20



)

á

qu

uyệ Vă C
củ tỉ

uyệ Tr

uyệ T

vù

Sơ tỉ

12

Lò

ƣ

và T ị xã N ĩ Lộ Huyệ

Yê Bá ,
Yê ,

c ảo Mƣờ

ồ

qu

cá

đồ

Mƣờ

Mƣờ

C

ồ

đƣờ

,G

Hộ P

á

(V ệt)

c í

à



ớ củ t ị xã N ĩ Lộ
ề

ú , à tru

tâ

tế - vă

Yê Bá T ị xã các t à

quốc ộ 32 P í Bắc,

, P í tây

25 486

t

ƣờ K

ột số dâ tộc

y Đèo Ác

số

, dâ số trê



23%

8 xã N ƣờ T á Đe s

ê 122 390,6

s

vớ 351 t ô , bả , tổ dâ
tro

vùng: vù

đồ

e

, D o Huyệ Vă C

xã, 3 t ị tr
ồ

c d ệ tíc tự

uyệ Tr

í Đô

T u củ tỉ

,

Tâ A ) và 3 xã (N ĩ A , N ĩ P úc, N ĩ Lợ ) T ị xã c 17 dâ tộc
anh em cù
c ế

c u

, tro

đ dâ tộc T á c ế

đị

ớ

ịc sử và sự t y đổ đị
uyệ Vă C

và s u ày

à t ị xã N ĩ Lộ N ƣ vậy,
Mƣờ

Lò Mƣờ

ét, r ê
củ

44,57%, dâ tộc K


ết ố , ộ tụ, ết t

ƣờ T á Đe ở Yê Bá

ƣờ T á Tây Bắc V ệt N

c í , Mƣờ

và tru

đế

vă
tâ

đậ
vă

oá

c u

* Đ ều k ện k n tế v n óa - xã
Nằ

tro

17 dâ tộc cù


ƣ dâ tôc K

cƣ dâ củ Mƣờ

, dâ tộc Tày, dâ tộc Mƣờ , Mô
Lò

đặc trƣ

củ cƣ dâ t à

, D o,
t ị

ề

ú Tây Bắc
Về nôn - lâm n
Tây Bắc Cá

đồ

ậu ô

ò r t t uậ

đặc sả

Đây à đ ều


tác
o

Về t ểu t ủ côn n

ô

cƣ, tụ cƣ và s

số

âu

e

uyế

ô

ều so vớ

ữ

truyề t ố

t êu b ểu à

ỏ

đã t

à

ă
củ

át tr ể

ẩ

14

Tuy

ệu r ê

à

tâ

và c ợ đã ì

ỹ
à

át tr ể

ê , các

à


à

t ực, t ực

ột t ƣơ

áo, tú ,

trƣớc đây c ỉ

u vực â cậ

ô,

át tr ể

ƣ vả , c ă , qu

à
ƣơ

í xây dự , sả xu t

bƣớc c sự

y đã trở t à

u c u củ vù

ề t ểu t ủ cô


ọc ỹ t uật vào sả xu t Vì vậy ă

í sử c ữ , cớ

bô

ác

đƣợc cá bộ đị

cơ

và các o đệ

í
o ,

à

Dệt t ổ cẩ

ỡ,

àu
o

ệp: Các ngành ng ề t ủ cô

dệt vả t ổ cẩ , c ế b ế

ớ , bằ

át tr ể

ệ t uậ

ƣờ T á Đe

Lò à

ẩ
tế

củ vù
ũ

ọ củ

o ƣu buôn bán,
t à

ê

ột ệ


t ố

t ƣơ



ộ ở Mƣờ

ớ củ tỉ

Bê c
sả , sả

ữ
ẩ

Yê Bá

sả

ẩ

t ủ cô

ối vì

ào đã đá ứ

cô

truyề t ố

â dâ và tr o đổ t ƣơ

ă


đế

P ú T ọ, Yê Bá ,
ở rộ

ệ

ểu truyề t ố
Bái - C

á
ậ

à

bả , tổ dâ

à

tro

ữ

ố đã c

ệt ố

bào các dâ tộc trê đị bà
đây, so


ô

ác đế tì
Yê

đã đƣợc

cả ƣớc N ều t ô ,
vật c t t

u vự đã đƣợc cả t ệ tro

tỷ ệ ộ

c

ƣơ ; Bảo tà

C ủ tịc Hồ C í M

Hồ C í M

xã

ịc sử Că

du ịc t u út du

, vă

át tr ể

Đồ N ĩ Lộ đã đƣợc Bộ Vă

đồ

t ƣơ

đây
V n óa - xã

cô

Yê Bá S u

Lò đã đƣợc quy o c , đ u tƣ xây dự

ều t ề

trì

củ tỉ

u vực â cậ

Dịc vụ y tế, vă

ă

1935, c ợ


cò c r t

ục vụ c o
đổ

ữ

á

đố s

trở t à

t ị xã đƣợc tá ậ , c ợ Mƣờ
Hà

tƣơ

tế - vă

T ờ

N ĩ Lộ đã đƣợc xây dự
ột tro

ề đ t ày đã trở

tâ



t eo tô

tƣơ

á,c u
Là

củ

sức, c u

ột

ề đ t

ều ễ ộ , cá

sắc dâ tộc,
Lễ ộ

t à

ào cũ

ê

ê vợ, c ồ
đây c


cò , đá

yế , đu c à

N ữ

cò c

ĩ

o duyê , tỏ tì

đậ

uô so

à

đặc sắc
*V

Lò c

ƣ
t â ,

đà bả

tỏ , b o trù
vớ bả ,


trò c ơ

củ các dâ tộc
ô

ƣ éo

c ỉ vu , ứ

t ú

à

đà
ột bả sắc vă

oặc ò quyệ vớ
à ít ơ c đƣợc đ

b ệt, đậ

â c cô

à dị

ề vớ ễ ộ à các trò c ơ truyề t ố

Mỗ dâ tộc ở Mƣờ



ột bộ

đ t ƣớc
árê

Lễ ộ cũ

ễ ộ

đoà

, Mƣờ

các vị t

Lễ ộ đã

ữ

vă

Tết đế Xuâ về,

, đ t ƣớc, vớ tổ t ê

cố tì

quê ƣơ



à sự t ờ cú

ƣu, củ

và N à ƣớc,

áo ở Mƣờ

ƣỡ

vớ quê ƣơ , đ t ƣớc cò

áo Vớ c ủ trƣơ

áo củ Đả

ô

ƣờ dâ t eo tí

ut o ê

à vă

Mƣờ

r ê , độc đáo
ột vù


T á


cuố sử t

củ

ƣờ T á đe : “Quắ

tố

và “Táy ú x c” (dõi t eo bƣớc đƣờ
t ế ỷ XI - XII
t Mƣờ

à

vào vù
ê

o

u

vắ

Tổ t ê

át à



Mƣờ

Lò cò

ồ

,L

c ú

( ày t uộc uyệ Tr
T ƣợ

Bằ

Lò cò

à vù

đ t

số

và

đây s
Cù

t eo c


ă Mƣờ
L

Lƣợ

Vâ ,

C ƣợ

à co

tr ệu tậ b

Lò, vù

(tức à Mƣờ
tâ

ƣờ

tƣớ ,

Lò Lớ

ác

, tỉ

à ơ tru

X

tỉ

ọ ày tô

để “ă ” C ú L

G ) và Mƣờ

Mƣờ

ƣờ đã đặt c â đ u

Lò Luô

về Mƣờ

N

Lò Luô

c ảo, cũ

( ọ tắt à Mƣờ

cƣ trú

N ữ


Mƣờ

ô ), vào

ƣờ T á Đe đã d

Đúc, T Đẩu, Lặ L , Lò L , L
Lò c

)

c ế củ c

T uở y, Mƣờ

, Quà , Lèo, Tò
Mƣờ

, y vợ s

ớ

ƣờ

đồ

T o Xuô , T o N
các ọ Lò, Lƣờ

Hộ


ƣ Mƣờ

ƣờ

Nặ ,

Yê Bá ,

ƣờ

Lò G

C ) Và do đ
v vù

ò

Hồ ,

ƣờ

ƣờ

Mẻ ,

G Hộ , uyệ Vă C

( y à xã Tú Lệ, uyệ Vă C


đ t

ịc sử

ƣờ s u ày dẫ dắt

ớ : vù

đ

ƣờ T á Đe , Mƣờ

Sô

Đà, sô

T

T á t

ày
ều

quê Mƣờ

c

ẹ, ô

Lò quê tổ rồ

đồ
ƣờ
ữ

ƣờ c ết trở

(tổ t ê ) ở cõ trờ
tr ều Lê, “K ế vă t êu

c í” củ Quốc Sử quá tr ều
và tà

ệu ƣu trữ về à

ê cứu C

cò c tê

Trọ

Lò à t ổ â

Lò c

đ t

ở cá

ồ



N

H

ờ

bà qu đờ đều đƣ

ục” củ Lê Qu Đô , “Đ

d

tru

toà t ƣ” củ N ô Sỹ L ê và các sử t
y

ữ

ơ đây t à

ớ t ế tục về vớ Đẳ

củ

ục

ậ sâu ơ



, tỉ
à

c í

Hƣ
N à

ƣớc à Vă C
T ờ Hù

Vƣơ

, Vă C

t uộc bộ G o C ỉ Qu
Đ

, T ề , Lê

C âu Đă

ều

Đờ

(1937) đờ Tr

à

tro

đị

tuyê Hƣ

Bắc t uộc và các tr ều đ
ệu, đế t ờ L Vă C

à đ o Đà G
đổ t à
Hƣ

tr

Nă

và Quy

ủ Quy H , đ o t

H

đổ t à

xứ Hƣ

18

t uộc đ t

H

Nă

1940, đ o

Đế tr ều N uyễ , Vă C


t uộc vù

T ậ C âu tỉ

t uộc tỉ
tỉ

Hƣ

Lào C

Hà, N
tỉ

H

Hƣ

N ày 11 t á

4 ă


1955 đế t á
Yê
tác

u vực xã Sơ T ị
uyệ

í Tây củ

Lò; bở vậy

à đị bà

ƣờ T á , các dâ tộc
àu,

o

ột vù

đ t cổ

â vă và vă

tộc

cổ truyề

tí

Cù

ột vù

ày ày

tr ể du ịc s
đ t ƣu

ở vù

t Bảo

7 uyệ củ tỉ

ậ t uộc tỉ

tâ

y các

5 ă

ột tro

ày trƣớc r t rộ

rê

cƣ trú đã t o r


vă

c í

N ĩ Lộ và

Mƣờ

úc ày

t y đổ đị dƣ à

1991 Vă C

Bá Nă

T

1990 t ực dâ P á đã

ĩ Lộ, Yê Bá và c âu Lục Yê củ tỉ

Bá Qu

cù

à vù

T ờ t uộc P á , c âu Vă C

tru yề t ố
. . . . N ườ T

Đen ở Mườn Lò

* Tên ọ dân số v sự p ân bố dân cư
Ở Yê Bá , tê
cò tự ọ

ì

ƣờ T á đƣợc dù

Bá ,

Rê

ở Mƣờ

ột số ít cò
Lò

e t eo

oả

Lò tậ tru

41 000
oả


t ức và

à “Táy”, “Táy K o' à T á Trắ , “Táy Đă ” là T á Đe

N ƣờ T á ở Yê Bá c
tỉ

c í

ớ

à

C ả

qu
c í

cá
củ

đồ
ột số xã


vù

tro



c í , đã ít

ƣờ T á Đe
ì

ƣ: H'Mô

c ịu sự tác độ

ậ

ƣờ T á Đe s

ƣờ

và các

ều bị ả

ƣở

ơ đây vẫ

và bảo tồ c ú

ác

và ả


ữ

ữ

à sà , tro

ế

ở

ét vă

o

Tuy vây, đ số
cơ bả củ dâ tộc

t

t ết c ế t ô bả

* Lịc sử cư trú
Vớ
C

ữ

đ ều

ệ về đị

ì

át

ệ

ữ

t c củ

ột số d vật đá cuộ , tro

Hò Bì

t

T ẩ

a

T o

ột số o độ

đ c

ột cô

cụ



ày: “ ằ

Dƣơ , à

â bố dâ cƣ

ì

ô

ữ, vă
ữ

N ƣ
tro

à

ê cứu Đặ

ịc sử y

oả

ì

N

đ ut ê

Đô

ữ

o, à

cũ

củ các dâ tộc

yếu tố cơ bả đặc trƣ

ƣờ T á vào

ả t ế xúc vớ

ác Do vậy, ọ v
ì

ỷ

ậ đị

đảo ộ toà bộ tì

t củ dâ tộc

20

ê