LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đề tài nghiên cứu lần này, trước hết xin chân thành cảm ơn cô
Lê Thị Hiền đã tận tình truyền đạt kiến thức, hướng dẫn e cách làm một đề tài
trong thời gian qua. Với vốn kiến thức hạn hẹp và khả năng có hạn em rất mong
nhận được những ý kiến đóng góp phê bình từ các thầy cô.
Em xin chân thành cảm ơn!


LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay, cùng với xu thế phát triển của xã hội và quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế, cạnh tranh là khó tránh khỏi và vô cùng khốc liệt. Trong bối cảnh đó, văn
hoá giao tiếp được nói đến như một tiêu chí vô cùng quan trọng, ảnh hưởng không
nhỏ đến đời sống và công việc. Giao tiếp vốn là một hoạt động thiết yếu của con
người. Đặc biệt,trong công sở,giao tiếp đóng vai trò quan trọng, có thể quyết định
sự thành công hay thất bại của một công việc nào đó. Trong cuộc sống hàng ngày
cũng như là trong các mối mối quan hệ nơi công sở, để có sự thành công không chỉ
cần sự siêng năng cần cù sáng tạo làm việc mà còn cần có kỹ năng giao tiếp. Nhận
biết được ý nghĩa thực tiễn trên nên em quyết định chọn đề tài “ Văn hoá giao tiếp
nơi công sở”. Việc tìm hiểu và nghiên cứu sâu vấn đề này giúp em có cơ hội để
hiểu rõ hơn về ý nghĩa và tầm quan trọng cũng như những chuẩn mực trong giao
tiếp của người Việt Nam từ đó có thể nắm bắt được những kỹ năng cần thiết nhằm
trang bị thêm cho mình một trong những yếu tố không thể thiếu để thành công, bên
cạnh những kiến thức và kỹ năng được đào tạo thông qua trường lớp.
Tuy nhiên, với thới gian có hạn, hơn nữa văn hoá giao tiếp là một trong những vấn
đề hết sức rộng lớn, đa dạng về mọi khía cạnh , phong phú về quan điểm, cách
nhìn nhận nên trong khuôn khổ đề tài này, em chỉ xin đề cập đến văn hoá giao tiếp
nơi công sở ở một số khía cạnh cơ bản. Nội dung đề tài được tham khảo qua nhiều
quan điểm tài liệu và dựa trên ý chí chủ quan của cá nhân em nên sẽ không tránh
khỏi nhiều thiếu sót và hạn chế. Chính vì vậy, em rất mong được cô nhận xét và
góp ý.
Đề tài: Văn hoá giao tiếp nơi công sở.

-Tài liệu Để giao tiếp nơi công sở thành công hơn _tailieu.vn đưa ra một số
bí quyết giúp xây dựng văn hoá giaotiếp nơi công sở tốt hơn.
-Tài liệu http://tailieu.vn/tag/ky-nang-giao-tiep-cong-so
4


-Tài liệu http://www.tgm.vn/10-cach-cai-thien-ky-nang-giao-tiep-noi-congso
- Tài liệu http://tailieu.vn/tag/giao-tiep-noi-cong-so
-Ngoài ra còn có một số nghiên cứu khác nhưng đa phần là chỉ nếu rõ một
phần, một khía cạnh về văn hoá hoá giao tiếp nơi công sở như cách giao tiếp qua
điện thoại, cách ứng xử khéo léo trong công việc hay các bí quyết giao tiếp hiệu
quả trong công việc,… mà không tóm gọm được toàn bộ các nội dung cũng như
chưa nghiên cứu đầy đủ về văn hoá giao tiếp nơi công sở.
5. Mục đích nghiên cứu:
Xây dựng văn hóa giao tiếp nơi công sở.
6. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu tài liệu.
Điều tra bằng hỏi và giao tiếp trực tiếp.
7. Đóng góp của đề tài:
- Đưa ra được khái niệm, bản chât, chức năng, vai trò, mục tiêu của giao
tiêp.
- Nêu ra những kỹ năng cần thiết giao tiếp( nghe, nói, đọc, viết, thuyết
trình).
- Thực trạng về văn hoá giao tiếp nơi công sở hiện nay.
- Biện pháp xây dựng văn hoá giao tiếp nơi công sở.
8. Bố cục nội dung:
Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hoá giao tiếp nơi công sở.
Chương 2: Thực trạng về văn hoá giao tiếp nơi công sở

5

đánh giá của người khác, mỗi chủ thể có thể tự đánh giá được về bản thân mình
-Chức năng điều chỉnh hành vi
Trên cơ sở nhận thức lần nhau, đánh giá lẫn nhau và tự đánh giá được bản
6


thân, trong giao tiếp, mỗi chủ thể có khả năng tự điều chỉnh hành vi của mình cũng
như có thể tác động đến động cơ, mục đích, quá trình ra quyết định hành động của
chủ thể khác.
-Chức năng phối hợp hành động:
Nhờ có quá trình giao tiếp, con người có thể phối hợp hành động để cùng
nhau giải quyết nhiệm vụ nào đó nhằm đạt được mục tiêu chung. Đây là một chức
năng giao tiếp phục vự các nhau cầu chung của xã hội hay của một nhóm người.
Tóm lại, giao tiếp là quá trình quan hệ, tác động qua lại giữa con người với
con người, trong đó con người trao đổi thông tin, cảm xúc, nhận thức, đánh giả và
điều chỉnh hành vi lần nhau, đồng thời tự điều chỉnh hành vi của mình.
1.1.3. Mục tiêu của giao tiếp:
-Truyền tải được thông điệp, giúp người nghe hiểu được những gì chúng ta
muốn truyệt đạt.
-Có được sự phản hồi của người nghe.
-Duy trì mối quan hệ tốt với người nghe.
1.2. Kỹ năng giao tiếp
1.2.1. Kỹ năng nghe
“Hiện nay rất ít người biết lắng nghe. Các nhà nghiên cứu cho rằng ở mức
thông tin thuần tuý, 75% các thông báo miệng không được chú ý đến, bị
hiểu sai hoặc bị lãng quên nhanh chóng. Khả năng lắng nghe và nắm bắt ý nghĩa
sâu sắc trong lời nói của người khác lại càng hiếm”( D.Torring Ton).
Lắng nghe rất quan trọng và đem lại nhiều lợi ích cho chúng ta. Nhiều người
cho rằng lắng nghe rất đơn giản nhưng sự thật đó là một kỹ năng khó với hầu hết
mọi người, thành bài của một công ty, doanh nghiệp nhiều khi nằm ở một lời nói.

trọng chứ không muốn tiếp nhận thông tin hay đang suy nghĩ một vấn đề khác.
-Nghe chọn lọc: người nghe chỉ tiếp thu nhưng thông tin mình cần, bỏ qua
phần thông tin đã biết hoặc không quan tâm tới.
-Nghe chăm chú: lắng nghe một cách nghiêm túc, tập trung tiếp nhận phân
tích thông tin.
8


-Nghe thấu cảm: người nghe vừa lắng nghe vừa quan tâm đến cảm xúc cử
chỉ, tính cách của người đối thoại, cố gắng hiểu được suy nghĩ vấn để của họ để từ
đó có cách ứng xử giao tiếp phù hợp, chủ động hơn.
1.2.2. Kỹ năng nói:
a, Vai trò của lời nói:
-Lời nói thể hiện được trình độ văn hoá, trình độ giao tiếp, khả năng, sự hiểu
biết của người nói.
-Lời nói là phương tiện tạo mối quan hệ tốt giữa mọi người, người có kỹ
năng nói tốt sẽ tạo được mối quan hệ tốt cũng như năng cao hiệu quả công việc,
khẳng địnhđược bản thân.
b, Nói trực tiếp và nói qua điện thoại:
-Khi nói chúng ta cần nói sao cho mọi người hiểu một cách đầy đủ và chính
xác những gì mình muốn truyền đạt. Vì vậy, bạn cần phải đặt ra kết quả mà mình
muốn trước khi nói và muốn có được kết quả mong muốn thì cần đạt được một số
yêu câu sau khi nói:
+Suy nghĩ kỹ và chuẩn bị những gì muốn nói, việc này giúp cho bạn đưa ra
lượng thông tin đầy đủ, rõ ràng như ý bạn muốn.
+Tạo sự tập trung khi muốn nói hay truyền đạt thông tin, trước khi nói bất
cứ điều gì hay cố gắng tạo sự chú ý với mọi người có thể là một câu hỏi, đặt ra môt
vấn đề bất hợp lý chưa thể giải quyết se làm người khác chú ý đến lời nói của bạn
vì họ nghĩ bạn sẽ có giải pháp hay chí ít cũng sẽ giúp được họ ít nhiều.
+Nói một cách rõ ràng không quá chậm cũng không quá nhanh, không quá

b, Đọc một cách hiệu quả:
-Đặt câu hỏi khi đọc: Đọc văn bản này để làm gì? Vấn đề cần tìm hiểu là gì?
-Đọc qua các đề mục, tìm ý chính, xác định bố cục văn bản
-Tìm những vấn đề cần tập trung tìm hiểu. Đánh dầu những thông tin quan
trọng.

10


1.2.4. Kỹ năng thuyết trình:
a, Kỹ năng thuyết trình là gì?
Thuyết trình là quá trình truyền đạt thông tin nhằm đạt được các mục tiêu cụ
thể hiểu, tạo dựng quan hệ và thực hiện.
Một bài thuyết trình tốt nếu đạt được các mục tiêu cơ bản sau đây:
- Không làm mất thời gian của người nghe
- Hiểu người nghe là ai và tại sao họ tới đây
- Cấu trúc tốt bài thuyết trình
- Thực hiện bài thuyết trình lôi cuốn và hấp dẫn
- Nhấn mạnh những điểm quan trọng trong thông điệp của bạn
- Tạo lập được mối quan hệ thân thiện với người nghe
b, Bốn bước để hoàn thiện bài diễn thuyết của bạn:
Bước 1: Phân tích
- Thứ nhất, bạn cần xác định mục tiêu của việc thuyết trình, ví dụ cái bạn
muốn người nghe hiểu là gì, quan hệ bạn muốn tạo dựng là gì, với ai và cái bạn
muốn người nghe thực hiện.
- Thứ hai, bạn cần phân tích người nghe bằng cách hãy suy nghĩ về chủ đề
thuyết trình dưới góc độ của người nghe, tập trung vào kiến thức của họ về vấn đề
bạn thuyết trình đến đâu, ngôn ngữ sử dụng như thế nào, mối quan tâm của họ là
gì, những định kiến, tâm trạng, quan hệ của người nghe…
- Thứ ba, là lúc bạn thực hiện phân tích các ý tưởng và xây dựng mạch ý

Thâu băng video cho phần diễn thử và lưu ý các biểu hiện gây xao lãng hay
hồi hộp. Nhớ rằng liệu pháp cho sự hồi hộp là sự tự tin và sự tự tin đi cùng với
thực hành.
Bước 4: Diễn thuyết
Tạo nên ấn tượng ban đầu tích cực. Nếu có thể, hình thành giao tiếp bằng
mắt với khán giả của bạn. Hãy là chính mình và thả lỏng. Làm chủ bài nói bằng
cách xây dựng mối quan hệ với khán giả để thu hút chú ý và hình thành giá trị của
thông điệp.
12


Khi nói, hãy thật tự nhiên với giọng mạnh mẽ, mạch lạc. Chậm rãi nhấn
mạnh các điểm quan trọng và tách chúng bằng khoảng dừng trước và sau các điểm
chính đó.
c, Mẹo thuyết trình nơi công sở
-Giới thiệu và nhắc lại các ý chính
Nên nhớ rằng, không phải ai nghe qua cũng hiểu ngay nội dung bạn định
nói.
Thậm chí có những người mù tịt về những gì mà bạn đang đề cập. Bởi vậy,
bạn phải hướng họ đi theo những luận điểm trong bài thuyết trình. Những luận
điểm đó sẽ giúp khán giả hình dung được những gì mà họ đang nghe và hiểu hơn
về nội dung bạn muốn chia sẻ.
Trong quá trình nói chuyện, thi thoảng, bạn nên nhắc lại các ý chính để khắc
sâu hơn trong tâm trí người nghe. Với những người quen hùng biện, họ gọi đây là
quy tắc "nêu những gì sẽ nói và nhắc lại điều đã nói".
-Nói chuyện bằng mắt
Nói như thế không có nghĩa là bạn cứ nhìn chằm chằm vào người ta, nhưng
khi bạn nhìn vào người nghe, họ sẽ cảm thấy bạn đang thực sự nói chuyện với họ
chứ không phải là với căn phòng mà họ đang đứng, họ sẽ chú ý hơn vào bài phát
biểu của bạn.

trong bạn.
Những lỗi về phát âm có thể xảy ra, đôi khi vì nói nhanh, bạn có thể bị vấp
nhưng đừng quá bận tâm đến đó. Đa số người nghe không để ý đến lỗi nhỏ đó mà
chỉ tập trung vào nội dung của bài thuyết trình.
1.3. Tổng quan về văn hoá giao tiếp
1.3.1. Khái niệm văn hoá giao tiếp
Văn hoá giao tiếp là một phạm trù văn hoá dùng để biểu hiện cử chỉ, hành
động và lời nói làm cho đối phương có cảm tình với mình, từ đó những công việc
mà mình hợp tác mới đạt mục tiêu thành công.
Văn hoá giao tiếp không chỉ dừng lại ở ngôn ngữ, cử chỉ, hành động, tác
14


phong… mà còn thể hiện ở sự cảm nhận cảm xúc tình cảm con người. Một biểu
hiện qua ánh mắt hay nự cười thân thiện hoặc thái độ tôn trọng lắng nghe sẽ làm
cho đối tượng có ấn tượng tốt và hài lòng. Một khi đã tạo được ấn tượng tốt thì ta
đã bước đầu thành công trong giao tiếp.
1.3.2. Tổng quan về văn hoá giao tiếp của người Việt Nam
-Vừa cởi mở, vừa rụt rè: người Việt Nam thường gặp khó khăn trong bước
bắt đầu giao tiếp, khá là e dè, giữ ý khi giao tiếp nhưng khi đã quen thì nói chuyện
cởi mở phóng thoáng hơn.
-Xử sự nặng về tình cảm hơn là lý trí, trọng danh dự đôi khi thái quá trở
thành bệnh sĩ diện hão.
-Ứng xử đối phó linh hoạt mềm dẻo trong mọi tình thế.
-Trọng tuổi tác, kính người già.
-Hạch toán kém, không quen lường xa. Tác phong nhiều khi tuỳ tiện thiếu
kỷ luật.
-Tư tưởng bảo thủ, đóng cửa, không tiếp thu lắng nghe ý kiến người khác.

15

16


thấy bị xúc phạm khi bạn làm như vậy. Thay vào đó, bạn hãy gật đầu và mỉm cười
đáp lại rồi có ý kiến sau khi họ nói xong.
2.1.3 Nói tục
Hiện tượng nói tục là 1 điều khá phổ biến trong xã hội hiện nay, như sử
dụng tiếng nóng hay 1 số câu chửi thề…..
Nếu bạn thấy đối tác tỏ ra lúng túng trước cách sử dụng ngôn từ của mình,
hãy thử những cách diễn đạt khác cho ý kiến của bạn.
2.1.4 Làm việc riêng khi đang nói chuyện
Một số nhân viên hay dán mắt vào chiếc điện thoại trong lúc trò chuyện.
Điều đó không có nghĩa họ là một người giỏi giao tiếp. Hành động đó cho thấy bất
cứ điều gì trên màn hình điện thoại quan trọng hơn những gì người đối diện đang
nói .
Dù gì chăng nữa, việc sử dụng điện thoại trong khi nói chuyện với mọi
người có thể làm cho họ cảm thấy không được đánh giá đúng và thiếu tôn trọng.
Nếu bắt buộc phải dùng điện thoại khi câu chuyện còn dở dang, bạn nên nói
“Xin lỗi, tôi cần phải gọi điện một chút” hoặc một cách nào đó lịch sự để người đối
diện không thấy bực mình.
2.1.5Biểu hiện cảm xúc thái quá trên khuôn mặt
Đây là một trong những thói quen giao tiếp không tốt mà nhiều người hay
mắc phải cần khắc phục! nhiều người không biết cách tiết chế cảm xúc và biểu
hiện thái quá trên khuôn mặt khi gặp những tình huống thiếu thiện cảm như khi ai
đó nói điều gì bạn cho là ngớ ngẩn hoặc khi bạn đã chán nghe họ nói.
2.1.6 Nói quá to
Tại UBND Xã Văn Nhân có một số nhân viên nói chuyện với 1 âm lượng
quá lớn.Việc nói quá to có thể khiến người khác lúng túng và khó chịu.
Nếu bình thường đã là một người nói to và không tự biết điều đó thì nên
quan sát ánh mắt của những người xung quanh khi bạn nói.

xấu đồng nghiệp. Lắng nghe những kiến nghị của người khác đồng thời kiểm tra
lại những thông tin trước khi muốn đưa ra một phát biểu hay thông báo.
18


2.2.3 Giúp hoà giải mâu thuẫn
Khi các đồng nghiệp bất đồng với nhau về những mâu thuẫn cá nhân hay
trong công việc, luôn có người cùng ngồi xuống và giúp họ hoà giải. Điều này sẽ
giúp mọi người luôn đoàn kết va tôn trọng lẫn nhau.

19


Chương 3
GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA GIAO TIẾP NƠI CÔNG SỞ TAI
UBND XÃ VĂN NHÂN – HUYỆN PHÚ XUYÊN – THÀNH PHỐ HÀ NỘI
3.1 Các kỹ năng tạo thiện cảm khi giao tiếp
3.1.1. Giao tiếp bằng mắt
“Đây là điều đơn giản đến mức ngu ngốc, nhưng nó vẫn là một trong những
yếu tố có ảnh hưởng nhất” – Brad Porter – một người dùng Quora, một trang web
dịch vụ hỏi đáp, nhận định.
Hãy bắt đầu thói quen này ngay lập tức – Porter nói. Nó chẳng đòi hỏi kỹ
năng gì đặc biệt, mà chỉ cần bạn nhìn thẳng vào mắt người khác khi giao tiếp.
3.1.2. Không nên dung điện thoại khi giao tiếp với người khác .
Hãy giữ điện thoại trong túi cho tới khi cuộc trò chuyện kết thúc. Hãy tâp
trung nhìn vào người đối diện. Hãy ngừng mọi việc mà bạn đang làm và đừng làm
gì gián đoạn.
Đây là một thói quen rất hiệu quả nhưng lại vô cùng đơn giản và bạn có thể
thực hiện ngay lập tức. Nó không đòi hỏi bất kỳ nỗ lực hay kỹ năng nào.
3.1.3. Gọi mọi người bằng tên

nói biết rằng bạn có lắng nghe.
3.1.8. Khen ngợi
Bạn nên mở đầu cuộc đối thoại bằng cách làm người khác cảm thấy họ
giống như một chuyên gia. Ví dụ như: “Bạn biết nhiều về truyền thông xã hội phải
không?” hoặc “Bạn có biết tại sao tôi luôn nhận được tin nhắn lỗi không?”
Bằng cách này, bạn vừa học được kiến thức mới, người khác lại cảm thấy
mình có ích. Nó tốt cho cả hai và mang lại kết quả 100%.
3.1.9. Biết cách nhận một lời khen
Nhận lời khen có thể là một việc khó khăn, bởi vì bạn không muốn mình
trông có vẻ tự cao tự đại. Nhưng bạn cũng không muốn lí nhí câu “cảm ơn, bạn
cũng thế”, bởi vì điều đó làm cho bạn trông có vẻ bất tài.
Vì thế, thay vì nói “Bạn còn giỏi gấp 10 lần tôi” hay “tất cả là nhờ bạn”, hãy
21


chấp nhận lời khen bằng sự tự tin và nói “Cảm ơn! Được nghe điều đó thực sự
tuyệt!” hay “Cảm ơn! Thật là một trải nghiệm tuyệt vời”.
3.1.10. Nếu ai đó bị ngắt lời, hãy đề nghị họ tiếp tục
Ai cũng từng có lúc gặp phải trường hợp đang kể một câu chuyện, bị ngắt
lời, sau đó lúng túng đứng dậy rồi tự hỏi không biết có ai đang nghe mình nói
không.
Bạn hoàn toàn có thể trở thành người hùng của người đó bằng cách nói
những câu đại loại như: “Này, kể tiếp câu chuyện về chuyến đạp xe đi! Bạn vừa kể
đến đoạn mấy con chó bắt đầu đuổi theo bạn. Tôi rất muốn nghe phần còn lại”.
Ngay lập tức bạn sẽ giúp người nói cảm thấy thoải mái hơn và làm họ cảm
thấy mình có giá trị.
3.1.11. Đừng than vãn
Nếu bạn đang than vãn mà nhận thấy mọi người bắt đầu xao nhãng câu
chuyện của mình, hãy chọn chủ đề mới ngay lập tức.
3.2 Kỹ năng giao tiếp qua điện thoại

không biết tiếp tục đáp lại những gì bạn nói như thế nào nữa bởi họ không hiểu
những gì bạn nói. Hoặc là họ sẽ nản chí và trở nên mất kiên nhẫn.
3.2.6. Đừng thể hiện sự giận dữ, đặc biệt đối với khách hàng.
Luôn duy trì sự điềm tĩnh ngay cả những phút làm bạn căng thẳng nhất. Nếu
khách hàng phàn nàn và tức giận hãy để cho họ bộc lộ điều đó. Hầu như họ đều
thích họ không phải là một kẻ điên rồ. Hãy hỏi họ một số câu hỏi thể hiện sự quan
tâm của bạn. Đừng làm tăng thêm sự tức giận của họ. Bạn có thể yêu cầu họ nhắc
lại vấn đề để chắc chắn bạn hiểu hơn và chú ý lắng nghe.
3.3 Cách sửng dụng các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ sao cho
phù hợp
3.3.1. Ánh mắt
Đây là cách làm phổ biến và thường được “ưa chuộng” hơn hẳn, nguyên
nhân không chỉ bởi nó là một hoạt động tốn ít calo, mà nó còn chứa đựng bao hàm
ý lẫn sự tình tứ của người muốn truyền thông điệp, bởi thế mà nhân gian có câu
23


“liếc mắt đưa tình”, còn ở nơi công sở “liếc mắt đưa tin”.
Chỉ cần cái nhau mày, liếc mắt sắc bén cũng khiến người tiếp chuyện hiểu
sự không hài lòng của bạn. Một ánh mắt trìu mến, hàm chứa sự cổ vũ, đồng tình,
khích lệ khiến của sếp hay đồng nghiệp cũng khiến bạn có thêm niềm tin vững
bước trên con đường sự nghiệp của mình.
Lời khuyên đặc biệt dành cho nhân viên mới, cần đặc biệt chú ý từng nét
mặt, cử chỉ của sếp cũng như đồng nghiệp, đặc biệt là ánh mắt, bởi nếu là người
nhạy cảm bạn sẽ biết những bước kế tiếp cho con đường giành niềm tin và thành
công trong sự nghiệp của mình.
3.3.2. Trang phục
Trong hội nghị hay đàm phán, cách ăn mặc của mỗi nhân vật đều có giá trị
thông báo thông tin, bởi nó không những là phong cách thời trang thể hiện cá tính
riêng của từng người, mà còn thể hiện địa vị cũng như tầm quan trọng của cuộc

hiểu đúng và rõ nghĩa.
3.3.5. Quà tặng
Giá trị lớn nhất ở mỗi phần quà tặng không mang tên vật chất mà đó là yếu
tố tinh thần, nặng về tình nghĩa. Giữa đồng nghiệp với nhau, việc tặng những món
quà nhỏ nhân ngày đặc biệt nào đó cũng khiến mối quan hệ hai phía trở nên khăng
khít, thân mật hơn.
Tuy nhiên, đặc biệt lưu ý đến những món quà tặng sếp. Đừng vì lợi ích cá
nhân nào đó mà tặng quà để lợi dụng. Nên xuất phát từ sự kính trọng hay lòng biết
ơn do tạo công ăn việc làm, do chiếu cố…Vấn đề này hết sức nhạy cảm, do đó bạn
cần cân nhắc kỹ trước khi tặng quà sếp kẻo gây hiểu nhầm.
3.3. 6. Nụ cười
Sự thành công, ủng hộ, khuyến khích luôn được đánh dấu bằng những nụ
cười thân thiện. Luôn giữ thái độ hòa nhã với nụ cười thường trực trên môi không
những mang lại cảm giác thân thiện với mọi người xung quanh mà còn khiến chính
bản thân có được sự khoan khoái, thanh thản.
Trái lại, cần cảnh giác cao độ với những nụ cười mỉa mai, giả tạo của đồng
25