Gv: Nguyễn Văn Trình Tr ờng
THPT Hậu lộc I
Hàm số đa thức bậc ba
I.Một số tính chất của hàm bậc ba
1. Hàm số có cực đại ,cực tiểu


=
acb 4
2

>0
2. Hàm số đồng biến trên







>
0
0a
3. Hàm số nghịch biến trên






<

)
0
x
= h(
)
0
x

Khi đó : Đờng thẳng đi qua cực đại và cực tiểu của đồ thịhàm số có
dạng: y= h(x)
Chú ý: Nếu tìm đợc hai điểm cực trị lần lợt là A
);(
11
yx
và B
);(
22
yx
Thì đờng thẳng đi qua hai điểm cực trị có dạng:
12
1
12
1
yy
yy
xx
xx


=

0
0
yYy
xXx
Thay x,y vào phơng trình hàm số ta đợc:
Y+
dxXcxXbxXay
++++++=
)()()(
0
2
0
3
00
<=> Y=a
XxgX ).(
0
3
+
Hàm số này là hàm lẻ nên đồ thị nhận điểm I
( )
0
; yx
o
làm điểm uốn.
6.Tiếp tuyến tại điểm uốn:
1
Gv: Nguyễn Văn Trình Tr ờng
THPT Hậu lộc I
Tếp tuyến tại điểm uốn của đồ thị hàm số có hệ số góc nhỏ nhất nếu a>0

3
2

=
đạt đợckhi x
a
b
3
0
=
* nếu a>0 thì K
a
bac
LN
3
3
2

=
đạt đợckhi x
a
b
3
0
=
Mà y=6ax +b=0 <=> x=
a
b
3



)( a
)
2
lexx
++
=0
<=>



=++=
=
0)(
2
lexaxxg
x

(*) ycbt <= > pt (*) có 2 nghiệm pb x


<= >




>
0)(
0
*

THPT Hậu lộc I
* Bài toán2 Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 3 điểm pb có hoành độ d-
ơng( hoặc phơng trình ax
3
+ bx
2
+ cx + d = o có 3 nghiệm dơng pb)
Cách1(ph ơng pháp đại số) Hoành độ giao điểm của đồ thị và trục hoành là
nghiệm của phơng trình: ax
3
+ bx
2
+ cx + d = o do đó:
Ta có ax
3
+ bx
2
+ cx + d = o (a
)0

<=> (x-

)( a
)
2
lexx
++
=0
<=>



g
p
s
g
Cách2.Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 3 điểm pb có hoành độ dơng
<=>





<
<
=
0)(.
0)().(
0'
21
oya
xyxy
y* Bài toán3 Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 3 điểm pb có hoành độ âm
( Hoặc phơng trình ax
3
+ bx
2
+ cx + d = o có ba nghiệm âm pb)

lexaxxg
x

(*) ycbt <= > pt (*) có 2 nghiệm âm pb
x


<=>








>
<
>
0)(
0.
0
0

g
p
s
g
3
Có 2 nghiệm pb

Chú ý: Nếu bài toán yêu cầu: Tìm giá trị của tham số để phơng trình ax
3
+
bx
2
+ cx + d = o (*)
1. Có 3 nghiệm phân biệt
2. Có 3 nghiệm dơng pb
3. Có 3 nghiệm âm pb
Thì ta có thể sử dụng phơng pháp hám số :
- Đa phơng trình (*) về dạng: f(x)= h(m)
- Lập bảng biến thiên của hàm số y=f(x) ( Trên khoảng (
);
+
hoặc trên
khoảng
);(
+
o
hoặc trên khoảng
)0;(

) tuỳ theo yêu cầu của bài
toán là 1, 2 hay3.
- Từ bảng biến thiên suy ra giá trị cần tìm của tham số.
Bài toán4 Đồ thị hàm số cắt trục hoành tai 3 điểm có hoành độ
321
,, xxx

cách đều nhau.(Lập thành cấp số cộng)

3
2
=
Thay
a
b
x
3
2
=
vào phơng trình (*) ta tìm đợc tham số?
*ĐK đủ: Thay giá trị của tham số vừa tìm đợc vào phơng trình (*) , giải pt(*)
tìm ra nghiểmồi kết luận.
4
Có 2 nghiệm pb
0,0
21
<<
xx
Gv: Nguyễn Văn Trình Tr ờng
THPT Hậu lộc I
Cách2: Đồ thị cắt trục hoành tại 3 điểm cáchđều nhau khi và chỉ khi điểm uốn
thuộc trục hoành( Vì điểm uốn là tâm đối xứng của đồ thị)
ta có x
a
b
3
0
=
là hoành độ điểm uốn

)(
2
11
23
- Sử dụng pp thế để tìm ra hệ số góc m rồi thay vào phơng trình đờng
thẳng(d) ta đợc đờng thẳng cần tìm.
Chú ý : Đờng thẳng (d) trong trờng hợp này cũng chính là tiếp tuyến của
đồ thị hàm số. Do đó có thể sử dụng pp trên để giải bài toán viết pt tiếp
tuyến với ( C) đi qua điểm I(
);
11
yx
cho trớc.
9. Đồ thị hàm số y=f(x)= ax
3
+ bx
2
+ cx + d (C) tiếp xúc với đờng thẳng
y=kx+m
Khi và chỉ khi hệ phơng trình sau có nghiệm:





=++
+=+++
kcbxax
mkxdcxbxax
23

0))(
2
2
lexaxxg
x
lexax


Ycbt <=> pt(*)có một nghiêm

=
x
hoặc có nghiệm kép x


5