BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KỸ NĂNG TỰ HỌC CHO SINH VIÊN
ThS. Nguyễn Thị Lệ - Bộ môn Toán Tin
1. Đặt vấn đề
Tự học có một tầm quan trọng đặc biệt trong quá trình học tập của sinh
viên, là hình thức học tập không thể thiếu của sinh viên. Tự học là hình thức tổ
chức hoạt động nhận thức có tính chất cá nhân, là qúa trình người học tự tổ chức
hoạt động nhận thức và được tiến hành ở trên lớp họặc ngoài lớp, theo hoặc
không theo chương trình và giáo trình đã được ấn định. Nó diễn ra khi còn ngồi
trên ghế nhà trường và cả khi đã ra trường ở ngoài xã hội. Vấn đề này đã được
khẳng định tại Điều 36 Luật giáo dục đã đề ra :" Một trong những yêu cầu của
giáo dục đại học là phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu,
tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kĩ năng thực
hành, tham gia nghiên cứu ứng dụng….".
Hiện nay do yêu cầu đổi mới về nội dung, chương trình, phương pháp
đào tạo và giáo dục ở các trường cao đẳng, đại học đòi hỏi sinh viên phải tự học
để tồn tại, tự khẳng định mình và phát triển một cách bền vững. Tổ chức hoạt
động tự học một cách hợp lí, khoa học, có chất lượng, hiệu quả là trách nhiệm
không chỉ ở người học mà cũng là sự nghiệp đào tạo của nhà trường. Vì vậy, các
giảng viên trong giảng dạy các học phần được phân công cần phải có biện pháp
hình thành kỹ năng tự học cho sinh viên bởi vì quá trình dạy học thành công của
giáo viên có quan hệ biện chứng với quá trình tự học của sinh viên và thước đo
hiệu quả của phương pháp dạy học là kết quả của tự học. Trong nội dung của bài
này tôi muốn trình bày những kiến thức căn bản nhất giúp hình thành kỹ năng tự
học của sinh viên.
2. Ý nghĩa của vấn đề tự học
Nhiệm vụ dạy ở Đại học là bồi dưỡng hệ thống tri thức, kỹ năng – kỹ xảo
gắn với nghề nghiệp tương lai của sinh viên, làm phát triển ở họ năng lực và
phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy nghề nghiệp, trên cơ sở đó hình
thành cho sinh viên thế giới quan khoa học, lý tưởng, tác phong của người cán
bộ khoa học kỹ thuật. Để làm được điều đó trong quá trình dạy, người thầy phải
bồi dưỡng cho sinh viên phương pháp luận khoa học, phương pháp nghiên cứu

nào sinh viên huy động mọi khả năng nhận thức hiện có của mình, tiến hành các
hoạt động tìm tòi, khám phá tự giác, đứng trước mọi hiện tượng của thế giới
khách quan là khi đó họ đang tiến hành tự học.
Như vậy cốt lõi của học là tự học và khi xem xét đến mối quan hệ giữa
dạy và học thì dạy chỉ là ngoại lực, còn tự học là nhân tố quyết định đến bản
thân người học – nội lực. Nhưng quá trình dạy cũng có ý nghĩa rất lớn và ảnh
hưởng trực tiếp đến quá trình học. Do vậy, trò là chủ thể, trung tâm, tự mình
chiếm lĩnh tri thức, chân lý bằng hành động của mình, tự phát triển bên trong.
Thầy là tác nhân, hướng dẫn, tổ chức, đạo diễn cho trò tự học. Người thầy giỏi
là người dạy cho trò biết tự học. Người trò giỏi là người biết tự học sáng tạo suốt
đời.
Tự học không những giúp sinh viên không ngừng nâng cao chất lượng và
hiệu quả học tập khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà trong tương lai, họ sẽ trở
thành người cán bộ khoa học kỹ thuật có năng lực, có thói quen và phương pháp
tự học suốt đời.

2


Ngoài việc hoàn thành các nhiệm vụ học tập theo chương trình đào tạo, nhờ tự
học, sinh viên còn nâng cao trình độ văn hoá chung cho mình để đáp ứng yêu
cầu của cuộc sống đặt ra. Ngoài ra nếu tổ chức tốt công tác tự học sẽ giúp cho
sinh viên:
- Phát triển tính tự giác, tích cực và tính độc lập nhận thức, khắc phục tính
thụ động, ỷ lại vào thầy hoặc người khác.
- Làm quen với cách làm việc độc lập - tiền đề, cơ sở để nâng cao học vấn
đáp ứng sự phát triển của khoa học kỹ thuật trong thực tiễn công tác sau này.
- Bồi dưỡng hứng thú học tập, rèn luyện ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì,
óc phê phán, nâng cao niềm tin và năng lực bản thân.
Để đảm bảo chất lượng dạy học phải đảm bảo ba khâu thống nhất với

3.1 . Những vấn đề chú ý trước khi Tự học
+ Có mục tiêu rõ ràng và hợp lý trong tự học
+ Tạo ra thói quen học tập thường xuyên
+ Chuẩn bị môi trường học
+ Học từ cơ bản
+ Tránh làm nhiều việc trong khi đang học
+ Tự lượng giá sau khi học
3.2. Xây dựng kế hoạch tự học trong học tập
+ Xen kẽ, luân phiên hợp lý giữa các hình thức tự học và nghỉ ngơi.
+ Cần có kế hoạch thời gian học tập cụ thể, hợp lý cho môn học cụ thể, xắp xếp
thời gian ưu tiên theo tính cấp thiết và quan trọng của nhiệm vụ học tập.
+ Đảm bảo xen kẽ hợp lý giữa các hình thức tự học ( đọc sách,nghiên cứu, bài
học, thực hành…)
3.3.Nghiêm túc thực hiện kế hoạch tự học đã xây dựng
+ Kĩ năng tìm đọc sách, tài liệu tham khảo .
+ Kĩ năng thu thập thông tin từ phương tiện kĩ thuật hiện đại ( internet, tivi,
đài…)
+ Kĩ năng xử lý và phân tích thông tin.
+ Kĩ năng đưa ra quyết định, giải pháp.
3.4. Tự kiểm tra và điều chỉnh thực hiện kế hoạch học tập theo thời gian
nhất định
+ Tự trả lời những câu hỏi
+ Tự học bài
+ Tự làm bài tập, thực hành
+ Suy nghĩ về phương pháp học tập của bản thân và điều chỉnh
+ Nhận trách nhiệm về kết quả do quyết định của mình mang lại và tự điều
chỉnh
Không phải kiến thức của bạn lúc nào cũng được người khác kiểm tra, vì vậy để
việc học đạt hiệu quả cao bạn phải biết cách tự kiểm tra kiến thức của mình bằng
cách như: Tự làm bài kiểm tra ngắn, liệt kê những nội dung chính, vẽ biểu đồ,

+ Học tại bệnh phòng không có người bệnh
+ Học trong đêm trực
+ Học khi đi buồng
+ Học qua giao ban khoa, giao ban cho sinh viên.
c. Chuẩn bị đề cương cho thảo luận nhóm, thảo luận lớp:
Chủ động chuẩn bị đề cương cho buổi thảo luận, không từ chối khi được
phân công nhóm trưởng. Thực hiện bình đảng trong thảo luận và đưa ra ý kiến
chủ quan của bản thân. Qua thảo luận chúng ta sẽ học được kỹ năng làm việc
nhóm để cùng giải quyết vấn đề. Học được cách lắng nghe và tôn trọng ý kiến
người khác.
d. Tự lập nhóm học tập:
- Học với bảng kiểm: Mỗi kỹ năng sinh viên có một buổi học với giảng viên.
Thời gian học quá ngắn nên chúng ta khó thực hiện được thành thạo ngay kỹ
năng vừa học. Bởi vậy chúng ta cần phải tự học thêm cùng vói nhóm bạn để
thực hiện tốt kỹ năng. Khi tự học chúng ta sử dụng bảng kiểm dạy – học thể
thực hiện các bước của kỹ năng cho đến khi thành thạo và thuộc lòng bảng
kiểm.

5


- Học đóng vai: Đây là cách học sinh viên sẽ đóng giả làm thầy thuốc và người
bệnh hoặc người nhà để thực hiện buổi thăm khám về một bệnh cụ thể hoặc tư
vấn về các vấn đề sức khoẻ. Những sinh viên tham dự sẽ quan sát, sau đó trao
đổi, nhận xét, rút kinh nghiệm để học tập và rèn luyện kỹ năng giao tiếp, thái độ,
năng lực vận dụng các kiến thức đã học để giải quyết vấn đề. Ngoài giúp sinh
viên rèn luyện, thể hiện phong cách, thái độ đối với bệnh nhân và người nhà,
phương pháp đóng vai còn tạo điều kiện cho sinh viên bộc lộ ưu, khuyết điểm
trong quá trình học; từ đó tìm ra khuyết điểm để khắc phục, sửa chữa. Trong quá
trình tổ chức học theo phương pháp đóng vai, sinh viên sẽ ứng dụng lý thuyết



phải bồi dưỡng cho sinh viên phương pháp luận khoa học, phương pháp nghiên
cứu hay cách thức thu thập thông tin, để phân tích và sử lý thông tin để làm sáng
tỏ vấn đề cần nghiên cứu, luyện tập tay nghề, đồng thời bồi dưỡng cho sinh viên
phương pháp tự học: Chủ động thực hành và tự mình thực hiện nhiệm vụ học
tập và nghiên cứu.
Có thể khẳng định: ở bất cứ hình thức đào tạo nào, yếu tố thiết yếu phải là
sự chăm chỉ của học sinh, sinh viên. Với đặc thù của sinh viên y khoa, khối
lượng kiến thức chuyên ngành lớn, các thầy cô giảng trên lớp mới chỉ truyền tải
một phần kiến thức, các em cần tự tìm hiểu thêm ở nhiều nguồn thông tin và
củng cố kiến thức đã được học ở nhà. Chăm chỉ là nguồn gốc của mọi phương
pháp.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Cẩm nang học tích cực cho sinh viên Y khoa. NXB Thanh niên – 2014
[2]. Phương pháp tập trung một giờ học có hiệu quả. NXB Đồng Nai – 2012
[3]. Tự học – Một phương pháp học tập cơ bản của sinh viên- Đại học Văn Hóa
Hà Nội

7