H

u

I HC HU
TRNG I HC KINH T
KHOA KINH T V PHT TRIN

t

KHểA LUN TT NGHIP I HC

Formatted: Font: 16 pt

cK

in

h

NGHIấN CU TC NG CA BIN I KH HU
V KH NNG THCH NG VI BIN I KH HU CA
NGI DN X PHONG BèNH, HUYN PHONG IN,
TNH THA THIấN HU


i

h

NGHIN CặẽU TAẽC ĩNG CUA BIN ỉI

h

tế

H

Huế, 05-2011

Formatted: Right

6


uế

Formatted

H

Lôøi Caûm Ôn
Để hoàn thành khóa luận này, ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản

thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tổ

tế

chức.

Trước tiên, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo


ại

1.1.4 Kịch bản BĐKH..........................................................................................107
1.1.5 Nước biển dâng ...........................................................................................107

1.2 Biểu hiện và đặc điểm của BĐKH.....................................................................107
1.2.1 Biểu hiện của BĐKH ..................................................................................107
1.2.2 Đặc điểm của BĐKH ..................................................................................129

1.3. Nguyên nhân của BĐKH ................................................................................1711
1.3.1 Nguyên nhân do thiên nhiên .....................................................................1711
1.3.2 Nguyên nhân do con người .......................................................................1913
1.4 Các tác động tiềm tàng của BĐKH ở Việt Nam..............................................2115
1.4.1 Tác động lên các thành phần môi trường..................................................2115
ii6

Formatted: Right


1.5. Một số biện pháp giảm thiểu thiệt hại và thích ứng với BĐKH.....................2820
1.6 Các kịch bản BĐKH và nước biển dâng ở Việt Nam và Thừa Thiên Huế......2922
1.6.1 Các kịch bản BĐKH và nước biển dâng ở Việt Nam ...............................3022
1.6.1.1 Các kịch bản BĐKH...........................................................................3022
1.6.1.2 .............................................................................................................3424

uế

Các kịch bản nước biển dâng .........................................................................3424
1.6.2 Các kịch bản BĐKH và nước biển dâng ở Thừa Thiên – Huế .................3625


2.1.3.2 Lũ lụt ..................................................................................................5036
2.1.3.3 Rét đậm, rét hại ..................................................................................5439
2.1.3.4 Hạn hán...............................................................................................5439

Đ
ại

2.1.3.5 Ô nhiễm nước .....................................................................................5540

2.1.4 Đánh giá của người dân về mức độ ảnh hưởng của các thiên tai .............5540
2.1.4.1 Thông tin chung về mẫu điều tra........................................................5540
2.1.4.2 Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của các loại thiên tai của các hộ điều tra
........................................................................................................................5641
2.1.4.3 Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của bão và lụt tới các lĩnh vực kinh tế xã hội của địa bàn nghiên cứu ........................................................................5942

2.2. Khả năng thích ứng với BĐKH của cộng đồng địa phương xã Phong Bình..6446
Formatted: Right

iii6


2.2.1 Những nỗ lực của chính quyền địa phương để thích ứng với BĐKH trước,
trong và sau thiên tai ..........................................................................................6446
2.2.1.1 Trước thiên tai ....................................................................................6446
2.2.1.2 Trong thiên tai ....................................................................................6647
2.2.1.3 Sau thiên tai ........................................................................................6647

uế

2.2.2 Khả năng ứng phó và phục hồi sau thiên tai của người dân .....................6848


3.2.1.2 Cải thiện thu nhập...............................................................................8961
3.2.1.3 Tăng cường khả năng ứng phó với thiên tai thông qua việc kiên cố hóa
các công trình xây dựng của xã ......................................................................9062

Đ
ại

3.2.1.4 Nâng cấp cơ sở hạ tầng.......................................................................9162
3.2.1.5 Cung cấp nguồn nước sạch.................................................................9163
3.2.1.6 Cải thiện các công trình vệ sinh, môi trường .....................................9263

3.2.2 Giải pháp cho các hộ gia đình ...................................................................9264

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...............................................................9766
3.1 Kết luận............................................................................................................9766
3.2 Kiến nghị..........................................................................................................9867
3.2.1 Kiến nghị đối với nhà nước.......................................................................9867
3.2.2 Kiến nghị đối với chính quyền địa phương...............................................9867
Formatted: Right

iv6


3.2.3 Kiến nghị đối với các hộ gia đình ...........................................................10068
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................10269
PHỤ LỤC

2. BCH PCLB


10. KHHGĐ

: Kế hoạch hóa Gia đình

11. KTXH

: Kinh tế xã hội

12. NAV

: Tổ chức Bắc Âu hỗ trợ Việt Nam

13. TTH

: Thừa Thiên – Huế

15. UBND

h

in

cK

họ

14. NTTS

H



v6


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Hình 2.1: Sơ đồ hành chính xã Phong Bình ............................................................42129

uế

Hình 2.2. Sơ đồ về ảnh hưởng của lũ lụt tới tỉnh Thừa Thiên – Huế ........................5137

Đ
ại

họ

cK

in

h

tế

H

Hình 2.3: Sơ đồ về ảnh hưởng của lũ lụt tới huyện Phong Điền...............................5338

Formatted: Right

tế

H

Biểu đồ 4. Tình hình sử dụng nguồn nước ở Phong Bình.........................................7452

Formatted: Right

vii6


Formatted: Font: 16 pt, Bold

DANH MỤC CÁC BẢNG

Formatted: Font: Bold
Formatted: Font: 16 pt

Bảng 1.

Mức tăng nhiệt độ trung bình năm (oC) so với thời kỳ 1980 - 1999 theo
kịch bản phát thải trung bình....................................................................3123
Mức thay đổi lượng mưa (%) so với thời kỳ 1980 - 1999 theo kịch bản phát

Formatted: Font: 13 pt
Formatted: Indent: Left: 0", Hanging: 0.79",
Line spacing: 1.5 lines, Tab stops: 0.79", Left

uế



h

1990 với kịch bản phát thải trung bình. ...................................................3826

so với năm 1990 với các kịch bản khác nhau ..........................................3826
Tình trạng dân số của Phong Bình ...........................................................4531

Bảng 8.

Diện tích và năng suất nông nghiệp .........................................................4632

Bảng 9.

Thiệt hại do bão Ketsana tại xã Phong Bình............................................4935

cK

Bảng 7.

họ

Bảng 10. Thông tin chung về mẫu điều tra .............................................................5641
Bảng 11. Mức độ tác động của bão tới các lĩnh vực kinh tế - xã hội .....................6043
Bảng 12: Mức độ tác động của lũ lụt tới các lĩnh vực kinh tế - xã hội ..................6144

Đ
ại

Bảng 13. Các phương tiện dùng trong mùa mưa lũ.................................................7150


Người dân đã và đang có nhiều nỗ lực để thích ứng với BĐKH. Hầu hết các
biện pháp thích ứng được thực hiện theo kinh nghiệm và rất hiệu quả. Các biện pháp

in

người hứng chịu hậu quả do thiên tai nhiều nhất.

h

được thực hiện chủ yếu bởi những thành viên thường xuyên có mặt ở nhà là những

Tuy nhiên, người dân và chính quyền địa phương cũng gặp không ít khó khăn

cK

trong công tác đối phó và thích ứng. Vì thế, cần có nhiều biện pháp để phát huy những
ưu thế và khắc phục những khó khăn, tồn tại nhằm đạt được mục đích giảm thiểu tác

Đ
ại

họ

động của BĐKH.

Formatted: Right

ix6


Formatted: 02, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering
Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên phạm vi toàn thế giới.

tế

Các nhà khoa học cho biết trong vòng 100 năm trở lại đây, Trái Đất đã nóng lên
khoảng 0,5oC và có xu thế sẽ tăng thêm trong thế kỷ tới . Trong báo cáo “Tương lai

h

chung của chúng ta” năm 1986, Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển cho biết,

in

nhiệt độ tTrái đĐất trong thế kỷ tới sẽ tăng lên từ 1,5 – 4,5oC so với nhiệt độ hiện nay.

Formatted: Superscript

Đó là dự đoán của 1.500 nhà khoa học có uy tín trên thế giới thuộc Ủy ban Liên Chính
Formatted: Font: Italic

cK

phủ về BĐKH (IPCC) do Liên Hợp Quốc mời cộng tác. (“Chiến lược và chính sách
môi trường”, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006).


in

tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cộng đồng về BĐKH cũng được chính quyền các
cấp thực hiện. Tuy nhiên, kết quả đạt được còn khá khiêm tốn mà biểu hiện cụ thể là

cK

tổn thất về người và của hàng năm do thiên tai gây ra cho các địa phương là rất nghiêm
trọng.

Để hạn chế một cách thấp nhất các tổn thất do thiên tai gây ra cũng như giảm

Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

họ

thiểu các tác động bất lợi của BĐKH, với một nước đang phát triển như Việt Nam,
không còn con đường nào khác ngoài việc nâng cao nhận thức về BĐKH và nâng cao
năng lực thích ứng với BĐKH cho các bên có liên quan, đặc biệt các cộng đồng dân cư

Đ
ại

có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi BĐKH. Điều này có nghĩa rằng, thực hiện
nghiên cứu nhằm nâng cao khả năng thích ứng với BĐKH cho người dân ở những
vùng này nàycó có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.
hết sức quan trọng đối với việc thích ứng và giảm nhẹ tác động của BĐKH cho

các hộ dân cư tại địa bàn nghiên cứu nói riêng và các các cộng đồng dân cư ven biển

nhiều hơn. Trong thời gian gần đây, trên thế giới và ở Việt Nam đã có các nghiên cứu

Formatted: Bullets and Numbering
Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

uế

về kịch bản BĐKH, nước biển dâng. Tôi xin đưa ra một số tài liệu sau:

Formatted: 02, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering

Đ
ại

họ

cK

in

h

tế

H

Formatted: 03, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering


báo cáo đánh giá năm 2001 và năm 2007.
2.2 Các nghiên cứu trong nước

tế

- Kịch bản biến đổi khí hậuBĐKH được xây dựng năm 1994 trong “Báo cáo về
biến đổi khí hậuBĐKH ở châu Á” do Nngân hàng Pphát triển Cchâu Á tài trợ.

Formatted: 03, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering
Formatted: Indent: First line: 0.49", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt, Tab stops: 0.66",
Left
Formatted: Bullets and Numbering

h

- Kịch bản BĐKH trong “Thông báo đầu tiên của Việt Nam cho Ccông ước

in

Kkhung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậuBĐKH, (Viện KH KTTVMT, 2003).
- Kịch bản BĐKH được xây dựng cho Ddự thảo TThông báo lần hai của Việt

Formatted: Condensed by 0.2 pt

cK

Nam cho Công ước Kkhung của Liên Hợp Quốc về BĐKH (Viện KH KTTVMT, 2007).

Lưu ý: liệt kê đầy đủ các công trình này ở phần phụ lục

Formatted: 02, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering

3. Mục tiêu nghiên cứu

Formatted: Font color: Auto
Formatted: Right

4


3.1 BĐKH là một lĩnh vực quan trọng, hiện cũng được quan tâm nhiều hơn.

Formatted: 03, Left, Line spacing: single

Trong thời gian gần đây, ở Việt Nam và trên thế giới và ở Việt Nam cũng đã có
các nghiên cứu về kịch bản BĐKH , nước biển dâng. Tôi xin đưa ra một số tài
liệu sau:
Formatted: 03, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering

1.Các nghiên cứu của nước ngoài

Formatted: Bullets and Numbering

uế

-Báo cáo đánh giá lần thứ 2 (1995), lần thứ 3 (2001) và lần thứ 4 (2007) của IPPC.


họ

-Kịch bản BĐKH được xây dựng cho dự thảo Thông báo lần hai của Việt Nam

cho Công ước khung của Liên Hợp Quốc về BĐKH (Viện KH KTTVMT, 2007).
-Số liệu quan trắc mực nước biển tại các trạm của Việt Nam.

Đ
ại

-Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH, Bộ TNMT, 2008.
-Báo cáo Nghiên cứu thích ứng với BĐKH tạo các tỉnh miền trung, Tổ chức Đông

Tây hội ngộ (EMWF), 2009, do quỹ Ford tài trợ.
-“Báo cáo nghiên cứu về BĐKH của xã Phong Bình, huyện Quảng Điền, tỉnh

Thừa Thiên Huế” do tổ chức Bắc Âu hỗ trợ Việt Nam, 2009 (“Climate change
survey report of Phong Binh commune, Phong Dien district, Thua Thien – Hue
province”, NAV, 2009)

Formatted: Right

5


Formatted: Font color: Auto

III.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.Mục tiêu chung

phương.

- Nắm được các hạn chế trong công tác phòng tránh chống và giảm nhẹ tác

động của BĐKH, đề xuất ưa ra những biện pháp khắc phục để nâng cao tăng khả năng
thích ứng trong tương lai.

Formatted: 02, Left, Line spacing: single, No
bullets or numbering

IV.4. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

Formatted: Bullets and Numbering

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Formatted: Font color: Auto
Formatted: Font color: Auto
Formatted: Right

6


Nghiên cứu này tập trung vào đối tượng là “khả năng thích ứng với BĐKH” của

Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

cộng đồngngười dân địa phương tại xã Phong Bình, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa
Thiên Huế.

Formatted: Space Before: 6 pt, After: 6 pt,
No bullets or numbering

- Số liệu thứ cấp: Các nguồn số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, về

h

tình hình thiên tai của xã từ các báo cáo thường niên của UBND xã các năm và từ các

Formatted: Indent: Left: 0", First line: 0.49",
Space Before: 6 pt, After: 6 pt, Bulleted +
Level: 3 + Aligned at: 1.38" + Tab after: 1.68"
+ Indent at: 1.03", Tab stops: -0.63", List tab
+ 0.65", Left + Not at 1.68"

cK

thứ cấp từ các sách báo và từ internet.

in

công trình nghiên cứu có liên quan. Trong nghiên cứu này, tôi còn sử dụng các số liệu

- Số liệu sơ cấp: Nghiên cứu này sử dụng số liệu sơ cấp được điều tra bảng hỏi
từ nghiên cứu của “Báo cáo nghiên cứu về BĐKH của xã Phong Bình, huyện Quảng
Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế” do tổ chức Bắc Âu hỗ trợ Việt Nam năm, 2010 (“Climate

Formatted: Font: Italic

họ

After: 0 pt, Line spacing: single
Formatted: Font: 16 pt, Font color: Auto

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Formatted: Font: 2 pt
Formatted: 01, Left, Line spacing: single
Formatted: Font: 2 pt, Bold, Font color: Auto

uế

Chương I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Formatted: Justified

I.1.1 Giải thích một số thuật ngữ liên quan đến BĐKH

H

Formatted: Font: 14 pt, Font color: Auto

1.1.1.1 Biến đổi khí hậuBiến đổi khí hậu

BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với dao động trung bình của khí

Formatted: 01, Left, Line spacing: single
Formatted: Font: 14 pt
Formatted: Font: 14 pt, Font color: Auto
Formatted: Font: 2 pt
Formatted: Space Before: 6 pt, After: 6 pt,


cK

in

h

tế

H

Formatted: Bullets and Numbering

Formatted: Right

9


3.1.1.3 Hướng tiếp cận thích nghi

Thích ứng với BĐKH là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên hoặc con người đối

Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

với hoàn cảnh môi trường thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thương do
dao động và biến đổi khí hậuBĐKH hiện hữu hoặc tiềm tàng và tận dụng các cơ hội
Formatted: Font: Italic

4.1.1.4 Kịch bản BĐKH

Formatted: Condensed by 0.4 pt

nhân chính làm tăng mực nước biển là sự giãn nở nhiệt của đại dương và sự tan băng.
Formatted: Right

10


Số liệu quan trắc mực nước biển trong thời kỳ 1961 – 2003 cho thấy tốc độ tăng
của mực nước biển trung bình toàn cầu khoảng 1,8  0,5 mm/năm, trong đó đóng góp
do giãn nở nhiệt khoảng 0,42  0,12 mm/năm và tan băng 0,70  0,50 mm/năm
(IPCC, 2007).
Số liệu đo đạc từ vệ tinh TOPEX/POSEIDON trong giai đoạn 1993 – 2003 cho

uế

thấy tốc độ tăng của mực nước biển trung bình toàn cầu là 3,1  0,7 mm/năm, nhanh
hơn đáng kể so với thời kỳ 1961 – 2003 (IPCC, 2007).

H

Ở Việt Nam, kết quả phân tích các số liệu khí hậu cho thấy biến đổi của các yếu
tố khí hậu và mực nước biển có những điểm đáng lưu ý sau:
Nhiệt độ:

Formatted: Font: Bold, Italic

tế

-


Những năm gần đây, bão có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn. Quỹ đạo bão
có dấu hiệu dịch chuyển dần về phía nam và mùa bão kết thúc muộn hơn, nhiều cơn

uế

bão có đường đi dị thường hơn (Thông báo đầu tiên của Việt Nam cho Công ước
khung của Liên Hợp Quốc về BĐKH, Bộ TNMT, 2003).
Mưa phùn:

H

-

Formatted: Font: Bold, Italic

Số ngày mưa phùn trung bình năm ở Hà Nội giảm dần từ thập kỷ 1981 – 1990

tế

và chỉ còn gần một nửa (15 ngày/năm) trong 10 năm gần đây (Nguyễn Đức Ngữ,
Nguyễn Trọng Hiệu, 2003).
Mực nước biển:

Formatted: Font: Bold, Italic

h

-



Formatted: Condensed by 0.4 pt

Thứ nhất, BĐKH diễn ra trên phạm vi toàn cầu: tác động đến tất cả các châu

Formatted: Font: Not Bold, Not Italic

lục, ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực của sự sống (động vật, thực vật, đa dạng sinh
học, cảnh quan, môi trường sống,..). Sự tích tụ của các loại khí nhà kính trong khí
quyển ảnh hưởng đến các hệ thống vật lý và hoá học và chúng đã tạo nên khí hậu khắp
nơi trên trái đất. Tác động của sự nóng lên toàn cậu sẽ làm thay đổi mỗi nơi một khác
và không có nơi nào tránh khỏi.
Formatted: Right

12


Thứ hai, BĐKH là thách thức có tính lâu dài: ở Ở kết quả đo đạc thời gian địa

Formatted: Font: Not Bold, Not Italic

chất, độ dốc của sự tích tụ của các loại khí hậu nhà kính trong khí quyển qua nhiều thế
kỷ và các tác động có thể xảy ra dường như đột ngột và dốc đứng. Nhưng kết quả đo
đạc ở mức độ đời người, BĐKH di chuyển rất chậm. Sự tăng thêm cacbon dioxide mà
hiện nay đang đè nặng bầu khí quyển đã tích luỹ qua quá trình diễn biến của nhiều thế

uế

hệ. Các nhà khoa học tin rằng chiều hướng ấm lên nay đã bắt đầu. Những năm 90 là
thập kỷ nóng nhất của thiên niên kỷ qua. Năm 1997, 1998 và 1999 là 3 năm nóng nhất


Formatted: Font: Not Bold, Not Italic

họ

nhất đã đề cập đến việc BĐKH ảnh hưởng đến tất cả mọi người. Nó đại diện cho một
mối đe doạ chung, một thách thức chung. Nhưng BĐKH khiến chúng ta phải đương
đầu với sự không công bằng khác thường. Khi nói về trách nhiệm phải chịu về việc

Đ
ại

gây ra BĐKH thì có 2 trường phái ý kiến đối lập. Các nước nghèo cho rằng trách
nhiệm đầu tiên thuộc về các nước công nghiệp phát triển mà đứng đầu là Mỹ phát thải
ra khí nhà kính nhiều nhất, chiếm tới gần 2/3 tổng lượng khí nhà kính phát thải. Ngược
lại, các nước công nghiệp phát triển lại cho rằng các nước nghèo gây ra BĐKH nhiều
không kém do chặt phá rừng gây tác động kép tới BĐKH và trong tương lai, các nước
nghèo cũng sẽ phát thải nhiều như họ và thậm chí là có thể nhiều hơn.
Và có một sự không công bằng nhiều hơn, đó là sự phân bổ tác động của

Formatted: Indent: First line: 0.5", Space
Before: 6 pt, After: 6 pt

BĐKH. Một cách đơn giản, bởi vì vị trí trên hành tinh và tài sản tự nhiên của các nước
khác nhau sẽ bị ảnh hưởng khác nhau. Và tTác động tồi tệ nhất sẽ rơi một cách không
Formatted: Right

13