PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Dân tộc ta vốn có truyền thống quý trọng người tài, từ xưa đã coi “người hiền
tài là nguyên khí của quốc gia”. Nguồn nhân tài hoàn toàn phụ thuộc vào nền giáo
dục-đào tạo của mỗi nước.
Khẳng định tầm quan trọng của sự nghiệp giáo dục - đào tạo, Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã nêu rõ: Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển
giáo dục-đào tạo là một nhân tố quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa –
hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát
triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Chúng ta xây dựng chiến lược phát triển giáo dục – đào tạo trong hoàn cảnh đất
nước đang từng bước hội nhập với thế giới khi các nước phát triển đã đạt tới trình độ
rất cao về khoa học công nghệ, đang tiến tới một nền kinh tế tri thức và một xã hội
thông tin, trong khi Việt Nam vẫn là một nước kém phát triển. Chiến lược giáo dục –
đào tạo phải là chìa khóa làm cho nước ta vượt qua được thử thách đó, thúc đẩy nhanh
quá trình công nghiệp hóa làm tăng trưởng kinh tế, rút ngắn khoảng cách với các nước
tiên tiến.
Một trong những nhân tố quan trọng đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước là vấn đề bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Để có được nhân tài, cần
phải phát hiện sớm và có phương pháp bồi dưỡng đúng. Đây là một trong những
nhiệm vụ đặt ra cho ngành giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng. Bồi
dưỡng học sinh giỏi cũng đóng vai trò nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở bậc
tiểu học, một bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc gia. Mặt khác, vấn đề bồi
dưỡng học sinh giỏi còn nhằm đáp ứng yêu cầu, động cơ học tập của học sinh cũng
như nhu cầu ngày càng cao của phụ huynh học sinh về chất lượng học tập của con em
họ.
Những năm qua, chất lượng giáo dục tiểu học ngày một nâng cao, điều đó
không chỉ thể hiện và được đánh giá bằng điểm số qua các bài kiểm tra, xếp loại học
lực mà còn thể hiện qua các kỳ thi học sinh giỏi các cấp. Qua các kỳ thi học sinh giỏi
đã khuyến khích học sinh học tập tốt hơn, khuyến khích các trường tiểu học tìm các
biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

Các biện pháp chỉ đạo để nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường
tiểu học Vĩnh Nguyên 2, thành phố Nha Trang.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài chỉ nghiên cứu những biện pháp chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi ở trường tiểu học Vĩnh Nguyên 2, thành phố Nha Trang.
- Thời gian nghiên cứu:
Từ năm học 2011-2012 đến năm học 2012-2013
6. Phương pháp nghiên cứu
4


Để nghiên cứu đề tài này, tôi đã sử dụng phương pháp sau:
6.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu các loại tài liệu sách báo, tạp chí có liên quan như: Lí luận quản lý
giáo dục, các tạp chí giáo dục, giáo dục tiểu học, các bài viết liên quan đến công tác
bồi dưỡng học sinh giỏi của tiểu học…
6.2. Phương pháp điều tra
Điều tra, khảo sát thực trạng vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường tiểu học
Vĩnh Nguyên 2, thành phố Nha Trang.
6.3. Phương pháp quan sát
Quan sát, dự giờ nhằm thu thập số liệu và tình hình qua các buổi bồi dưỡng học
sinh giỏi.
6.4. Phương pháp thực nghiệm
Áp dụng một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng học
sinh giỏi.
6.5. Tổng kết, rút kinh nghiệm

5



tạo bồi dưỡng tài năng. Bởi vì nếu mục tiêu đào tạo không được xác định đúng thì
việc đào tạo, bồi dưỡng tài năng sẽ không có đích, sẽ lạc phương hướng, không đáp
6


ứng đúng yêu cầu đòi hỏi của xã hội. Trước hết mục tiêu đào tạo nhân tài phải căn cứ
vào những định hướng giá trị của nhà nước và cộng đồng. Sự thống nhất giữa mục
tiêu đào tạo với định hướng giá trị của xã hội sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự
xuất hiện và phát triển tài năng.
Việc phát hiện năng khiếu, bồi dưỡng nhân tài là định hướng chiến lược giáo
dục quan trọng cần được triển khai thực hiện ngay từ bậc học mầm non. Các nhà khoa
học giáo dục thống nhất rằng tất cả trẻ em và người lớn phát triển bình thường đều có
thể có mầm mống năng khiếu ở những mức độ khác nhau. Giáo dục nhà trường và gia
đình, xã hội làm sao tạo điều kiện và cơ hội để trẻ em bộc lộ được năng khiếu, từ đó
có kế hoạch bồi dưỡng, giúp các em tích cực rèn luyện, phát huy yếu tố đó là nhiệm
vụ của các nhà giáo dục. Đó là một chức năng quan trọng của ngành giáo dục.
2. Cơ sở thực tiễn
Vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi ở bậc phổ thông đã được chú trọng từ lâu. Hệ
thống trường chuyên, lớp chọn tuy còn nhiều vấn đề tranh cãi, nhưng việc bồi dưỡng
học sinh có năng khiếu, xây dựng đội ngũ giáo viên giỏi, tạo nguồn cho việc bồi
dưỡng nhân tài vẫn được duy trì. Thành tựu lớn nhất là đã đào tạo được nhiều đội
tuyển quốc gia và chọn được nhiều học sinh giỏi qua các kỳ thi ở các cấp.
Muốn đào tạo được người có tài năng trước hết phải phát hiện ra năng khiếu
bẩm sinh của người đó, sau đó giúp họ trau dồi năng khiếu chủ yếu bằng cách tự giáo
dục, tự học, tự nghiên cứu để có trình độ học vấn cao. Năng khiếu được rèn luyện,
được phát huy có thể trở thành tài năng. Ngược lại, nếu năng khiếu không được hoặc
không có điều kiện rèn luyện phát huy nó có thể bị mai một qua thời gian. Do vậy,
yếu tố rèn luyện mà chủ yếu là được hướng dẫn để tự rèn luyện là vô cùng quan trọng
trong việc đào tạo nhân tài. Việc phát hiện mầm mống năng khiếu trong số đông học
sinh không khó. Nhưng phát hiện được để có thể rèn luyện thành tài năng đích thực là

này. Tuy nhiên vấn đề nghiên cứu rộng và phức tạp, vì thế tôi chỉ đi sâu nghiên cứu
một vấn đề nhỏ với tính độc lập tương đối của nó. Đó là vấn đề: “Một số biện pháp
chỉ đạo nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường Tiểu học Vĩnh
Nguyên 2, thành phố Nha Trang.” nhằm phát hiện một số ưu điểm, nhược điểm về
công tác này ở trường, từ đó áp dụng một số biện pháp chỉ đạo để nâng cao chất lượng
bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường.

8


II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG
TIỂU HỌC VĨNH NGUYÊN 2, THÀNH PHỐ NHA TRANG
1. Đặc điểm tình hình trường tiểu học Vĩnh Nguyên 2
Trường Tiểu học Vĩnh Nguyên 2 là một trường ngoại thành đóng trên địa bàn
phường Vĩnh Nguyên, được tách ra từ năm 1993, cơ sở vật chất đảm bảo cho hơn 600
học sinh học 2 buổi/ngày.
Được sự quan tâm của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Nha Trang, chính
quyền địa phương, hội cha mẹ học sinh cùng với lòng nhiệt huyết của tập thể cán bộ,
giáo viên, công nhân viên nhà trường, đến nay cơ sở vật chất và chất lượng giảng dạy
của giáo viên ngày càng đổi mới, đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh.
* HỌC SINH :
Toàn trường : 19 lớp
Số học sinh : 688 em
Khối 1
: 4 lớp
Số học sinh : 156 em
Khối 2
: 4 lớp
Số học sinh : 142 em
Khối 3

Đại học
lượng
Ban giám hiệu
2
1
Lớp 1
4
2
Lớp 2
4
2
Giáo viên Lớp 3
4
1
Lớp 4
4
4
Lớp 5
3
3
Tổng phụ trách
1
Bộ môn
4
2
GV không CN
4
2
Chuyên trách BTVH
1

3

1
1
1

1
1

2
1

7

3
12

1
14

3chưaqua ĐT
3chưaqua ĐT

Về số lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên của nhà trường so với
yêu cầu là đầy đủ.
Về chất lượng, trình độ của giáo viên đáp ứng được yêu cầu, số giáo viên đạt
trên chuẩn chiếm tỷ lệ khá cao.

* CƠ SỞ VẬT CHẤT :
Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối khang trang, sạch đẹp. Có đầy đủ các

Số HS
dự thi

Số HS
đạt giải

Cấp TP

Cấp Tỉnh

Cấp Quốc
gia

32
32
40

8
9
11

1
2
1

/
/
/

/

Mặt khác, người giáo viên cũng cần phải có nhiều thời gian cho hoạt động này,
nhưng thực tế, giáo viên dạy bồi dưỡng vẫn phải hoàn tất công tác giảng dạy như các
giáo viên khác, đôi khi còn phải kiêm nhiệm nhiều công tác khác như công tác chủ
nhiệm, công đoàn,… đó là một thực tế do Ban giám hiệu lúc nào cũng muốn giao
công tác cho những giáo viên giỏi, có uy tín. Chính vì lẽ đó, việc đầu tư cho việc bồi
dưỡng học sinh giỏi cũng có phần bị hạn chế.
Một số khó khăn khác đôi khi gặp phải là có giáo viên giỏi nhưng họ không
tình nguyện, không gắn bó với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi nên không thể áp đặt
hoặc dùng biện pháp hành chính.
* Nội dung chương trình còn thiếu tính logic, chặt chẽ.
Nhiều bài tập yêu cầu quá cao so với khả năng của học sinh nên khi làm các bài
tập này các em có phần chán nản, kém hào hứng. Điều cần thiết là nội dung chương
trình và các bài tập phải được xây dựng theo hướng đồng tâm từ dễ đến khó theo từng
chương, từng vấn đề có tính khái quát, mở rộng, nâng cao. Từ đó khơi dậy cho các em
tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề một cách hứng thú, vừa sức, nhằm động viên các em
giám chấp nhận thử thách trong học tập, có được niềm say mê và hứng thú khi tự học.
Thực tế điều tra cho thấy nội dung, chương trình ở những lớp bồi dưỡng là do tự giáo
viên chọn lọc, tự nghiên cứu và tự sưu tầm tài liệu, chưa tập hợp được đội ngũ giáo
viên giỏi của trường để cùng nhau xây dựng chương trình nên các nội dung đó chưa
có được tính hệ thống theo từng chương, từng vấn đề, chưa khái quát thành từng dạng
do đó khi làm bài các em rất lúng túng.
* Khả năng học tập của học sinh còn nhiều mặt hạn chế.
Thực tế khi chúng tôi tiến hành khảo sát thì bài làm đạt điểm cao chưa nhiều.
Nhược điểm lớn nhất của học sinh là cách trình bày lời giải còn dài dòng, không ngắn
gọn sáng sủa. Khả năng lập luận, rà soát các trường hợp để biện luận còn yếu. Ngay
cả những bài tương tự với chương trình đã bồi dưỡng nhiều em cũng không làm được
bởi vì các em hiểu bài chưa sâu, khả năng áp dụng kiến thức vào bài làm còn rập
khuôn, máy móc, thiếu tính sáng tạo. Bản thân học sinh chưa chịu khó tìm tòi, học
hỏi, chưa có óc tò mò, khả năng tư duy còn chậm nên bài làm của các em chưa đạt
được kết quả mong muốn. Một số học sinh ngại khó, không yên tâm khi được chọn

- Nhà trường chưa làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục để tạo nguồn kinh phí
cho hoạt động này.
Từ thực trạng vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường, bản thân tôi rất
băn khoăn, trăn trở. Tôi đã suy nghĩ, tìm tòi và đưa ra một số biện pháp nhằm nâng
cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi và đã thu được một số kết quả ban đầu. Sau
đay là một số biện pháp tôi đã thực hiện.

13


III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI
DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VĨNH NGUYÊN 2,
THÀNH PHỐ NHA TRANG
1. Quán triệt việc nhận thức tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi
- Đây là biện pháp đầu tiên vô cùng quan trọng. Nó quyết định việc tổ chức bồi
dưỡng học sinh giỏi đi đúng hướng và có hiệu quả. Tất cả cán bộ, giáo viên cần được
học tập và quán triệt để thông suốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về
công tác bồi dưỡng nhân tài.
- Đồng thời cũng cần xây dựng sự hiểu biết của các bậc phụ huynh học sinh về
công tác bồi dưỡng nhân tài thông qua các buổi họp, vận động tuyên truyền, tuyên
dương thành tích,…
2. Xây dựng kế hoạch dài hạn, cụ thể về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu có kế hoạch chỉ đạo công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi thật cụ thể, chi tiết; kế hoạch cụ thể tới từng tháng, từng tuần, từng tổ
chuyên môn và từng giáo viên.
Kế hoạch cần được dự kiến lâu dài, có từng bước đi cụ thể phù hợp với thực
tiễn của nhà trường. Trong kế hoạch cần thể hiện rõ các vấn đề sau:
- Mục tiêu của kế hoạch.
- Thời gian thực hiện.

- Học sinh đăng ký thi chọn học sinh giỏi, có xin ý kiến của cha mẹ các em.
- Xem xét kết quả học tập của học sinh những năm học trước.
- Lấy ý kiến của giáo viên trực tiếp giảng dạy.
- Lập danh sách dự thi.
- Tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường.
Nhà trường đã đưa kết quả học sinh giỏi vào tính điểm thi đua của giáo viên và
của tập thể lớp để khích lệ phong trào.
Sau khi có kết quả cụ thể, nhà trường tổ chức các lớp bồi dưỡng để tiến hành
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
Trong quá trình bồi dưỡng, qua các đợt kiểm tra sàng lọc, giáo viên có thể bổ
sung một số học sinh mới thay thế cho những học sinh không đạt yêu cầu.
4. Cải tiến phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi
4.1. Đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên
Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, nhà trường luôn xác định đội ngũ giáo
viên bồi dưỡng là yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định thắng lợi của công tác này.
Vì vậy, nhà trường đã xây dựng đội ngũ giáo viên dạy các lớp bồi dưỡng phải có
những yêu cầu sau:
15


- Thành thạo trong chuyên môn, nắm được những thông tin mới nhất về sự phát
triển của khoa học, kỹ thuật, xã hội có liên quan đến bài dạy.
- Tự tin, linh hoạt, sáng tạo, nhiệt tình, có thái độ tích cực trong giải quyết vấn
đề đặt ra.
- Có đầu óc cởi mở, thông cảm và động viên học sinh; tiếp xúc, làm việc với
bạn bè, sẵn lòng lắng nghe và đáp lại những câu hỏi và câu trả lời của học sinh.
- Có tâm huyết với nghề nghiệp, đặc biệt là phải ham thích, say mê với công tác
bồi dưỡng học sinh giỏi.
Tóm lại, người giáo viên cần vững vàng về chuyên môn, trong sáng về nhân
cách và có nghệ thuật dạy học để phát huy các năng khiếu ở học sinh.

hợp:
- Nội dung phải chính xác, rõ ràng, phải bắt đầu từ những kiến thức đã có. Các
bài tập phải được xây dựng theo hướng đồng tâm từ dễ đến khó theo từng chương,
từng vấn đề có tính khái quát, mở rộng và nâng cao.
- Nội dung phải kích thích được khả năng suy nghĩ, có logic, thú vị và phù hợp
với học sinh.
- Các hoạt động được đưa ra phải khuyến khích việc giải quyết vấn đề nhằm
phát huy tính độc lập của từng cá nhân học sinh.
- Việc kiểm tra việc giải quyết vấn đề cần được trao đổi, thảo luận ở lớp học.
- Các khái niệm phức tạp cần được trình bày chính xác bằng ngôn ngữ dễ hiểu
với học sinh.
- Các bài học phải được trình bày với nhiều phương pháp khác nhau: cách tự
tìm tòi, cách nêu và giải quyết vấn đề.
Nói chung nội dung, chương trình phải làm sao phải có tính chặt chẽ, logic, có
sự đồng tâm từ dễ đến khó, có sự liên thông từ lớp dưới lên lớp trên; khơi dậy cho các
em tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề một cách hứng thú, vừa sức nhằm giúp các em có
được niềm say mê và hứng thú khi học.
6. Tổ chức động viên học sinh tham gia tích cực lớp bồi dưỡng học sinh
giỏi
Sau khi thành lập lớp bồi dưỡng, Ban giám hiệu nhà trường đã tổ chức tập hợp
các em, phân tích cho các em hiểu rằng, việc bồi dưỡng và dự thi, đạt học sinh giỏi là
niềm tự hào cho cá nhân các em, gia đình các em và cả nhà trường nữa. Đó là lợi thế
cho các em bước tiếp con đường học tập sau này. Các em sẽ có một nền tảng vững
chắc nếu các em học giỏi, sẽ không bao giờ học lệch giữa các môn mà ngày càng có ý
thức học nhiều hơn.
Nhà trường còn tổ chức động viên các em bằng các hình thức như gặp mặt các
em trước khi dự thi các cấp để trao đổi kinh nghiệm, động viên khuyến khích và hỗ
trợ kinh phí dự thi. Những học sinh đạt giải, nhà trường khen thưởng động viên kịp
thời để khuyến khích các em học tập tốt hơn.


Đặc biệt nhà trường đã được các nhà tài trợ đóng trên địa bàn Phường ủng hộ
bằng kinh phí và hiện vật để khen thưởng cho giáo viên và học sinh có thành tích xuất
sắc trong phong trào dạy và học, đặc biệt là phong trào mũi nhọn của nhà trường. Cụ
thể cuối mỗi năm học, nhà tài trợ Minh Đức đã thưởng cho mỗi lớp một học sinh xuất
sắc nhất ở khối 5: một chiếc xe đạp trị giá 1,2 triệu đồng, mỗi học sinh xuất sắc ở các
lớp khác một phần quà trị giá 200.000 đồng, đặc biệt những học sinh đạt thành tích
trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp đều được thưởng phần quà trị giá từ 200.000
18


đến 500.000 đồng. Bình quân, mỗi năm các nhà tài trợ đã thưởng cho học sinh giỏi,
học sinh có thành tích xuất sắc với tổng số tiền trên 10 triệu đồng.
9. Làm tốt công tác đánh giá và khen thưởng học sinh giỏi
Một yếu tố không thể thiếu được là động viên, khen thưởng kịp thời đối với
những thành tích xuất sắc của giáo viên và học sinh trong công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi. Có như vậy mới khích lệ được phong trào dạy và học trong nhà trường.
- Với học sinh: Những học sinh có thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi
các cấp được tuyên dương và nhận phần thưởng xứng đáng với thành tích đạt được.
- Với giáo viên: Những giáo viên có thành tích cao trong các đợt thi hội thi giáo
viên giỏi, trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đều được nhận thưởng bằng vật chất
và tinh thần tương xứng với công sức bỏ ra dành cho công tác giáo dục.
Đây là công việc cần thiết để đẩy mạnh phong trào thi đua “dạy tốt – học tốt”
trong tập thể sư phạm nhà trường.

19


IV. HIỆU QUẢ
Qua một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở
trường tiểu học Vĩnh Nguyên 2 như đã nêu, trường đã từng bước đưa chất lượng bồi

43

9

6

2

2012-2013

688

78

49

19

6

Chưa có kết
quả cụ thể

Năm học

Là một trường ven biển, nằm trên địa bàn tương đối khó khăn, thành tích đạt
được trong phong trào học sinh giỏi của nhà trường trong những năm gần đây là rất
đáng tự hào, tạo được niềm tin đối với địa phương và các bậc phụ huynh. Có được kết
quả như vậy là do sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, giáo viên trong nhà trường. Đặc biệt
là nhờ sự quan tâm, chỉ đạo của Phòng Giáo dục – Đào tạo thành phố Nha Trang cũng


TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Dự thảo chiến lược phát triển giáo dục – Bộ Giáo dục & Đào tạo
2. Một số vấn đề chung giáo dục tiểu học – Bộ trưởng Trần Hồng Quân
3. Những vấn đề cơ bản về lí luận quản lí giáo dục – Nguyễn Ngọc Quang
4. Các tạp chí giáo dục Tiểu học

HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG
XẾP LOẠI: ………
Nha Trang, ngày 30 tháng 3 năm 2013
TM. HỘI ĐỒNG
CHỦ TỊCH

22