SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TỈNH THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG THCS nguyÔn du - PHÒNG GIÁO DỤC –TX s«ng c«ng

------------@&?----------.

s¸ng kiÕn kinh nghiÖm
n¡M HäC 2008 - 2009

Tªn ®Ò tµi:
d¹y häc

1


ng÷ v¨n b»ng gi¸o ¸n ®iÖn tö

LOẠI ĐỀ TÀI THUỘC LĨNH VỰC CHUYÊN MÔN: v¨n

Họ và tên
Sinh hoạt tổ chuyên môn

: KHOA HỌC x· héi

2


:

Tên đề tài:
dạy học
ngữ văn bằng giáo án điện tử

số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng dạy học Ngữ văn có sự hỗ trợ của CNTT mà cụ thể
là Dạy học Ngữ văn bằng giáo án điện tử để cùng trao đổi, thảo luận và đi đến những ý
kiến thống nhất nhằm nâng cao chất lợng dạy học nói chung và dạy học Ngữ văn nói riêng
trong thời gian tới. Mong nhận đợc sự động viên và góp ý của các thầy cô đồng nghiệp.
II. THựC TRạNG CủA VấN Đề NGHIÊN CứU:
1. Thực trạng:
1. 1. Có thể nói khó khăn lớn nhất khi thực hiện giáo án điện tử (GAĐT) đó là trang
thiết bị, phơng tiện. Mặc dù trong xu thế CNTT phát triển nh vũ bão hiện nay nhng việc

4


trang bị những phơng tiện giảng dạy nh máy tính xách tay, máy chiếu đa chức năng
(Multimedia projector) vẫn còn là một yêu cầu rất khó khăn với các nhà trờng.
1.2. Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng GAĐT vì cho rằng mất nhiều thời gian để
chuẩn bị một bài giảng. Việc thực hiện bài giảng một cách công phu bằng các dẫn chứng
sống động trên các slide là một điều không phải dễ dàng với nhiều giáo viên. Để có một
bài giảng nh thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị trong khi số tiết của mỗi giáo
viên trong tuần là khá lớn, trang thiết bị còn thiếu nên giáo viên ít khi nghĩ đến điều này.
Giáo viên còn ngại sử dụng GAĐT thì nhà quản lí giáo dục cũng cha mặn mà lắm với việc
đầu t những trang bị đắt tiền trên cho dạy học.
1.3. Ngoài kiến thức chuyên môn, để thực hiện đợc GAĐT, giáo viên cần phải trang
bị đợc cho mình những kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo phần mềm Power
Point, biết khai thác tài liệu phục vụ giảng dạy từ nhiều nguồn khác nhau nh su tầm trên
Internet, từ các đĩa phim tài liệu Công việc này đòi hỏi giáo viên phải có niềm đam mê
thật sự với công việc, sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm t liệu từ nhiều
nguồn. Trong khi trình độ sử dụng máy vi tính, sử dụng các phần mềm tiện ích và khai
thác thông tin từ mạng internet của đa số giáo viên còn hạn chế thì đây cũng là một trở
ngại không nhỏ đến việc dạy học bằng GAĐT.
1.4. Một số giáo viên bớc đầu làm quen với việc soạn giảng bằng GAĐT nên cha có

phấn trắng bảng đen thì hiệu quả mang lại dù có cao song cũng không đồng đều giữa các
6


lớp, hứng thú học tập của học sinh cũng không cao. Đây là kết quả thu đợc từ học sinh lớp
8A, 8B trờng THCS Nguyên Du sau khi học xong văn bản Bài toán dân số:
Lớp

Sĩ số

Giỏi

SL
%
36
9
25
8A
37
7
19
8B
Rõ ràng không thể phủ

Khá

Trung bình
Yếu - kém
SL
%

trong PowerPoint cho giáo viên để họ có thể tự thiết kế GAĐT cho mình.
3. Tìm hiểu và nghiên cứu thêm những kỹ năng cơ bản và nâng cao trong việc sử
dụng GAĐT để làm phong phú thêm những dạng bài tập khác nhau.
4. Tham gia các buổi thao giảng để thu nhận những góp ý chân thành từ đồng
nghiệp, từ đó nâng cao chất lợng giảng dạy theo phơng pháp mới.
5. Thăm dò và đánh giá chất lợng học sinh sau giờ học để nắm bắt đợc thực chất
chất lợng của các em.
Tôi nghĩ rằng, với khả năng s phạm vốn có cộng thêm một ít bồi dỡng về kiến thức
tin học, các giáo viên hoàn toàn có thể thiết kế đợc bài giảng điện tử để thể hiện tốt hơn
phơng pháp s phạm, góp phần đổi mới phơng pháp giảng dạy.
II. các biện pháp tổ chức thực hiện
Biện pháp 1: Ngoài kiến thức chuyên môn cần phải trang bị những kiến thức tin
học cơ bản nhất:
Mặc dù GAĐT cha đợc các trờng học đón nhận rộng rãi, cha thực sự phổ biến nhng
bớc đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác hẳn cách học và cách giảng
dạy truyền thống. Phải chăng việc dạy bằng giáo án điện tử sẽ giúp ngời thầy đỡ vất vả bởi
8


vì chỉ cần click chuột? Thực ra, muốn click chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả thì ngời
dạy cũng phải bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài mới này. Cụ thể, ngời thầy
cần phải:
-

Có kiến thức cơ bản về sử dụng máy tính

-

Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint


Ví dụ trong tiết đọc hiểu văn bản Ông đồ- lớp 8, trong phần Tìm hiểu chung,
sau khi yêu cầu học sinh trình bày những hiểu biết về tác giả, giáo viên có thể chiếu lên
màn hình chân dung nhà thơ kết hợp thêm vài lời giới thiệu ngắn gọn sẽ làm cho học sinh
hình dung rõ hơn về tác giả; hoặc thay vì giáo viên hay học sinh cầm sách để đọc bài thì
bây giờ, trên màn hình hiện ra các khổ thơ, bên dới các khổ thơ là hình ảnh ông đồ ngồi
cho chữ hoặc ngồi lẻ loi một mình giữa con phố đông đúc ngời qua lại. Giọng đọc (ngâm)
thơ của nghệ sĩ nào đó đợc thay cho lời đọc của thầy, của trò. Ngời thầy chỉ cần khéo léo
dẫn dắt học sinh tiếp cận vấn đề. Với hình thức giảng dạy nh thế, chắc chắn học sinh đều
cảm nhận đợc cái hay của bài thơ cũng nh cảm nhận đợc tình cảm, nỗi lòng của tác giả.
Những t liệu minh họa cho các nội dung bài học tơng đối nhiều trên Internet. Thiết
nghĩ, nếu chỉ cần bỏ chút thời gian mà có đợc những nội dung, hình ảnh cần minh họa cho
bài giảng thì đó là điều rất nên làm bởi lẽ nó vừa cung cấp cho chúng ta t liệu bài giảng lại
vừa giúp ta nâng cao kỹ năng sử dụng máy tính. Điều này cũng đồng nghĩa với việc giáo
viên cần biết cách thức truy cập Internet để lấy thông tin. Tuy nhiên, không phải hình ảnh
nào chúng ta lấy từ Internet đều thỏa mãn ý muốn của chúng ta. Chẳng hạn, khi cần đoạn
phim miêu tả về hậu quả của sự bùng nổ dân số trên thế giới để phục vụ cho bài Bài toán
dân số, tôi có truy cập vào Website của Liên Hợp Quốc (www.un.org ), tìm đợc rất nhiều
phim t liệu về nội dung này và thờng là dung lợng của một bộ phim dài khoảng 5 - 10 phút.
Do vậy vấn đề đặt ra là cần phải chọn đoạn phim nào là phù hợp với nội dung bài dạy và
cắt, ghép chúng sao cho chỉ ngắn khoảng 1 phút. Điều này có thể làm đợc dễ dàng trong 5
phút với sự trợ giúp của phần mềm hỗ trợ.
Để có đợc những t liệu trên, giáo viên cần phải có sự su tầm và mạng internet là địa
chỉ su tầm phong phú nhất. Các bạn có thể su tầm đợc rất nhiều tài liệu từ các địa chỉ nh:
10


www.tulieu.bachkim.vn; www.dayhoc.vn; www.dayhocintel.org hoặc tìm kiếm trong
www.google.com với từ khóa thích hợp
Biện pháp 3: Đa các t liệu cần thiết vào bài dạy:
Khi đã su tập đợc những t liệu cần thiết cần phải có sự chọn lọc cần thiết để đa vào

Khi học sinh nêu ra đáp án lựa chọn, giáo viên click vào đáp án ấy. Nếu đáp án ấy
sai thì xuất hiện tín hiệu báo sai bên cạnh đáp án kèm theo một chuỗi âm thanh, sau đó tín
hiệu báo sai sẽ biến mất (dùng thủ thuật tricker):

12


Tín
hiệ
u
báo
sai

Hình 3: Đáp án sai
Nếu đáp án học sinh chọn là đúng thì sẽ phát tín hiệu báo đúng kèm theo một chuỗi
âm thanh, tín hiệu báo đúng sẽ xuất hiện cạnh đáp án đúng:

Tín
hiệu
báo
đún
g

Hình 4: Đáp án đúng
Biện pháp 5: Linh hoạt khi hớng dẫn học sinh học tập
Bài giảng sau khi thiết kế sẽ đợc trình chiếu lên màn hình thông qua máy chiếu.
Nghĩa là giáo viên buộc phải biết cách sử dụng nó. Đây là một trong những yêu cầu bắt
buộc, chỉ cần một vài thao tác lắp máy chiếu với CPU của máy tính hoặc kết nối với máy
tính xách tay và điều chỉnh độ lớn (zoom), độ nét (sharpness) trên màn hình giáo viên chắc
hẳn sẽ có một bài giảng chất lợng, học trò sẽ có không khí học thoải mái hơn. Thực tế cho



hết nhng thời gian còn thừa là đồng nghĩa với việc cháy giáo án và không đảm bảo đợc
yêu cầu của bài dạy. Kết hợp đề cơng này cùng một bản in cầm tay một cách hợp lý chắc
chắn sẽ không mắc phải sự cố này.
Biện pháp 7: Kết hợp giữa trình chiếu và ghi bảng:
Mặc dù những nội dung cơ bản đã đợc giáo viên tóm lợc và trình chiếu trên màn
chiếu, tuy nhiên nó lại không thể lu lại đợc bố cục của bài dạy bởi trong quá trình giảng
dạy các slide phải đợc trình chiếu nối tiếp nhau, do đó sau khi kết thúc bài học học sinh có
thể sẽ cha hình dung lại đợc hệ thống kiến thức của bài học. Do vậy, song song với quá
trình trình chiếu, giáo viên nên ghi lên bảng đen những tiêu đề, đề mục của bài học để cuối
tiết học học sinh dễ hình dung lại nội dung kiến thức vừa lĩnh hội. Đồng thời giáo viên có
thể sử dụng phần ghi bảng tóm tắt này để yêu cầu học sinh trình bày cụ thể lại nội dung
của từng ý.
Đối với những nội dung chính cần ghi chép vào vở, giáo viên đa lên màn chiếu và
chiếu chậm lại để học sinh có thể ghi chép lại những kiến thức cơ bản trên dùng làm t liệu
học tập ở nhà.

15


Phần iii : Kết luận
1. Kết quả nghiên cứu:
Sau một quá trình nghiên cứu và tận dụng các đợt tham gia chuyên đề ở cấp cụm,
huyện để thử nghiệm, tôi đã thực hiện đợc 2 tiết Ngữ văn bằng GAĐT tại trờng THCS
Nguyễn Du (văn bản Bài toán dân số) và trờng THCS Thị Trấn (văn bản Ông đồ), sau
tiết dạy, tôi đã cùng các đồng chí chuyên viên phòng Giáo dục và Đào tạo, các đồng chí
cốt cán bộ môn của các trờng trong huyện thảo luận, góp ý, rút kinh nghiệm và đi đến
nhận xét thống nhất: GAĐT đã góp phần cải tiến rõ rệt chất lợng học tập của học sinh và
nâng cao chất lợng nghiệp vụ của giáo viên. Chất lợng khảo sát học sinh sau tiết dạy ở hai


THCS
Nguyến

8A

38

8

21,1

15

39,5

13

34,2

2

5,3

8A

27

5


- Tham mu với các cấp quản lý, tạo điều kiện thuận lợi về trang thiết bị, cơ sở vật
chất cho các trờng trong huyện, cần có những chính sách u tiên đầu t cho những đơn vị có
thành tích giáo dục cao trong năm học, coi đó nh là một phần thởng xứng đáng cho cả quá
trình giáo dục của đơn vị.
Trên thực tế, việc ứng dụng sáng kiến này mới chỉ trong một phạm vi hẹp, vì thế
cũng cha thể đánh giá đợc toàn diện và chính xác nhất những u điểm và hạn chế của việc
ứng dụng CNTT trong dạy học. Vì vậy, tôi rất mong nhận đợc sự cổ vũ động viên cùng
những lời góp ý chân thành từ các thầy cô đồng nghiệp để sáng kiến ngày một hoàn thiện
hơn.
Sông Công , ngày 29 tháng 05 năm 2009.

17


Ngày..... tháng .... năm ......
Người viết

NguyÔn THỊ lan anh

18


Mục lục
Trang
Phần I. Đặt vấn đề
I.

Lời mở đầu:....................................................................................... 1

II.