ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THỊ HOÀNG YẾN

TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN,
LƯU HÀNH SÉC GIẢ, CÁC GIẤY TỜ CÓ GIÁ GIẢ KHÁC
TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

LÊ THỊ HOÀNG YẾN

TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN,
LƯU HÀNH SÉC GIẢ, CÁC GIẤY TỜ CÓ GIÁ GIẢ KHÁC
TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ)
Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số

: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ,

10

VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH SÉC GIẢ, CÁC GIẤY TỜ
CÓ GIÁ GIẢ KHÁC TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM

1.1.

Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của tội làm, tàng trữ,

10

vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác
trong luật hình sự Việt Nam
1.1.1. Thời kỳ trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985

10

1.1.2. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước

11

khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
1.1.3. Thời kỳ từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay

13

Những khái niệm có liên quan

33


(Điều 164a)
1.4.

Quy định của pháp luật hình sự về tội làm, tàng trữ, vận

37

chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác
1.4.1. Các dấu hiệu pháp lý của tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu

37

hành séc giả, giấy tờ có giá giả khác
1.4.2. Chế tài hình sự đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành

40

séc giả, các giấy tờ có giá giả khác
Chương 2:

THỰC TIỄN ĐẤU TRANH VỚI TỘI LÀM, TÀNG TRỮ,

48

VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH SÉC GIẢ, CÁC GIẤY TỜ
CÓ GIÁ GIẢ KHÁC TẠI TỈNH PHÚ THỌ VÀ NHỮNG
KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT


72

đấu tranh phòng chống tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển,
lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác
2.2.2. Hoàn thiện pháp luật hình sự với tội làm, tàng trữ, vận

73

chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác
2.2.3. Các giải pháp khác đấu tranh với tội làm, tàng trữ, vận
chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác

78


KẾT LUẬN

82

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

85


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu

Tên bảng



Thống kê về thành phần, nhân thân người phạm tội làm,
tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, giấy tờ có giá giả
khác trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2009- 2014

51


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Pháp luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén và hữu hiệu để đấu
tranh phòng, chống tội phạm nhằm bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ độc lập
chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ quyền làm chủ của
nhân dân, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
công dân, duy trì trật tự, an toàn xã hội, đồng thời pháp luật hình sự còn góp phần
chống lại mọi hành vi phạm tội, giáo dục mọi người ý thức tôn trọng pháp luật.
Kinh tế - xã hội phát triển, một mặt làm thay đổi bộ mặt của đất nước, đời
sống của người dân ngày một nâng cao, tuy nhiên mặt trái của của sự phát triển
bao giờ cũng là những hiện tượng tiêu cực xã hội, tình hình tội phạm và vi phạm
pháp luật gia tăng. Tội phạm trong xã hội hiện đại là một hiện tượng xã hội - pháp
lý phức tạp với những biểu hiện khác nhau, vì thế công tác đấu tranh phòng chống
tội phạm cũng gian khổ và khó khăn hơn. Tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh
tế nói chung, tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có
giá giả khác nói riêng đã và đang diễn biến hết sức phức tạp ở nước ta trong những
năm gần đây. Báo cáo tổng kết hàng năm của Cơ quan Công an, Viện kiểm sát,
Tòa án đều nhận định số lượng các vụ án cũng như bị can, bị cáo về các tội xâm
phạm trật tự quản lý kinh tế không tăng đột biến nhưng phương thức và thủ đoạn
ngày càng tinh vi hơn. Tội phạm xảy ra nghiêm trọng, phổ biến trên tất cả các lĩnh
vực, ngành nhất là những lĩnh vực và các ngành kinh tế trọng điểm. Thực tế đó đã
ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự quản lý kinh tế của đất nước, là rào cản tới sự ổn

xây dựng được một hệ thống pháp luật đồng bộ, hoàn chỉnh, đảm bảo tính khả thi
với việc quy định tội phạm và hình phạt để đủ sức trừng trị và răn đe đối với tội
phạm. Bên cạnh đó, yêu cầu xây dựng hệ thống lý luận, pháp lý làm cơ sở cho việc


hoàn thiện các quy định pháp luật về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc
giả, các giấy tờ có giá giả khác cũng được đặt ra.
Để góp phần xây dựng, cải tạo và phát triển kinh tế, xã hội, tạo ra môi
trường ổn định, lành mạnh cho nền kinh tế quốc dân chống lại mọi hành vi nguy
hiểm xâm hại đến trật tự kinh tế của đất nước, luật hình sự Việt Nam quy định
chương "Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế", trong đó "tội làm, tàng trữ, vận
chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác" được quy định tại Điều 181
Bộ luật hình sự năm 1999, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự
năm 2009.
Trong thực tiễn, đã có không ít Thẩm phán còn gặp nhiều vướng mắc, lúng
túng khi xét xử tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá
giả khác và không ít trường hợp còn chưa thống nhất các quy định của Bộ luật hình
sự Việt Nam hiện hành về tình hình của loại tội phạm này. Cùng một hành vi phạm
tội nhưng Tòa án ở các cấp khác nhau, các địa phương khác nhau lại xét xử bị cáo
với những tội danh khác nhau. Việc đó đã trực tiếp gây bất lợi cho quyền lợi của bị
can, bị cáo. Do vậy, việc tiếp tục nghiên cứu các quy định của pháp luật hình sự
hiện hành về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả
khác và thực tiễn áp dụng để làm sáng tỏ về mặt khoa học và đưa ra giải pháp hoàn
thiện pháp luật và những giải pháp nâng cao hiệu quả của việc áp dụng những quy
định đó không chỉ có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và pháp lý quan trọng mà còn là lý
do luận chứng cho sự cần thiết để tác giả lựa chọn đề tài "Tội làm, tàng trữ, vận
chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác trong Luật hình sự Việt
Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ)" làm luận văn thạc
sĩ luật học.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

viện Cảnh sát nhân dân biên soạn, Nxb Hồng Đức, năm 2014; Sách "Bình luận


khoa học Bộ luật hình sự" của ThS. Đinh Văn Quế, Tòa án nhân dân tối cao, phần
các tội phạm, tập VI, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế bình luận chuyên
sâu… Tất cả các công trình trên đều có những chương, phần nghiên cứu lý luận về
chính sách hình sự, nghiên cứu về khái niệm, đặc điểm cũng như các dấu hiệu pháp
lý, các yếu tố cấu thành cụ thể của tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế nói
chung, tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả
khác nói riêng.
Thứ hai, là các công trình nghiên cứu thể hiện qua các luận án tiến sĩ. Một
số công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài như: Luận án tiến sĩ của Bùi Minh
Thanh: "Vi phạm pháp luật và đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật trong
lĩnh vực kinh tế ở Việt Nam hiện nay" (năm 2003); Luận án tiến sĩ của Mai Thế
Bày: "Đấu tranh phòng chống các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế" (năm
2006); Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Nam: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội
xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trong Luật hình sự Việt Nam" (năm 2007)…
Những công trình này nghiên cứu các chính sách hình sự nói chung hoặc nghiên
cứu các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế dưới góc độ tội phạm học.
Thứ ba, các công trình nghiên cứu thể hiện trên các bài viết, trên các tạp chí
chuyên ngành, hội nghị, hội thảo, các số chuyên đề. Đây là nguồn tài liệu phong
phú nhất. Những công trình nghiên cứu này chủ yếu được đăng trên các tạp chí
chuyên ngành pháp luật có uy tín như Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Công an
nhân dân, Tạp chí Kiểm sát, Tạp chí Luật học, Tạp chí Khoa học pháp lý, Tạp chí
Nhà nước và Pháp luật, Tạp chí Dân chủ pháp luật… Nhìn chung, đây là những
công trình nghiên cứu tội phạm cụ thể hoặc nghiên cứu về trách nhiệm hình sự,
hình phạt đối với tội phạm nói chung trong đó có tội phạm làm, tàng trữ, vận
chuyển, lưu hành séc giả, giấy tờ có giá giả khác.
Như vậy, hiện nay các công trình khoa học nghiên cứu về chính sách hình
sự nói chung, về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, giấy tờ có giá giả



và thực tiễn liên quan tới tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy
tờ có giá giả khác trong luật hình sự Việt Nam. Những điểm mới cơ bản của luận
văn là:
- Tổng hợp các quan điểm khoa học trong và ngoài nước về tội làm, tàng
trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác trong mối tương quan
so sánh với một số chế định tội danh khác;
- Nghiên cứu, đánh giá, làm sáng tỏ bức tranh về tình hình xét xử tội phạm
làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác trên địa bàn
tỉnh Phú Thọ, từ đó khái quát trên phạm vi cả nước; nêu được những tồn tại, hạn
chế của thực tiễn xét xử cũng như những nguyên nhân cơ bản của các tồn tại, hạn
chế đó;
- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đã đề xuất các
định hướng hoàn thiện pháp luật thực định và nâng cao hiệu quả xét xử tội làm,
tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác trong giai đoạn xây
dựng nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp hiện nay ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích dành
cho các nhà lập pháp, các nhà nghiên cứu, các cán bộ giảng dạy pháp luật, các nghiên
cứu sinh, học viên cao học và sinh viên thuộc chuyên ngành tư pháp hình sự tại các cơ
sở đào tạo luật. Kết quả nghiên cứu của luận văn còn phục vụ cho việc trang bị những
kiến thức chuyên sâu cho các cán bộ thực tiễn đang công tác tại các cơ quan điều tra,
truy tố, xét xử, thi hành án trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, đặc biệt là vụ án
hình sự về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả
khác được khách quan, đúng pháp luật.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Luận văn được triển khai nghiên cứu trên đối tượng là hành vi phạm tội
và người phạm tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá
giả khác.


Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận văn gồm 2 chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành
séc giả, các giấy tờ có giá giả khác trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Chương 2: Thực tiễn đấu tranh với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành
séc giả, các giấy tờ có giá giả khác tại tỉnh Phú Thọ và những kiến nghị, đề xuất.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư
pháp (2004), Thông tư liên tịch số 21/2004/TTLT-BCA-TANDTC-VKSNDTCBTP ngày 23/11/2004 hướng dẫn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi
mua bán, sử dụng trái phép hóa đơn giá trị gia tăng, Hà Nội.
2. Mai Bộ, Phạm Văn Duyên (2002), Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
trong Bộ luật hình sự, Nxb Thống kê, Hà Nội.
3. Mai Bộ, Phạm Văn Duyên (2003), Quản lý nhà nước về trật tự kinh tế trong
Bộ luật hình sự, Nxb Thống kê, Hà Nội.
4. Lê Văn Cảm (Chủ biên) (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần tội
phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
5. Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản
trong khoa học Luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà
Nội.
6. Lê Văn Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
7. Lê Cảm, Trịnh Quốc Toản (2004), Định tội danh: Lý luận, hướng dẫn mẫu và


hệ thống 350 bài tập thực hành, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
8. Nguyễn Ngọc Chí (2008), "Hoàn thiện các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
trước yêu cầu cải cách tư pháp", Khoa học, (Kinh tế - Luật), (24), tr. 76-83.
9. Chính phủ (2011), Nghị định số 90/2011/NĐ-CP ngày 14/10/2011 về phát
hành trái phiếu doanh nghiệp, Hà Nội.

Nxb Tư pháp, Hà Nội.
55. Trường Đại học Luật Hà Nội (2013), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (tập I),
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
56. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2002), Pháp lệnh Thẩm phán và Hội thẩm nhân
dân, Hà Nội.
57. Viện Khoa học pháp lý (2005), Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng
và phát triển ngành Tư pháp, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
58. Viện Khoa học pháp lý (2005), Ngành Tư pháp 60 năm phấn đấu xây dựng và
trưởng thành, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
59. Trịnh Tiến Việt (2003) Pháp luật hình sự và thực tiễn áp dụng, Nxb Giao
thông vận tải, Hà Nội
60. Trịnh Tiến Việt (2013) Tội phạm và trách nhiệm hình sự, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội
61. Võ Khánh Vinh (chủ biên) (2004), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự
năm 2003, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
62. Nguyễn Xuân Yêm và Nguyễn Hòa Bình (Chủ biên) (2003), Tội phạm kinh tế
thời mở cửa, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
63. Hoàng Yến (2011), "Mua bán hóa đơn giá trị gia tăng khống: Loạn tội danh",
Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 21/10/2011.