SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT 3 CẨM THỦY
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ CÓ HIỆU
QUẢ"

1


PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý do chọn đề tài .
Lịch sử là khoa học nghiên cứu, tái hiện lại một cách chân thực quá khứ của xã hội
loài người . Trong phạm vi nhà trường , lịch sử là môn học có tác dụng tốt nhất trong việc
giáo dục đạo đức, truyền thống yêu nước của dân tộc cho học sinh , hơn thế nữa là sự biết
ơn , kính trọng không chỉ đối với cha ông, các vị anh hùng dân tộc mà còn là sự biết ơn ,
kính trọng đối với những người có cống hiến lớn cho nhân loại .
Học tốt lịch sử giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về quá khứ , rút ra được
những kinh nghiệm quý báu cho hiện tại và từ đó đưa ra những dự báo chính xác cho
tương lai . Nhấn mạnh tầm quan trọng của môn lịch sử trong nhà trường , Tsec nư sepx
ki nhà văn dân chủ Nga thế kỷ XIX đã nói : “ … Có thể không biết , không cảm thấy say
mê học toán , tiếng Hi Lạp hoặc chữ La tinh , hóa học . Có thể không biết hàng ngàn môn
học khác nhưng dù sao đã là người có giáo dục mà không yêu thích lịch sử thì chỉ có thể
là một con người không phát triển đầy đủ về trí tuệ …”.
Học tốt môn lịch sử giúp học sinh đạt kết quả cao trong các kỳ thi học sinh giỏi,
đặc biệt là thi đại học, mở ra một tương lai tươi sáng cho các em.
Xuất phát từ những lý do trên, bản thân tôi một người cũng từng là học sinh, sinh
viên nghành lịch sử, yêu thích môn lịch sử và bây giờ là giáo viên môn lịch sử trường
trung học phổ thông đã rút ra một số phương pháp học tập cùng với việc tham khảo kinh
nghiệm từ các đồng nghiệp trên các diễn đàn và ở các tài liệu khác để xây dựng đề tài

lòng nhất là môn sử, nên kết quả thường không cao. Do đó nhiệm vụ đặt ra cho giáo viên
dạy lịch sử là phải hướng dẫn, cố vấn cho các em những phương pháp, những kinh
nghiệm quý báu của bản thân, của đồng nghiệp mà mình tích luỹ được để các em có được
kết quả tốt nhất trong học tập cũng như ở các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, thi đại học.
Qua đó góp phần nâng cao chất lượng môn lịch sử đồng thời duy trì và phát triển và khối
C vốn là một khối lớn trong nhà trường.
3. Giải pháp và tổ chức thực hiện.
Trong thời gian công tác ở trường THPT 3 Cẩm Thuỷ chúng tôi đã đúc rút và tập hợp,
hướng dẫn học sinh học tập môn lịch sử theo một số phương pháp sau( ngoài việc học
sinh phải chăm chú và tích cực học tập ở trên lớp)
3.1 Một số phương pháp học tập
3.1.1 Học theo giai đoạn và lập thư mục.
Như chúng ta biết lịch sử là tất cả những gì đã trải qua trong quá khứ, nhưng không
phải là một chuỗi dài triền miên, đều đều mà có sự thăng trầm của nó. Căn cứ vào đó các
nhà sử học đã chia lịch sử thành các giai đoạn bao gồm cả lịch sử dân tộc và lịch sử thế
giới. Mỗi giai đoạn tương ứng với một nội dung nhất định, phát triển hoặc suy vong,
chiến tranh hoặc hoà bình. Vì vậy trong quá trình học cần học dứt điểm từng giai đoạn
một. Để có thể bao quát và dứt điểm từng giai đoạn thì nên lập thư mục kiến thức, hay là
cây kiến thức.

3


Ví dụ: Chương trình lịch sử lớp 12, phần lịch sử Việt Nam 1919 – 2000, sách giáo
khoa đã chia ra các giai đoạn như sau: 1919 -1930, 1930 – 1945, 1945- 1954, 1954- 1975,
1975 – 2000.
Trước hết cần xác định nội dung của từng giai đoạn đó.
1919 – 1930 quá trình vận động thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
1930 - 1945 quá trình vận động, chuẩn bị và tiến hành cách mạng tháng Tám.
1945 – 1954 công cuộc “kháng chiến kiến quốc” chống thực dân Pháp xâm lược.


Các tổ
chức
cách
mạng

Đảng
cộng
sản Việt
Nam ra
đời

4


Chính
sách
khai
thác
của
Pháp

Tác
động
về
kinh
tế xã
hội
VN


Nam
Quốc
dân
Đảng

Hoàn
cảnh,
nội
dung,
ý
nghĩa
sự ra
đời
của
Đảng

Nội
dung
của
Cươn
g lĩnh
chính
trị

GIAI ĐOẠN
1930 - 1945

Phong trào
cách mạng
1930 -1931

giải Phóng
dân tộc
1939
Phong trào
Dân1945
chủ
1936 -1939

Tình
hình thế
giới và
trong
nước

Hội
nghị TƯ
tháng 7
– 1936
của
Đảng

Nét
chính về
diễn
biến,ý
nghĩa,
bài học

Phong trào giải phóng
dân tộc 1939 - 1945

chuẩn bị
của
Đảng từ
sau Hội
nghị TƯ
8

Cao trào
kháng
Nhật
cứu
nước

Cách
mạng
tháng
Tám

GIAI ĐOẠN
1945 - 1954

Việt Nam trong
những năm
1945 - 1946

Tình
hình
VN
trong
năm đầu

Đảng
trong
việc đối
phó với
Pháp Tưởng.

Chiến
dịch
Việt
Bắc
1947

Chiến
dịch
Biên
Giới
1950

Chiến
cuộc
Đông
xuân
1953 –
1954
và CD
Điện
Biên
Phủ

Hậu

miền Nam

Cách mạng
miền Bắc

Cách mạng
miền Nam
1954 -1975

Phong
Trào
Đồng
Khởi
1959
-1960

Chống
chiến
lược
chiến
tranh
đặc
biệt

Đấu tranh
ngoại giao và
Hiệp định Pa
ri 1973
Cách mạng
miền Bắc

Đảng và
kế
hoạch 5
năm

Chống
chiến
tranh
phá hoại
lần 1 và
2

Làm
nghĩa
vụ hậu
phương
và quốc
tế.

GIAI ĐOẠN
1975 - 2000

Thống nhất
đất nước về
mặt nhà nước

Công cuộc đổi
mới của Đảng
từ 1986


là ảo nhưng chắc chắn là cách rèn luyện có hiệu quả cho các em yêu thích môn lịch sử và
nhất là các em thi đại học khối C.
3.1.3

Học lịch sử “hai mình”.

Tức là cách học bài cặp đôi. Đây là phương pháp rất dễ thực hiện và hiệu qủa cho các
em học sinh trên địa bàn vì thường thì các em một buổi đi học trên lớp và một buổi ở nhà
“đi trâu”( đi chăn trâu). Khi học bài một mình, các em khó có thể phát hiện được những

8


lỗ hổng trong kiến thức của mình đang có. Do đó khi học cùng một người bạn thông qua
các hình thức vấn đáp lẫn nhau, tức là một người hỏi, một người trả lời, hoặc là trao đổi,
đánh giá, hay tranh luận về một vấn đề nào đó. Qua đó những sai sót xẽ được nhắc nhở
kịp thời, các vấn đề kiến thức xẽ được sáng tỏ hơn.
Ví dụ: Hai học sinh có thể vấn đáp nhau những câu hỏi đơn giản về một chủ đề như
sau:
- Hỏi : Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên do ai sáng lập và vào thời gian nào?
- Trả lời: Do Nguyễn Ái Quốc sáng lập vào tháng 6 năm 1925.
- Hỏi: Sau khi thành lập Hội có những hoạt động gì ?
- Trả lời: Mở các lớp huấn luyện bồi dưỡng cán bộ cách mạng, xuất bản báo Thanh
Niên, xuất bản sách Đường Cách mệnh, thực hiện phong trào “ Vô sản hoá”...
- Hỏi: Hội đã phân hoá như thế nào?
- Trả lời: Năm 1929 Hội phân hoá thành hai tổ chức Cộng sản là Đông Dương Cộng
sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng.
3.1.4 Nhớ một được hai.
Đây là cách liên kết các sự kiện để có thể nhớ được nhiều sự kiện có liên quân đến
nhau .

giải trí, giúp các em nắm bắt và mở rộng được kiến thức của mình.
3.2 Phương pháp ôn và làm bài thi.
3.2.1 Phương pháp ôn.
Nên chọn và phân bố thời gian học ôn hợp lý nhằm giúp quá trình tự học đạt kết quả
cao và làm cho trí óc bớt căng thẳng.
Ví dụ: Buổi tối nên bắt đầu học từ 19h 30 tới 23h là đi ngủ. Buổi sáng khoảng 5 giờ
thức dậy và học khoảng 1 tiếng đến 6h thì nghỉ. Đây là hai mốc thời gian quan trọng mà
các em dễ tự bổ sung kiến thức nhất. Thời gian còn lại trong ngày, nếu học không vào thì
nhất thiết phải thay đổi địa điểm, có thể tìm những nơi yên tĩnh để học hoặc thư giãn một
chút cho khuây khoả rồi học tiếp.
Khi ôn cần bám sát sách giáo khoa, cấu trúc đề thi, chuẩn kiến thức kỹ năng của Bộ
Giáo dục và bài giảng của thầy, cô trên lớp. Hiện nay ngoài thị trường có nhiều loại sách
ôn tập dành cho học sinh chuẩn bị thi tốt nghiệp và thi đại học...Tuy nhiên có nhiều tài
liệu khi tái bản đã không chỉnh sửa cho phù hợp với nội dung chương trình mới vì vậy
nếu theo các tài liệu này các em sẽ rất dễ mất oan điểm.
Ngoài việc ôn theo các tài liệu trên, đối với các em có điều kiện có thể dành thời gian
ôn thi qua mạng Internet. Đây là kênh ôn thi có nhiều thông tin phong phú, rất bổ ích nếu
biết khai thác và tận dụng. Qua kênh này có thể khai thác các đề thi thử trực tuyến hoặc
xem các cẩm nang hướng dẫn ôn tập và bí quyết thi đạt điểm cao của các thủ khoa hay
giáo viên bộ môn chia sẻ trên trang mạng.
3.2.2 Phương pháp làm bài.

10


Để bài thi sử đạt điểm cao, khi làm bài trước hết học sinh phải đảm bảo ba nguyên tắc
sau: một là đúng, hai là đủ và ba là rõ ràng.
Các bước tiến hành làm bài: Trước hết phải đọc và phân tích kỹ đề bài xem đề yêu cầu
như thế nào và yêu cầu những gì. Sau khi phân tích kỹ đề học sinh cần làm dàn ý, tức là
vạch ra những ý cơ bản cần trả lời sau đó mới bắt tay vào làm bài, như vậy sẽ không bị

11


Nguyên nhân chính là do thiếu sự tỉnh táo, mất bình tĩnh do quá hồi hộp, không suy
xét kỹ trước khi viết. Để khắc phục hiện tượng này cần rèn luyện tâm lý thi thật tốt bằng
việc tham gia nhiều kỳ khảo sát của trường hoặc có thể là các trường khác.
Ngoài các lỗi trên, học sinh còn hay mắc những lỗi như diễn đạt lan man, dài dòng,
viết sai chính tả, gạch, xoá nhiều gây mất thiện cảm với người chấm. Những bài mắc lỗi
này thường khó đạt điểm cao. Do đó trong quá trình làm bài cần hết sức cẩn thận và tập
trung để bài viết thật trúng, đúng và gọn gàng.
4.Kiểm nghiệm
Thông qua việc hướng dẫn học sinh các phương pháp học tập, ôn luyện môn lịch sử
như trên và với việc học sinh vận dụng trong quá trình học tập đã mang lại những kết quả
hết sức khả quan cho bộ môn lịch sử trường THPT 3 Cẩm Thuỷ trong những năm gần
đây ở các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh và thi đại học khối C.
Cụ thể về kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh : Từ năm 2008 trở về trước khi còn còn
thi theo bảng, miền xuôi riêng, miền núi riêng, trường Cẩm Thuỷ 3 cũng chỉ đạt một giải
cao nhất là giải ba. Nhưng 2009 trở lại đây kết qủa thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn sử của
trường đã được cải thiện rất nhiều, không chỉ tăng về số lượng giải mà cả về chất lượng.
Đặc biệt trong kỳ thi học sinh giỏi năm 2012 môn sử trường THPT 3 Cẩm Thuỷ đã được
xếp thứ 4 trên tổng số tất cả các trường THPT toàn tỉnh.
Giải

Nhất

Nhì

Ba

Khuyến

2

Năm 2011

1

3

2

2

Năm 2012

0

2

6

2

Thời gian

Về kết quả thi đại học: Từ năm 2008 trở về trước điểm 8 trở lên rất ít, hầu như không
có nhưng từ năm 2009 trở lại đây điểm 8 đã xuất hiện nhiều hơn và đặc biệt có cả điểm
cận 9 và 9.
Cụ thể :

12

13


14