PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý do chọn đề tài .
Lịch sử là khoa học nghiên cứu, tái hiện lại một cách chân thực quá khứ
của xã hội loài người . Trong phạm vi nhà trường , lịch sử là môn học có tác
dụng tốt nhất trong việc giáo dục đạo đức, truyền thống yêu nước của dân tộc
cho học sinh , hơn thế nữa là sự biết ơn , kính trọng không chỉ đối với cha ông,
các vị anh hùng dân tộc mà còn là sự biết ơn , kính trọng đối với những người có
cống hiến lớn cho nhân loại .
Học tốt lịch sử giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về quá khứ , rút
ra được những kinh nghiệm quý báu cho hiện tại và từ đó đưa ra những dự báo
chính xác cho tương lai . Nhấn mạnh tầm quan trọng của môn lịch sử trong nhà
trường , Tsec nư sepx ki nhà văn dân chủ Nga thế kỷ XIX đã nói : “ … Có thể
không biết , không cảm thấy say mê học toán , tiếng Hi Lạp hoặc chữ La tinh ,
hóa học . Có thể không biết hàng ngàn môn học khác nhưng dù sao đã là người
có giáo dục mà không yêu thích lịch sử thì chỉ có thể là một con người không
phát triển đầy đủ về trí tuệ …”.
Học tốt môn lịch sử giúp học sinh đạt kết quả cao trong các kỳ thi học
sinh giỏi, đặc biệt là thi đại học, mở ra một tương lai tươi sáng cho các em.
Xuất phát từ những lý do trên, bản thân tôi một người cũng từng là học
sinh, sinh viên nghành lịch sử, yêu thích môn lịch sử và bây giờ là giáo viên
môn lịch sử trường trung học phổ thông đã rút ra một số phương pháp học tập
cùng với việc tham khảo kinh nghiệm từ các đồng nghiệp trên các diễn đàn và ở
các tài liệu khác để xây dựng đề tài này: “ Hướng dẫn học sinh lớp 12 trường
THPT 3 Cẩm Thuỷ một số phương pháp học tập môn lịch sử có hiệu quả”.
1

PHẦN II
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận.
Có thể nói kết quả học tập môn lịch sử của học sinh cao hay thấp phụ thuộc

3. Giải pháp và tổ chức thực hiện.
Trong thời gian công tác ở trường THPT 3 Cẩm Thuỷ chúng tôi đã đúc rút và
tập hợp, hướng dẫn học sinh học tập môn lịch sử theo một số phương pháp
sau( ngoài việc học sinh phải chăm chú và tích cực học tập ở trên lớp)
3.1 Một số phương pháp học tập
3.1.1 Học theo giai đoạn và lập thư mục.
Như chúng ta biết lịch sử là tất cả những gì đã trải qua trong quá khứ, nhưng
không phải là một chuỗi dài triền miên, đều đều mà có sự thăng trầm của nó. Căn
cứ vào đó các nhà sử học đã chia lịch sử thành các giai đoạn bao gồm cả lịch sử
dân tộc và lịch sử thế giới. Mỗi giai đoạn tương ứng với một nội dung nhất định,
phát triển hoặc suy vong, chiến tranh hoặc hoà bình. Vì vậy trong quá trình học
cần học dứt điểm từng giai đoạn một. Để có thể bao quát và dứt điểm từng giai
đoạn thì nên lập thư mục kiến thức, hay là cây kiến thức.
Ví dụ: Chương trình lịch sử lớp 12, phần lịch sử Việt Nam 1919 – 2000, sách
giáo khoa đã chia ra các giai đoạn như sau: 1919 -1930, 1930 – 1945, 1945-
1954, 1954- 1975, 1975 – 2000.
Trước hết cần xác định nội dung của từng giai đoạn đó.
1919 – 1930 quá trình vận động thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
1930 - 1945 quá trình vận động, chuẩn bị và tiến hành cách mạng tháng Tám.
1945 – 1954 công cuộc “kháng chiến kiến quốc” chống thực dân Pháp xâm lược.
3
1954 – 1975 Xây dựng, bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chống đế quốc
Mĩ xâm lược ở miền Nam.
1975 – 2000 cả nước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Mỗi giai đoạn hướng dẫn học sinh lập thành thư mục kiến thức như sau:

Hội
VN
CM
TN

thuộc địa
lần 2 của
thực dân
Pháp
Hoạt động
đấu tranh
của tư sản
dân tộc và
tiểu tư sản
và công
nhân
Hoạt
động
của
Nguyễn
Ái
Quốc
Các tổ
chức
cách
mạng
Đảng
cộng
sản Việt
Nam ra
đời
Chính
sách
khai
thác

Phong trào
cách mạng
1930 -1931
Phong Trào
giải Phóng
dân tộc
1939 1945
Phong trào
Dân chủ
1936 -
1939
Xô
Viết
Nghệ
-
Tĩnh
Hội nghị
lần
1BCHTƯ
Đảng tháng
10 -1930
và Luận
cương
chính trị
Tình
hình thế
giới và
trong
nước
Hội

năm
1939 -
1945
Hội
nghị
BCH
TƯ
tháng
11 năm
1939
Hội
nghị
BCH
TƯ
tháng 5
năm
1941
Quá
trình
chuẩn bị
của
Đảng từ
sau Hội
nghị TƯ
8
Cao trào
kháng
Nhật
cứu
nước

khăn
của
Đảng
Chủ
trương
biện
pháp
của
Đảng
trong
việc đối
phó với
Pháp -
Tưởng.
Kháng
chiến
toàn quốc
bùng nổ
Chiến
dịch
Việt
Bắc
1947
Chiến
dịch
Biên
Giới
1950
Chiến
cuộc

Cách mạng
miền Nam
Cách mạng
miền Bắc
Đấu tranh
ngoại giao và
Hiệp định Pa
ri 1973
Trên đây là thư mục kiến thức ở dạng khái quát. Từ các ý lớn của thư mục này
học sinh sẽ triển khai đến mức chi tiết hơn cho từng giai đoạn một. Tất cả nội
dung một giai đoạn sẽ được xây dựng trên một tờ giấy khổ Ao và treo ở góc học
tập, hoặc một nơi nào dễ quan sát nhất trong nhà để có thể thường xuyên tiếp cận
kiến thức. Khi đã nắm tương đối chắc kiến thức giai đoạn đó rồi thì sẽ đưa nội
dung giai đoạn khác lên. Như vậy bằng cách này sẽ giúp học sinh dễ dàng nắm
được kiến thức cơ bản ngay từ trong quá trình xây dựng thư mục kiến thức này.
Cũng bằng phương pháp này, học sinh có thể chia và xây dựng thư mục phần
lịch sử thế giới 1945 - 2000 theo các nội dung lớn như sau:
7
Cách mạng
miền Nam
1954 -1975
Phong
Trào
Đồng
Khởi
1959
-1960
Chống
chiến
lược

chiến
tranh
phá hoại
lần 1 và
2
Làm
nghĩa
vụ hậu
phương
và quốc
tế.
Tổng
tiến
công
và nổi
dậy
Xuân
1975
Thống nhất
đất nước về
mặt nhà nước
Công cuộc đổi
mới của Đảng
từ 1986
GIAI ĐOẠN
1975 - 2000
- Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh.
- Liên Xô, Đông Âu.
- Các nước Á, Phi, Mĩ La tinh.
- Mĩ, Tây Âu, Nhật Bản.

gian nào?
- Trả lời: Do Nguyễn Ái Quốc sáng lập vào tháng 6 năm 1925.
- Hỏi: Sau khi thành lập Hội có những hoạt động gì ?
- Trả lời: Mở các lớp huấn luyện bồi dưỡng cán bộ cách mạng, xuất bản báo
Thanh Niên, xuất bản sách Đường Cách mệnh, thực hiện phong trào “ Vô
sản hoá”
- Hỏi: Hội đã phân hoá như thế nào?
- Trả lời: Năm 1929 Hội phân hoá thành hai tổ chức Cộng sản là Đông
Dương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng.
3.1.4 Nhớ một được hai.
Đây là cách liên kết các sự kiện để có thể nhớ được nhiều sự kiện có liên
quân đến nhau .
Ví dụ: Giữa hai sự kiện là ký kết Hiệp định Gơ ne vơ và Hiệp định Pa ri, ta
thấy Hiệp định giơ ne vơ ký ngày 21 tháng 7 năm 1954, chỉ cần đảo lại ngày
tháng ta sẽ có thời gian ký Hiệp định Pa ri 27 tháng 1 năm 1973.
Ngày 2 tháng 9 năm 1945 Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập, đảo lại ngày 9
tháng 2 năm 1930 khởi nghĩa Yên Bái.
Ngày 3 tháng 2 năm 1930 được coi là ngày thành lập Đảng, đảo lại ngày 2
tháng 3 năm 1946 Quốc hội khoá I họp phiên đầu tiên.
Giữa các sự kiện có trùng ngày tháng:
9
Ví dụ: Ngày 19 tháng 12 năm 1946 kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Ngày
19 tháng 12 năm 1947 chiến dịch Việt Bắc kết thúc thắng lợi.
Ngày 6 tháng 1 năm 1930 bắt đầu diễn ra Hội nghị thành lập Đảng. Ngày 6
tháng 1 năm 1946 bầu cử Quốc hội đầu tiên.
Như vậy bằng cách này, chỉ cần chú ý một chút các em sẽ dễ dàng nhớ được
nhiều sự kiện ít nhiều có “liên quan “ đến nhau.
3.1.5 Học lịch sử thông qua giải trí.
Thông qua xem phim, có thể là phim tài liệu hoặc phim truyện có nội dung
lịch sử.Những cuốn phim tài liệu về chiến tranh ở Việt Nam như “Cuộc chiến

phú, rất bổ ích nếu biết khai thác và tận dụng. Qua kênh này có thể khai thác các
đề thi thử trực tuyến hoặc xem các cẩm nang hướng dẫn ôn tập và bí quyết thi
đạt điểm cao của các thủ khoa hay giáo viên bộ môn chia sẻ trên trang mạng.
3.2.2 Phương pháp làm bài.
Để bài thi sử đạt điểm cao, khi làm bài trước hết học sinh phải đảm bảo ba
nguyên tắc sau: một là đúng, hai là đủ và ba là rõ ràng.
Các bước tiến hành làm bài: Trước hết phải đọc và phân tích kỹ đề bài xem
đề yêu cầu như thế nào và yêu cầu những gì. Sau khi phân tích kỹ đề học sinh
cần làm dàn ý, tức là vạch ra những ý cơ bản cần trả lời sau đó mới bắt tay vào
làm bài, như vậy sẽ không bị mất ý trong quá trình làm bài, đồng thời căn cứ số
điểm của từng câu để phân bố thời gian cho hợp lý.
Khi làm bài nên trả lời thẳng vào vấn đề, không nên mất nhiều thời gian suy
nghĩ cho việc mở bài vì như vậy sẽ ảnh hưởng đến việc giải quyết vấn đề, hơn
nữa một thực tế là kết quả của bài thi đó cao hay không, không phụ thuộc vào
phần mở bài có hay hay không mà vấn đề là bài làm đó có đúng hay không.
Về hình thức: Có thể chữ viết không đẹp, câu văn không hay nhưng hãy cố gắng
11
viết cho rõ ràng, trình bày ngắn gọn mạch lạc, đúng câu, đúng chính tả, bố cục
khoa học và hợp lí. Như thế là đảm bảo.
3.3 Một số lỗi cần tránh khi làm bài:
* Lạc đề, thừa hoặc thiếu kiến thức cơ bản.
Đây là lỗi khá phổ biến. Ví dụ khi trả lời câu hỏi : Trình bày điều kiện bùng
nổ phong trào “Đồng khởi” ở miền Nam trong những năm 1959 – 1960? Nhiều
học sinh đã trình bày cả bối cảnh thế giới, tình hình miền Bắc. Như vậy là thừa
kiến thức cơ bản.
Hay khi trả lời câu hỏi: Trận “ Điện Biên Phủ trên không” đã diễn ra như thế
nào? Nêu kết quả và ý nghĩa của sự kiện? Nhiều học sinh lại trình bày chiến dịch
Điện Biên Phủ năm 1954. Như vậy là lạc đề. Hoặc có học sinh chỉ trình bày kết
quả mà không nêu được ý nghĩa. Như vậy là thiếu kiến thức cơ bản.
Để khắc phục tình trạng trên, cần đọc kỹ đề thi, xác định rõ yêu cầu của đề

môn sử trường THPT 3 Cẩm Thuỷ đã được xếp thứ 4 trên tổng số tất cả các
trường THPT toàn tỉnh.
Giải
Thời gian
Nhất Nhì Ba Khuyến
khích
Từ năm 2008 trở về trước. 0 0 1 6
Năm 2009 0 0 1 3
Năm 2010 1 1 3 2
Năm 2011 1 3 2 2
Năm 2012 0 2 6 2
Về kết quả thi đại học: Từ năm 2008 trở về trước điểm 8 trở lên rất ít, hầu
như không có nhưng từ năm 2009 trở lại đây điểm 8 đã xuất hiện nhiều hơn và
đặc biệt có cả điểm cận 9 và 9.
Cụ thể :
13
- Năm 2009 có 1 em đạt 8,5đ môn sử khi thi vào Học viện An ninh.
- Năm 2010 có 1em đạt 8đ, 1em đạt 8,5đ và 1em đạt 8,75đ lần lượt ở các trường
Học viện Hành chính, Học viện Cảnh sát và Đại học Luật. Ngoài ra số lượng
điểm 7 và 7,5 là 10 em.
- Đặc biệt năm 2011 có 1em đạt 9đ khi thi vào Đại học KHXHvà NV Đại học
Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.
Trong bối cảnh khá ảm đạm của chất lượng môn lịch sử trên phạm vi cả nước
những năm gần đây thì kết quả của trường THPT 3 Cẩm thuỷ có được là rất đáng
phấn khởi.
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT.
Kết luận.
Tóm lại các phương pháp học tập trên có thể không còn là vấn đề mới mẻ
nhưng để tập hợp thành một nhóm phương pháp thì chưa thấy ai làm. Dù vấn đề
không mới song rõ ràng với việc hướng dẫn học sinh các phương pháp học tập