Trờng Đại học KINH Tế QuốC DÂN
------------

LÊ THị QUYÊN

HOàN THIệN QUảN Lý TàI CHíNH
TạI BệNH VIÊN ĐA KHOA TỉNH Hà TĩNH
Chuyên ngành: KINH Tế TàI CHíNH NGÂN HàNG

Ngời hớng dẫn khoa học:

TS. ĐặNG ANH TUấN

Hà nội 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập
của tác giả. Các tài liệu, tư liệu được sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng,
các kết quả nghiên cứu là quá trình lao động trung thực của tác giả.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thị Quyên


LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới: Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Viện
Đào tạo sau Đại học Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Viện Ngân hàng-Tài chính
Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh đã tạo điều kiện

Phân phối chênh lệch thu-chi...............................................................................61


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BHYT

Bảo hiểm y tế

BVĐK

Bệnh viện Đa khoa

BVĐKT

Bệnh viện Đa khoa Tỉnh

CBCNV

Cán bộ công nhân viên

ĐVSN

Đơn vị sự nghiệp

GDP

Tổng sản phẩm quốc dân

KPCĐ


Nguồn thu viện phí và BHYT của BVĐKTHT từ năm 2011 đến
nay..................................................Error: Reference source not found

Bảng 2.5:

Nguồn viện trợ, thu khác, thu từ hoạt động liên doanh liên kết của
BVĐKT Hà Tĩnh Từ năm 2011 đến năm 2014........Error: Reference
source not found

Bảng 2.6:

Nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh của BVĐKT Hà Tĩnh
từ năm 2011 đến 2014...................Error: Reference source not found

Bảng 2.7:

Tổng hợp nguồn thu của BVĐKT Hà Tĩnh năm 2011-2014....Error:
Reference source not found

Bảng 2.8:

Chi từ nguồn thu NSNN, 2011-2014......Error: Reference source not
found

Bảng 2.9:

Chi từ nguồn thu sự nghiệp, 2011-2014. Error: Reference source not
found

Bảng 2.10:

HOàN THIệN QUảN Lý TàI CHíNH
TạI BệNH VIÊN ĐA KHOA TỉNH Hà TĩNH
Chuyên ngành: KINH Tế TàI CHíNH NGÂN HàNG

Ngời hớng dẫn khoa học:

TS. ĐặNG ANH TUấN

Hà nội 2015


i

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Quản lý tài chính bệnh viện là một loại hình quản lý kinh tế mang tính chất
đặc thù. Người ta đã từng quan niệm rằng, đầu tư vào lĩnh vực y tế là sự đầu tư
không hoàn lại. Việt Nam là một đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh, đói
nghèo và lạc hậu, ngân sách eo hẹp, dân trí thấp, đầu tư vào y tế theo cơ chế quan
liêu bao cấp theo kiểu “Xin – cho” đã làm cho nguồn lực trong một thời gian dài
không được chú trọng và phát triển đúng hướng. Trên thực tế, quan niệm cũ này đã
gây ra những hậu quả tầm vĩ mô ảnh hưởng đến sự phát triển và cân bằng trong lực
lượng sản xuất, ảnh hưởng đáng kể đến GDP của đất nước. Chính vì quan niệm đó,
sự quan tâm đầu tư của nhà nước vào lĩnh vực này chưa được chú trọng nhiều và
không đồng đều giữa các vùng, miền trong cả nước.
Hiện nay, trước tình hình mới, các thành phần kinh tế, dịch vụ được vận
hành theo cơ chế thị trường dưới sự điều tiết vĩ mô của nhà nước nhưng với y tế thì
không thể thực hiện theo cơ chế đó mặc dù các yếu tố cấu thành và cung cấp hoạt
động cho y tế trong đó có cả nhân lực cũng đang chịu sự chi phối hoạt động theo cơ
chế thị trường. Đó là bài toán khó, là thách thức đối với các nhà lãnh đạo và hoạch
định chính sách y tế. Chính vì vậy quản lý tài chính trong bệnh viện không phải là

đáp ứng nhiệm vụ và mục tiêu đặt ra trong những năm tới.
Vì vậy, đề tài: “Hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà
Tĩnh” được thực hiện nhằm hệ thống hóa lý luận cơ bản về quản lý tài chính của
bệnh viện công lập, trên cơ sở đó phân tích thực trạng quản lý tài chính và đề xuất
giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung chính của luận văn bao gồm ba chương:
Chương 1:Những vấn đề cơ bản về quản lý tài chính tại bệnh viện công lập
Chương 2: Thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa
tỉnh Hà Tĩnh
Để giải quyết các vấn đề đặt ra, luận văn sử dụng nguồn dữ liệu từ nguồn báo
cáo tài chính hàng năm của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2011– 2014, và
kết hợp với tình hình thực hiện các văn bản pháp luật của Nhà nước quy định về quản
lý tài chính của đơn vị sự nghiệp. Nội dung luận văn cụ thể như sau:
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI


iii

BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
Trong chương này, luận văn đã làm rõ khái niệm ĐVSN công lập, phân loại
ĐVSN công lập, khái niệm quản lý tài chính bệnh viện, nội dung quản lý tài chính,
quy trình quản lý tài chính và nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính tại bệnh viện
công lập. Cụ thể như sau:
- Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà
nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp
luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
- Khái niệm quản lý tài chính bệnh viện là việc quản lý toàn bộ các nguồn
vốn, tài sản, vật tư của bệnh viện để phục vụ khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên
cứu khoa học.

cán bộ, nhân viên (%)
=

Mức lương bình quân của CBNV N+1
x 100%
Mức lương bình quân của CBNV năm N

Chỉ tiêu 2: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên
Mức tự đảm bảo chi phí

Tổng số nguồn thu sự nghiệp

hoạt động thường xuyên

=

x 100%

của đơn vị (%)
Tổng số chi hoạt động thường xuyên
Chỉ tiêu 3: Tốc độ tăng thu NSNN và tốc độ tăng thu sự nghiệp
Tốc độ tăng thu NSNN và tốc độ tăng thu sự nghiệp được xác định như sau:
Tốc độ tăng thu NSNN năm sau
Tốc độ tăng thu NSNN

=

x 100%
Tốc độ tăng thu NSNN năm trước
Tốc độ tăng thu sự nghiệp năm sau

Tốc độ từng nguồn thu

=

x 100%
Tổng thu

- Quy trình quản lý tài chính:
+ Lập dự toán thu, chi: Là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu
cầu các nguồn tài chính để xây dựng chỉ tiêu thu chi ngân sách hằng năm một cách
đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn.
+ Tổ chức chấp hành dự toán thu chi: Chấp hành dự toán là quá trình sử dụng
tổng hợp các biện pháp kinh tế tài chính, hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu chi
ghi trong dự toán ngân sách của bệnh viện thành hiện thực. Trên cơ sở dự toán ngân
sách được giao, bệnh viện tổ chức triển khai thực hiện, đưa ra các biện pháp cần
thiết dảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ thu chi được giao đồng thời phải có kế hoạch
sử dụng kinh phí ngân sách theo đúng mục đích, chế độ tiết kiệm và có hiệu quả. Để
theo dõi quá trình chấp hành dự toán thu chi, các đơn vị sự nghiệp cần tiến hành
theo dõi chi tiết, cụ thể từng nguồn thu, từng khoản chi trong kỳ của bệnh viện.
+ Quyết toán thu chi: Quyết toán thu chi là công việc cuối cùng của chu trình
quản lý tài chính. Đây là quá trình kiểm tra, tổng hợp số liệu về tình hình chấp hành
dự toán trong kỳ và là cơ sở để phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán từ đó
rút ra những bài học kinh nghiệm cho các kỳ tiếp theo. Để có thể tiến hành quyết
toán thu chi, các đơn vị phải hoàn tất hệ thống báo cáo tài chính và báo cáo quyết
toán ngân sách.

+ Kiểm tra, thanh tra kế toán
Việc thực hiện kế hoạch không phải bao giờ cũng đúng như dự kiến. Do vậy
đòi hỏi phải có sự thanh tra, kiểm tra thường xuyên để phát hiện sai sót, uốn nắn và
đưa công tác quản lý tài chính đi vào nền nếp

Quy trình lập dự toán của bệnh viện:
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh lập dự toán thu chi ngân sách theo phương
pháp dựa trên cơ sở quá khứ, tức là xác định chỉ tiêu trong dự toán dựa vào kết quả
hoạt động thực tế của kỳ liền trước và điều chỉnh theo tỷ lệ tăng trưởng và tỷ lệ lạm
phát dự kiến.


vii

Quản lý bộ phận

Dự toán năm trước

Phòng kế
hoạch tài
chính

Các yếu tố điều chỉnh
tăng trong năm nay

Dự toán năm nay

Quản lý cấp trên

Mô hình phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ
Dự toán thu – chi của BVĐK tỉnh Hà Tĩnh được sở Y tế Hà Tĩnh phê duyệt.
Trong những năm qua, về cơ bản BVĐK tỉnh Hà Tĩnh thực hiện đúng quy trình lập
dự toán mà Nhà nước đặt ra, lập và nộp dự toán lên cấp trên đúng thời gian quy
định. Bệnh viện lập dự toán dựa theo cơ sở số liệu quá khứ nên mọi hoạt động tiến
hành theo kiểu cách, khuôn mẫu cũ mà không khuyến khích phát triển được các ý

chi thường xuyên và chi không thường xuyên. Khoản chi của Bệnh viện là lớn và
tăng qua các năm. Nhóm chi chiếm tỷ lệ cao là nhóm chi cho các khoản chi phí hoạt
động chuyên môn, phù hợp với hoạt động chuyên môn của bệnh viện. Tuy nhiên,
Bệnh viện chưa chú trọng chi đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Hoạt động
nghiên cứu khoa học là một hoạt động cũng như là nhiệm vụ quan trọng của bệnh
viện, từ việc nghiên cứu Bệnh viện có thể tìm phát minh ra các cách chữa trị bệnh tốt
hơn, tìm ra các loại thuốc mới, tăng thêm nguồn thu bệnh viện bên cạnh đó cũng có
thể nghiên cứu để quản lý tài chính bệnh viện một cách hiệu quả hơn.
+ Quyết toán thu chi: Cuối kỳ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh thực hiện
kiểm tra, tổng hợp số liệu về tình hình chấp hành dự toán trong kỳ, nhằm mục đích
thanh tra, đánh giá tài chính của đơn vị, phân tích các nhân tố tích cực, ngăn ngừa


ix

hạn chế các vi phạm pháp luật, vi phạm chức năng nhiệm vụ được giao, nâng cao ý
thức chấp hành các quy định, nội quy quy chế chuyên môn cũng như quy chế quản
lý tài chính trong bệnh viện.
- Đánh giá thực trạng quản lý của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh
Trong suốt thời gian qua, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh đã đạt được một số
kế quả, cụ thể như sau: Việc xây dựng và thực hiện quản lý tài chính tại bệnh viện Đa
khoa tỉnh Hà Tĩnh đã tuân thủ các chế độ chính sách tài chính của nhà nước hiện
hành; Hoạt động quản lý tài chính của BVĐKT Hà Tĩnh được xây dựng, tổ chức thực
hiện ngày càng phù hợp sát với nhu cầu thực tế; Phân bổ hợp lý các khoản chi tiêu,
tập trung nguồn kinh phí cho các nội dung hoạt động chính góp phần tăng tự chủ
trong chi tiêu; Hiệu quả của hoạt động quản lý tài chính góp phần tăng thu nhập cho
cán bộ, viên chức và người lao động; Bệnh viện đã có một sự biến đổi lới trong nhận
thức của đội ngũ lãnh đạo và cán bộ công nhân viên bệnh viện;
Bên cạnh những kết quả đạt được, quản lý tài chính tại Bênh viện chưa chặt
chẽ, thiếu toàn diện, cụ thể như sau:

nhưng chế độ quản lý, hạch toán chưa quy định cụ thể.
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI
BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH HÀ TĨNH
Trên cơ sở đánh giá những hạn chế và nguyên nhân, luận văn sẽ tập trung
phân tích giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Hà Tĩnh
- Hoàn thiện công tác lập dự toán: đổi mới phương pháp lập dự toán;
- Hoàn thiện khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn tài chính của
bệnh viện: Tăng cường nguồn NSNN; Tăng cường hoạt động xã hội hóa bệnh viện;
Mở rộng phạm vi thực hiện hoặc tham gia thực hiện các dự án đầu tư; Hoàn thiện quy
chế chi tiêu nội bộ; Thực hiện khoán quản tại một số khoa trong bệnh viện; Thực hiện
trả lương theo vị trí việc làm; Tăng cường các khoản chi cho đào tạo và nghiên cứu
khoa học; Xây dựng Quy chế mua sắm và quản lý, sử dụng tài sản công; Xây dựng hệ
thống phần mềm hiệu quả nhằm quản lý và kết nối dữ liệu tài sản công;
- Nâng cao chất lượng kiểm soát dự toán: Tăng cường công tác kiểm soát nội bộ
trong bệnh viện; Xây dựng và ban hành chỉ tiêu đánh giá quản lý tài chính; Tăng
cường cở sở vật chất, đưa tiến bộ tin học ứng dụng vào công tác quản lý tài chính


xi

Thực hiện công tác quản lý tài chính trong giai đoạn 2011-2014, Bệnh viện Đa
khoa tỉnh Hà Tĩnh đã phần nào nâng cao được tính chủ động trong công tác quản lý
tài chính, góp phần tăng thu, tiết kiệm chi, nâng cao thu nhập cho cán bộ viên chức
trong đơn vị.
Trên cơ sở vận dụng các phương pháp nghiên cứu, Luận văn đã hoàn thành được
một số nội dung cơ bản sau:
(1) Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý tài chính của bệnh
viện công lập; nêu rõ các khái niệm và đặc điểm của quản lý tài chính để từ đó rút
ra những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính của bệnh viện công lập;

1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quản lý tài chính bệnh viện là một loại hình quản lý kinh tế mang tính chất
đặc thù. Người ta đã từng quan niệm rằng, đầu tư vào lĩnh vực y tế là sự đầu tư
không hoàn lại. Việt Nam là một đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh, đói
nghèo và lạc hậu, ngân sách eo hẹp, dân trí chưa cao, đầu tư vào y tế theo cơ chế
quan liêu bao cấp theo kiểu “Xin – cho” đã làm cho nguồn lực trong một thời gian
dài không được chú trọng và phát triển đúng hướng. Trên thực tế, quan niệm cũ này
đã gây ra những hậu quả tầm vĩ mô ảnh hưởng đến sự phát triển và cân bằng trong
lực lượng sản xuất, ảnh hưởng đáng kể đến GDP của đất nước. Chính vì quan niệm
đó, sự quan tâm đầu tư của nhà nước vào lĩnh vực này chưa được chú trọng nhiều
và không đồng đều giữa các vùng, miền trong cả nước.
Hiện nay, trước tình hình mới, các thành phần kinh tế, dịch vụ được vận hành
theo cơ chế thị trường dưới sự điều tiết vĩ mô của nhà nước nhưng với y tế thì
không thể thực hiện theo cơ chế đó. Tuy vậy các yếu tố cấu thành và cung cấp hoạt
động cho y tế trong đó có cả nhân lực lại chịu sự chi phối hoạt động theo cơ chế thị
trường. Đó là bài toán khó, là thách thức đối với các nhà lãnh đạo và hoạch định
chính sách y tế. Chính vì vậy quản lý tài chính trong bệnh viện không phải là việc
làm đơn giản, tính toán một cách đơn thuần về kinh tế mà nhà quản lý phải cân đối,
linh hoạt để vừa đảm bảo các mục tiêu tài chính vừa đảm bảo tính hiệu quả, công
bằng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Bên cạnh đó, trong thời gian gần đây, sự ra đời của hệ thống y tế ngoài công
lập theo cơ chế xã hội hóa y tế đã góp phần giảm tải và đáp ứng đáng kể được nhu
cầu khám chữa bệnh cho nhân dân bởi tính chuyên nghiệp và đầu tư đúng hướng.
Bệnh viện tư nhân ra đời, được đầu tư trang thiết bị hiện đại, nhân lực đủ mạnh, thủ
tục hành chính thông thoáng, nhanh gọi, bộ phận chăm sóc khách hàng sẵn sàng
cung cấp các dịch vụ y tế tận nhà cho bệnh nhân, nâng cao chất lượng cuộc sống…
Trong khi đó bệnh viện công thì chưa đáp ứng được nhu cầu này. Làm cho một số

(2) Phân tích thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh
giai đoạn 2011-2014;
(3) Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Hà Tĩnh giai đoạn 2015-2020.


3

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu về quản lý tài chính của Bệnh
viện công lập;
- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu về quản lý tài chính tại Bệnh viện
Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2014 với nội dung chủ yếu là quản lý thu,
quản lý chi và quản lý tài sản công.

4. Phương pháp nghiên cứu
a) Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp được sử dụng trong quá trình thực hiện luận văn là phương
pháp thống kê, phân tích, so sánh và tổng hợp.
b) Nguồn thông tin, dữ liệu sử dụng
- Các nghị quyết, thông tư, văn bản của Nhà nước quy định về cơ chế tự chủ
tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động và tài chính tại đơn vị sự nghiệp;
- Các tài liệu, sách, báo, tạp chí đã công bố liên quan đến lý luận về cơ chế tự
chủ tài chính nói chung và quy chế cơ chế tự chủ tài chính của Bệnh viện nói riêng;
- Các quy định, quy chế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh về quản lý tài
chính và tài sản công;
- Số liệu từ Báo cáo tài chính của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn
2011-2014.

5. Kết cấu của luận văn

- Có mở tài khoản tại kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng để ký gửi các khoản
thu, chi tài chính.
Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập
- Đơn vị sự nghiệp có thu là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã
hội, không vì mục đích kiếm lời. Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra
chủ yếu là những giá trị về tri thức, văn hóa, phát minh, sức khỏe, đạo đức, các giá
trị về xã hội. Đại bộ phận sản phẩm của ĐVSN công lập là sản phẩm có tính phục
vụ không chỉ bó hẹp trong một ngành hoặc một lĩnh vực mà những sản phẩm đó khi
tiêu dùng thường có tác dụng lan tỏa.
- Hoạt động ĐVSN công lập được trang trải từ nguồn kinh phí ngân sách nhà
nước cấp hoặc cấp trên cấp và từ các nguồn kinh phí do nhà nước quy định như từ
các khoản thu phí, lệ phí, thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, từ nguồn
viện trợ, tài trợ biếu tặng, cho… theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp.


5

- Hoạt động sự nghiệp trong các ĐVSN công lập thường gắn liền và bị chi
phối bởi các chương trình mục tiêu quốc gia như các chương trình xóa mù chữ,
chăm sóc sức khỏe cộng đồng…
1.1.2.

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập

Để quản lý các hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập cũng như quản
lý được quá trình phát triển của các loại hình dịch vụ này, phục vụ tốt cho hoạt động
của nền kinh tế quốc dân, cần phải xác định các đơn vị sự nghiệp tùy thuộc vào lĩnh
vực hoạt động hay khả năng đảm bảo nguồn kinh phí cho hoạt động thường xuyên
của đơn vị.
