Nâng cao chất lợng trong giờ dạy môn sinh học lớp 9 Cao Thu Huyền
I. Lý do chọn đề tài
1. Cơ sở lý luận
Sinh học là môn khoa học nghiên cứu về vi sinh sinh vật, thực vật, động vật và con
ngời, sự tiến hoá của giới thực vật, động vật và con ngời. Sự tiến hoá của giới thực vật và
động vật nguồn gốc của con ngời. Tại sao có loài tồn tại đến ngày nay và có loài tiệt
chủng. Sinh học phản ánh mọi mặt của cuộc sống xã hội góp phần hình thành phát triển
hoàn thiện nhân cách cho học sinh theo mục tiêu giáo dục. Nó là chìa khoá để học sinh
tiến vào mọi lĩnh vực khoa học, mọi hoạt động xã hội, nó có tác dụng sâu sắc và lâu bền
đến đời sống tâm hồn trí tuệ con ngời. Các bài mà học sinh học là tiếng nói của tình cảm,
là khí giới thanh cao đắc lực có tác dụng mạnh mẽ đến t tởng tình cảm cảm xúc của con
ngời. M xim G.Ki đã từng nói Sinh học giúp con ngời hiểu đợc bản thân mình, làm
nảy nở ở con ngời những khát vọng hớng tới chân lý
Trải qua những thăng trầm của lịch sử sinh học không ngừng phát triển nó đã đóng
góp một phần không nhỏ vào sự nghiệp giáo dục học sinh trong nhà trờng phổ thông trở
thành những ngời có ích tài đức, xây dựng xã hội và bảo vệ tổ quốc. Ngay nay xã hội
ngày càng đổi mới đòi hỏi con ngời cần phải tiến kịp với tiến bộ trong xã hội. Chính vì
vậy việc giảng dạy trong nhà trờng càng cần phải đổi mới cho phù hợp với sự vận động
đi lên của thời đại. Giờ dạy sinh học cần phải đạt chất lợng cao giúp các em lĩnh hội đợc
những tinh hoa của cuộc sống. Từ đó giúp các em hình thành và hoàn thiện nhân cách
của minh hơn nữa.
Cho nên việc dạy sinh học cần đợc nâng cao chất lợng. Cần đợc giáo viên quan
tâm. Vậy muốn đáp ứng yêu cầu trên đòi hỏi ngời giáo viên cần phải có phơng cách chủ
động. Vì vậy qua thực tế giảng dạy cộng với sự học hỏi kinh nghiệm của các pháp giảng
dạy phù hợp, phát huy đợc khả năng nhận thức của HS đối với bộ môn một đồng nghiệp.
Tôi đã rút ra đợc cho mình một số phơng pháp dạy học tích cực.
Cơ sở xuất phát của đề tài này là nâng cao chất lợng trong giờ dạy sinh học ở trờng
THCS. Đề tài này dựa trên cơ sở thực tiễn trong quá trình giảng dạy môn sinh học lớp 9
tại trờng THCS Xuất Hoá.
2. Cơ sở thực tiễn
Sáng kiến kinh nghiệm

Sáng kiến kinh nghiệm
2
Nâng cao chất lợng trong giờ dạy môn sinh học lớp 9 Cao Thu Huyền
Lớp 9A2: Tổng số HS 40 HS.
Giỏi: 0 TB: 20 Kém: 5
Khá: 5 Yếu: 10
Lớp 9A3: Tổng số HS 36 HS.
Giỏi: 0 TB: 15 Kém: 5
Khá: 10 Yếu: 6
Sau khi năm đợc kết quả chung về chất lợng của HS tôi đã tiến hành phân loại mức
độ nhận thức của HS và kỹ năng bộ môn. Từ đó đa ra một số phơng pháp giảng dạy phù
hợp nh sau:
a. Phơng pháp dạy học tích cực.
Trong phơng pháp tích cực ngời học đối tợng của hoạt động dạy đồng thời là chủ
thể của hoạt động học . Đợc cuốn hút vào các hoạt động học tập do GV tổ chức và chỉ
đạo . Thông qua đó tự khám phá những điều mình cha rõ chứ không phải thụ động tiếp
thu những tri thức đã đợc giáo viên sắp đặt. Đợc đặt trong tình huống của đời sống thực
tế ngời học trực tiếp quan sát thảo luận làm thí nghiệm giải quyết vấn đề đặt ra theo cách
suy nghĩ của mình từ đó vừa nắm đợc kiến thức kỹ năng mới, vừa nắm đợc phơng pháp
làm ra kiến thức, kỹ năng đó, không dập theo khuân mẫu sẵn có, đợc bộc lộ và phát huy
tiềm năng sáng tạo.
Dạy học chú trọng rèn luyện phơng pháp tự học, phơng pháp tích cực xem việc
rèn luyện phơng pháp học tập cho HS không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả
dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học. Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh, với
sự bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển nh vũ bão thì không thể
nhồi nhét vào đầu óc trẻ khối lợng kiến thức ngày càng nhiều, phải quan tâm dạy cho trẻ
phơng pháp học ngay từ bậc tiểu học và càng lên bậc cao hơn càng phải đợc chú trọng.
Trong phơng pháp học thì cốt lõi là phơng pháp tự học , khơi dạy nội lực vốn có trong
mỗi ngời, kết quả học tập sẽ đợc nhân lên gấp bội. Không chỉ tự học ở nhà sau bài học
trên lớp mà tự học cả trong tiết học có sự hớng dẫn trực tiếp của thầy.

các kiến thức lặp lại các kỹ năng đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, óc sáng
tạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế. Với sự trợ giúp của các thiết bị kỹ
Sáng kiến kinh nghiệm
4
Nâng cao chất lợng trong giờ dạy môn sinh học lớp 9 Cao Thu Huyền
thuật, kiểm tra đánh giá sẽ không còn là một công việc nặng nhọc đối với GV mà lại cho
nhiều thông tin kịp thời hơn để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy chỉ đạo hoạt động học
từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, GV không đóng vai trò đơn thuần là
ngời truyền đạt kiến thức GV trở thành ngời thiết kế , tổ chức hớng dẫn các hoạt động
học độc lập hoặc theo nhóm nhỏ. Trên lớp HS hoạt động là chính GV có vẻ nhà nhã hơn
nhng hiểu đợc khi soạn giáo án GV đã phải đầu t công sức thời gian rất nhiều so với kiểu
dạy và học thụ động mới có thể thực hiện bài lên lớp với vai trò là ngời gợi mở, xúc tác,
động viên, cố vấn trọng tài trong các hoạt động tìm tòi, hào hứng tranh luận sôi nổi của
HS, GV phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ s phạm lành nghề mới có thể
tổ chức hớng dẫn các hoạt động của HS mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của
GV.
b. Phơng pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
T duy chỉ bắt đầu ở nơi xuất hiện tình huống có vấn đề. Tình huống có vấn đề
chứa đựng một nhiệm vụ cần giải quyết một vớng mắc cần tháo gỡ mà kết quả là HS có
kiến thức mới, phơng pháp hoạt động mới. (S. L Rubinstêin)
- Ba thành phần cấu thành tình huống có vấn đề.
+ Nhu cầu nhận thức hoặc hành động của ngời học
+Yêu cầu tìm kiểm những tri thức, phơng thức hành động mà ngời học cha biết.
Vốn tri thức và kinh nghiệm của ngời chứa đựng khả năng giải quyết tình huống
đặt ra.
- Dạy học nêu vấn đề - Ơristic có 3 đặc trng cơ bản sau:
+ GV đặt ra trớc HS một loạt những bài toán nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn
giữa cái đã biết và cái phải tìm nhng nó đợc cấu trúc lại một cách s phạm gọi là bài toán
Ơristic .
HS tiếp nhận mâu thuẫn của bài toán Ơristic nh mâu thuẫn của nội tâm mình và

cho công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc. GV chúng ta cần học hỏi vận dụng phát triển
dạy học đặt giải quyết vấn đề ngày càng thờng xuyên, phổ biến và đạt trình độ cao hơn.
Trong dạy học đạt giải quyết vấn đề thói quen học thuộc và ghi nhớ những kiến thức GV
thông báo đợc thay thế bằng thói quen chủ động tham gia những hoạt động tìm tòi, phát
hiện tình huống có vấn đề, đề xuất các giả thuyết dự báo về hiện tợng sẽ gặp, giải thích
nguyên nhân, tính quy luật của các hiện tợng bằng quan sát thí nghiệm thảo luận. Đặc tr-
Sáng kiến kinh nghiệm
6