TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ NGOẠI THƢƠNG

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NHƢỢNG QUYỀN THƢƠNG
MẠI TRONG LĨNH VỰC THỰC PHẨM TẠI VIỆT NAM

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Bích Ngọc
Lớp: Anh 14
Khoá: K42D
Giáo viên hƣớng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Bình

Hà Nội, tháng 11 năm 2007


MỤC LỤC
Lời mở đầu............................................................................................................. 1
Chƣơng I: Cơ sở lý luận chung về nhƣợng quyền thƣơng mại và phát triển
nhƣợng quyền thƣơng mại trong lĩnh vực thực phẩm......................................... 5
I. Nhượng quyền thương mại.............................................................................. 5
1

Định nghĩa nhượng quyền thương mại........................................................ 5

2

Phân loại nhượng quyền thương mại .......................................................... 8

3


Cơ sở pháp lý điều tiết hoạt động kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam ..... 45

II. Đặc điểm ngành kinh doanh thực phẩm Việt Nam...................................... 48
1

Quy mô của ngành kinh doanh thực phẩm Việt Nam ................................ 48

2

Chất lượng của ngành kinh doanh thực phẩm Việt Nam ........................... 52

III. Thực tiễn hoạt động nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực phẩm
tại Việt Nam ...................................................................................................... 55
1

Quá trình phát triển nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực phẩm

tại Việt Nam .................................................................................................... 55
2

Thực tiễn hoạt động của các bên nhượng quyền tại Việt Nam ................... 58

2


3

Thực tiễn hoạt động của các bên nhận quyền tại Việt Nam ....................... 64

3

phẩm tại Việt Nam .......................................................................................... 84
II. Giải pháp phát triển nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực phẩm
tại Việt Nam thời gian tới .................................................................................. 86
1

Giải pháp từ phía các doanh nghiệp nhượng quyền .................................. 87

2

Giải pháp từ phía các doanh nghiệp nhận quyền ...................................... 93

3

Giải pháp từ phía Nhà nước và các Bộ, Ban, Ngành ................................ 96

Kết luận .............................................................................................................. 101
Tài liệu tham khảo ............................................................................................. 103
Phụ lục ............................................................................................................... 108
Phụ lục 1: Mẫu đơn đăng ký nhượng quyền thương mại ............................... 108
Phụ lục 2: Bản giới thiệu về nhượng quyền thương mại................................ 110


LỜI MỞ ĐẦU
A. Tính cấp thiết của đề tài
Nhượng quyền thương mại (Franchise) là một phương thức kinh doanh đã
ra đời và phát triển trên thế giới hơn 6 thập kỷ qua, đặc biệt phổ biến ở các
nước Âu - Mỹ và được đánh giá là mô hình kinh doanh có tính ưu việt nổi bật,
đem lại thành công cho nhiều thương hiệu hàng đầu thế giới, đóng góp không
nhỏ vào sự phát triển của những nền kinh tế lớn trên thế giới. Tại Việt Nam,
phương thức kinh doanh này bắt đầu manh nha hình thành từ giữa những năm

Dù có tiềm năng lớn nhưng do thiếu kinh nghiệm, trình độ, nhân lực cũng
như chính sách hỗ trợ, sự quan tâm thích đáng từ phía Nhà nước và các Bộ,
Ban, Ngành đối với lĩnh vực mới mẻ này nên nhượng quyền thương mại trong
lĩnh vực thực phẩm tại Việt Nam vẫn đang ở dạng tiềm ẩn, chưa thực sự phát
huy hết thế mạnh. Làm thế nào để có thể phát triển kinh doanh nhượng quyền
trong lĩnh vực thực phẩm tại Việt Nam đang là một vấn đề cấp thiết, đòi hỏi
phải có những giải pháp cụ thể và thiết thực. Chính vì vậy, tác giả chọn “Giải
pháp phát triển nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực phẩm tại
Việt Nam” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp.
B. Mục đích nghiên cứu của đề tài
 Xây dựng hệ thống cơ sở lý luận chung về nhượng quyền thương mại
và phát triển nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực phẩm.
 Đánh giá thực trạng nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực thực
phẩm tại Việt Nam.
 Đánh giá tiềm năng phát triển nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực
thực phẩm tại Việt Nam .

1

Tổng cục thống kê (2006), Niên giám thống kê 2006, NXB Thống Kê, -69-.

2


 Đề xuất hệ thống giải pháp phát triển nhượng quyền thương mại trong
lĩnh vực thực phẩm tại Việt Nam.
C. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu: Việc phát triển nhượng quyền thương mại trong
lĩnh vực thực phẩm tại Việt Nam.
- Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động nhượng quyền thương mại diễn ra trong

hay “tự do”. Tại Việt Nam “franchise” được dịch là “nhượng quyền thương
mại” hay “nhượng quyền kinh doanh”. Về lý thuyết, cụm từ “thương mại” chỉ
mang hàm nghĩa buôn bán, giao dịch trong khi đó hoạt động “franchise” trên
thế giới không chỉ đơn thuần là việc buôn bán, giao dịch thông thường mà còn
liên quan đến các yếu tố khác như thương hiệu, bí quyết kinh doanh, giải pháp
kinh doanh…, chính vì vậy cách dùng thuật ngữ “nhượng quyền kinh doanh”
là chính xác hơn. Bên cạnh đó, cũng có quan niệm cho rằng dùng từ
“nhượng” là chưa chính xác vì quyền kinh doanh thương hiệu và sản phẩm
hay dịch vụ chỉ được bên chủ thương hiệu cho phép sử dụng trong một thời
gian nhất định mà thôi, chính vì vậy cụm từ “cấp quyền kinh doanh” có vẻ
phù hợp hơn cụm từ “nhượng quyền kinh doanh”. Tương tự, thuật ngữ “mua
nhượng quyền” dùng đối với bên nhận quyền lẽ ra phải là “thuê nhượng
quyền”. Song trên thực tế, “nhượng quyền thương mại” hay “nhượng quyền
kinh doanh” chẳng qua chỉ là cách gọi, cả hai thuật ngữ này đều được hiểu là
hoạt động thương mại theo đó bên nhận quyền tiến hành hoạt động kinh
doanh theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định.
Hoạt động nhượng quyền kinh doanh khởi nguồn tại Mỹ vào giữa thế kỷ
19 với sự kiện lần đầu tiên trên thế giới nhà sản xuất máy khâu Singer ký cho
thực hiện hợp đồng nhượng quyền kinh doanh. Đến nay, hoạt động nhượng

5


quyền kinh doanh đã có mặt tại hơn 160 quốc gia với tổng doanh thu lên đến
18,3 tỷ USD năm 20002. Cùng với sự phát triển của nhượng quyền thương
mại, đã có rất nhiều định nghĩa khác nhau trên thế giới được đưa ra để quy
chuẩn hoạt động này.
Theo định nghĩa của Hiệp hội Nhượng quyền thương mại Quốc tế
(International Franchise Association): “Nhượng quyền kinh doanh là mối
quan hệ theo hợp đồng giữa bên giao và bên nhận quyền, theo đó bên giao đề

dưới thương hiệu, nhãn hiệu của bên giao; sử dụng trọn gói phương thức kinh
doanh, bí quyết kĩ thuật của bên giao trên cơ sở sự hỗ trợ thường xuyên của
bên giao”5.
Định nghĩa của liên minh Châu Âu (EU) lại nghiêng về quyền của bên
nhận khi sử dụng một tập hợp quyền sở hữu trí tuệ, theo đó: “Quyền kinh
doanh là một tập hợp những quyền sở hữu công nghiệp và sở hữu trí tuệ liên
quan tới nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, biển hiệu cửa hàng, giải pháp
hữu ích, kiểu dáng, bản quyền tác giả, bí quyết hoặc sáng chế sẽ được khai
thác để bán sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ tới người tiêu dùng cuối cùng”
6

. Nhượng quyền thương mại có nghĩa là việc chuyển nhượng tất cả các quyền

kinh doanh được định nghĩa ở trên.
Theo Điều 284, Mục 8, Luật Thương Mại sửa đổi ban hành ngày 14 tháng
6 năm 2005 của Việt Nam, nhượng quyền thương mại được định nghĩa như
sau: “Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên
nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự tiến hành việc mua bán
hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây: 1- Việc mua bán
hàng hoá, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh
doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá,
tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh
doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền. 2- Bên nhượng quyền có quyền
5

British Franchise Association, What is franchising, (truy cập ngày 2/10/2007).

6

Trần Ngọc Sơn (26/1/2007), Nhượng quyền kinh doanh ở Việt Nam, nchise-