TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

TRẦN THỊ HUYỀN

GIÁO DỤC TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN
TRONG DAY HOC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐAO ĐỨC” •
MÔN GIÁO DUC CÔNG DÂN LỚP 10 Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÉN TRE,
TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY

KHÓA LUÂN TỐT NGHIÊP ĐAI HOC
Chuyên ngành: Phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân

Người hướng dẫn khoa học:
ThS. Nguyễn Quang Thuận

HÀ NỘI,


Trong quá trình triển khai đề tài khóa luận, em đã nhận đuợc sự giúp đỡ
tận tình của thầy cô và bạn bè. Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết
ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Chính trị, truờng Đại học
Sư phạm Hà Nội 2 đã giảng dạy chỉ bảo em trong suốt quá trình học tập và
nghiên cứu.
Em xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới thầy giáo - ThS. Nguyễn
Quang Thuận, người đã định hướng cho em nghiên cứu đề tài, cung cấp cho em
những kiến thức lý luận, thực tiễn cùng với những kinh nghiệm quý báu, nhiệt
tình hướng dẫn, động viên khích lệ ừong suốt quá trình nghiên cứu để em hoàn
thành khóa luận.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo, các em học sinh trường

1.2.
Thực trạng giáo dục trách nhiệm công dân trong dạy học học phần
“Công dân với đạo đức” môn GDCD lớp 10 trường THPT Bến Tre, tỉnh
Vĩnh Phúc
1.3.
Nguyên nhân của thực trạng giáo dục ừách nhiệm công dân trong dạy
học phần “Công dân với đạo đức” môn GDCD lớp 10 trường THPT Bến

2


MỞ ĐÀU
1. Lý do chọn đề tài
Mở cửa hội nhập là xu thế chung của thời đại ngày nay, là vấn đề sống
còn đối với tất cả các quốc gia. Ở Việt Nam hiện nay, khi nền kinh tế của nước
ta đang từng bước hội nhập với nền kinh tế thế giới, cùng với những thuận lợi,
những cơ hội phát triển, chúng ta cũng đang phải đối diện với hàng loạt thách
thức và những điều ràng buộc đối với mọi mặt của đời sống xã hội và con
người. Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta đã quyết định đổi mới toàn
diện mọi mặt đời sống xã hội trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc đổi mới giáo
dục và đào tạo, coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. vấn đề giáo dục
trách nhiệm công dân mang ý nghĩa quan trọng và cần thiết, sẽ là bước tiến
mạnh và vững chắc để chúng ta thực hiện mục tiêu phát triển xã hội hài hòa và
bền vững.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành T.Ư khóa XI với nội dung
đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH ừong điều
kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã
khẳng định: “chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục,
đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và
nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn

nhập, những cái tiêu cực cũng đang xâm nhập vào đạo đức, lối sống của nhiều
tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đội ngũ học sinh.
Do tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, nhiều gia đì nh giáo dục
con cái chưa được đúng đắn. Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, nhiều học
sinh bị cuốn vào nhịp sống nhanh với Internet, game Online, những tệ nạn xã
hội....Hơn ai hết, các em rất cần sự bảo ban, dạy dỗ, hướng đến những điều tốt
đẹp trong cuộc sống từ các bậc làm cha, làm mẹ. Nhưng ở đây các bậc cha mẹ


ngày đêm lao vào công việc mà nhiều người đã quên đi một vai trò vô cùng
quan trọng của mình đó là việc giáo dục con cái.
Tại trường THPT Ben Tre mặc dù đội ngũ giáo viên của trường cũng đã
tích cực, nhiệt tình giảng dạy. Tuy nhiên, việc học tập môn giáo dục công dân
cũng chưa đạt hiệu quả cao, bởi học sinh chưa có hứng thú, tìm hiểu, chưa thấy
được sự quan trọng của bộ môn đối với việc giáo dục trách nhiệm công dân cho
thế hệ ừẻ. Bởi vậy, đã dẫn tới một bộ phận học sinh sống thờ ơ, thiếu trách
nhiệm với cộng đồng, xa vào các tệ nạn xã hội như ma túy, bạo lực học đường,
quan hệ tình dục trước hôn nhân, nghiện chơi game... Bởi vậy, việc giáo dục
trách nhiệm công dân cho học sinh là nhiệm vụ hết sức cấp thiết.
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi lựa chọn đề tài “Giáo dục trách

nhiệm công dân trong dạy học phần “công dân vói đạo đức” môn giáo dục
công dân lốp 10 ở trường trung học phổ thông Bến Tre, tỉnh Vĩnh Phúc
hiện nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Trách nhiệm công dân đã được quan tâm và được nhiều bài viết bàn về
như:
- Tác giả Phạm Thị Ngọc Tràm trong Tạp chí Triết học - số 4, (2006) bàn
về vấn đề: Nhà nước pháp quyền, xã hội dân sự với vấn đề quyền và nghĩa vụ
công dân có viết: “Để phát huy tác động tích cực, thuận chiều phát triển của

sinh trung học phổ thông qua dạy học học phần “Công dân với đạo đức” môn
Giáo dục công dân lớp 10 ở trường THPT Ben Tre, tỉnh Vĩnh Phúc.
3. Đổi tượng và phạm vỉ nghẽn cứu
3.1.

Đối tượng nghiên cứu
Khóa luận nghiên cứu việc giáo dục ừách nhiệm công dân cho học sinh

trung học phổ thông trong dạy học phần “Công dân với đạo đức” môn giáo dục
công dân lớp 10 ở trường THPT.


3.2.

Phạm vi nghiên cứu
Không gian nghiên cứu: Đề tài được thực hiện nghiên cứu tại trường

THPT Bến Tre, tỉnh Vĩnh Phúc.
Thời gian nghiên cứu: Trong thời gian tác giả đi thực tập sư phạm từ ngày
22 /2 đến ngày 09/04 năm 2016.
Nội dung nghiên cứu của đề tài: tác giả đưa ra cơ sở lý luận của việc giáo
dục ừách nhiệm công dân. Từ đó tìm hiểu thực trạng và nêu ra một số kiến nghị
nhằm nâng cao trách nhiệm công dân trong dạy học phần “Công dân với đạo
đức” môn GDCD lớp 10 trong học kì II, năm học 2015-2016 của trường THPT
Bến Tre, tỉnh VTnh Phúc.
4. Muc đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1.

Mục đích nghiên cứu
Tác giả đưa ra cơ sở lý luận của việc giáo dục trách nhiệm công dân. Từ

trường THPT hiện nay.
Đề tài góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD
7. Kết cầu của đề tài
Ngoài phàn mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục, nội dung
của khoá luận gồm 3 chương và 10 tiết.


Chương 1
Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC TRÁCH NHIỆM CÔNG
DÂN TRONG DẬY HỌC HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC”
MÔN GDCD LỚP 10
1.1.

Trách nhiệm công dân

Khái niệm trách nhiệm công dân
Ai cũng có trách nhiệm bởi mỗi người đều có một vị trí nhất định trong các mối quan hệ xã hội, như gia đình,
dòng họ, địa phương, tập thể, tổ chức chính trị - xã hội, công dân của một nước, thành viên của cộng đồng dân tộc và
rộng nhất là của toàn nhân loại... Trong các mối quan hệ đó, trách nhiệm được hình thành trên cơ sở những quy định
của luật pháp, quy chế, thỏa thuận của tập thể, tổ chức, địa phương... Trách nhiệm còn được hình thành do dư luận xã
hội và bị chi phối bởi dư luận xã hội. Trách nhiệm công dân là điều phải làm, phải gánh vác hoặc phải nhận lấy về
mình.
về mặt nội hàm, thuật ngữ trách nhiệm được hiểu là: trách nhiệm bao giờ cũng gắn liền với con người, bị quy

định bởi những nhu cầu phát triển của đời sống con người về thực chất, đó là khả năng nhận thức về bổn phận, nghĩa
vụ và hậu quả do những hành động của bản thân con người đưa lại. Do đó, hiểu một cách chung nhất, trách nhiệm là
khái niệm của đạo đức học và luật học, nói lên một đặc trưng của nhân cách ữong việc thực hiện nghĩa vụ do xã hội
đề ra.
Nếu trách nhiệm pháp lý là sự bắt buộc, là những nhu cầu mà mỗi cá nhân, trong hoạt động của mình, phải tuân
thủ theo những chuẩn mực, những quy đinh, nguyên tắc của pháp luật thì trách nhiệm đạo đức lại chứa đựng tình

xã hội và hách nhiệm của xã hội trong việc đảm bảo sự hoạt động của cá nhân mỗi con người trong hoạt động thực
tiễn, ữong mối quan hệ nhân quả với mỗi cá nhân trong xã hội.
Trách nhiệm của công dân là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với xã hội (đối với gia đình, tập thể, đơn vị công
tác, tổ quốc, nhân loại nói chung...) là trách nhiệm của cá nhân đối với cá nhân khác với tư cách một con người, một
thành viên của xã hội khi tham gia vào đời sống cộng đồng: là bổn phận của cá nhân cũng như của xã hội khi tham
gia vào đời sống cộng đồng; là bổn phận của cá nhân cũng như của cả cộng đồng xã hội trước những vấn đề chung
liên quan tới sự duy trì cuộc sống của con người.


Trách nhiệm công dân có tác dụng quan ừọng ừong h ình thành nhân cách con người. Trách nhiệm công dân là
sự thống nhất của quá trình nhận thức và hành động thực tiễn một cách có đạo đức của mỗi cá nhân, là quá trình rèn
luyện phấn đấu của mỗi chủ thể để vượt qua những cám dỗ vật chất nhỏ nhen, ích kỷ và những toan tính tàm thường,
dưới tác động của những nhân tố cơ bản, như kinh tế, chính trị, văn hóa, đạo đức...Mỗi thời đại kinh tế - xã hội với
sự phát triển của kinh tế, sự thay đổi của chế độ ch ính trị, sự mở rộng của kinh tế dân chủ và những yêu càu về vãn
hóa, đạo đức luôn có những đòi hỏi tương ứng về trách nhiệm công dân đối với mỗi với tư cách thành viên của cộng
đồng xã hội.
Qua từng giai đoạn lịch sử nhất định, trách nhiệm công dân biến đổi theo sự phát triển của xã hội loài người và
tùy từng cộng đồng, dân tộc, từng quốc gia nhất định mà có những biểu hiện, những hình thức thể hiện khác nhau.
Đây không chỉ là sự đòi hỏi, yêu cầu của cộng đồng của xã hội đối với mỗi người, mỗi tập thể (trách nhiệm pháp lý)
mà còn là nhu cầu của sự tiến bộ, của sự hoàn thiện của mỗi bản thân mỗi người (trách nhiệm đạo đức).
1.2.

Giáo dục trách nhiệm công dân

Khái niệm
Giáo dục (hiểu theo nghĩa rộng) là lĩnh vực hoạt động của xã hội nhằm truyền đạt những kinh nghiệm lịch sử xã hội chuẩn bị cho thế hệ trẻ trở thành lực lượng tiếp nối sự phát triển xã hội, kế thừa và phát triển nền văn hóa của
loài người và dân tộc.
Giáo dục (hiểu theo nghĩa hẹp) là giáo dục nhà trường, là sự tác động có tổ chức, có kế hoạch nhằm cung cấp
kiến thức, kỹ năng, hình thành thái độ, hành vi của học sinh, xây dựng và phát triển hoàn thiện nhân cách theo mục
tiêu giáo dục xã hội đề ra.

hành vi, thái độ và giá trị ở từng con người là một quá trình khỏ khăn, không đồng thời. Có thời điểm người học quay
trở lại những thái độ, hành vi hoặc giá trị trước. Do đó, các nhà giáo dục cần kiên tri chờ đợi và tổ chức các hoạt
động liên tục để người được giáo dục duy trì hành vi mới và có thói quen mới, tạo động lực cho người học được giáo
dục, điều chỉnh hoặc thay đổi giá trị, thái độ và hành vi trước đây, thích nghi hoặc chấp nhận các giá trị, thái dộ hành
vi mới.
Giáo dục trách nhiệm công dân cần phải thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt đối với
trẻ em. Môi trường giáo dục được tổ chức tạo cơ hội cho người học áp dụng kiến thức và kỹ năng vào các tình huống
“thực” trong cuộc sống.
Giáo dục trách nhiệm công dân chính là giúp mỗi cá nhân hướng đến sự thật thà, trung thực, sống có đạo đức
biết yêu thương con người; đến với lý tưởng cao đẹp, văn minh nhằm hạn chế tối đa mặt tiêu cực của xã hội. Đe có


một xã hội tốt đẹp, quan hệ con người với con người trên cơ sở có tình, như nhà triết học cổ điển Đức Phoi-ơ-bắc đã
nhẫn mạnh, vai trò của giáo dục là đặc biệt quan ừọng. Đến nay tư tưởng cần được phát huy, hoàn thiện, bổ sung từ
những ý tưởng khoa học chân c hính và thực tiễn nóng bỏng. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy, con người chân
chính, con người cách mạng cần phải theo học thuyết khoa học của c. Mác, Ph Ăngghen, V.I.Lênin, đồng thời cũng
phải tựu làm học ừò của Gieesssu, Thích ca mâu ni, Ala.
Trong thế giới hiện đại, trong một xã hội còn nhiều vấn đề phức tạp do mặt trái của nền kinh tế thị trường gây
ra chúng ta phải biết dùng sức mạnh tổng họp để giáo dục con người và từng cá nhân có ý thức, trách nhiệm tu
dưỡng theo các nguyên tắc, chuẩn mục xử lý trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân và xã hội nhằm
khuyến khích phát triển kinh tế, thực hiện công bằng xã hội và tiến bộ xã hội trong nhân dân.
Chỉ khi nào người công dân ý thức được quyền cũng như nghĩa vụ công dân của mình thì lúc đó dân chủ hóa
mới được thực thi trong xã hội và xã hội mới thực sự trở thành xã hội dân sự . Trong điều kiện xã hội dân sự chưa
hình thành và phát triển như nước ta hiện nay, nhiệm vụ giáo dục trách nhiệm công dân của họ chủ yếu thuộc về nhà
nước và các đoàn thể xã hội. Nhà nước phải có trách nhiệm trong việc nâng cao sự hiểu biết, ý thức tôn họng và tuân
thủ pháp luật của người dân, giúp và tạo điều kiện cho họ rèn luyện thói quen sống, làm việc theo pháp luật; đồng
thời giúp họ tự ý thức được các quyền cá nhân nói riêng, dân chủ nói chung, làm cho họ tự giác và chủ động tham gia
vào các hoạt động xã hội. Giáo dục trách nhiệm cho công dân giúp cho người công dân nắm bắt được một cách đúng
đắn và kịp thời những thông tin càn thiết, nhằm thực hiện phương châm “dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra”
và dân được hưởng. Có như vậy người công dân mới có cơ sở để thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình đối

cách tự nguyện mà là một cách tự nhiên thì chừng đó hành động của bản thân con người sẽ ừở thành một lực lượng
xã lạ, đối lập với con người, và nô dịch con người, chứ không phải bị con người thống trị” [12, tr.47].
Đồng thời c. Mác và Ăngghen còn nhấn mạnh: “Nếu như lợi ích đúng đắn là nguyên tắc của toàn bộ đạo đức thì
do đó càn ra sức làm cho lợi ích riêng của con người cá biệt phù họp với lợi ích của toàn thể loài người” [12, trl99 200].
Điều này chỉ có thể thực hiện được khi mỗi cá nhân luôn có ý thức về trách nhiệm công dân và năng lực chịu
trách nhiệm đối với mỗi hoạt động của bản thân mình. Khi mọi người đều sống một cách có trách nhiệm với nhau và
ý thức được sự cần thiết phải họp tác trong các quan hệ xã hội thì ở họ, tất yêu sẽ này sinh sự tương trợ lẫn nhau. Bởi
lẽ, trách nhiệm công dân chính là năng lực tự xác định lợi ích hoặc tác hại đối với người khác, đối với toàn xã hội do


những hành động của mình.
Để có trách nhiệm công dân, người công dân phải có năng lực chịu trách nhiệm. Năng lực này biểu hiện ở ý
thức về hậu quả của hành động, hành vi, ở ý chí vượt khó hoàn thành nghĩa vụ, ngăn chặn được tác động tiêu cực của
hành động đối với lợi ích xã hội.
1.3.

Nội dung và ý nghĩa giáo dục trách nhiệm công dân trong phần “Công dân với đạo đức” môn

GDCD lớp 10

1.3.1.

Nội dung
Giáo dục trách nhiệm công dân cho học sinh trung học phổ thông, với bản chất là hình thành và phát triển cho

học sinh khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng
phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống. Giáo dục trách nhiệm công dân cho học sinh trung học phổ thông
hoàn toàn phù họp với mục tiêu giáo dục phổ thông, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục phổ thông.
Trong học phàn “Công dân với đạo đức” lớp 10, ưên cơ sở nội dung kiến thức của học phần (quan niệm về đạo

năng của gia đình. Giúp các em biết tự nhận xét, đánh giá về một số quan niệm về tình yêu, hôn nhân và gia đình.
Đồng thời xác định được trách nhiệm của bản thân trong gia đì nh như: là con cái các em có bổn phận yêu quý, kính
trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ, biết lắng nghe những lời khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh dự và
truyền thống tốt đẹp của gia đình; đối với cha mẹ già con cái phải có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc chu đáo,
không được có hành vi ngược đãi. Với anh chị em thì phải luôn có quan hệ gắn bó, có trách nhiệm yêu thương, tôn
trọng, đùm bọc, bảo ban, chăm sóc, giúp đỡ nhau trong cuộc sống.
- Giáo dục trách nhiệm với cộng đồng', biết sống nhân nghĩa, hòa nhập, họp tác với mọi người xung quanh. Yêu
quư, gắn bó với lớp, với trường, với cộng đồng nơi ở.
Bài 13: “Công dân với cộng đồng” giúp học sinh hiểu thế nào là ừách nhiệm đối với cộng đồng. Biết sống nhân
nghĩa, hòa nhập, họp tác với những người xung quanh, yêu quý, găn bó với trường với cộng đồng nơi mình đang sinh
sống. Cộng đồng là toàn thể những người cùng sống, có những điểm giống nhau, gắn bó thành một khối trong sinh
hoạt xã hội. Muốn duy trì cuộc sống của mình, con người phải tham gia lao động và liên hệ với những người khác,
với cộng đồng. Mỗi người là một thả nh viên, một tế bào của cộng đồng. Cá nhân có trách nhiệm thực hiện những


nhiệm vụ mà cộng đồng giao phó, tuân thủ những quy định, những nguyên tắc của cộng đồng :
• Quan tâm, chia sẻ, nhường nhịn với những người xung quanh, trước hết là những người thân ừong gia đình,
thầy cô giáo, bạn bè, làng xóm.
• Cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn, hoạn nạn; tích cực thamgia các hoạt động uống
nước nhớ nguồn; hoạt động đền ơn đáp nghĩa', các hoạt động do lớp, trường, cộng đồng dân cư tổ chức như giúp đỡ các

bạn học sinh nghèo vượt khó, ủng ho nhân dân vùng thiên tai, lũ lụt, ...
•Kính trọng và biết ơn các vị anh hùng dân tộc, những người có công với đất nước, với dân tộc
• Tôn trọng, đoàn kết, quan tâm, gần gũi, vui vẻ, cởi mở, chan hòa với thầy cô giáo, bạn bè và mọi người xung
quanh. Không xa lánh, bè phái, gây mâu thuẫn, mất đoàn kết
•Biết cùng bàn bạc, xây dựng kế hoạch hoạt động và phân công nhiệm vụ cụ thể phù họp với khả năng của từng
người. Biết nhịp nhàng với nhau trong công việc, học tập, sẵn sang chia se ý kiến, kinh nghiệm, sẵn sàng hỗ trợ, giúp
đỡ lẫn nhau trong học tập, ...
- Giáo dục trách nhiệm với Tổ quổc\ biết tham gia các hoạt động xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước phù họp
với khả năng của bản thân. Yêu quý, tự hào về quê hương, đất nước, dân tộc. Có ý thức học tập, rèn luyện để góp

tuyên truyền trong cộng đồng... Đây là công việc đàu tiên nhằm giúp học sinh nâng cao nhận thức và xác định rõ vai
trò, trách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
- Giáo dục trách nhiệm với nhân loại: tham gia các hoạt động phù họp với khả năng của bản thân để góp phần giải
quyết một số vấn đề cấp thiết của nhân loại. Tích cực ủng hộ những chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước,
ủng hộ những hoạt động góp phàn giải quyết một số vấn đề cấp thiết của nhân loại do nhà nước, địa phương tổ chức.
Bài 15: “Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại” giúp học sinh hiểu về trách nhiệm của công dân
với nhân loại. Học sinh biết được một số vấn đề cấp thiết của nhân loại hiện nay như: ô nhiễm môi trường, bừng nổ
dân số, các dịch bệnh hiểm nghèo. Từ đó giúp các em hiểu được ừách nhiệm của bản thân trong việc tham gia giải
quyết một số vấn đề câp thiết, là những trách nhiệm như:
• Giữ gìn trật tự, vệ sinh lớp học, trường họ, nơi ở và nơi cộng, không vứt rác, xả nước thải bừa bãi.
• Bảo vệ và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.
• Có thái độ phê phán đối với các hành vi làm ảnh hưởng không tốt đến môi trường; phát hiện, tố cáo những
hành vi vi phạm pháp luật để bảo vệ môi trường.
• Tích cực tuyên truyền vận động gia đình và mọi người xung quanh thực hiện tốt luật hôn nhân và gia đình,


chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình.
• sống an toàn lạnh mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội, tránh xa các hành vi có thể gây hại cho cuộc sống của bản
thân, gia đình và xã hội.
• Tích cực tham gia tuyên truyền phòng tránh các dịch bệnh hiểm nghèo, tuyên truyền phòng chống ma túy,
mại dâm và các tệ nạn xã hội khác trong cộng đồng...

1.3.2.

Ỷ nghĩa
Tất cả những điều kiện cho sự hình thành và phát triển của nhận thức, đạo đức nói chung, của nhân cách con

người và do vậy, nó chỉ có thể có được khi con người tham gia vào mọi hoạt động của đời sống cộng đồng một cách
có đạo đức, có ý thức trách nhiệm. Như vậy trách nhiệm công dân góp phần điều chỉnh, định hướng và phát triển
nhân cách con người theo hướng ngày càng tiến bộ. Là một trong những yếu tố đảm bảo sự ổn định về chính trị và

vấn đề trách nhiệm công dân luôn được đặt ra từ tình hình thực tiễn phát triển kỉnh tế - xã hội, nhất là trong giai đoạn
hiện nay, khi cũng ta đang tích cực đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế
thị trường đinh hướng xã hội chủ nghĩa luôn đòi hỏi mỗi công dân không chỉ năng động hơn, có trình độ học vấn cao
hơn, mà trách nhiệm đạo đức, trách nhiệm công dân cũng phải cao hơn. Các định hướng giá trị mới do đó công
nghiệp hóa, hiện đại hóa tạo ra đòi hỏi thực hiện trách nhiệm công dân không chỉ bó hẹp trong quá trình lao động sản
xuất mà cả trong cách ứng xử với môi trường tự nhiên xung quanh vì lợi ích thiết thân của con người.
Có thể nói, không chỉ những mặt tích cực, mà cả những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường, của quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đều đòi hỏi phải giáo dục trách nhiệm công dân. Như Đại hội Đại biểu Toàn quốc
lần thứ X, Đảng ta đã khẳng định chủ trương: tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa Việt
Nam tiên tiến, đậm dà bản sắc dân tộc...xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và
phát huy bản sắc văn hóa, hội nhập kinh tế quốc tế. Bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, học sinh, sinh
viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam.
Đứng trước hiện thực này, yêu càu đặt ra là trách nhiệm công dân phải được thực hiện như thế nào để nó vừa
thúc đẩy quá trình phát triển trong sự hội nhập với cộng đồng thế giới, vừa đảm bảo sự bảo tồn và phát huy những
giá trị truyền thống, bản sắc dân tộc và khủng định được bản l ĩnh của mình trước nguy cơ đồng hóa. Đòi hỏi cần quan
tâm chính là vấn đề giáo dục và những thay đổi của đời sống kinh tế - xã hội, sự phát triển với tốc độ như vũ bão của


khoa học và công nghệ cùng với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong bối cảnh toàn cầu
hóa. Vai trò giáo dục trách nhiêm công dân trở thành yếu tố không thể thiếu.
Có thế nói rằng, sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước có thành công hay không và mục tiêu đến 2020 đưa
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại có thực hiện được hay không phụ thuộc phần
lớn vào việc phát huy nội lực của dất nước, trong đó phát huy trách nhiệm công dân là một yếu tố hết sức quan trọng.
Thực hiện trách nhiệm công dân đòi hỏi mỗi người công dân phải đăt lợi ích quốc gia, dân tộc trên lợi ích của bản
thân, tôn ừọng những chuẩn mực đạo đức, tự giác tuân thủ pháp luật. Chính vì vậy, để mỗi công dân thực hiện đầy đủ
trách nhiệm công dân của mình thì vấn đề quan trọng là phải tạo ra một cơ chế xã hội đủ mạnh để giáo dục, khuyến
khích tinh thần trách nhiệm của mỗi con người, làm cho họ nhận thức đầy đủ, rõ ràng trách nhiệm của mình trong
công cuộc xây dựng và phát triển cộng đồng, phát triển xã hội.
Thực tế cho thấy, có khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của con người, có nhận thức chưa đúng chưa chắc

trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày. Đồng thời, tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện
tốt quyền, bổn phận của ình và phát triển hài hòa phẩm chất, trí tuệ, tinh thần và đao đức.