MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
PHẦN MỞ ĐẦU VÀ TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ................. 1
1. Giới thiệu đề tài ................................................................................................ 1
2. Lí do chọn đề tài ............................................................................................... 2
3. Tổng quan tình hình nghiên cứu .................................................................... 5
4. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 8
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 9
6. Những đóng góp mới của đề tài ...................................................................... 9
7. Câu hỏi và phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................. 9
8. Kết cấu của luận án........................................................................................ 11
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ ĐẠI
HỌC THÔNG QUA HỢP TÁC GIỮA TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI KINH TẾ
VÀ DOANH NGHIỆP ............................................................................................13
1.1. Một số vấn đề lý luận về chất lƣợng đào tạo trình độ đại học ................ 13
1.1.1. Khái niệm về chất lƣợng và đào tạo ...................................................... 13
1.1.2. Các quan điểm về chất lƣợng đào tạo trình độ đại học ......................... 15
1.2. Một số vấn đề lý luận về hợp tác nhà trƣờng và doanh nghiệp.............. 18
1.2.1. Khái niệm về hợp tác ............................................................................. 18
1.2.2. Các hình thức hợp tác ............................................................................ 19
1.2.3. Mối liên hệ giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp ....................................... 21
1.3. Kinh nghiệm nâng cao chất lƣợng đào tạo trình độ đại học thông qua
hợp tác giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp ở một số quốc gia ........................ 22
1.3.1. Kinh nghiệm của Singapore .................................................................. 22
1.3.2. Kinh nghiệm của Mỹ ............................................................................. 32
1.4. Phát triển mô hình nghiên cứu từ lý thuyết ............................................. 38
1.4.1. Một số lý thuyết nền trong các nghiên cứu trƣớc .................................. 38
1.4.2. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết ................................................... 46
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ........................................................................................50
Chƣơng 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH

học.................................................................................................................... 84
3.2.5. Sự đáp ứng về chất lƣợng của nhân lực có trình độ đại học ................. 86
3.2.6. Các hoạt động hợp tác giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp ở một số
trƣờng đại học khối kinh tế .............................................................................. 89
3.3. Nghiên cứu điển hình chất lƣợng đào tạo thông qua hợp tác giữa nhà
trƣờng và doanh nghiệp tại trƣờng đại học Thƣơng Mại .............................. 94
3.3.1. Một số thông tin về địa bàn nghiên cứu ................................................ 94
3.3.2. Thực trạng chất lƣợng đào tạo thông qua hợp tác giữa nhà trƣờng và
doanh nghiệp .................................................................................................... 95
3.4. Sự tác động của các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo trình độ
đại học ............................................................................................................... 106
3.4.1. Tác động của các hình thức hợp tác .................................................... 106
3.4.2. Tác động của Cơ sở vật chất ................................................................ 108
3.4.3. Tác động của Chƣơng trình đào tạo .................................................... 109


3.4.4. Tác động của Chất lƣợng đội ngũ giảng viên ...................................... 109
3.4.5. Tác động của Quản lý đào tạo ............................................................. 110
3.4.6. Tác động của Kiểm soát chất lƣợng đào tạo ....................................... 110
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ..................................................................................... 113
CHƢƠNG 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NÂNG CAO CHẤT
LƢỢNG ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC THÔNG QUA HỢP TÁC GIỮA
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI KINH TẾ VÀ DOANH NGHIỆP. ..................... 114
4.1. Một số giải pháp ........................................................................................ 114
4.1.1. Đổi mới chƣơng trình đào tạo phù hợp với yêu cầu của các doanh
nghiệp ............................................................................................................ 114
4.1.2. Tăng cƣờng cơ sở vật chất ................................................................... 115
4.1.3. Nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên ............................................. 115
4.1.4. Đổi mới về quản lý đào tạo.................................................................. 116
4.1.5. Cải tiến kiểm tra chất lƣợng đào tạo .................................................... 117

những tiền đề đầu tiên để tác giả suy nghĩ cần có một nghiên cứu khoa học về mức
độ tác động của việc hợp tác này, cụ thể là các cách thức hợp tác giữa nhà trƣờng và
doanh nghiệp, với chất lƣợng đào tạo trình độ đại học. Hơn nữa, việc nghiên cứu
thực trạng hợp tác đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp là cần thiết để đề xuất
các giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo thông qua hợp tác
giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp.
Về kết cấu tổng thể của luận án: ngoài phần mở đầu và tổng quan các vấn đề
nghiên cứu gồm 8 mục, phần nội dung gồm 4 chƣơng. Trong đó luận án có 32 bảng,
7 hình, 4 biểu đồ và 12 hộp.
Về các kết quả của luận án: Luận án đã làm sáng tỏ các định nghĩa về chất
lƣợng đào tạo trình độ đại học qua các cách tiếp cận khác nhau, trong đó cách tiếp
cận thông qua khách hàng làm thay đổi các khái niệm truyền thống về chất lƣợng
đào tạo trình độ đại học. Trong đó luận án xác định đƣợc thêm một yếu tố - hợp tác
với doanh nghiệp - bổ sung vào hệ thống các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào


2
tạo đã đƣợc đề cập trong các nghiên cứu trƣớc đây. Hơn nữa, luận án đã đƣa ra
đƣợc các biến hợp tác cụ thể bao gồm: Trao đổi thông tin, tham gia đào tạo và hỗ
trợ tài chính, thƣớc đo cho các yếu tố này đƣợc phát triển mới dựa trên quá trình
tổng quan tài liệu và kết quả nghiên cứu định tính. Luận án khẳng định sự ảnh
hƣởng của các yếu tố hợp tác trên cơ sở kết quả kiểm định thực nghiệm trên 176
doanh nghiệp (thành viên của VCCI ) trên địa bàn Hà Nội từ đó các bên liên quan
thấy rõ sự cần thiết của việc nâng cao chất lƣợng đào tạo trình độ đại học thông qua
hợp tác giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. Luận án cho rằng, mối quan hệ hợp tác
giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp là điều có ý nghĩa rất quan trọng, đƣợc coi là động
lực cốt yếu để nâng cao chất lƣợng đào tạo trình độ đại học khối kinh tế đáp ứng
nhu cầu xã hội. Luận án xác định và chỉ ra mức độ tác động cụ thể của từng yếu tố
ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo, từ đó giúp nhà trƣờng và doanh nghiệp kiểm soát
các yếu tố này theo tỷ lệ tác động để nâng cao chất lƣợng đào tạo. Nhà nƣớc cần

chất lƣợng đào tạo. Hơn nữa, trong điều kiện hiện nay, chất lƣợng nguồn nhân lực
Việt Nam còn nhiều hạn chế, nhƣ trình độ chuyên môn lành nghề thấp so với yêu
cầu phát triển kinh tế, sự mất cân đối về cơ cấu đào tạo giữa các loại trình độ, sự
lệch pha giữa đào tạo và sử dụng [30]
Trƣớc sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ và xu hƣớng hội
nhập quốc tế về kinh tế, văn hoá và các hoạt động khác nhƣ hiện nay, giáo dục nói
chung và giáo dục đại học nói riêng đang đứng trƣớc những thời cơ và thách thức
lớn [16]. Yêu cầu cung cấp nhân lực có trình độ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội
của đất nƣớc ngày càng đƣợc xác định là nhiệm vụ tối quan trọng, là trọng trách của
giáo dục - đào tạo [15]. Tuy nhiên, thực tế ở Việt Nam hiện nay cho thấy việc gắn
kết giữa đào tạo nhân lực và nhu cầu của xã hội về nhân lực còn rất hạn chế. Hiện
tại, cung nhân lực chƣa đáp ứng đƣợc cầu đang là vấn đề rất đƣợc dƣ luận quan tâm.
Đa số các trƣờng đại học chủ yếu tổ chức thực hiện các chƣơng trình đào tạo sẵn có,
không nắm bắt đƣợc nhu cầu về nhân lực theo trình độ, ngành nghề của thị trƣờng
lao động nên nhiều ngƣời tốt nghiệp chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của ngƣời tuyển
dụng [2]. Vậy làm thế nào để gắn đào tạo với sử dụng, để nâng cao chất lƣợng đào
tạo trình độ đại học đáp ứng đƣợc nhu cầu nhân lực của nhà sử dụng, của các bộ,
ngành, các cơ quan, doanh nghiệp là vấn đề lớn không chỉ đặt ra đối với ngành giáo
dục- tác nhân chính, mà còn là đối với Nhà nƣớc và các ban, ngành khác. Câu hỏi
này đã đƣợc “bàn” trong rất nhiều hội thảo để tìm ra giải pháp nâng cao chất lƣợng
đào tạo nhƣng dƣờng nhƣ chƣa có hồi kết thúc, chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài
“Nâng cao chất lƣợng đào tạo trình độ đại học thông qua hợp tác giữa các
trƣờng đại học khối kinh tế và doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội” ngoài việc
đóng góp thực tiễn còn đóng góp về lý luận nhằm hoàn thiện hơn nữa các khái niệm
chất lƣợng, chất lƣợng đào tạo, chất lƣợng đào tạo trình độ đại học và hợp tác đào
tạo.

3. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- Các nghiên cứu nƣớc ngoài:
Trong nghiên cứu của mình Harvey & Green (1993) cho rằng chất lƣợng đào

trí là quan trọng bậc nhất để làm tròn sứ mạng của mình, để tồn tại và phát triển; đặc
biệt là trong điều kiện thời đại của kinh tế tri thức ngày càng chiếm vai trò chủ đạo
[34].
Nghiên cứu về mối quan hệ hợp tác nhà trƣờng – doanh nghiệp (University
Business Cooperation- UBC), các tác giả tổng kết: Mối quan hệ hợp tác giữa nhà


7
trƣờng và doanh nghiệp đƣợc hiểu nhƣ là những giao dịch giữa các trƣờng đại học
và các tổ chức sản xuất kinh doanh vì lợi ích của cả hai bên. Mối quan hệ này đang
chịu ảnh hƣởng của nhiều nhân tố trong đó có nhận thức về lợi ích của sự hợp tác,
cũng nhƣ những rào cản và động lực của sự hợp tác đó [60], [67], [69] . Hơn nữa,
theo Carayon (2003); Gibb & Hannon (2006) những nhân tố thuộc về hoàn cảnh nhƣ
tuổi tác, giới tính, số năm học đại học, số năm làm việc trong giới doanh nghiệp, đặc
điểm của nhà trƣờng và của quốc gia…cũng ảnh hƣởng tới phạm vi của việc hợp tác
[38], [42].
- Các nghiên cứu trong nƣớc:
Nguyễn Hữu Châu (2008) đƣa ra mô hình (I-P-O-C) kết hợp giữa các yếu tố
chất lƣợng của các thành phần tạo nên một cơ sở giáo dục, mô hình bao gồm: chất
lƣợng đầu vào, chất lƣợng quá trình, chất lƣợng đầu ra và hoàn cảnh cụ thể. Các tiêu
chí và chỉ số cụ thể cần đƣợc xác định để chỉ rõ mức độ đạt đƣợc của các thành
phần này [14]. Trong đào tạo, chất lƣợng đào tạo trình độ đại học đƣợc đánh giá qua
mức độ đạt đƣợc mục tiêu đào tạo đã đề ra đối với một chƣơng trình đào tạo [20].
Cụ thể hơn, chất lƣợng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo đƣợc phản ánh ở các
đặc trƣng về phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành
nghề của ngƣời tốt nghiệp tƣơng ứng với mục tiêu, chƣơng trình đào tạo theo các
ngành cụ thể [27]. Một cách khái quát có thể hiểu chất lƣợng đào tạo trình độ đại
học đƣợc đánh giá qua mức độ đạt đƣợc mục tiêu đào tạo đề ra đối với chƣơng trình
đào tạo [14]. Qua các quan điểm trên ta có thể thấy, chất lƣợng đào tạo trình độ đại
học thể hiện cả hai khía cạnh: khía cạnh thứ nhất là đạt đƣợc mục tiêu (phù hợp với

biệt là các hình thức nào phù hợp và có thể áp dụng ở Việt Nam.

4. Mục đích nghiên cứu
- Hệ thống hóa các quan điểm về chất lƣợng, chất lƣợng đào tạo trình độ đại
học. Phát triển lý luận hợp tác đào tạo trình độ đại học giữa các trƣờng đại học với
doanh nghiệp.
- Xác định yếu tố tác động đến chất lƣợng đào tạo trình độ đại học thông qua
hợp tác giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. Mức độ các yếu tố ảnh hƣởng đến chất
lƣợng đào tạo. Yếu tố hợp tác với doanh nghiệp đƣợc cụ thể hóa bằng các hình thức
hợp tác có mức độ tác động nhƣ thế nào trong nhóm các yếu tố ảnh hƣởng đến chất
lƣợng đào tạo.
- Phân tích thực trạng chất lƣợng đào tạo của các trƣờng đại học khối kinh tế
- Khuyến nghị các giải pháp nâng cao chất lƣợng đào tạo trình độ đại học
thông qua hợp tác giữa trƣờng đại học khối kinh tế và doanh nghiệp.


9
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Do những hạn chế về thông tin, dữ liệu, lý luận, phƣơng pháp nghiên cứu,
thời gian, kinh phí,…nghiên cứu xác định phạm vi nghiên cứu nhƣ sau:
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng sẽ đƣợc giới hạn trong thời kỳ 2000 – 2012.
- Về không gian: Nghiên cứu đƣợc xác định khảo sát các trƣờng đại học khối kinh
tế và doanh nghiệp trên phạm vi thành phố Hà Nội là chủ yếu.
Đối tƣợng nghiên cứu: Chất lƣợng đào tạo trình độ đại học thông qua hợp tác
giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp.

6. Những đóng góp mới của đề tài
Thông qua nghiên cứu của mình tác giả đã có một số đóng góp tri thức mới
cả về mặt lý luận cũng nhƣ thực tiễn. Cụ thể:
- Về mặt lý luận: Luận án có những đóng góp mới về mặt lý luận về chất

- Đề tài đƣợc tiến hành qua các bƣớc nghiên cứu chính nhƣ: (1) Thiết kế mô
hình nghiên cứu. (2) Nghiên cứu định tính. (3) Nghiên cứu định lƣợng.
+ Thiết kế mô hình nghiên cứu:
Trên cơ sở các lý thuyết và các nghiên cứu trƣớc tác giả đƣa ra mô hình
nghiên cứu và các thang đo.
+ Nghiên cứu định tính:
Dựa trên cơ sở lý luận và những nghiên cứu trƣớc đây, tác giả đã đề xuất mô
hình nghiên cứu gồm 6 biến độc lập tƣơng ứng với 6 yếu tố tác động đến biến phụ
thuộc chất lƣợng đào tạo trình độ đại học. Tác giả dựa vào phƣơng pháp nghiên cứu
điển hình tại một trƣờng đại học khối kinh tế (ĐH Thƣơng Mại) và tham khảo ý
kiến 6 nhà quản lý tại các trƣờng đại học khối kinh tế trên địa bàn Hà Nội. Khi áp
dụng phƣơng pháp này tác giả dùng công cụ phỏng vấn sâu, kết hợp thu thập dữ liệu
thứ cấp với mục đích là xem xét, đánh giá sự phù hợp của mô hình đã đƣa ra trong
điều kiện thực tế tại một trƣờng đại học, tác giả chọn trƣờng đại học Thƣơng Mại vì
trƣờng đã và đang triển khai một số hoạt động liên quan đến hợp tác đào tạo giữa
nhà trƣờng và doanh nghiệp. Đầu tiên tác giả tiến hành thu thập các tài liệu, báo cáo
của các hội thảo, hội nghị tổng kết tại trƣờng ĐH Thƣơng Mại cũng nhƣ các trƣờng
có phỏng vấn sâu lãnh đạo. Đối tƣợng phỏng vấn sâu bao gồm: (1) Lãnh đạo trƣờng
đại học khối kinh tế phụ trách mảng đào tạo (2) Lãnh đạo các khoa và giảng viên
các khoa có các hoạt động, đang triển khai hoặc quan tâm tới hợp tác đào tạo giữa
nhà trƣờng và doanh nghiệp (3) Sinh viên của trƣờng đã tốt nghiệp đang làm việc
trong các doanh nghiệp. Kết quả của nghiên cứu này giúp tác giả có thể điều chỉnh
lại mô hình. Từ đó, tác giả có thể điều chỉnh câu hỏi phục vụ cho nghiên cứu định
lƣợng.


11
+ Nghiên cứu định lƣợng
Nghiên cứu định lƣợng đƣợc tiến hành nhằm kiểm định lại các giả thuyết
trong mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu này đƣợc thực hiện thông qua phƣơng pháp

Giới thiệu đề tài; Lý do chọn đề tài; Tổng quan tình hình nghiên cứu; Mục
đích nghiên cứu; Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu; Những đóng góp mới của đề
tài; Câu hỏi và phƣơng pháp nghiên cứu; Kết cấu của luận án.
- Phần nội dung gồm 4 chƣơng:
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TRÌNH
ĐỘ
ĐẠI HỌC THÔNG QUA HỢP TÁC GIỮA TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI KINH
TẾ
VÀ DOANH NGHIỆP
Chƣơng 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ
HÌNH. Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ
ĐẠI

HỌC THÔNG QUA HỢP TÁC GIỮA TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI KINH TẾ
VÀ
DOANH NGHIỆP
Chƣơng 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NÂNG CAO
CHẤT
LƢỢNG ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC THÔNG QUA HỢP TÁC GIỮA
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHỐI KINH TẾ VÀ DOANH NGHIỆP
- Phần kết luận gồm 2 mục: Tổng kết các kết quả đạt đƣợc của đề tài
luận án và những hạn chế của đề tài luận án
Ngoài ra, luận án còn bao gồm những nội dung sau:
- Các công trình đã công bố của tác giả liên quan đến luận án
- Tài liệu tham khảo
- Phụ lục