PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Tài chính doanh nghiệp được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp

uế

với các chủ thể trong nền kinh tế. Các quan hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu bao
gồm: quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước (là mối quan hệ phát sinh khi doanh

tế
H

nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, khi Nhà nước góp vốn vào doanh
nghiệp); quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính; quan hệ giữa doanh
nghiệp với các thị trường khác; Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp.

Vai trò của tài chính doanh nghiệp trước hết thể hiện ở chỗ xác định đúng đắn

h

các nhu cầu vốn cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp trong từng thời kỳ, tiếp

in

đó phải lựa chọn các phương pháp và hình thức thích hợp huy động vốn từ bên trong

cK

và bên ngoài, đáp ứng kịp thời các nhu cầu vốn cho hoạt động của doanh nghiệp.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế đã nảy sinh nhiều hình thức mới
cho phép các doanh nghiệp huy động các nguồn vốn từ bên ngoài. Do vậy, vai trò

kỹ thuật, nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

1


Thông qua tình hình thu, chi tiền tệ, tình hình tài chính và thực hiện các chỉ
tiêu tài chính, lãnh đạo và các nhà quản lý doanh nghiệp có thể đánh giá tổng hợp và
kiểm soát được các mặt hoạt động của doanh nghiệp; phát hiện kịp thời những tồn
tại hay khó khăn vướng mắc trong sản xuất - kinh doanh, từ đó có thể đưa ra các

uế

quyết định để điều chỉnh các hoạt động phù hợp với diễn biến thực tế kinh doanh.
Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay ở Việt Nam có khoảng 450.000 doanh

tế
H

nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV)
chiếm khoảng 96%, doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm 4%. Các DNNVV đóng góp gần
40% GDP cả nước.

Chi cục thuế thành phố Thanh Hóa quản lý thu thuế gần 5.651 DNNVV, hàng

h

năm thu về cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng, tuy nhiên thông qua đó cũng chưa

in



Số liệu sử dụng để phân tích trong luận văn bao gồm các số liệu thứ cấp trong

ườ

giai đoạn từ 2010 đến 2012. Số liệu sơ cấp được điều tra trong năm 2012 và 2013.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tr

4.1 Phương pháp thu thập số liệu
- Để thu thập số liệu về tình hình tài chính của các doanh nghiệp, tác giả đã

tập hợp số liệu từ các bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh của 1.586
doanh nghiệp trong năm 2010, 1.859 doanh nghiệp trong năm 2011 và 2.206 doanh
nghiệp trong năm 2012 trong tổng số 5.651 doanh nghiệp hiện đang hoạt động kinh
doanh trên địa bàn dưới sự quản lý của Chi cục thuế thành phố Thanh Hóa. Tuy

3


nhiên, để đảm bảo tính đồng nhất trong quá trình phân tích và đánh giá chính xác
tình hình tài chính của các doanh nghiệp, tác giả chỉ tập trung vào 88 doanh nghiệp
có đủ các báo cáo tài chính qua 3 năm từ 2010-2012 và đảm bảo không có các lỗi số
học trong quá trình kê khai các chỉ tiêu trên các báo cáo tài chính. Cơ cấu mẫu được

uế

thể hiện qua bảng sau:



15

17.05

Tổng số

88

%

100.00

Trong đó
Cty
TNHH
DNTN
0

0

26

3

1

9

11


in

h

11

100.00

HTX

họ

Lĩnh vực HĐ

tế
H

Bảng 1.1 Cơ cấu mẫu khảo sát

Nguồn: Tổng hợp của tác giả)
( Nguồn tổng hợp của tác giả từ phân tích, tổng hợp các báo cáo TC của các DN )

EXCEL.

Đ
ại

Toàn bộ số liệu trên được xử lý trên phền mềm MICROSOFT OFFICE


nghiên cứu.

tế
H

4.3 Phương pháp phân tích tài chính

Để đánh giá khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp, các nhà phân tích
cần sử dụng các chỉ tiêu cơ bản sau: (1) Tổng số nguồn vốn, (2) Hệ số tự tài trợ, (3)
Hệ số tự tài trợ tài sản dài hạn, (4) Hệ số đầu tư, (5) Hệ số khả năng thanh toán tổng

h

quát, (6) Hệ số khả năng thanh toán nợ ngắn hạn, (7) Hệ số khả năng thanh toán

in

nhanh, (8) Hệ số khả năng chi trả, (9) Khả năng sinh lời của tài sản, (10) Khả năng

cK

sinh lời của vốn chủ sở hữu.

Từ các chỉ tiêu trên với nội dung đề tài của mình Tôi đã lựa chọn 4 nhóm các
chỉ tiêu tài chính: (1) khả năng thanh toán, (2) cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu tài sản,

họ

(3) hiệu quả hoạt động, (4) khả năng sinh lời, và tác giả tập trung phân tích một số
chỉ tiêu tài chính trong giới hạn thông tin thu thập được từ các báo cáo tài chính và


Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình

h

tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động kinh doanh

in

của doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu nhất định.

Tài chính doanh nghiệp là một bộ phận trong hệ thống tài chính, tại đây

cK

nguồn tài chính xuất hiện và đồng thời đây cũng là nơi thu hút trở lại phần quan
trọng các nguồn tài chính doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn

họ

đến đời sống xã hội, đến sự phát triển hay suy thoái của nền sản xuất.
Tài chính doanh nghiệp là một lĩnh vực đặc biệt của ngành tài chính, liên
quan đến việc đưa ra các quyết định về mặt tài chính của một doanh nghiệp, các

Đ
ại

công cụ cũng như phân tích được sử dụng để đưa ra các quyết định này. Mục đích
chủ yếu của tài chính doanh nghiệp là nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp đồng thời
tránh được các rủi ro đáng tiếc về mặt tài chính.

định chính xác hiệu quả kinh doanh cũng như những rủi ro trong tương lai và triển
vọng của công ty.

tế
H

Thông tin về tình hình TC rất hữu ích đối với việc quản trị công ty và cũng là
nguồn thông tin quan trọng đối với những người ngoài công ty. Đối với phân tích
tình hình TC không những cho biết tình hình TC của công ty tại thời điểm báo cáo
mà còn cho thấy những kết quả hoạt động của công ty đạt được trong hoàn cảnh đó.

h

Mục đích của phân tích TC là giúp người sử dụng thông tin đánh giá chính xác

in

sức mạnh TC, khả năng sinh lãi và triển vọng của công ty. Bởi vậy, phân tích tình

cK

hình TC của công ty là mối quan tâm của ban giám đốc, hội đồng quản trị, các nhà
đầu tư, các cổ đông, các khách hàng, chủ nợ…

1.1.4 Bản chất và chức năng của tài chính doanh nghiệp

họ

1.1.4.1 Bản chất của tài chính doanh nghiệp



khác nhau, các quan hệ tài chính doanh nghiệp cũng tồn tại ở những dạng thức khác
nhau. Nhưng tựu trung, quan hệ tài chính doanh nghiệp thường bao gồm các mối
quan hệ kinh tế được biểu hiện và đo lường bằng thước đo giá trị, cụ thể:
- Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể: như với nhà cung

uế

cấp, với khách hàng, với ngân hàng, với chủ nợ,... thể hiện qua các quan hệ thanh
toán với các đối tượng đó trong các giao dịch thương mại hoặc tín dụng...

tế
H

- Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp: thể hiện qua mối liên hệ về

mặt tài chính giữa doanh nghiệp với công nhân viên (thanh toán tiền lương, thưởng,
phạt...), thanh toán giữa các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp, quan hệ với chủ
sở hữu, cổ đông, nhà đầu tư trong việc phân phối lợi nhuận, chia cổ tức...

h

Các hoạt động tài chính và quan hệ tài chính tồn tại song song, gắn liền với

in

nhau và cùng hướng vào mục tiêu kinh tế - tài chính chung của doanh nghiệp.

cK


nên đòi hỏi phải có huy động tối đa được các nguồn vốn nhằm đáp ứng cho các danh
mục đầu tư, đồng thời, việc sử dụng vốn cũng đòi hỏi phải thực sự hiệu quả.
+ Chức năng giám đốc, kiểm tra nhằm đảm bảo các hoạt động sản xuất kinh

doanh đạt hiệu quả cao.
Thông qua các hoạt động thu, chi bằng tiền, tài chính doanh nghiệp kiểm soát
và giám đốc tình hình bảo đảm vốn cho sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, bằng việc

8


phân tích tỷ trọng, cơ cấu nguồn vốn, tình hình sử dụng vốn, tài chính doanh nghiệp
giúp các nhà quản lý có thể đánh giá sự phù hợp về việc tài trợ nguồn vốn đối với
đặc điểm của hoạt động kinh doanh. Đồng thời tài chính doanh nghiệp cũng có thể
kiểm tra việc chấp hành kỷ luật về tài chính của doanh nghiệp và các đối tượng liên

uế

quan thông qua các mối quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người mua, người
bán, ngân sách Nhà nước, đối tượng cho vay, cán bộ công nhân viên về việc thanh

tế
H

toán. Thông tin tài chính doanh nghiệp là cơ sở để chủ thể quản lý đánh giá các

thành tựu cũng như hạn chế trong các quan hệ thanh toán, quan hệ tài chính, giúp
cho các nhà quản lý có biện pháp xử lý kịp thời nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả
của hoạt động kinh doanh.



ườ

Bên cạnh những chức năng trên, tài chính doanh nghiệp còn hỗ trợ các nhà

quản trị doanh nghiệp cũng như các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc dự báo xu

Tr

hướng phát triển của doanh nghiệp.
1.2 SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
ĐỐI VỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ.
Mục tiêu chung của mọi đối tượng sử dụng thông tin khi phân tích tình hình
tài chính là đánh giá được tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm hiện

9


tại, dự đoán được kết quả tài chính trong tương lai của một doanh nghiệp để phục vụ
việc ra quyết định kinh doanh.
Đối với nhà quản trị doanh nghiệp, là người trực tiếp quản lý, điều hành
doanh nghiệp, là người hiểu rõ nhất tình hình tài chính cũng như những hoạt động

uế

khác nhau của doanh nghiệp. Nhà quản trị doanh nghiệp phân tích tình hình tài
chính không chỉ để nắm các thông tin khái quát về tình hình tài chính, kết quả kinh

tế
H

Tài chính doanh nghiệp còn hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp cũng như
các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc dự báo xu hướng phát triển của doanh

ng

nghiệp.

Phân tích tài chính doanh nghiệp không những có ý nghĩa đối với doanh

ườ

nghiệp mà còn có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống công cụ
quản lý kinh tế, đặc biệt là trong việc sửa đổi, hoàn thiện các chính sách kinh tế và

Tr

kinh doanh của Nhà nước. Phân tích tài chính doanh nghiệp để phát hiện và cung
cấp cho Nhà nước những bất cập trong các chính sách kinh tế - tài chính, để có thể
đưa ra những điều chỉnh chính sách hợp lý.
Phân tích tài chính doanh nghiệp không những giúp các cơ quan quản lý có
thể đánh giá được những hoạt động tài chính trong quá khứ, mà còn có thể đưa ra

10


những dự đoán và kế hoạch, phương hướng phát triển của doanh nghiệp trong
tương lai.
Tài chính doanh nghiệp là khâu cơ sở trong hệ thống tài chính bởi vì
hoạt động của tài chính doanh nghiệp gắn với hoạt động kinh doanh, là nguồn để


chi phí giảm thuế. Vì thuế là một công cụ quản lý vĩ mô của Chính phủ nên thông
qua thuế, Chính phủ có thể khuyến khích hoặc hạn chế tiêu dùng và đầu tư. Các

Đ
ại

doanh nghiệp cần cân nhắc, tính toán để điều chỉnh các quyết định tài chính cho phù
hợp, đảm bảo được lợi ích của các cổ đông.
Các cơ quan quản lý nhà nước về doanh nghiệp và pháp luật kinh doanh bao

ng

gồm: cơ quan quản lý kinh doanh (Cục quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa trực thuộc
Bộ Kế hoạch đầu tư, các Sở kế hoạch đầu tư), cơ quan thống kê nhà nước, cơ quan

ườ

thuế. Mỗi cơ quan quản lý nhà nước khác nhau tuỳ thuộc vào chức năng, nhiệm vụ
và quản lý nhà nước của mình mà tiếp cận với việc phân tích báo cáo tài chính

Tr

doanh nghiệp nhỏ và vừa theo các góc độ khác nhau.
Các cơ quan quản lý kinh doanh và cơ quan thống kê thường chỉ thu thập

số liệu báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng chủ yếu cho mục
đích thống kê, nhằm xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống kê doanh nghiệp, tính
toán các chỉ tiêu kinh tế của từng loại hình doanh nghiệp, loại hình kinh doanh,
vùng kinh tế. Các cơ quan này không trực tiếp phân tích báo cáo tài chính của



cK

giám sát tình hình thực hiện pháp luật về kinh doanh và nghĩa vụ của doanh nghiệp
nhỏ và vừa đối với nhà nước. Chính vì vậy, việc phân tích báo cáo tài chính các
doanh nghiệp này của cơ quan thuế chỉ chủ yếu tập trung vào tính tuân thủ. Cán bộ

họ

thuế sẽ chỉ phân tích một vài chỉ tiêu mang tính chất kiểm tra tính chính xác và hợp
lý của số liệu, nhằm loại trừ những sai lệch có thể ảnh hưởng tới nghĩa vụ của doanh

Đ
ại

nghiệp với nhà nước. Ví dụ như, cán bộ thuế thông thường chỉ tính toán các chỉ tiêu:
Giá vốn hàng bán trên Doanh thu so sánh với chỉ tiêu này của ngành (tính theo kinh
nghiệm) để xem xét giá vốn của doanh nghiệp có hợp lý so với ngành nghề và loại

ng

hình kinh doanh không, nhằm phát hiện các trường hợp doanh nghiệp nhỏ và vừa
khai tăng giá vốn và giảm doanh thu để giảm lợi nhuận chịu thuế. Hoặc tính chỉ tiêu

ườ

Khoản mục chi phí/Tổng giá thành sản phẩm và so sánh với toàn ngành để kiểm tra
mức độ hợp lý của giá thành sản phẩm, các chi phí vượt so với bình quân của ngành

Tr


định kế toán, tài chính của chế độ hiện hành. Phương pháp phân tích sử dụng khá

in

đơn giản, chỉ bao gồm phân tích tỷ lệ kết hợp với so sánh, đối chiếu (dọc, ngang,

cK

bình quân ngành). Quy trình phân tích chưa được xây dựng chính thức và khoa học,
chủ yếu dựa trên khả năng và kinh nghiệm của cán bộ có trách nhiệm. Tuy nhiên, cơ
quan thuế lại là đối tượng có ảnh hưởng rất lớn tới việc lập và trình bày báo cáo tài

họ

chính của doanh nghiệp. Cơ quan thuế có quyền xử phạt doanh nghiệp cũng như
kiến nghị điều tra, truy tố các hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp. Chính vì

Đ
ại

thế, phần đông các doanh nghiệp nhỏ và vừa theo điều tra chủ yếu lập báo cáo tài
chính để đối phó với cơ quan thuế.
Cơ quan thuế tiếp nhận báo cáo tài chính theo niên độ kế toán của các doanh

ng

nghiệp, trên cơ sở thông tin thể hiện trên báo cáo tài chính, cơ quan thuế tiến hành
phân tích báo cáo tài chính, lập kế hoạch thanh, kiểm tra tính trung thực của các báo


Để khắc phục tình trạng trên cơ quan thuế đang hoàn thiện dần hệ thống
chính sách pháp luật thuế để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp

như xây dựng và cung cấp miễn phí các phần mềm hỗ trợ kê khai thuế, đội ngũ làm
công tác truyên truyền hỗ trợ người nộp thuế có chuyên môn nghiệp vụ, tạo sự hài

h

lòng và tin tưởng cho người nộp thuế.

in

Tuy nhiên, vai trò của cán bộ quản lý chưa được thể hiện rõ ràng trong việc

cK

đánh giá chất lượng báo cáo tài chính để hỗ trợ cho các doanh nghiệp cải thiện tình
hình tài chính và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính. Vì vậy, cần thiết phải phân
tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

họ

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
1.3.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp

Đ
ại

Trong thực tế, các DN ở các ngành khác nhau, thậm chí các DN trong cùng một
ngành cũng có cơ cấu vốn cách biệt rất xa, sự cách biệt này, phản ánh một số điều


trường tự nhiên, môi trường quốc tế.
Các nhân tố bên trong DN cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả SXKD như: Vốn

tế
H

kinh doanh, nguồn nhân lực, trình độ về công nghệ - kỹ thuật của DN, hệ thống
thông tin và xử lý thông tin, trình độ tổ chức quản lý và mạng lưới kinh doanh.

1.4 CÁC CHỈ TIÊU SỬ DỤNG TRONG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH
NGHIỆP

h

Biết tính toán và sử dụng các chỉ tiêu tài chính không chỉ có ý nghĩa với nhà

in

phân tích tài chính. Chỉ tiêu tài chính giúp nhà phân tích chỉ cần nhìn lướt qua các

cK

báo cáo tài chính cũng có thể tìm ra được xu hướng phát triển của doanh nghiệp,
kiểm tra được tình hình sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Có rất nhiều phương pháp để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp.

họ

Song, khi có trong tay Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh của doanh


làm ăn với doanh nghiệp mà còn giúp cho bản thân doanh nghiệp thấy được khả
năng chi trả thực tế, từ đó có biện pháp trong việc điều chỉnh các khoản mục tài sản
cho hợp lý để nâng cao khả năng thanh toán.
Phân tích tình hình và khả năng thanh toán có thể là một khâu độc lập với các

uế

nội dung phân tích khác. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, phân tích khả năng
thanh toán được kết hợp cùng với hệ thống chỉ tiêu phân tích rủi ro của doanh

tế
H

nghiệp, là yếu tố cấu thành nên các chỉ tiêu phân tích khả năng phá sản doanh
nghiệp.

Để phân tích tình hình và khả năng thanh toán của doanh nghiệp, các chỉ tiêu

h

sau thường được áp dụng khá phổ biến, việc tiến hành phân tích độc lập các chỉ tiêu

in

này hay kết hợp với phân tích rủi ro tuỳ thuộc vào mô hình phân tích mà người phân
tích lựa chọn.

cK


Tổng nợ ngắn hạn

Chỉ tiêu này càng cao, khả năng thanh toán tổng quát của doanh nghiệp càng

tốt, tình hình tài chính là khả quan và ngược lại. Tuy nhiên, nếu nó quá cao có nghĩa
là doanh nghiệp đang duy trì mức tổng giá trị tài sản quá cao so với nhu cầu. Thông

16


thường phần vượt trội đó sẽ không sinh thêm lợi nhuận. Vì thế mà việc đầu tư trở
nên kém hiệu quả.
1.4.1.2 Khả năng thanh toán nhanh
Chỉ tiêu này được tính bằng cách chia các tài sản quay vòng nhanh cho nợ

uế

ngắn hạn. Tài sản quay vòng nhanh là những tài sản có thể nhanh chóng chuyển đổi
thành tiền, bao gồm: tiền, chứng khoán ngắn hạn, các khoản phải thu. Dự trữ (tồn

tế
H

kho) là các tài sản khó chuyển thành tiền hơn và dễ bị lỗ nhất nếu được bán.

Sở dĩ cần phải tính chỉ tiêu này là do khả năng thanh toán tổng quát cao chưa
phản ánh được chính xác việc doanh nghiệp có nhanh chóng đáp ứng được các khoản
nợ ngắn hạn trong thời gian ngắn với chi phí thấp hay không vì còn phụ thuộc vào

h

các khoản phải thu thì nó có thể thanh toán được các khoản nợ ngắn hạn mà không

ườ

cần phải bán đi các loại hàng tồn kho.
1.4.2 Cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu tài sản

Tr

1.4.2.1 Cơ cấu nguồn vốn
a. Hệ số nợ
Hệ số nợ được sử dụng để xác định nghĩa vụ của chủ doanh nghiệp đối với

các chủ nợ trong việc góp vốn. Thông thường, các chủ nợ mong muốn chỉ tiêu
này vừa phải vì chỉ tiêu này càng thấp thì hệ số an toàn càng cao, khoản nợ của
họ càng được bảo đảm, nếu doanh nghiệp bị phá sản và họ có thể tin tưởng vào

17


sự thanh toán nợ đúng hạn. Ngược lại, các chủ doanh nghiệp lại muốn một hệ số
nợ cao vì họ muốn lợi nhuận gia tăng nhanh và muốn toàn quyền kiểm soát doanh
nghiệp. Mặt khác, khi hệ số nợ cao, các chủ doanh nghiệp có thể tiết kiệm được
các khoản phải nộp ngân sách, do lãi phải trả đó là chi phí vốn khi tính toán lợi

uế

nhuận trước thuế. Song, nếu hệ số nợ quá cao, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng
mất khả năng thanh toán.



Đ
ại

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng tự bảo đảm về mặt tài chính và khả năng chủ
động trong kinh doanh của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này càng cao thì khả năng tự chủ
về mặt tài chính của doanh nghiệp càng lớn, doanh nghiệp càng ít chịu rủi ro. Tuy

ng

nhiên chi phí của vốn cổ phần lớn hơn chi phí nợ vay và việc gia tăng vốn cổ phần
có thể dẫn đến bị san sẻ quyền lãnh đạo doanh nghiệp.

ườ

1.4.2.2 Cơ cấu tài sản
Đồng thời với việc xác định cho mình một cơ cấu vốn hợp lý, doanh nghiệp

Tr

cần phải xem xét việc sử dụng vốn đó như thế nào để đáp ứng yêu cầu kinh doanh
và nâng cao hiệu quả kinh tế của đồng vốn.
Việc phân tích tình hình phân bổ vốn hay cơ cấu tài sản của doanh nghiệp sẽ

cho ta thấy việc sử dụng vốn của doanh nghiệp có hợp lý hay không, có phù hợp với

18


đặc điểm kinh doanh không và sự thay đổi cơ cấu tài sản qua từng thời kỳ có ảnh

Giá trị của chỉ tiêu này tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng ngành kinh doanh cụ
thể. Thông thường, tỷ trọng của tài sản dài hạn (bao gồm tài sản cố định và các
khoản đầu tư dài hạn) trong tổng tài sản ở các doanh nghiệp trong ngành sản xuất

họ

công nghiệp sẽ cao hơn so với các ngành khác. Còn đối với các doanh nghiệp kinh
doanh thương mại, tỷ lệ này lại thấp hơn, đồng nghĩa với tỷ trọng lớn hơn của tài sản

Đ
ại

ngắn hạn (tiền, các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho) trong tổng tài sản.
1.4.3 Hiệu quả hoạt động

Các chỉ tiêu về hiệu quả hoạt động được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử

ng

dụng nguồn vốn của doanh nghiệp. Nguồn vốn của doanh nghiệp được dùng để đầu
tư cho các loại tài sản khác nhau như tài sản cố định, tài sản ngắn hạn nhằm thu

ườ

được kết quả cao nhất trong quá trình kinh doanh với chi phí thấp nhất. Do đó, các
nhà phân tích không chỉ quan tâm tới việc đo lường hiệu quả sử dụng tổng số nguồn

Tr

vốn mà còn chú trọng tới hiệu quả sử dụng của từng bộ phận cấu thành nguồn vốn


thời làm tăng khả năng cạnh tranh, uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Doanh thu thuần

Vòng quay của tổng tài sản

=

cK

Tổng tài sản bình quân

Xuất phát từ nguyên tắc tính và phân tích khả năng hoạt động dựa trên chỉ

họ

tiêu số vòng quay của tổng tài sản, người phân tích có thể tính toán và phân tích các
chỉ tiêu khác có liên quan như vòng quay của hàng tồn kho, vòng quay của tài sản cố

Đ
ại

định, vòng quay của tài sản lưu động, vòng quay tiền, vòng quay các khoản phải
thu...

1.4.3.2 Vòng quay của hàng tồn kho

ng

Hàng tồn kho thường chiếm một tỷ trọng lớn trong tài sản ngắn hạn của


Doanh thu thuần

uế

và giá trị hàng tồn kho (nguyên vật liệu, vật liệu phụ, sản phẩm dở dang, thành

=

Dự trữ bình quân

Chỉ tiêu vòng quay hàng tồn kho phản ánh số lần hàng hoá tồn kho được bán

h

ra trong kỳ kế toán và có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu vốn luân chuyển. Con số

in

này càng cao chứng tỏ khả năng bán ra càng lớn. Trên góc độ chu chuyển vốn thì hệ

cK

số quay vòng tồn kho lớn sẽ giảm bớt được số vốn đầu tư vào khoản mục này, hiệu
quả sử dụng vốn sẽ cao hơn. Tuy nhiên, khi phân tích cũng phải chú ý đến những
nhân tố khác ảnh hưởng tới số vòng quay tồn kho như việc áp dụng phương thức bán

họ

hàng, kết cấu hàng tồn kho, thị hiếu tiêu dùng, tình trạng nền kinh tế, đặc điểm theo

của doanh nghiệp. Qua chỉ tiêu này, nhà phân tích có thể biết một đồng tài sản cố

Doanh thu thuần
Vòng quay tài sản cố định =

tế
H

Tài sản cố định

uế

định tạo ra được bao nhiêu đồng doanh thu trong kỳ.

Trong đó: Giá trị tài sản cố định được xác định theo giá trị còn lại đến thời
điểm lập báo cáo.
1.4.3.4 Vòng quay tiền

h

Tiền là tài sản có tính thanh khoản cao nhất trong tổng tài sản của doanh

in

nghiệp. Việc lưu giữ tiền và các tài sản tương đương tiền đem lại cho doanh nghiệp

cK

nhiều lợi thế như tự chủ trong kinh doanh, mua hàng trả tiền ngay có thể được
hưởng chiết khấu, có khả năng thanh toán nợ ngắn hạn cao, tạo uy tín với các đối tác

Số vòng quay tiền càng nhỏ hoặc giảm đi chứng tỏ sự đi xuống trong hoạt động kinh
doanh nói chung cũng như hoạt động bán hàng của doanh nghiệp nói riêng. Để có
thể tăng vòng quay tiền, người quản lý cần quan tâm đến việc tác động tới các nhân
tố ảnh hưởng trực tiếp là doanh thu bán hàng, tiền và các tài sản tương đương tiền.

22


1.4.3.5 Thời gian thu tiền bình quân
Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp không ngừng cạnh tranh để
tồn tại, phát triển và chiếm lĩnh thị trường và duy trì thị trường truyền thống, nhiều
doanh nghiệp đã thực hiện chính sách bán chịu. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể giảm

uế

hàng tồn kho, duy trì được mức sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng máy móc thiết
bị. Hơn nữa, việc bán chịu còn có thể mang lại lợi nhuận tiềm năng cao hơn nhờ

tế
H

việc tăng giá do khách hàng mua chịu.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm trên, việc bán chịu cũng đẩy doanh
nghiệp vào tình trạng phải đối mặt với những rủi ro trong trường hợp khách hàng
mất khả năng thanh toán hay nợ phải thu quá hạn, dẫn đến việc mất vốn lưu động

h

hoặc tốc độ chu chuyển vốn giảm. Đồng thời, nó cũng khiến cho doanh nghiệp phát


Thời gian thu tiền bình quân

ườ

Trong phân tích tài chính, kỳ thu tiền bình quân cũng là chỉ tiêu quan trọng để

đánh giá khả năng thu hồi vốn trong thanh toán của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi

Tr

đưa ra các đánh giá về thời gian thu tiền bình quân, liên quan đến khả năng sử dụng
vốn, thu hồi công nợ của một doanh nghiệp, người phân tích cần quan tâm thích
đáng tới các yếu tố:
- Chính sách tín dụng thương mại của doanh nghiệp: trong mỗi thời kì phát
triển và hoạt động khác nhau, các doanh nghiệp có thể áp dụng những chính sách
thương mại khác nhau. Trong giai đoạn cần phát triển thị trường, hầu hết các

23


doanh nghiệp thường kéo dài thời hạn thanh toán cho khách hàng hơn so với đối
thủ cạnh tranh.
- Tình trạng của nền kinh tế: khi các yếu tố về môi trường kinh tế thuận lợi,
cũng như bản thân đang hoạt động tốt, doanh nghiệp dễ chấp nhận bán chịu. Tuy

uế

nhiên, nếu doanh nghiệp đã chấp nhận bán chịu mà mức tiêu thụ không tăng thì đó
là dấu hiệu xấu về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. Ngược lại, khi nền kinh

ại

nhất. Khả năng sinh lời là kết quả tổng hợp, chịu tác động của nhiều nhân tố. Nó là
một trong những nội dung phân tích mà các nhà quản trị tài chính, các nhà đầu tư,
các nhà tín dụng quan tâm đặc biệt vì nó gắn liền với lợi ích của họ cả ở hiện tại và

ng

tương lai.

Khả năng sinh lời phản ánh tổng hợp nhất hiệu quả sản xuất kinh doanh và

ườ

hiệu năng quản lý doanh nghiệp. Chúng là một trong những cơ sở quan trọng để các
nhà hoạch định đưa ra các quyết định tài chính trong tương lai.

Tr

Các chỉ tiêu thể hiện khả năng sinh lời được tính toán dựa trên tỷ lệ giữa Lợi

nhuận với giá trị các yếu tố đầu vào (nguồn vốn chủ sở hữu, tổng tài sản) hoặc tỷ lệ
giữa Lợi nhuận với giá trị các yếu tố đầu ra (doanh thu tiêu thụ sản phẩm).
Dựa trên nguyên tắc trên, có thể tính ra nhiều chỉ tiêu khác nhau thể hiện khả
năng sinh lời, tuy nhiên, người phân tích thường tập trung vào việc tính toán và so
sánh các chỉ tiêu sau:

24




Khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu được xác định bằng cách chia lợi nhuận
trước thuế cho vốn chủ sở hữu. Nó phản ánh khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu
và được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm khi họ quyết định bỏ vốn đầu tư vào doanh

Lợi nhuận trước thuế

Đ
ại

tài chính doanh nghiệp.

họ

nghiệp. Tăng mức doanh lợi của vốn chủ sở hữu cũng là mục tiêu hoạt động quản lý

Vốn chủ sở hữu

ng

Khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu =
(ROE)

Chỉ tiêu lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu cho biết cứ 1 đồng vốn chủ sở hữu của

ườ

doanh nghiệp tạo ra bao nhiều đồng lợi nhuận. Nếu chỉ tiêu này mang giá trị dương,
là doanh nghiệp làm ăn có lãi; nếu mang giá trị âm là doanh nghiệp làm ăn thua lỗ.