ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

ĐOÀN THỊ NGỌC MAI

VAI TRÒ CỦA CHỦ NỢ
TRONG THỦ TỤC GIẢI QUYẾT PHÁ SẢN
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

ĐOÀN THỊ NGỌC MAI

VAI TRÒ CỦA CHỦ NỢ
TRONG THỦ TỤC GIẢI QUYẾT PHÁ SẢN
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
Chuyên ngành : Luật kinh tế
Mã số

: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS. LÊ THỊ CHÂU
Hà Nội – 2016


loại hình kinh doanh, mang lại một bức tranh đầy màu sắc. Tuy nhiên, cùng
với sự phát triển của xã hội và sự hội nhập kinh tế thế giới, nền kinh tế Việt
Nam cũng phải đương đầu với những cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, đối
diện với không ít nguy cơ và thách thức to lớn khiến cho hàng loạt doanh
nghiệp ở nước ta làm ăn thua lỗ, bị phá sản hoặc đứng trước bờ vực phá sản.
Trong bối cảnh đó, pháp luật về phá sản ở Việt Nam cần phải bắt kịp với xu
thế của thời đại, có sự điều chỉnh phù hợp để đảm bảo việc thực thi trên thực
tế một cách có hiệu quả.
LPS 2014 được đánh giá là một bước tiến bộ lớn trong kỹ thuật lập
pháp so với Luật Phá sản doanh nghiệp năm 1993 và LPS 2004, đưa những
quy định của pháp luật về phá sản tiến gần với những quy định phá sản của
các nước đang hội nhập và phát triển. Tuy nhiên, với những gì đang diễn ra
trong thời gian qua, khi đánh giá về hiệu quả điều chỉnh của LPS 2004,
nhiều ý kiến cho rằng văn bản này có hiệu quả điều chỉnh quá thấp, ít tính
khả thi cũng như không phản ảnh hết yêu cầu và thực trạng giải quyết phá
sản ở Việt Nam. Trong thực trạng đó, việc sửa đổi bổ sung LPS 2004 nói
riêng và tiếp tục hoàn thiện pháp luật phá sản nói chung là một yêu cầu cấp
thiết. Đáp ứng yêu cầu đó, LPS 2014 đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp
thứ 7 thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2014 và đã có hiệu lực kể từ ngày
01/01/2015.
Giải quyết phá sản đối với doanh nghiệp là một quá trình tố tụng tư
pháp với sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, trong đó, thể hiện rõ nét
vai trò quan trọng của các chủ nợ. Bên cạnh vai trò quyết định của Tòa án,
chủ nợ được xem là người góp công sức to lớn trong việc giải quyết phá sản
doanh nghiệp. Điều đó dựa trên tinh thần bảo vệ quyền và lợi ích cho chủ thể
bị ảnh hưởng lớn nhất trước nguy cơ một doanh nghiệp bị phá sản, vì một
“con nợ chết” sẽ kéo theo hàng loạt chủ nợ có thể đứng trước nguy cơ mất
2




- Luận án tiến sĩ luật học của TS. Trương Hồng Hải (2004) :“Luật phá
sản doanh nghiệp Việt Nam dưới góc độ so sánh và phương hướng hoàn
thiện”. Luận án này tập trung nghiên cứu so sánh LPS DN năm 1993 của Việt
Nam với LPS của một số nước như Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Cộng hòa liên
bang Nga, Cộng hòa nhân dân Trung Hoa …với những vấn đề chủ yếu: Xác
định tình trạng phá sản, phạm vi đối tượng của LPS, quản lý tài sản phá sản,
mô hình thủ tục phá sản. Luận án nghiên cứu, đánh giá LPS Việt Nam trong
mối quan hệ so sánh với LPS của một số quốc gia trên cơ sở vận dụng các
nguyên tắc của luật so sánh. Mặc dù đã nêu và phân tích được một số nét về
vấn đề tài sản và quản lý tài sản theo LPS, nhưng luận án chủ yếu đi sâu vào
các khía cạnh về mặt thủ tục tố tụng, chưa nêu lên các đặc thù về vai trò của
các chủ nợ trong DN khi giải quyết yêu cầu phá sản.
- Đề tài khoa học cấp Bộ của Bộ kế hoạch và đầu tư (2004): “Thực trạng
phá sản doanh nghiệp và giải pháp hoàn thiện pháp luật về phá sản doanh
nghiệp ở Việt Nam”do ThS. Nguyễn Kim Anh làm chủ nhiệm. Nội dung của
đề tài này chủ yếu tập trung nghiên cứu và đánh giá pháp luật về phá sản ở
Việt Nam và một số nước trên thế giới, tìm hiểu thực trạng áp dụng pháp luật
phá sản ở Việt Nam, chỉ ra những bất cập trong việc thực thi pháp luật về phá
sản và kiến nghị giải pháp hoàn thiện. Công trình này đã đề cập một cách có
hệ thống và toàn diện các vấn đề của LPS. Tuy nhiên, cho đến nay, khi LPS
2004 đã trải qua 10 năm thi hành, LPS 2014 trải qua hơn 01 năm thi hành thì
các phân tích của tác giả phần nào chưa bao quát hết các vấn đề phát sinh và
một số kiến nghị đã thể hiện tính không phù hợp với điều kiện áp dụng của
nền kinh tế Việt Nam.
- Luận văn Thạc sỹ Luật học của ThS. An Phương Huệ (2004): “Luật
Phá sản của Việt Nam và Luật Phá sản của Cộng hòa Pháp – những nét
tương đồng và khác biệt” - luận văn tập trung phân tích các quy định của pháp
4



yếu tố khác làm ảnh hưởng đến việc giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản.
Trong phạm vi nhất định, đề tài cũng đã đề cập tới một số vấn đề về vai trò
của chủ nợ trong quá trình GQPS nhưng chưa đi sâu tìm hiểu kỹ.
Bên cạnh đó, có thể kể đến các công trình nghiên cứu dưới dạng bài viết
tạp chí đề cập đến một số khía cạnh liên quan đến LPS và có nhắc đến các
quy định về chủ nợ như bài viết “Về một số nội dung của LPS 2004” của tác
giả Ngô Cường được đăng trên tạp chí Tòa án nhân dân, Tòa án nhân dân tối
cao, số 16/2007; bài viết “Những vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật
Phá sản” của tác giả La Minh Tường đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân, Tòa
án nhân dân tối cao, số 15/2012; hay bài viết “Mạn đàm về một số quy định về
Hội nghị chủ nợ trong Luật Phá sản 2004” của tác giả Nguyễn Thị Tình và
Đỗ Phương Thảo được đăng trên Chuyên đề báo Pháp luật số tháng 6/2013;
v.v.. Hầu hết các công trình nghiên cứu đều tập trung khai thác một cách tổng
thể các quy định của LPS để từ đó đánh giá và đưa ra được những kiến nghị
hoàn thiện pháp luật.
Xét về góc độ nghiên cứu riêng về chủ nợ trong LPS thì có rất ít công
trình nghiên cứu tập trung phân tích sâu sắc vấn đề này, có thể kể đến một vài
công trình nghiên cứu hướng đến đối tượng nghiên cứu là chủ nợ như bài viết
“Điều hòa lợi ích giữa chủ nợ và con nợ thông qua thủ tục Phá sản” của tác
giả Trần Văn Tú và Nguyễn Văn Giang được đăng trên tạp chí Nghiên cứu
lập pháp, Văn phòng quốc hội, số 03/2012.
Tuy nhiên, hầu như chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách
toàn diện về vai trò của chủ nợ - một chủ thể rất quan trọng tham gia vào quá
trình giải quyết phá sản doanh nghiệp. Do đó, với đề tài nghiên cứu của mình,
trên cơ sở kế thừa những đánh giá, phân tích của các công trình nghiên cứu
trước, tác giả hy vọng sẽ góp thêm một “đường nét” mới mẻ vào “bức tranh”

6



trong các quy định của LPS 2014, từ đó rút ra những vấn đề vẫn còn tồn tại
hoặc có thể phát sinh sau khi Luật được áp dụng.
5. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Để làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu, luận văn sử dụng nhiều phương
pháp nghiên cứu khoa học khác nhau như: Chương 1 của luận văn được triển
khai thông qua phương pháp phân tích các vấn đề chung về các chủ thể của
LPS và phân chủ nợ, kết hợp với phương pháp so sánh, đối chiếu với pháp
luật phá sản một số nước khác. Đối với chương 2, tác giả sử dụng phương
pháp phân tích nhằm cụ thể hóa và làm rõ những quy định của pháp luật phá
sản về vai trò của chủ nợ trong quá trình giải quyết phá sản doanh nghiệp. Từ
đó, ở chương 3, bằng phương pháp đối chiếu, phương pháp kết hợp nghiên
cứu lý luận với thực tiễn, phương pháp thống kê – phân tích nhằm làm rõ thực
tiễn thi hành LPS 2014, tác giả đưa ra những kiến nghị góp phần hoàn thiện
các quy định của pháp luật nhằm phát huy vai trò của chủ nợ trong suốt quá
trình tiến hành thủ tục phá sản doanh nghiệp.
Dù là sử dụng phương pháp nào để xây dựng các nội dung của luận văn
thì các phương pháp nghiên cứu trong luận văn vẫn được thực hiện trên nền
tảng của phương pháp duy vật lịch sử, duy vật biện chứng; trên cơ sở các
quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam.
6. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài trên, tác giả mong muốn phân tích làm
sáng tỏ thực trạng các quy định của LPS về vai trò của chủ nợ trong quá trình giải
quyết phá sản doanh nghiệp, trên cơ sở đó đề xuất, kiến nghị về những phương
hướng và giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định của LPS về vai trò của
chủ nợ, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trên thực tế.
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
được xác định cụ thể như sau:


9


8. Bố cục của Luận văn
Ngoài phần lời nói đầu và phần kết luận, mục lục và danh mục tài liệu
tham khảo chủ yếu, luận văn được kết cấu với 3 chương:
Mở đầu: Tổng quan về tình hình nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phương
pháp nghiên cứu.
Chương 1: Khái quát về địa vị pháp lý của chủ nợ trong quá trình giải
quyết yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp;
Chương 2: Thực trạng pháp luật về vai trò của chủ nợ trong các giai
đoạn giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp;
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao vai trò của chủ nợ trong thủ tục
phá sản doanh nghiệp.

10


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
A- Văn bản pháp luật
1. Chính Phủ (1994), Nghị định số 189/ CP ngày 23 tháng 12 năm 1994 của
Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Phá sản doanh nghiệp.
2. Chính Phủ (2005), Nghị định số 94/2005/NĐ-CP ngày 15/7/2005 về Giải
quyết quyền lợi của người lao động ở doanh nghiệp và hợp tác xã bị phá sản.
3. Chính Phủ (2006), Nghị định số 67/2006/NĐ-CP ngày 11 tháng 07 năm
2006 của Chính Phủ hướng dẫn việc áp dụng Luật Phá sản đối với doanh
nghiệp đặc biệt và Tổ chức, hoạt động của Tổ quản lý, thanh lý tài sản.
4. Chính Phủ (2013), Nghị định số 44/2013/NĐ-CP ngày 10/5/2013 về Quy định
chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật lao động về hợp đồng lao động.

Nam, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Trường Đại học quốc gia
Hà Nội.
16. Ngô Thị Hồng Ánh (2012), Các hành vi pháp lý vô hiệu theo pháp luật
phá sản ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Trường Đại
học quốc gia Hà Nội.
17. Tạ Vân Giang (2011), Điều hòa lợi ích giữa chủ nợ và con nợ theo Luật
Phá sản Việt Nam, Luận văn thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Trường Đại
học quốc gia Hà Nội.
18. Đàm Thị Diễm Hạnh (2014), “Đóng góp ý kiến về một số nội dung trong
dự thảo Luật Phá sản (sửa đổi)”, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội,
/>19. Chu Hiền (2012), Một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết
yêu cầu tuyên bố phá sản tại Toà án và kiến nghị, Tạp chí Tòa án nhân
dân

tối

cao,

/>&p_cateid=1751909&article_details=1&item_id=18089193
12


20. Dương Đăng Huệ, Nguyễn Thanh Tịnh (2008),Thực trạng pháp luật về
phá sản và việc hoàn thiện môi trường pháp luật kinh doanh tại Việt Nam,
Trung tâm tư vấn pháp luật và nghiệp vụ, Bộ Tư pháp.
21. An Phương Huệ (2004), Luật Phá sản Việt Nam và Luật Phá sản của
Cộng hòa Pháp – Những nét tương đồng và khác biệt, Luận văn Thạc sỹ
Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.
22. Đặng Văn Huy (2013), “Địa vị pháp lý của tổ quản lý và thanh lý tài sản
theo pháp luật .

nghị chủ nợ trong Luật Phá sản (2004)”, Chuyên đề báo Pháp luật, số tháng 6.
34. Tòa án nhân dân tối cao (2003), Chuyên đề Luật phá sản một số nước,
Thông tin khoa học xét xử, số tháng 2/2003.
35. Trần Thị Thu Trang (2009), Hoàn thiện pháp luật về thủ tục giải quyết
phá sản doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Luật học,
Khoa Luật, Trường Đại học quốc gia Hà Nội.
36. Nông Hữu Tùng, Khái niệm Bảo hiểm xã hội, />37. Vũ Thị Hồng Vân (2008), Luận án tiến sĩ: Quản lý và xử lý tài sản phá sản
theo quy định của pháp luật phá sản Việt Nam, Đại học quốc gia Hà Nội.
38. Viện khoa học xét xử, Tòa án nhân dân tối cao (2010), Tìm hiểu pháp
luật phá sản, Chuyên đề khoa học xét xử, số tháng 4.
39. Đặng Vỹ (2014), Luật phá sản ưu tiên cho chủ nợ và người lao động,
Việt Báo online, />14


40. Trịnh Thị Thúy Hằng (2008), Quyền và nghĩa vụ của chủ nợ trong TTPS.
Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội.
C- Website
41. />42. />43. />44. />45. />46. />
15