Đề bài: Vai trò của thẩm phán trong thủ tục phá sản
Cũng như đa số các nước trên thế giới, Việt Nam quan tâm xây dựng chế định
pháp luật về phá sản với mục tiêu hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả do phá
sản gây ra
1
. Thủ tục giải quyết phá sản có sự tham gia của nhiều chủ thể, trong đó có
năm chủ thể cơ bản là: Toà án, doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá sản,
người mắc nợ doanh nghiệp, chủ nợ, người quản lý tài sản. Trong các chủ thể đó,
Toà án giữ vị trí trung tâm, có vai trò quyết định mọi giai đoạn của tố tụng phá sản
và thực hiện chủ yếu vai trò của mình thông qua Thẩm phán. Điều đó thể hiện trong
việc quy định thẩm quyền của thẩm phán trong thủ tục phá sản doanh nghiệp, HTX.
1. Thẩm phán là người quyết định áp dụng thủ tục phá sản.
Trong thủ tục phá sản, thẩm phán có vai trò là người quyết định áp dụng một
trong hai thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh hoặc thanh lý tài sản, các khoản nợ
hoặc quyết định chuyển từ áp dụng thủ tục phục hồi hoạt định kinh doanh sang áp
dụng thủ tục thanh lý tài sản, các khoản nợ hoặc tuyên bố doanh nghiệp, HTX bị phá
sản
2
. Sự quyết định này ảnh hưởng tới hầu hết các hành vi mà các chủ thể tham gia
cần tiến hành trong thủ tục phá sản. Trong thủ tục đầu tiên, thẩm phán có thẩm
quyền thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của các chủ nợ (Điều 13), người lao
động (Điều 14), chính doanh nghiệp, HTX (Điều 15), chủ sở hữu doanh nghiệp nhà
nước (Điều 16), hay của các cổ đông công ty cổ phần (Điều 17) và của thành viên
hợp danh (Điều 18)
3
. Sau đó, Thẩm phán xem xét và ra quyết định mở hay không
mở thủ tục phá sản trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục
phá sản. Đồng thời với việc ra quyết định mở thủ tục phá sản, thẩm phán ra quyết
định thành lập tổ quản lý, thanh lý tài sản để làm nhiệm vụ quản lý, thanh lý tài sản
của doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá sản.
4

hiện vai trò khá quan trọng của thẩm phán nói riêng và tòa án nói chung trong thủ
tục phục hồi, phá sản. Chẳng hạn như trong các quy định về tổ chức và hoạt động
của Hội nghị chủ nợ: Thẩm phán chủ trì Hội nghị chủ nợ (Khoản 4, Điều 61); Doanh
nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá sản phải xây dựng phương án phục hồi kinh
doanh và nộp cho Toà án (Khoản 2, Điều 68); Thẩm phán xem xét, đánh giá phương
án phục hồi kinh doanh, ra quyết định (Điều 70); Thẩm phán triệu tập Hội nghị chủ
nợ để xem xét, thông qua phương án phục hồi (Khoản 1, Điều 71); có thể ra quyết
định đình chỉ tiến hành thủ tục phá sản (Điều 67) hay thủ tục phục hồi hoạt động
kinh doanh nếu có một trong các trường hợp nêu tại Điều 76; Thẩm phán ra quyết
định công nhận Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ về phương án phục hồi hoạt động
kinh doanh của DN (Khoản 1, Điều 72)
10
...để giải quyết các nội dung đề cập tại Điều
64…Bên cạnh đó, thẩm phán có thể ra quyết định đình chỉ thủ tục thanh lý tài sản
trong một số trường hợp như: phương án phân chia tài sản đã thực hiện xong…(Điều
85)
11
. Đây cũng là quyết định khép lại thủ tục thanh lý để thẩm phán có thể tuyên bố
doanh nghiệp, HTX bị phá sản nhằm kết thúc sự tồn tại của chủ thể này trong hoạt
động thương mại.
3. Thẩm phán ra quyết định phá sản đồng thời giải quyết những trường
hợp kháng nghị, khiếu nại quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp HTX
Thẩm phán sau khi thực hiện đúng thủ tục và xem xét kĩ càng vụ việc trong
các trường hợp tại Điều 86, Điều 87 thì có quyền tuyên bố phá sản. Ví dụ trường
2
hợp: Sau khi thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục thanh lý tài sản và nhận các tài liệu, giấy
tờ do các bên có liên quan gửi đến, thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp,
HTX bị phá sản nếu doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá sản không còn taid
sản hoặc còn nhưng không đủ để thanh toán phí phá sản (Điều 21). Nghĩa là, trong
trường hợp này, tòa án không thể tiến hành thủ tục phá sản theo các bước thông

4
1
Xem Giáo trình Luật Thương mại tập 2. Trường Đại học Luật Hà Nội H,. CAND tr 351
2
Xem Điều 5 Luật phá sản 2004
3
Xem Luật phá sản 2004
4
Xem Điều 10, 11 Luật phá sản 2004
và Nghị quyết số 03/2005/ NQ-HDTP ngày 28/04/2005 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối
cao về hướng dẫn thi hành một số điều của Luật phá sản 2004.
5
Xem Về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản / ThS. Vũ Thị Hồng Vân // Tạp chí Kiểm sát.
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Số 17/2005, tr. 36 - 39
6
Xem Một số nội dung cần chú ý khi kiểm sát việc giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản và những
vấn đề vướng mắc từ thực tiễn. / Ths.Vũ Thị Hồng Vân // Kiểm sát . Viện kiểm sát nhân dân tối cao .
Số:24/ Năm 2007, Tr:33-48
7
Xem Giáo trình Luật thương mại Tập 2. Đại học Luật Hà Nội H,. CAND tr 397 cuốn 2
8
Xem Luật phá sản 2004
9
Xem Điều 68 Luật Phá sản 2004
10
Xem Quyền và nghĩa vụ của chủ nợ và con nợ trong thủ tục phá sản : Khoá luận tốt nghiệp / Trịnh
Thị Thuý Hằng; Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Minh Chiến . - H., 2008
11
Xem Điều 85 Luật phá sản 2004
12