ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA LỊCH SỬ
VŨ KIẾN QUỐC

Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo xây dựng lực lƣợng vũ trang
địa phƣơng trong những năm 1945-1954

Luận văn Thạc sỹ khoa học Lịch sử
Mã số: 5 03 16

Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS Nguyễn Đình Lê

Hà nội - 2005


LỜI CAM ĐOAN

Đây là công trình khoa học do tôi nghiên cứu, những kết quả
nghiên cứu này chưa được công bố ở đâu.
Tôi xin cam đoan những tài liệu dùng trong luận án có nguồn gốc
xuất xứ rõ ràng, khoa học, chính xác.
Người cam đoan

Vũ Kiến Quốc

1


MỤC LỤC

2
3

1.
2.
3.
4.
5.
6.

CHƢƠNG 1: HẢI PHÒNG – VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, CON NGƢỜI, TRUYỀN
THỐNG YÊU NƢỚC VÀ CÁCH MẠNG ………………....

1.1. Vị trí địa lý ………………………………………………………...
1.2. Con người ………………………………………………………….
Truyền
thống
yêu
nước
và
cách
mạng
1.3.
……………………………...
CHƢƠNG 2: XÂY DỰNG LỰC LƢỢNG VŨ TRANG ĐỊA PHƢƠNG
(9-1945 ĐẾN 1955 ) ……………………………………….

2.1. Xây dựng lực lượng vũ trang, bảo vệ chính quyền cách mạng,
chuẩn bị kháng chiến toàn quốc (tháng 9/1945 đến tháng 12/1946)..
2.1.1. Tình hình Hải Phòng sau Cách mạng Tháng Tám 1945 …...

60
83
107
132
133
162


CHƢƠNG
KẾT
LUẬN
………………………………………………….
1.
Những
thành
tựu
và
hạn
chế………………………………………...
2.
Những bài học kinh nghiệm………………………………………...

1

170
170
176


CHƢƠNG MỞ ĐẦU

và những bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng vũ trang; góp phần bổ sung
tư liệu và làm phong phú thêm về lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược của dân tộc ta. Đồng thời, nghiên cứu đề tài trên còn góp phần vào việc

2


giáo dục lịch sử truyền thống dân tộc. Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm hết
sức quý báu để vận dụng vào việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng
của Đảng hiện nay là xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt
Nam xã hội chủ nghĩa.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:

Liên quan đến đề tài, đã có nhiều công trình khoa học, các hồi ký đã xuất
bản từ nhiều năm nay. Một số tác phẩm có tính chất tổng kết của các đồng chí lãnh
đạo Đảng, Nhà nước và quân đội, của các cơ quan nghiên cứu như: Ban nghiên
cứu lịch sử Đảng Trung ương; Viện lịch sử Quân sự Việt Nam; Ban nghiên cứu
lịch sử Đảng bộ Hải Phòng… Trong đó có nêu một cách khái quát, những kinh
nghiệm lịch sử, nhưng chưa đi sâu vào các sự kiện lịch sử cụ thể,
Các công trình chuyên khảo lịch sử thời kỳ này như:
- Lịch sử Quân đội nhân dân Việt nam, Tập 2, NXB Quân đội nhân dân,
Hà nội - 1994.
- Lịch sử kháng chiến chống Pháp khu tả ngạn sông Hồng 1945-1955;
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội - 2001.
- Mấy vấn đề lớn ở khu tả ngạn sông Hồng trong kháng chiến chống Pháp
1945-1955, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội - 2001.
- Kiến An kháng chiến (1945-1954); Bộ phận tổng kết lịch sử du kích
chiến tranh tỉnh Kiến An.
- Xây dựng hậu phương kháng chiến trong kháng chiến chống Pháp trên
địa bàn Liên khu 3 (1945-1955); Hải Phòng; 3-2000.

Phòng lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ trang địa phương trong những năm 19451954, luận văn góp một phần tiếp tục nghiên cứu vấn đề trên.
3. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA LUẬN VĂN

Mục đích: Luận văn góp phần làm sáng rõ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ
Hải Phòng nhằm tập hợp, xây dựng lực lượng cách mạng trong cuộc kháng chiến
9 năm chống Pháp. Từ đó nhận thức sâu sắc hơn những bài học kinh nghiệm chỉ
đạo cách mạng thời đó, để vận dụng vào trong sự nghiệp cách mạng hiện nay của
Đảng.
Nhiệm vụ: Luận văn trình bày một cách có hệ thống về những chủ trương,
biên pháp của Đảng bộ Hải Phòng trong phát động, tổ chức xây dựng lực lượng,
phát huy sức mạnh tổng hợp to lớn về mọi mặt làm nên thắng lợi lịch sử của cuộc
kháng chiến 9 năm chống Pháp. Từ thực tiễn lịch sử đó rút ra một số bài học có
thể vận dụng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ thành phố trong giai đoạn hiện
nay.
4. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Cơ sở lý luận để tiến hành nghiên cứu là những nguyên lý của chủ nghĩa
Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm đường lối của Đảng Cộng sản
Việt Nam về chủ trương xây dựng lực lượng vũ trang trong đấu tranh bảo vệ chính
quyền.

4


Đề tài luận văn “Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ
trang địa phương trong những năm 1945 - 1954 ”, sử dụng phương pháp lịch sử,
lôgic kết hợp với các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp…
Luận văn chỉ giới hạn trình bày vấn đề “Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo xây
dựng lực lượng vũ trang địa phương trong những năm 1945 - 1954”.
Nguồn tư liệu để thực hiện luận văn gồm: các Nghị quyết hội nghị của Đảng



đồng chí cán bộ cũ của Liên tỉnh Hải – Kiến và các nhân chứng lịch sử mà tôi đã
có dịp đến nghiên cứu, tìm hiểu, trao đổi, xin ý kiến.
Đặc biệt, tôi xin trân thành cảm ơn PGS-TS Nguyễn Đình Lê, giảng viên
Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia
Hà Nội, là người hướng dẫn khoa học, đồng thời là thầy giáo đã gần gũi, trực tiếp
dìu dắt, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua.
Dù đã cố gắng, nhưng bản luận án của tôi chắc sẽ không thể tránh được
những khiếm khuyết, hạn chế cả về nội dung lẫn hình thức. Nguyên nhân cơ bản
của những thiếu sót, hạn chế đó trước hết là do khả năng của bản thân tác giả,
đồng thời cũng là do những khó khăn, phức tạp khác trong quá trình nghiên cứu và
khai thác nguồn tư liệu. Vì vậy tác giả luận án rất mong nhận được những lời chỉ
giáo của các thầy, của những người đi trước và của các bạn đồng môn.
6. KẾT CẤU LUẬN VĂN

Sau chương mở đầu, nội dung luận văn gồm các chương sau:
Chương 1: Hải Phòng - Vị trí địa lý, con người, truyền thống yêu nước
và cách mạng
Chương 2: Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ trang địa
phương trong những năm 1945 – 1954.
Cuối cùng là chương kết luận.
Ngoài ra, luận văn còn có phần phụ lục và phần danh mục tài liệu tham khảo
nhằm giới thiệu một số hình ảnh và một số nguồn tư liệu cần thiết cho việc tìm hiểu
đề tài.

6


TÀI LIỆU THAM KHẢO

7


16. Liên khu uỷ 3-Thống kê đảng viên năm 1948, lưu trữ Văn phòng Thành uỷ Hải
Phòng
17. Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng (1925-1955); NXB Hải Phòng - 1991, tập 1
18. Lịch sử Đảng bộ huyện An Lão (1930-2000), NXB Hải Phòng – 2000.
19. Lịch sử Đảng bộ huyện Tiên Lãng (1930-2000), NXB Hải Phòng – 2000.
20. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Trích văn kiện, T.2, NXB Giáo khoa MácLênin, Hà Nội, 1978.
21. Lịch sử đấu tranh vũ trang cách mạng thị xã Kiến An 1945-1975; NXB Quân
đội nhân dân, Hà Nội – 1994.
22. Lịch sử Công an nhân dân Hải Phòng (1945-1955), NXB Công an nhân dân,
Hà Nội – 1994.
23. Lịch sử kháng chiến chống Pháp khu tả ngạn sông Hồng 1945-1955; NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội – 2001.
24. Lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà
nội, 1974.
25. Lịch sử Quân đội nhân dân Việt nam, NXB Quân đội nhân dân, Tập 2, Hà nội1994
26. Một số trận đánh điển hình của lực lượng vũ trang Quân khu Ba (1945-1975);
NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội – 1997.
27. Mấy vấn đề lớn ở khu tả ngạn sông Hồng trong kháng chiến chống Pháp 1945
– 1955, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội – 2001.
28. Nghị quyết Hội nghị cán bộ Thành uỷ Hải Phòng lần thứ 2, số 26/NQ-TU ngày
24-5-1950. Lưu trữ tại Văn phòng Thành uỷ Hải Phòng. Hồ sơ số 14, quyển 01
29. Nghị quyết Hội nghị cán bộ tỉnh Đảng bộ Kiến An lần thứ hai. Lưu trữ tại Văn
phòng Thành uỷ Hải Phòng. Hồ sơ số 14, quyển 4
30. Nghị quyết Hội nghị du kích chiến tranh Tỉnh uỷ Kiến An ngày 3-10-1952,
Lưu trữ tại Văn phòng Thành uỷ, Hồ sơ số 14, quyển 6.
31. Nghị quyết Hội nghị quân sự Đảng toàn quốc ngày 19 tháng 10 năm 1946, Văn
kiện quân sự của Đảng, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1976, tập 2.

9