Tên sáng kiến kinh nghiệm : VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN HÓA
HỌC, VẬT LÍ, TOÁN HỌC, SINH HỌC TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 9 VÀ
TÍCH HỢP LỒNG GHÉP MỘT SỐ NỘI DUNG GIÁO DỤC ( GIÁO DỤC BẢO
VỆ MÔI TRƯỜNG, KĨ NĂNG SỐNG, TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG) THEO
ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngành giáo dục đang tích cực thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm
tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Dạy học tích hợp liên môn
được đánh giá là một trong những phương pháp dạy học phát triển được năng lực học
sinh. Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học. Đây
được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường.
Mặc dù, việc dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảng dạy Hóa học , song
hiệu quả đạt được là chưa cao. Do đó chưa phát huy được tính tích cực của học sinh
trong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiều hạn chế .
Vì vậy mỗi giáo viên giảng dạy bộ môn Hóa ở trường phổ thông đều không
ngừng học tập, tích cực thực hiện kế hoạch dạy học tích hợp theo chủ đề có vận dụng
kiến thức liên môn theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Bản thân tôi
cũng đã thu được nhiều kinh nghiệm và đạt được những kết quả khi thực hiện sáng
kiến kinh nghiệm“Vận dụng kiến thức liên môn Hóa học, Vật lí, Toán học, Sinh học
trong dạy học Hóa học 9 và lồng ghép một số nội dung giáo dục ( giáo dục bảo vệ
môi trường, kĩ năng sống, tiết kiệm năng lượng) theo định hướng phát triển năng lực
của học sinh”
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1- Cơ sở lí luận
Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương
trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có nghĩa là
sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”. Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là


hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh

Thực tế từ những năm gần đây ngành giáo dục đã rất quan tâm tới việc dạy học
tích hợp liên môn tuy nhiên đây là phương pháp mới nên số giáo viên có kinh nghiệm
không nhiều, hiệu quả đạt được là chưa cao. Do đó chưa phát huy được tính tích cực
của học sinh trong học tập đồng thời sự phát triển năng lực của học sinh còn nhiều
hạn chế . Trong sáng kiến kinh nghiệm này thông qua nghiên cứu tài liệu và từ kinh
nghiệm của bản thân tôi đã đưa ra một số giải pháp mới như sau:
+ Đưa ra được những kiến thức kĩ năng của bộ môn và kiến thức liên môn, kiến
thức giáo dục bảo vệ môi trường, các kĩ năng sống có thể hình thành cho học sinh
trong môn Hóa học 9
+ Đưa ra được những năng lực có thể hình thành cho học sinh trong môn Hóa
học 9


+ Giới thiệu một số phương pháp dạy học tích hợp có thể sử dụng trong việc
dạy học Hóa học 9 theo định hướng phát triển năng lực học sinh
+ Giới thiệu một số đặc điểm của giáo án vận dụng kiến thức liên môn theo
quan điểm tích hợp
+ Đưa ra được cách tổ chức giờ học tích hợp kiến thức liên môn trên lớp.
+

Đưa ra được cách thức và tiêu chí kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học

sinh sau khi các em được học những chủ đề tích hợp liên môn.
2.Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1. Mục tiêu dạy học của sáng kiến kinh nghiệm
Qua các bài dạy trong sáng kiến kinh nghiệm này, học sinh phải đạt được
-Kiến thức: Học sinh có thể vận dụng kiến thức các môn học khác như: Toán, Vật
lí , Sinh học…vào môn Hóa Học 9 đồng thời các em nắm được một số kiến thức về
giáo dục bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng và rèn luyện một số kĩ năng sống,
qua đó góp phần phát triển năng lực của học sinh.

- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực sáng tạo
- Năng lực tự quản lí
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tính toán
* Các năng lực chuyên biệt của môn hóa học
- Năng lực tính toán Hóa Học.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học.
- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống.


- Năng lực thực hành Hóa Học.
2.2 Đối tượng dạy học của sáng kiến kinh nghiệm .
- Đối tượng thực nghiệm là 60 học sinh lớp 9/6; 9/7 trường THCS Lê Qúy Đôn với
đặc điểm đa số chăm ngoan, có ý thức học tập, lắng nghe thầy cô giảng bài.
2.3 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm .
Ý nghĩa của việc dạy học liên môn:
- Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các môn
học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là con đường
tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau. Từ những năm 60
của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp trong việc xây dựng
chương trình dạy học. Tích hợp là một khái niệm của lí thuyết hệ thống, nó chỉ trạng
thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng
thái này.
Tùy theo khoa học cụ thể mà có thể tích hợp các môn khoa học khác lại với
nhau như: Lí- Hóa- Sinh, Văn- Sử- Địa. Hoặc có thể tích hợp được cả các môn tự

Răm – Lương Sơn – Hòa Bình
+ Tài liệu về lý thuyết dạy học tích hợp PGS.TS Nguyễn Văn Khải - Trường Đại học
Sư phạm - ĐH Thái Nguyên . Nguồn WEBSITE của trường Đại học Sư phạm – Đại
học Đà Nẵng
+ Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng
phát triển năng lực học sinh của bộ giáo dục và đào tạo.
2.5 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học.
- Một số phương pháp dạy học tích hợp:
Để nâng cao hiệu quả của môn học tích hợp, chúng ta có thể sử dụng một số
phương pháp để dạy học tích hợp như sau:
- Phương pháp dạy học trò chơi


- Phương pháp dạy học trực quan
- Phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ
- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề
Trong quá trình dạy học hai phương pháp tôi sử dụng nhiều là phương pháp dạy
học trực quan và phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
Dạy học trực quan (hay còn gọi là trình bày trực quan) là PPDH sử dụng những
phương tiện trực quan, phương tiện kĩ thuật dạy học trước, trong và sau khi nắm tài
liệu mới, khi ôn tập, khi củng cố, hệ thống hóa và kiểm tra tri thức, kĩ năng, kĩ xảo
PPDH trực quan được thể hiện dưới hình thức là minh họa và trình bày:
+ Minh họa thường trưng bày những đồ dùng trực quan có tính chất minh họa như
bản mẫu, bản đồ, bức tranh, tranh chân dung, hình vẽ trên bảng,...
+ Trình bày thường gắn liền với việc trình bày thí nghiệm, những thiết bị kĩ thuật,
chiếu phim đèn chiếu, phim điện ảnh, băng video. Trình bày thí nghiệm là trình bày
mô hình đại diện cho hiện thực khách quan được lựa chọn cẩn thận về mặt sư phạm.
Nó là cơ sở, là điểm xuất phát cho quá trình nhận thức - học tập của hs, là cầu nối
giữa lí thuyết và thực tiễn. Thông qua sự trình bày của giáo viên mà học sinh không
chỉ lĩnh hội dễ dàng tri thức mà còn giúp họ học tập được những thao tác mẫu của GV

sinh , trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ học.
Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải
làm rõ những tri thức và kĩ năng cần hình thành, tích luỹ cho học sinh qua phân tích,
chiếm lĩnh bài học ; mặt khác, phải chú trọng nội dung tích hợp giữa những kiến thức
bộ môn mình đang giảng dạy với các bộ môn khác. Giáo án giờ học vận dụng kiến
thức liên môn theo quan điểm tích hợp phải chú trọng thiết kế các tình huống tích
hợp và tương ứng là các hoạt động phức hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri
thức và kĩ năng của các bộ môn khác có liên quan vào trong việc xử lí các tình huống


đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được những tri thức và kĩ năng riêng rẽ của từng
phân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực tích hợp.
- Tổ chức giờ học tích hợp kiến thức liên môn trên lớp:
Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợp hữu cơ
hoạt động của giáo viên và học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp lí, khoa học, trong
đó giáo viên giữ vai trò, chức năng tổ chức, hướng dẫn, định hướng chứ không phải
truyền thụ áp đặt một chiều. học sinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình tiếp
nhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ, nhận thức thẩm mĩ, trực tiếp tiến hành hoạt động
tiếp cận, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức.
Tổ chức hoạt động vận dụng kiến thức liên môn trên lớp, giáo viên phải chú
trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phải coi đây là mối quan hệ cơ
bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học. Muốn vậy, giáo viên phải từ bỏ vai trò,
chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức có sẵn cho học sinh, còn học sinh
không thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép, học thuộc, rồi sao chép, làm thui
chột dần năng lực tư duy. Giaó viên phải rèn luyện cho học sinh khả năng tự đọc, tự
tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một cách sáng tạo của học sinh.
Quan điểm dạy học vận dụng kiến thức liên môn hay dạy cách học, dạy tự đọc,
tự học không coi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh. Vấn đề là phải xử lí đúng
đắn mối quan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình thành, phát triển
năng lực cho học sinh. Đây thực chất là biến quá trình truyền thụ tri thức thành quá

- Biết vận dụng kiến thức liên môn Địa lí -Hóa học để giải thích sự tồn tại của các
mỏ muối ở trên đất liền
* Kiến thức GDMT:
- Học sinh biết được muối NaCl được sử dụng điều chế ra khí clo, nguyên liệu chính
để điều chế một số loại thuốc trừ sâu rất độc, nếu sử dụng tràn lan sẽ gây ô nhiễm môi
trường. Các em cũng đề ra biện pháp hạn chế gây ô nhiễm môi trường trong trường
hợp này.
2/Kĩ năng
a/ Kĩ năng bộ môn
- Tính khối lượng hoặc thể tích dung dịch muối trong phản ứng.


b/ Kĩ năng sống
- Kỹ năng lắng nghe hoặc phản hồi tích cực các ý kiến trong thảo luận.
- Kỹ năng suy nghĩ hoặc trình bày ý tưởng của mình.
- Kỹ năng đặt mục tiêu rèn luyện và học tập nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ đặt
ra.
- Kỹ năng sử dụng dung dịch nước muối sinh lý trong cuộc sống
- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ
môi trường .
- Kỹ năng bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.
3. Phát triển năng lực:
Học sinh được phát triển các năng lực chuyên biệt của môn hóa học như sau:
- Năng lực tính toán Hóa Học.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học.
- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống.
II. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Phương pháp dạy học trực quan
- Phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ

một số muối khác.

mỏ )

Ngoài ra trong lòng đất cũng chứa một khối lượng lớn
muối Natriclorua kết tinh gọi là muối mỏ.
*HS biết vận dụng kiến thức liên môn Địa lí -Hóa
học để giải thích sự tồn tại của các mỏ muối ở trên 2/Cách khai thác.
đất liền

- Từ nước biển
- Từ các mỏ muối

GV Dựa vào kiến thức đã được học, em hãy giải thích
sự tồn tại của các mỏ muối ở trên đất liền?
HS: Mỏ muối có nguồn gốc từ những hồ nước mặn có
từ cách đây hàng triệu năm. Do sự biến đổi khí hậu và
sự thay đổi bề mặt trái đất nên nước hồ bị bay hơi còn
lại là muối Natriclorua kết tinh thành vỉa dày trong
lòng đất
Học sinh được phát triển các năng lực chuyên biệt
của môn hóa học như sau:
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học.


- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống.
HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu về cách khai thác muối
Natriclorua:
GV: Cho HS quan sát video nghề làm muối ở Cần Giờ.


- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học.
- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống.
HOẠT ĐỘNG 3 : Tìm hiểu về một số ứng dụng quan
trọng của muối Natriclorua:
GV: Các em hãy cho biết những ứng dụng quan trọng
của muối NaCl trong cuộc sống mà em biết.
HS: Có thể kể ra một số ứng dụng mà các em đã biết
như dùng làm gia vị, hay bảo quản thực phẩm...
GV : Chiếu sơ đồ một số ứng dụng quan trọng của muối
NaCl và giới thiệu
- Để tìm hiểu thêm các ứng dụng của muối Natri clorua
các em hãy quan sát sơ đồ và cho biết thêm những ứng


dụng quan trọng của muối NaCl.

HS: Quan sát sơ đồ và trả lời câu hỏi của giáo viên
*Giaó dục kĩ năng sống
Ngoài các ứng dụng trên, trong đời sống em còn biết
những ứng dụng nào của muối ăn?
- Giữ cho gương sáng bóng: nếu cửa kính trong nhà bạn
bị hoen ố, bạn chỉ cần lấy giẻ bọc một nhúm muối,
nhúng nước cho hơi ướt, chà mạnh lên kiếng, rồi
dùng khăn sạch lau khô lại, kiếng sẽ sáng loáng.
- Tẩy vết khó chùi rửa ở xoong chảo: rắc muối lên chỗ
dơ, để một giờ sau đó chùi rửa lại, xoong chảo sẽ
sạch.
- Bảo quản đồ thủy tinh: khi mua về, bạn cho vào nồi
nước có pha muối, nấu sôi lên. Sau đó để thật nguội rồi

thịt ướp muối, bánh mì, bánh quy mặn,... rất không tốt
cho sức khỏe.
Muối tạo cân bằng máu. Thận luôn giữ vai trò loại bỏ
lượng muối dư thừa để giữ độ PH trong máu ở trạng thái
trung hoà, tức là bảo đảm cân bằng giữa các yếu tố axit
và các yếu tố kiềm trong cơ thể. Nên nhớ, muối ăn dùng
trong chế biến thức ăn không phải là nguồn duy nhất


cung cấp natri (Na) cho cơ thể, muối (NaCl) còn có ở
trong thịt, cá, trứng, các sản phẩm sữa và trong nhiều
loại thuốc thông dụng như aspirin, vitamin C...
Muối rất cần cho cơ. Muối tham gia rất tích cực vào
hoạt động của các sợi cơ, sự thiếu hụt muối trong cơ thể
có thể gây ra chứng chuột rút. Vì vậy đối với các vận
động viên thể thao, để giúp cho các vận động viên hạn
chế chứng chuột rút người ta cho thêm một chút muối
vào nước giải khát của vận động viên. Sở dĩ như vậy vì
natri (Na) tham gia vào sự truyền dẫn thông tin trong
não và cơ thể dưới dạng xung động điện (luồng thần
kinh).
(Nếu học sinh trả lời thiếu thì GV bổ sung thêm thông
tin cho các em)
*Giaó dục kĩ năng sống
Nước muối sinh lý (natri clorid) hay nước muối được
pha chế với tỷ lệ 0,9%, tức 1 lít nước với 9
gam muối tinh khiết, là dung dịch đẳng trương có áp
suất thẩm thấu xấp xỉ với dịch trong cơ thể người. Nước
muối sinh lý thường được dùng để cung cấp và bổ sung
nước cũng như chất điện giải, dùng để rửa mắt, mũi, súc


b/ Phênolphtalein, NaOH, BaCl2

c/ BaCl2, NaOH, AgNO3

d/ BaCl2, NaOH, quì tím

Bài 3: Vận dụng kiến thức liên môn Toán học - Hóa học
Cho Na2O dư vào 400g dd HCl 5,2% ,khối lượng NaCl thu được là bao nhiêu?
* Kiến thức GDMT: Câu hỏi gắn liền với tình huống thực tiễn


Chủ nhật vừa rồi An được bố cho đi thăm quan cánh đồng lúa ở huyện Long Thành.
Khi đến nơi An thấy một số người nông dân đang phun thuốc trừ sâu cho lúa, mùi
thuốc rất hôi và khó chịu. Bố cho An biết : “muối NaCl được sử dụng điều chế ra khí
clo, nguyên liệu chính để điều chế một số loại thuốc trừ sâu rất độc, nếu sử dụng tràn
lan sẽ gây ô nhiễm môi trường.” Sau đó bố hỏi An “ con hãy đề ra biện pháp hạn chế
gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp này?” Em hãy giúp bạn An trả lời câu hỏi
của bố.

Hs: Nên áp dụng các phương pháp sản xuất rau sạch, trồng lúa sạch...hạn chế tối đa
việc sử dụng thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp
Học sinh được phát triển năng lực tính toán Hóa Học và năng lực sử dụng ngôn
ngữ Hóa Học.
5/Dặn dò:
-Học bài & làm bài tập 1,2,3,4/SGK
-Xem trước bài mới :Phân bón hoá học và chuẩn bị nội dung sau:
+Trong cuộc sống hàng ngày thường gặp những loại phân bón hoá học nào
những tính chất mà em biết? .
+Sưu tầm các loại phân bón hóa học thường gặp ở địa phương em.

khối lượng sắt tham gia phản ứng hoặc sản xuất được theo hiệu suất phản ứng.
2.2 Kĩ năng sống :
- Kỹ năng lắng nghe hoặc phản hồi tích cực các ý kiến trong thảo luận.
- Kỹ năng suy nghĩ hoặc trình bày ý tưởng của mình.
- Kỹ năng đặt mục tiêu rèn luyện và học tập nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ đặt
ra.
- Kỹ năng xử lý nguồn nước ngầm bị nhiễm muối sắt


- Kỹ năng đưa ra những phương án cụ thể trong cuộc sống theo mục đích bảo vệ
môi trường và tiết kiệm năng lượng.
- Kỹ năng bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.
3. Phát triển năng lực:
Học sinh được phát triển các năng lực chuyên biệt của môn hóa học như sau:
- Năng lực thực hành Hóa Học.
- Năng lực tính toán Hóa Học.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa Học.
- Năng lực vận dụng kiến thức Hóa Học vào cuộc sống.
II. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Phương pháp dạy học trò chơi
- Phương pháp dạy học trực quan
- Phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ
- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề
III.CHUẨN BỊ.
Gi áo viên:
*Dụng cụ: Bình thuỷ tinh miệng rộng, đèn cồn, kẹp gỗ.
*Hoá chất: Dây sắt hình lò xo, bình đựng sẵn khí Clo thu từ trước.
Học sinh:
Đọc trước bài và tìm hiểu thêm thông tin trả lời câu hỏi:

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Hóa Học.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hóa
Học.
*Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất hóa học của
Sắt
- Hãy cho biết vị trí của sắt trong dãy hoạt động
hóa học của kim loại?


- Từ vị trí của sắt và dựa vào tính chất hóa học của II. Tính chất hoá học của Sắt:
kim loại hãy suy đoán xem sắt có những tính chất 1. Tác dụng của sắt với phi kim:
hoá học nào?

a. Tác dụng với oxi:

- Ở lớp 8 ta đã biết Fe + O 2 → Nêu TN và viết
PTHH.
- Sắt (Đốt nóng) + Oxi → cháy
sang
PTHH:

to

3Fe + 2O2 → Fe3O4
b. Tác dụng với Clo:
TN: Dây sắt (lò xo) đã nung nóng
đỏ + bình đựng khí Cl2 →cháy
Hình ảnh sắt cháy trong khí oxi

sáng, khói màu nâu đỏ.


→ FeCl2 + H2

- Dựa vào dãy hoạt động hoá học của kim loại cho
biết Fe còn có thể tác dụng được với những muối
của kim loại nào?
- Lấy 2 ví dụ minh hoạ?
- Với những tính chất hóa học của Fe ta có thể rút
ra kết luận gì?
Học sinh biết vận dụng kiến thức liên môn Sinh

3. Tác dụng với dung dịch Muối:
*Sắt + nhiều dd Muối → Muối sắt
(II) + KL
PTPƯ:
Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu

học-Hóa học để giải thích vai trò của sắt đối với Fe + AgNO3 → Fe(NO3)2 + Ag
⇒Kết luận: Sắt có đầy đủ những
cơ thể
GV: Các em hãy vận dụng kiến thức Sinh học để tính chất hóa học của kim loại...
giải thích vai trò của sắt đối với cơ thể
HS: -Sắt là một trong những chất khoáng rất quan
trọng đối với cơ thể. Sắt là nguyên liệu để tổng
hợp nên hemoglobin, chất có mặt trong tế bào
hồng cầu và làm cho hồng cầu có màu đỏ, có vai
trò vận chuyển oxy trong máu đến với các mô.
- Sắt cũng là thành phần của myoglobin, có trong