“ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6 THÊM YÊU THÍCH
LÀN ĐIỆU DÂN CA NAM BỘ”
I .LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
-Dân ca là loại hình nghệ thuật truyền thống, gắn bó lâu đời với đời sống
văn hóa tinh thần của người dân lao động qua nhiều thế hệ. Dân ca phản
ánh tình cảm, tâm tư, nguyện vọng của người dân với gia đình, quê
hương, đất nước. Vì thế, sử dụng dân ca để giáo dục các giá trị thẩm mỹ,
đạo đức, định hướng nhân cách cho học sinh là một việc làm đúng đắn,
thu được hiệu quả cao. Thông qua lời ca ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, quê
hương, đất nước, ca ngợi tinh thần yêu lao động, cần cù, siêng năng, ca
ngợi tình yêu gia đình, tình yêu lứa đôi, các em học sinh được giáo dục
các giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục tinh thần yêu quê hương, đất
nước, tình cảm gia đình, bạn bè.…
- Người dân Nam Bộ chất phác, thật thà, cởi mở, nặng nghĩa tình, với
truyền thống đánh giặc giữ nước từ bao đời những con người nơi đây
luôn sống hết mình vì tình làng, nghĩa xóm, tình dân tộc có ảnh hưởng
rất lớn trong việc giáo dục và hình thành nhân cách HS.
- Dân ca Nam Bộ rất phong phú về thể loại như: Hò, Lý, Hát đưa em
(Hát ru), Hát huê tình (giao duyên), hát vui chơi trẻ em (Đồng dao), nói
thơ, nói vè, đờn ca tài tử cải lương… Dù ra đời trong bất cứ hoàn cảnh,
thời điểm nào, thời chiến hay thời bình, các ca khúc đó đều mang một
điểm chung là vừa mang bản sắc truyền thống, vừa mang tính thời đại,
phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ của quần chúng.
-Thế nhưng trong giai đoạn hội nhập hiện nay, sự giao thoa về văn hóa
bên cạnh góp phần làm phong phú đời sống tinh thần cũng đặt ra nhiều
thách thức. Đó là sự du nhập của những loại hình văn hóa không phù
hợp với truyền thống dân tộc, mà đối tượng dễ ảnh hưởng nhất là giới
trẻ. Câu hỏi đặt ra là liệu giới trẻ ngày nay có nhận thức được tầm quan
trọng của những nét đẹp truyền thống trong đó có dân ca Nam Bộ, những
bản sắc văn hóa dân tộc, ngày càng xa rời những giá trị truyền thống quý
báu? Và việc làm thế nào để giới trẻ nói chung và HS ở lứa tuổi THCS

đó do thiếu các thiết bị và dụng cụ giảng dạy minh họa càng khiến cho sự yêu
thích dòng nhạc dân ca Nam Bộ của các em càng hạn chế.
2. Nội dung , biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài

a. Nội dung
Có nhiều giải pháp giúp Học sinh lớp 6 thêm yêu thích làn điệu dân ca Nam Bộ,
sau đây tôi nêu một số giải pháp của mình như sau:
• Giải pháp sinh hoạt âm nhạc ngoại khóa.
• Giải pháp tích hợp vào môn Âm nhạc.
• Giải pháp nghe cán bộ văn hóa thông tin giao lưu, tọa đàm.
• Giải pháp tổ chức hội thi hát dân ca.
b. Biện pháp thực hiện của đề tài
• Giải pháp sinh hoạt âm nhạc ngoại khóa
-Sinh hoạt âm nhạc ngoại khóa trong trường THCS là những hoạt động được tổ
chức theo nhóm, tập thể hay dưới hình thức các câu lạc bộ âm nhạc, nhằm mục
đích tạo ra các hoạt động trải nghiệm, thực hành, rèn luyện hay củng cố mở rộng
những hiểu biết về dân ca Nam Bộ cho học sinh THCS nói chung và học sinh lớp 6


nói riêng. Hoạt động âm nhạc ngoại khóa không chỉ là môi trường để các học sinh
lớp 6 thực hành và vận dụng những hiểu biết và kĩ năng thực hành mà còn là môi
trường tạo nên sự gắn bó đoàn kết, những cơ sở nền tảng của tình cảm cộng đồng
xã hội, lòng yêu quí và trân trọng các giá trị nghệ thuật của nhân loại và dân tộc,
đồng thời đây cũng là những môi trường hình thành và rèn luyện những kĩ năng"
mềm" trong ứng xử, giao tiếp ... và những phẩm chất tốt đẹp của các thế hệ công
dân trong xã hội hiện đại, nhất là sự chi phối và ảnh hưởng của những phương tiện
và thiết bị công nghệ đã khiến cho con người mất đi nhiều cơ hội giao tiếp trực tiếp
với nhau trong tập thể. Chính vì vậy, hoạt động ngoại khóa âm nhạc cùng với
những hoạt động tập thể, cộng đồng khác sẽ có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong
việc giáo dục và phát triển toàn diện, nhất là đối với lứa tuổi học sinh lớp 6, các em

Ví dụ 1: Âm nhạc 6 Bài 2- Tiết 5
-Học hát Vui bước trên đường xa


- Nhạc lí: Nhịp và phách- Nhịp 2/4
Bài hát Vui bước trên đường xa là bài hát thuộc dân ca Nam Bộ. Đối với tiết học
này sau khi giới thiệu cho HS nghe xuất xứ của bài hát, GV có thể tích hợp thêm
cho HS biết những thể loại khác của dân ca Nam Bộ như hò, nói vè, hát đồng dao
và GV sẽ trình bày một vài câu giúp HS hiểu hơn về dân ca Nam Bộ. Với giải pháp
này sẽ tránh cho tiết học nhàm chán khô khan.Đảm bảo tính hấp dẫn lôi cuốn HS
đặc biệt tiết học sẽ trở nên rất sinh động,khơi gợi được lòng yêu thích của HS với
làn điệu dân ca Nam Bộ
-GV chia lớp thành hai nhóm,mỗi nhóm sẽ cử một bạn hát một bài hát nào đó về
dân ca Nam Bộ mà em biết, với cách làm này giúp các em hào hứng hơn, sôi nổi
hơn trong giờ học . Sau đó GV cho HS trực quan một số hình ảnh về con người
cũng như nét sinh hoạt của người dân Nam Bộ


Chợ nổi trên sông , một nét sinh hoạt đặc trưng của người dân Nam Bộ

Ví dụ 2: Âm nhạc 6- Tiết 15:
Ôn tập bài hát Đi cấy
Ôn tập TĐN: TĐN số 5
Âm nhạc thường thức: Sơ lược về một số nhạc cụ dân tộc phổ biến
Sau khi dạy cho HS những kiến thức của bài học, GV cho HS trực quan một
số hình ảnh của các nhạc cụ dân tộc đồng thời GV giới thiệu cho HS biết
loại hình đờn ca tài tử Nam Bộ là loại hình diễn tấu có sử dụng các loại nhạc
cụ dân tộc là đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt), sau
này, có cách tân bằng cách thay thế độc huyền cầm bằng cây guitar phím
lõm.

Ban nhạc đờn ca tài tử Sài Gòn năm 1911

Qua đó GV giới thiệu đôi nét về cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu thường gọi Sáu
Lầu, (22 tháng 12 năm 1890 - 13 tháng 8 năm 1976) là tác giả bài "Dạ cổ
hoài lang", một bài ca độc đáo và nổi tiếng nhất trong nghệ thuật cải
lương Việt Nam.
GV cho HS trực quan một số hình ảnh về cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu
Khu lưu niệm nhạc sĩ Cao Văn Lầu


Nhạc sĩ Cao Văn Lầu
niệm

Tượng Cao Văn Lầu trong Khu lưu

Góc trưng bày Cuộc đời và sự nghiệp Cao Văn Lầu.
Với giải pháp này GV Âm nhạc đã tạo ra một sợi chỉ liên kết giúp HS hình dung
được phần nào những nét văn hóa cũng như về con người nơi đây.Bởi trong xu thế
hiện nay các em chỉ xem trọng những môn học chính mà vô tình quên đi những cái
gọi là “ hồn dân tộc” góp phần bồi dưỡng tâm hồn, giáo dục tình yêu quê hương
đất nước của HS cũng như tạo thêm sự mới lạ hứng thú hơn trong giờ học Âm
nhạc.
• Giải pháp nghe cán bộ văn hóa thông tin địa phương giao lưu, tọa đàm


Tùy theo điều kiện tình hình thực tế của Nhà trường mà trong một niên khóa GV
có thể tham mưu với BGH áp dụng giải pháp này từ 1-2 lần.Với cách làm này HS
được trực tiếp nghe những cán bộ văn hóa thông tin xã nhà giao lưu, trao đổi, tọa
đàm về tình hình phát triển văn hóa- xã hội tại địa phương mình cũng như quá
trình phát triển của dân ca Nam Bộ trên địa bàn.Hơn thế các em sẽ nghe những

lẫn nhau

III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Sau khi thực hiện đề tài tôi nhận thấy có một sự thay đổi rõ rệt trong ý thức của
học sinh cụ thể là:
-Học sinh hứng thú hơn trong giờ học Âm nhạc đặc biệt là những tiết học hát dân
ca
-Học sinh chủ động hơn trong việc hình thành ý thức,kỹ năng sống
-Học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động ngoại khóa,lao động do Nhà trường
và địa phương phát động.
Qua việc theo dõi, phát phiếu điều tra, thống kê và ghi chép ở thời điểm trước và
sau khi thực hiện đề tài, tôi thu được kết quả như sau:
 Trước khi thực hiện( đầu năm học 2014 – 2015):


Mức độ
Lớp
61
62

Lớp
61
62

Có ít hứng
thú
45%
49%

Hứng thú

V.TÀI LIỆU THAM KHẢO
- SGV Âm nhạc 6 – Nhà xuất bản Giáo dục
- SGKÂm nhạc 6– Nhà xuất bản Giáo dục
- Một số hình ảnh và bài báo về dân ca trên Internet.