TI: PHT TRIN NNG LC HC SINH THễNG
QUA VIC GIP HC SINH VN DNG TT KIN
THC SINH HC 6 VO THC T
I.

LY DO CHOẽN ẹE TAỉI:

Giỏo dc ph thụng nc ta ang thc hin bc chuyn t chng trỡnh giỏo dc tip
cn ni dung sang tip cn nng lc ca ngi hc, ngha l t ch quan tõm n vic hc
sinh hc c cỏi gỡ n ch quan tõm hc sinh vn dng c cỏi gỡ qua vic hc. m
bo c iu ú nht nh phi thc hin thnh cụng vic chuyn t phng phỏp dy hc
theo li Truyn th mt chiu sang dy hc vn dng kin thc, rốn luyn k nng v hỡnh
thnh nng lc.
chun b quỏ trỡnh i mi chng trỡnh, sỏch giỏo khoa giỏo dc ph thụng sau
nm 2015, cn thit phi i mi ng b phng phỏp dy hc v kim tra ỏnh giỏ kt qu
giỏo dc theo nh hng phỏt trin nng lc ngi hc.
Trong s nghip xõy dng t nc cụng nghip hoỏ-hin i hoỏ t nc ngy nay, xó
hi ta ngy mt phỏt trin. Cựng vi ú l s hiu bit v trỡnh v kh nng chuyờn mụn l
iu khụng th thiu ca mi ngi. Tuy nhiờn, ó cú nhiu bn tr hin nay quỏ chỳ trng
vo vic hc lớ thuyt nh trng m ụi khi quờn mt phi thc hnh-mt iu ht sc
quan trng. Mi quan h gia hc v hnh mt ln na c nhn mnh qua cõu tc ng:
Hc i ụi vi hnh.
ng ý nhng nhn nh trờn. Vi trỏch nhim ca ngi giỏo viờn sinh hc trc tip
ng lp ging dy trng trung hc ph thụng nhiu nm, tụi quan tõm nhiu n cht
lng hc tp ca hc sinh, n suy ngh, tõm t tỡnh cm ca hc sinh i vi b mụn ca
mỡnh, quan tõm nhiu n vic i mi phng phỏp dy hc sao cho cht lng dy v hc
sinh hc ca thy trũ chỳng tụi t c hiu qu tt nht.
trng ph thụng, trong s cỏc phng phỏp dy hc tớch cc thỡ dy hc liờn h vi
thc t l phng phỏp tớch cc nhm phỏt trin nng lc cho hc sinh.
Xut phỏt t nhng nguyờn nhõn trờn cng chớnh l lớ do tụi chn ti: Phỏt


quan tâm chú trọng rất nhiều coi là môn học có tính chất giáo dục hướng nghiệp, học sinh
cũng nhận thấy vai trò tích cực của bộ môn.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:
2.1 Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề
- Dạy học giải quyết vấn đề là quan điểm dạy học nhằm phát triển năng lực tư duy, khả năng
nhận biết và giải quyết vấn đề
- Việc học được đặt trong một tình huống có vấn đề, đó là tình huống chứa đựng mâu thuẩn
nhận thức, thông qua việc giải quyết vấn đề, giúp học sinh lĩnh hội tri thức,kĩ năng, phương
pháp nhận thức.
- Phương pháp hình thành cho HS các năng lực: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy
Ví dụ cụ thể:
Bài 14 “ Thân dài ra do đâu?”
GV đặt vấn đề: Qua thí nghiệm học sinh đã biết thân dài ra do phần ngọn. Vậy khi ngắt ngọn
cây còn phát triển được không? Tại sao khi trồng một số cây thân leo, thân bò, thân cỏ người
ta thường ngắt ngọn khi cây trưởng thành?
HS giải quyết vấn đề: Khi ngắt ngọn thân cây không dài ra nữa, nên chất dinh dưỡng tập
trung phát triển các bộ phận khác như: lá, chồi, hoa, quả. Từ đó HS cũng biết được khi trồng
Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Trang 2

Năm học 2015-2016


các cây thân bò, thân leo, thân cỏ như dưa hấu, đậu đen, mồng tơi,…người ta thường ngắt
ngọn để tạo nhiều quả, lá, chồi.

Bấm ngọn dưa hấu sẽ cho nhiều quả hơn

Nông dân đang ngắt ngọn trà xanh

dùng để chế thuốc trừ sâu. Nếu ta hút thuốc lá, nhất là hút nhiều chất nicôtin thấm vào cơ thể
ảnh hưởng đến bộ máy hô hấp, dể gây ung thư phổi, ung thư vòm họng. Khi hút thuốc lá
không chỉ gây hại đến bản thân còn gây hại đến người xung quanh do chất độc trong khói
thuốc thải ra
- Qua bài này HS hiểu được tác hại của thuốc lá để có thái độ đúng đắn.

Ung thư phổi

Ung thư vòm họng

2.3 Vận dụng dạy học định hướng hành động
- Dạy học định hướng hành động là quan điểm dạy học làm cho hoạt động trí óc và hoạt động
chân tay kết hợp chặt chẽ với nhau. Trong quá trình học, học sinh thực hiện các nhiệm vụ
học tập và hoàn thành sản phẩm hành động.
- Vận dụng dạy học định hướng hành động có ý nghĩa quan trọng cho việc thực hiện nguyên
lí giáo dục kết hợp lí thuyết với thực tiễn, tư duy và hành động. HS không chỉ được thực
hành để kiểm chứng phần lí thuyết được học mà còn rèn luyện thêm một số kĩ năng như:
Năng lực sáng tạo, năng lực tự quản lí, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ.
Ví dụ cụ thể:
Bài 27 “ Sinh sản sinh dưỡng do người”
GV giao cho các nhóm học sinh thực hành các phương pháp giâm cành, chiết cành theo lí
thuyết đã được học và nộp lại sản phẩm trong một tháng. Học sinh phải ghi lại quá trình thực
hiện và thình bày khi sản phẩm hoàn tất.
Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Trang 4

Năm học 2015-2016





Ví dụ cụ thể:
VD 1: Bài 51: “Nấm”
GV: Ngoài hình ảnh cấu tạo của nấm rơm giáo viên có thể cho học sinh quan sát đoạn phim “
Kĩ thuật trồng nấm rơm”
Qua đó học sinh biết được điều kiện phát triển của nấm rơm, và nắm được kĩ thuật trồng nấm
rơm.
VD2: Ở bài “ Thực vật bảo vệ đất và nguồn nước”
GV cho HS quan sát đoạn phim “ Xói mòn đất gây lũ lụt”
Qua đoạn phim HS thấy tác hại khi rừng bị tàn phá và vai trò của cây xanh, từ đó hình thành
cho học sinh ý thức bảo vệ rừng.

Lũ lụt

Trồng cây phủ xanh đồi trọc

2.5 Bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực cho học sinh
- Phương pháp học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng trong việc tích cực hóa, phát
huy tính sáng tạo của học sinh.
- Một số phương pháp điển hình: Phương pháp thu thập, xử lí, đánh giá thông tin, phương
pháp tổ chức làm việc, phương pháp làm việc nhóm.
- Phương pháp này giúp HS phát triển các năng lực: Năng lực tự học, năng lực tư duy sáng
tạo, năng lực quản lí, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng CNTT, năng lực
sử dụng ngôn ngữ.
Ví dụ cụ thể:
Bài 49” Bảo vệ sự đa dạng của thực vật”
GV: Phân nhóm HS tìm hiểu trước nội dung bài thông qua các câu hỏi sau:
- Việt Nam là nước có tính đa dạng cao về thực vật, tuy nhiên tình hình đa dạng thực vật ở
Việt Nam hiện nay như thế nào? Nêu nguyên nhân?

Hoạt động của GV và HS
GV: Hướng dẫn HS làm thí nghiệm ở nhà và mang kết quả

Nội dung

lên lớp, 3 nhóm HS làm 3 TN
Nhóm 1: Học sinh trình bày TN1
Sáng Kiến Kinh Nghiệm

1.Thí nghiệm về những điều
Trang 7

Năm học 2015-2016


Thí nghiệm 1:

kiện cần cho hạt nảy mầm
a. Thí nghiệm 1:

Cốc 1: Bỏ 10 hạt đậu không bỏ gì thêm
Cốc 2: Bỏ 10 hạt đậu, đổ đầy nước
Cốc 3: Lót xuống dưới cốc 1 ít bông ẩm, bỏ 10 hạt đậu lên
Để 3 cốc trong 4 ngày
GV: Đặt câu hỏi
-Hạt đậu trong cốc nào đã nảy mầm?
HS: Cốc 3
-Vì sao chỉ có đậu ở cốc 3 nảy mầm?
HS1: Vì cốc 3 có bông
HS2: Vì cốc 3 có độ ẩm



GV: Qua TN2 cho ta biết hạt cần điều kiện gì để nảy mầm?

thích hợp để nảy mầm

HS: Nhiệt độ
GV: Tại sao người nông dân thường chọn những hạt to,
chắc mẩy giữ lại để làm giống gieo trồng cho vụ sau?
HS: Để hạt nảy mầm tốt
GV: Vậy điều kiện nào cần cho hạt nảy mầm?
HS: Chất lượng hạt giống
GV: Để kiểm chứng điều đó tiếp tục tìm hiểu TN3
Nhóm 3: Học sinh trình bày TN3
Thí nghiệm 3: Lấy 1 cái cốc, Lót xuống dưới cốc 1 ít bông

c.Thí nghiệm 3:

ẩm, bỏ 10 hạt đậu mốc, sứt mẻ, thối lên
Sau 4 ngày đậu trong cốc không nảy mầm

Kết luận: Hạt có chất lượng tốt
Qua TN3 HS kết luận được hạt có chất lượng tốt mới nảy mới nảy mầm
mầm
GV: Từ 3 TN trên cho ta biết hạt cần những điều kiện gì để Điều kiện cần cho hạt nảy
mầm:
nảy mầm?
-Điều kiện bên trong: Chất
HS: Từ 3 thí nghiệm HS kết luận hạt cần độ ẩm, không khí, lượng hạt giống
- Điều kiện bên ngoài: Độ ẩm,

+ Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi – nghiên cứu
+ Bước 5: Kết luận, hệ thống hóa kiến thức.
Ví dụ cụ thể: Bài 24 “ Phần lớn nước vào cây đi đâu?”
Hoạt động của giáo viên
Bước 1: Tình huống xuất phát

Hoạt động của học sinh

Chúng ta đã biết cây cần dùng nước để quang hợp và Học sinh lắng nghe tình huống và
sử dụng cho một số hoạt động sống khác nên hang dự đoán
ngày rễ phải hút rất nhiều nước. Nhưng theo nghiên
cứu cây chỉ giữ lại 1 phần rất nhỏ. Còn phần lớn nước
được rễ hút vào cây đã đi đâu?
Bước 2: Hình thành câu hỏi của học sinh

-Đa số học sinh cho rằng nước được

-Giáo viên hỏi về dự đoán của một số học sinh

thoát ra ngoài
- Một số ý kiến cho là nước thoát ra

-Nước được thoát ra ngoài qua cơ quan nào của cây

ngoài qua thân cây
- Một số khác cho rằng nước thoát

-GV: Ở lá có bộ phận nào giúp trao đổi khí và thoát qua lá
hơi nước?
- Lỗ khí

-Để ra nắng khoảng 5 phút

-Kết quả sau 5 phút:
+ Bọc nilông trùm cây có lá bị mờ
đi do hơi nước bám vào
+ Bọc nilông trùm cây không có lá
vẫn trong, không có hiện tượng gì
Bước 5: Kết luận, hệ thống hóa kiến thức
-Từ thí nghiệm của học sinh, giáo viên yêu cầu học -Phần lớn nước vào cây được thoát
sinh khẳng định lại “ Phần lớn nước vào cây đi đâu?”

hơi ra ngoài qua lỗ khí ở lá.

- Cho học sinh quan sát hình vẽ và giải thích thêm

Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Trang 11

Năm học 2015-2016


Nước được rễ hút từ đất vận chuyển theo mạch gỗ lên
lá. Các tế bào thịt lá chỉ giữ lại 1 phần nhỏ làm
nguyên liệu để quang hợp, còn phần lớn được thoát ra - Thí nghiệm được đặt ngoài nắng
gắt nên thời gian TN nhanh hơn, vì
ngoài qua lỗ khí ở lá.
- Cho học sinh đối chiếu thí nghiệm tự làm với thí trời nắng lỗ khí mở to hơi nước
thoát ra nhiều.
nghiệm trong sách giáo khoa


1

B.vận dụng ít và chưa hiệu quả

1

C.Không biến vận dụng

1

Trước khi thực hiện đề tài

Sau khi thực hiện đề tài

ST

Lớp

ST

Lớp

1
2
3
4

6.1
6.2

Trước khi thực hiện đề tài

Chọn A, B, C
A
B
C
20
14
1
19
14
3
21
13
1
60
41
5

Sau khi thực hiện đề tài

+
IV. Đề xuất khuyến nghị khả năng áp dụng
Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Trang 13

Năm học 2015-2016





Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Trang 15

Năm học 2015-2016