Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các thông
tin, số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Vĩnh


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lêi cam ®oan
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
PHẦN MỞ ĐẦU ....................................................................................

8

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài .......................................

8

2. Tình hình nghiên cứu đề tài .............................................................

9

3. Mục đích nghiên cứu.........................................................................

9

1.1.2.1. Quyền của vợ chồng đối với tài sản chung...........

16

1.1.2.2 Quyền của vợ chồng đối với tài sản riêng ..............

25

1.2. Quyền sử dụng đất trong quan hệ hôn nhân ...............................

28

1.2.1. Quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng ............

30

1.2.2. Quyền sử dụng đất là tài sản riêng của vợ, chồng .............

32

1.3. Quyền sử dụng đất liên quan đến chế độ tài sản của vợ chồng
theo pháp luật HN&GĐ của Nhà nước ta từ năm 1945 đến nay .....

34


1.3.1. Quyền sử dụng đất liên quan đến chế độ tài sản của
vợ chồng theo pháp luật ở miền Nam trước ngày thống nhất
đất nước (30/4/1975) ....................................................................



53

2.3.1. Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng được Nhà nước giao,
giao khoán, cho thuê sau khi kết hôn............................................

53

2.3.2. Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được từ thu nhập
hợp pháp trong thời kỳ hôn nhân.................................................

54

2.3.3. Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng được thừa kế chung, được
tặng cho chung hoặc vợ chồng nhận thế chấp ............................

54

2.3.4. Quyền sử dụng đất mà mỗi bên có được trước khi kết hôn do
được chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, nhận thế chấp hoặc
quyền sử dụng đất mà mỗi bên được Nhà nước giao, cho thuê trước
khi kết hôn có thoả thuận là tài sản chung ..................................

55


2.3.5. Quyền sử dụng đất mà vợ chồng được Nhà nước công nhận
trong thời kỳ hôn nhân ..................................................................

56

2.5.1. Tình hình chung……………………………………………… ..

69

2.5.2. Những thuận lợi, khó khăn trong thực tiễn giải quyết
tranh chấp về quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn ..........

71

2.5.3. Những vướng mắc, bất cập trong công tác giải quyết tranh
chấp về quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn ....................

72

2.5.3.1. Một số nguyên nhân chủ yếu của những vướng mắc,
bất cập ...........................................................................................

72

2.5.3.2. Những vướng mắc, bất cập thường gặp của Toà án trong
thực tiễn giải quyết tranh chấp .....................................................

75

Chương 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUYỀN
SỬ DỤNG ĐẤT CỦA VỢ CHỒNG KHI LYHÔN ...........................

89

3.1. Hoàn thiện pháp luật về quyền sử dụng đất và nguyên tắc giải

Dân luật Bắc kỳ

3. DLTK:

Dân luật Trung kỳ

4. DLGYNK:

Dân luật giản yếu Nam kỳ

5. HĐTP:

Hội đồng thẩm phán

6. HN&GĐ:

Hôn nhân và gia đình

7. HĐXX:

Hội đồng xét xử

8. TAND:

Toà án nhân dân

9. TANDTC:

Toà án nhân dân tối cao


giao lưu dân sự, từ đó phát sinh các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan.
Nội dung của quyền này không chỉ được quy định cụ thể trong Bộ luật Dân sự năm
2005, Luật Đất đai năm 2003, mà còn có một số nội dung quy định khá cụ thể
trong chế định Ly hôn của Luật HN&GĐ năm 2000. Thực chất, trong quan hệ hôn
nhân, quyền sử dụng đất cũng là một loại tài sản riêng của vợ, chồng hoặc tài sản
chung của vợ chồng. Tuy nhiên do quyền sử dụng đất là một loại tài sản mang tính
chất đặc biệt, thường có giá trị thực tế và giá trị sử dụng lớn nhất, có ý nghĩa nhất
trong khối tài sản chung của vợ chồng nên tranh chấp về tài sản của vợ chồng khi
ly hôn diễn ra khá phổ biến về số lượng và phức tạp về nội dung,việc giải quyết
gặp nhiều khó khăn, chậm trễ, nhiều vụ việc phải xét xử nhiều lần do không có
những quy định điều chỉnh một cách cụ thể, rõ ràng, ảnh hưởng đến lợi ích chính
đáng của vợ chồng và các thành viên khác trong gia đình. Do đó, yêu cầu cấp thiết


đặt ra hiện nay là phải hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp quyền sử dụng
đất của vợ chồng khi ly hôn và đưa các quy định đó vào áp dụng trong thực tiễn.
Từ thực tiễn nêu trên, chúng tôi chọn đề tài “Giải quyết tranh chấp về quyền
sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000” làm đề tài luận
văn tốt nghiệp của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đề tài “Giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn
theo Luật HN&GĐ năm 2000” chưa được đề cập một cách toàn diện và đầy đủ
trong một công trình chuyên khảo nào ở nước ta.
Đã có một số sách tham khảo, khoá luận tốt nghiệp của cử nhân hoặc một số
bài viết đăng trên các tạp chí Luật học, tạp chí Nhà nước và pháp luật, tạp chí Toà
án nhân dân, báo Pháp luật … như: Hà Thị Mai Hiên - “Quyền sở hữu chung và
chế độ tài sản của gia đình trong pháp luật Việt Nam”; Hà Thị Mai Hiên - Phan
Trung Lý - “Vấn đề tài sản giữa vợ và chồng trong dự thảo Luật HN&GĐ ”;
Nguyễn Văn Cừ - “Chia tài sản chung của vợ chồng khi hôn nhân đang tồn tại”;
Nguyễn Văn Cừ - “Quyền sở hữu của vợ chồng theo Luật HN&GĐ năm 2000” ;

Đối tượng nghiên cứu của đề tài “Giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng
đất của vợ chồng khi ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000” là:
+ Những quy định chung của pháp luật về tài sản
+Vấn đề tài sản thuộc sở hữu chung hợp nhất của vợ chồng
+ Tài sản là quyền sử dụng đất của vợ chồng
+ Vấn đề giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly
hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000.
Tìm hiểu nguyên nhân của những tranh chấp về quyền sử dụng đất của vợ
chồng khi ly hôn, từ đó đưa ra một số giải pháp khắc phục cũng như phương
hướng hoàn thiện pháp luật về hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay.
Với đề tài “Giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly
hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000” mà phạm vi nghiên cứu chủ yếu đề cập đến
việc xác định những vấn đề có liên quan đến quyền sử dụng đất là tài sản chung
của vợ chồng và đường lối giải quyết cụ thể đối với tranh chấp về quyền sử dụng
đất của vợ chồng khi ly hôn.
5. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu
sau:


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
1.

Bộ Chính trị (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 về chiến
lược cải cách tư pháp đến năm 2020

* Văn bản pháp luật
2.


năm

2003
8.

Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992 (Sửa đổi bổ sung năm
2002)

9.

Luật Đất đai năm 2003.

10.

Luật HN&GĐ Việt Nam (các năm1959, 1986, 2000).

11.

Luật Gia đình năm 1959 dưới chế độ Ngô Đình Diệm

12.

Nghị định số 70/2001/NĐ-CP của chính phủ quy định chi tiết thi hành
Luật HN&GĐ năm 2000.

13.

Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi
hành Luật Đất đai năm 2003


17.

Pháp lệnh số 13/2004/PL-UBTVQH 11 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội
ngày 14/1/2004 về thi hành án dân sự

18.

Sắc luật 23/7/1964 quy định về giá thú, tử hệ và tài sản cộng đồng

19.

Sắc lệnh số 15/64 ngày 10/10/1945 về tạm thời sử dụng lại một số luật
lệ cũ

20.

Sắc lệnh số 97/SL ngày 22/5/1950 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hoà về sửa đổi một số quy lệ và chế định trong dân luật
21.

Sắc lệnh số 159/SL ngày 17/11/1950 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân
chủ Cộng hoà quy định về vấn đề ly hôn

22.

Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày
03/11/2001 của Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối

cao,

Nguyễn Ngọc Điện (2002), Bình luận khoa học Luật HN&GĐ Việt

Nam,

tập I, Nxb Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh
27.

Nguyễn Ngọc Điện (2002), Nghiên cứu về tài sản trong Luật Dân sự Việt

Nam, Nxb Trẻ thành phố Hồ Chí Minh
28.

Hoàng Thọ Khiêm (2006), Đổi mới tổ chức cơ quan thi hành án, Nxb Tư

pháp, Hà Nội
29.

Tưởng Duy Lượng (2001), Bình luận một số án về dân sự và HN&GĐ,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

30.

Vũ Văn Mẫu (1975), Việt Nam Dân luật lược giảng - Luật Gia đình, Sài

Gòn.
31.

Đinh Thị Minh Phương (2006), Bình luận khoa học Luật HN&GĐ Việt
Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội


Nghiêm Xuân Việt (1974), Dân luật - Tài sản, Luật khoa Đại học

Sài Gòn
* Các bài viết trên tạp chí, bài báo, báo cáo khoa học

đường


38.

Nguyễn Văn Cừ (2000), “Chia tài sản chung của vợ chồng khi hôn

nhân

đang tồn tại”, Tạp chí TAND (9)
39.

Nguyễn Văn Cừ (2002), “Quyền sở hữu của vợ chồng theo Luật
HN&GĐ năm 2000”, Tạp chí Luật học (6)

40.

Nguyễn Văn Cừ (2003), “Quyền bình đẳng của vợ chồng đối với tài sản
thuộc sở hữu chung hợp nhất theo Luật HN&GĐ năm 2000”, Tạp chí Nhà

nước và Pháp luật (5).
41.

Bùi Minh Hồng (2004), “Về quy định ghi tên của vợ chồng trong giấy
chứng nhận quyền sở hữu tài sản chung theo pháp luật HN&GĐ hiện


48.

Toà án nhân dân tối cao, Báo cáo tổng kết ngành toà án năm 2004

49.

Toà án nhân dân tối cao, Báo cáo tổng kết ngành toà án năm 2005

50.

Toà án nhân dân tối cao, Báo cáo tổng kết ngành toà án năm 2006